<pb/>

Jutnitżka.

1. Tżiſwo. 5. Dżeṅ wulkoho Rȯżka. 1849.

Naſche Serbſtwo.

Déż Moczé nadobóẇa, Cżėwo: Żiwa

Kóżda, Stawtżk też kóżdé zmóczni ſo;

Déż pak jo kóżda Żiwka ſtrowa, tżiwa,

Dha też czéwo Cżėwo ſélne jo.

Déż Zahrodka jo leſṅe wupéſchena

Ṙenſcha jo też kóżda Różitżka;

Jo kóżda Kwėtka tżerſtwa, wudéƀena,

Kraſna jo też czéwa Zahrodka.

Dóiż ẇeſelmȯ ſo, déż ſo ſtrowi mȯczni

Czéwo Cżėwo, kraſni czéwa Zahrodka;

Ha próczuimó ſo, zo bó tżiwa bowa

Kóżda Żiwka, tżerſtwa kȯżda Rȯżitżka.

Haj raduimó ſo, déż nam Mȯcz ha Ṙanoſcż

Czéwoh’ Swowjanſtwa zakcżėwa;

Ha próczuimó ſo, zo jom’ naſche Serbſtwo

Tżiwó Stawtżk ha ṙanu Kwėtku pżiſpoṙa.

St. B. k, w P.. é.

Z rakuſkoho Keiżorſtwa.

Z Holomucza. Naſch modé Keiżor jo żawoſṅé dżėwawó, ha pilné ha wopokaza
pżi wſchėm wulku Naẇedżitoſcż ha Mudroſcż. Ẇele europſkich Wėrchow ſu
ſwojich Wotpóſwanéch póſwali, jomu k Naſtuṗeṅu Keiżorſtwa Zbożo pżecż.
Wot naſchoho kralowſkoho Dwora jo tam Préncz Albert bow. W téchlej Dṅach
jo tam też ruſſénſki Préncz Konſtantin pobów, kotréż ſo nėtk w Prazé
namaka. Też wilke Póſelſtwa keiżorſkich Ludow joho wopotẇeja ha jomu
ſwoje Należnoſcże prėdkṅeſu. Wóndaṅo bėchu tam jużni Serbja
(Sṅd-Slaven), kotrėchż Keiżor jara deṙe hoṙewza. Z tém dṙe romadu wiſé
keiżorſka Porutżnoſcż, zo bȯ ſo 200 nowéch Mėſtow na rakuſkim Seiṁe
pżihotuwanéch dżerżawo za Wotpȯſwanéch hatż dotal hiżcżen ṅezaſtuṗenéch
Ludow. — Z Holomucza podachu ſo woni do Kromeriża (Kremſier), dżeż ſo
rakuſki Sejm wotdżerżuẇe, zo bóchu ſo tam ze ſwojimi ſwowjanſkimi
Bratrami na Sejṁe bliże zeſnali. Cżiſami k Tżeſcżi jużno-ſerbſkoho
Pȯſelſtwa wulku Hoſczinu dachu. Naiwoſobniſchi Ẇedżicżer Póſelſtwa, tón
rétżerſki General Stratimirowicż (26 Lėt ſtaré Serb) rétżeſche horliwo
Swowa wot Serbow Należnoſcżow, wot jich Prȯczwaṅow za Swobodnoſcż ha
Narodnoſcż. Ẇele Swawow bé wuṅeſene; ƀez druhimi dȯſtachmó też mó
wużitżanſczé Serbja wulku Swawu.

Pżepótaṅo ha Wotſudżeṅo Winikow Winſkoho Ṅeṁera w Oktobru hiżcżen ṅejo
zkóncżene. W téchlej Dnach jo Wóſchnoſcż też 12 z Liwiczé na Sejṁe pżed
ſwój Sud żadawa. — To ſu ſchwarni Wotpóſwani!

Naſche rétżeṙſke Wȯiſko z ṅepżemenitei Moczu Wuherſku pżedobóẇe ha jene
Mėſto po druhim wobſadżuje; hatż dotal z ẇetża ƀez wilkoho Woiwaṅa,
dokelż jich znajownej Sélnoſcże ſo wſchiczé <pb n="2"/>boja, jich
żawoſna Mnohoſcż wſchitko potepcze. W pżichodnéch Dṅach chczedża Wuheṙo
ſwoju czėwó Mȯcz pola Mėſta Raab zromadżicż ha wilku Bitwu ważicż. —
Tola pṙedé dérbjachu woni druhe Stroné, woſobṅe k Powṅu napżecżo
Swoẇanam tżiſte mėcż. Wóndaṅo ſo napżecżo Serbam walichu, ha to tak
nahle, ha z taikei Moczu, zo jich dwóiczé pola Alibunara ha Tomażewatża
zbichu. Na mordarſke Waſchṅo nėtkoi kowo wokowo palachu ha rubjachu, ha
pżibliżowachu ſo hiżon k Twerdżizṅe (Feſtung) Pantżoẇe. Tón kraſné
rétżerſki Wóſchi Knitżanin pak ſwojich Serbow kwatajo zaſ’ zromadżi — ſo
poſélni; ha każ bȯ czéle wėſté bow, żto ſo ſtacż budże, zadé Wuheṙow
Kribeta wſchė Moſté wotorha; nėtk pak z taikej Moczu Wuheṙow napaże, zo
jich czéle pżewiné ha dokelż wotorhanéch Moſtow dla cżeknécż ṅemóżachu,
dérbjachu hatż do poſlenoho Muża pak padnécż, pak ſo jacżi pżepodacż.
Tżi Dné ſtejachu cżi khrobwi Serbja wo ſtainej ſurowoi Bitẇe! 500
Wuheṙow pażechu. 800 Jatéch (praẇa) Knitżanin zatzelicż da. — Ta Wėcz
dṙe pak zmėje ſo tak, zo Serbja taikim Zwȯſnikam napżecżo, każ Wuheṙo
ſu, kiż kȯżdoho Serba, dżeż joho natrechja, wóiƀeſcha, żadén Pardon
dawali ṅeiſu.

Serbow Patriarcha Rajatżicż jo jara ṙané Liſt na ſwojoho Luda Bratrow
pod turkowſkej Wóſchnoſczu pȯſwaw ha jich k Pomoczé napżecżo Wuheṙam
pżeproſéw. Woni ſu w Belgradże Zromadżiznu dżerżeli ha 10,000 Mużi z
20,000 Zwotémi Peṅes jim pżipóſwali. To budże Radoſcż ha Juſkaṅo.

Też ze Slawonſkej ſu Póẇeſcże pżiſchli. Tam jo Krowatow Wóſchi
Todorowicż wulku Bitwu dobȯw. —

Jedén keiżorſki Wóſchi jo Hrabja (Graf) Schlik. Wón ẇedżeſche ſwowjanſke
Wóiſko z Galicziſkej napżecżo Wuheṙam. Na Ṁezach wȯtcznoho Kraja je wón
taklej poſtrowi: „Wingiſchgräcz jo ṁe k waſchomu naiwȯſchomu Ẇedżicżerei
poſtajiw. To jo za mṅe wulka Tżeſcż. Mȯ lubuẇemó naſchoho Keiżora.
Swuſchamó k wutrobnitom keiżorſkom Wȯiſkei. Te druhe budże ſo namakacż.“

Ha woprawdże, wone jo ſo namakawo. Hatż wȯn Karpaté (naiwóſche Horé w
Wuherſkej) pżecżeże, tṙechi wón na 20,000 Ṅepżecżelow ze 24 Kanonami.
Joho Ludżo, romadże 10,000, naibóle Ruthenojo (Swoẇeṅo) ha pṙeṅi krótż w
Bitẇe, pżimachu z taikej Wutrobnitoſcżu ha Sṁercże Zadſpėcżom, zo ſo
wſchitko na tém zpodżiwaſche. Po tzi Hodżiné (Stunde) dowhim horczém
Bėdżeṅu wotrazéchu Ṅepżecżela, kiż 3000 Mordwéch, Raṅenéch ha Jatéch z
18 Kanonami zubiwſchi, wot nitżohoẇaczé ẇedżecż ṅechaſche ha ſwoje Zbożo
wo dalokim Polu pȯtaſche. Keiżorſczé zubichu jenoi 30 Mużi. —

Kak dha jo tola Bitwa pola Raab, wot kotreiż zpowṅeſchcże, wupanéwa?
Praẇe deṙe! hatżruṅe bėchu ſo tam Wuheṙo krucże ſénéli ha ſo móczṅe
wobronéli, ſu tola, déż ſo keiżorſke Wóiſko pżibliżeſche, woſtajicż
wſchoho cżeknéli. O to ſu kraſni Wojaczé. Keiżorſke Wóiſko ſteji nėtk 3
Mile pṙedé Buda-Peſt. Toholei wuherſkoho wownoho Mėſta wojerſki Wȯſchi
Hrabowſki jo ſo za Keiżora wuznaw ha woboj Mėſcże też budżetaj ſo
dobrowolṅe pżepodacż. Też Twerdżizna Komorn jo wo keiżorſkich Rukach.

Z Italſkej. Z Roma. Pola nas kraſṅe wonlada! Wóſche Zaſtoinſtwo jo hiżom
zaſé wotſtupiwo. Wo poſlenej ſeimſkej Zromadż zṅe chczéchu pżez Woswaṅo
wėſtoho Galetti k Diktatorej (kiż bȯ wóſche Kṅeżerſtwo ẇed) wuzwolicż;
tón pak ſo taikei Swużbó wobaraſche, hatżruṅi jomu reżachu zo budża joho
każ Miniſtera Roſſi zkónczwacż. (To jo ta jich wukhwalena Swobodnoſcż!).
— Wſchėdṅe mamȯ Haré a Zbėżki. Ẇele naſchich deṙe ſmȯſlenéch Mėſcżanow
po czéwóch Dṅach pola Sejmowné (Keiża, wo kotreiż ſo Sejm dżerżi) ſteji,
zo bȯchu Ṅemėr zdaluwali. — <pb n="3"/>Wóndaṅo ſwóſchach jenoho Wóſchoho
pżi wojerſkimi Mėſcżanami Ruczé wamajo praẇicż: „ach dhé bó tola naſch
ſẇ. Wótcz nėżto tżiniw, zo bȯ ſkoro hinak bowo! — Bóh wė, hdże mó heẇak
pżindżemó!“ — Mo z toho ha z druhich taikich Podawkow widżimó, zo ſu też
tam, każ pola nas ha wſchudżom drudże jeno i Nėkotzi, kiż czéwu Haru
tżiṅa.

Nainowſche Póẇeſcże praẇa, zo chze francz. Nepublika w Zjenoſcżeṅu z
Keiżorom ha z Neapolitanſkim Kralom Bamuża zaſé do ſwojoho Kraleſitwa
nuczſtajicż.

Bamuż jo z Mėſta Gaeta, dżeż ſo wȯn nėtk namaka, na Generala Kavaignaka
piſaw, wo kotrémż wón praẇi: z horliwoj Luboſcżu jo ſo naiſtarſcha
Dżowka Czérkẇe (Franczowſka) zbėnėwa ha mi na Pomocz kwatawa. Moja
Wutroba jo hnuta ha powna Dżaka, kiż wó ſebi zaſwużili ſcże. Ja ſo
nadżiju, zo budu ja ſam franczowſkomu Ludej moju Luboſcż wopokazacż ha
na franczowſkej Zemi z mojej Ruku Żohṅwaṅo toho Kṅeza wudżelicż mócz.
Dżencza pak hiżon ſo ja k ṅomu modlu, zo bó wȯn Was ha Franczowſku ze
ſwojej Nadu zakitaw.“ — Kavaignak bėſche ṁenuiczé Bamuża wo Ṁeṅe francz.
Luda do Pariza pżeproſéw ha wo nėtk prózném kralowſkim Hrodże jomu hȯdnu
Khowanku pżihotuwaw.

Cjekaṅo Bamuża z Roma ſo wſchelako pȯẇeda. Swȯſchcże toho dla, kak jo ſo
ta Wėcz mėwa: Czėwȯ Hród, wo kotrémż Bamuż bódleſche, (Quirinal) bė wot
Ṅeṁernikow, niſkich ha wóſokich, wobſadżené; wſchė Haſki ha Stwó wot
ṅich wobkedżbuwane; haj też Stwa, wo kotreiż Bamuż bódleſche, dérbeſche
wotcżiṅena ſtacż, zo bȯchu woni joho ſtaiṅe pżed Wotżomaj mėli ha joho
czėwo Skutkwaṅo widżecż móli. Z jeném Swowom, tón ſẇ. Wótcz, dobrocżiwó
Wėrch, bėſche dżerżané każ ſtraſchné Zwóſcznik. — Wſchė ẇetże Kraje maja
w Roṁe ſwojich Wotpóſwanéch. Wóndaṅo pżindże Wotpóſwané Baierſkoho Krala
ha żadaſche z Bamużom rėtżecż. Cżi nowi Miniſteŕo, Wojaczé ha druzé, kiż
tam bėchu, jomu zkrȯtka Pżiſtup zakazachu. Wón pak, na ſwoju Dóſtoinoſcż
ha na Ważnoſcż Wėczow, kiż z Bamużom wutżinecż ma, ſo powowaiczé, krucże
Nucżkhod żadaſche. Na to dṙe woni joho pżipuſchcżichu hale pżi
wotżiṅenéch Duṙach ſtejo, na kóżde Swowo, kiż romadże rétżeſchtaj,
kedżbṅe pżipoſkachu. Po mawoj Khwilczé pżindże też franczowſki
Wotpóſwané ha chczéſche pżed Bamuża. Też jomu woni Pucż zaſtupichu.
Napoſledku pżez jene pżindżechu, zo budże po Wotſtuṗeṅu baiernſkoho pżed
Bamuża pżincż. Nėtk zpotża francz. Wotpȯſwané wótcze z témi Pżitomnémi
pȯjedacż ha tak ważne Wėczé wozjeẇeſche, zo Cżipnoſcż jenoho po druhim k
nomu cżėṙeſche; na Bamuża zabóchu ha na ṅoho kedżbṅe poſkachu. Hatż po
khétrej Chwili tam zaſé poladacż dżéchu, bėſchtaj woboj pżez druhe Duṙe
cżeknéwoj. Baiernſki Wotpȯſwané mėjeſche za Bamuża ſwėtnu Draſtu
pżihotuwanu, ẇedżeſche joho do ſwojej bliſkoleiżaczej Kheiże, dżeż hiżon
joho Sén wo zapżeṅeném Wozu na ṅoho cżakaſche; Bamuż ſo k modom Kṅezej
ſéhné, jako bó joho Wutżer bow; Koṅe beiżachu ha tak dżėſche be wſchoho
Zadżėwka z Roma won. Baiernſki Wotpóſwané ſam bėſche hiżon pṙedé ṅej na
pṙeṅi Station kwataw, ha nowo Koṅe pżihotuwaw, kotreż jich k
ṅeapolitanſkim Poṁezam pżeẇedżechu. Tola jow ſo Zadżewk namka. Baiernſki
Wotpóſwané dṙe mėjeſche Wuprawiznu (Reiſepaß) ſam za ſo ha ſwoju Swojbo,
hale wot Wutzeṙa tam nitżo ṅeſtejeſche. Joho kralowſki Czwónik toho dla
na żane Waſchṅo pżez Ṁezu do Kraja ṅepuſchcżi. Wſchė Próſtwu ha Rétże
bėchu podarmo, dóiż jomu zjawṅe prajachu, zo jo Bamż. Na to Czwónik paże
na ſwoje Kolena, ha wokożwaſche jomu Nozé — Koṅe zacżanėchu ha Pius
♣IX.♥ bė wumożené. —

Pohontża baierſkoho Zapóſwancza, kotréż ſo <pb n="4"/>zaſé do Roma
wrócżi, napażechu wóndaṅo ſreidż Dṅa tzjo Mużojo ha zakóchu joho. —

Ze Zardinskej. Pola nas ſo wſchitko zaſé jara k Wóiṅe napżecżo rakuſkomu
Keiżorej hótuẇe ha naſchomu Kralej jo to jara lubo. — Wón ha joho Ludżo
maja wėſcżi praẇe krótki Pomjatk, déż ſu hiżon zabóli, zo jo ſtraſchne,
do Keiżorſkei ṅeproſchené na Kermuſchu hicż.

Ze Serbow. Hm! zaẇercżane derbi tola wſchitko w Swėcże bócż! Ja ſtaré
Muż dérbu hiżcżen ƀez Serbami taike zhonicż! Ja ſém tola też Fuhrmann
bow, hale to tola ważiw ṅebóch, żtoż G....z Wucżkecz ha J....z Ledżborcz
wóndaṅo tżiṅiwoi ſtai: Ledżbortżan Gmeina mėjeſche k Pucżeipoṙedżeṅu
Romadu Kaṁeṅi hotowéch, kotréchż Wotwożeṅo na Blak bė do Akȯrda date. G.
Akȯrd za powpjata Tołeṙ hoṙewza. J. kiż pódla bėſche, ṁeṅeſche, zo G. z
tém Żtiſelwikſu zaſwużicż ṅemóże. G. na to prajeſche, zo cze te Kaṁeṅe
za Dżeṅ wotwozécż J pak meṅeſche, zo jo to ṅemȯżna Wėcz ha wón wot ſta
Tołeṙ ẇertẇe. G. pak tu Ẇertu hoṙewza; Swėtkoẇe bėchu pódla, pżed
kotrémiż ſo wſchitko poſtaji, woſobṅe też, zo G. wot Rano żtėṙoch hatż
Ẇetżor do woſėmich Kaṁeṅe ze ſwojimai Koṅomai wotwożene mėcż dėrbi. Ha
lei! G. potża Rano wozécż ha bó Ẇetżor knapow Woſémich hotowu; dobu tak
Ẇertu, lėṗe hako żadén jandżelſki Lȯrd —, ha żadaſche Peṅezé wot J. Tón
dṙe ſo woprėdka trochu zaṗeraſche, hale to nitżo ṅepomhaſche. Pżez
Jednaṅo bė G. z powſta Toleŕemi ſpokojom, kotreż też zdobom dóſta.
Worcżiznu ha druhe Wudawki pwacżeſche J. dwai Telai, G. pak jedén Tel.
G. mȯże nėtkoj ſpėwacż:

Hiſchcżen Ẇerta ṅezhubena

Swoi Żkit wo mni ma;

Moje Koṅe poſwabṅene

Wows ſei żadaja.

Pow ſta Tołeṙ w Zaku mam,

Te ſei ſchėdṅe warbwacż ṅebdu;

Duż Kȯrcz Wowſa jaczé dam,

Wows tón Koṅe poſélṅi.

Staré Heina habȯ Ṗekar z Prawotżicz.

Wuzwoleni Zapȯſwanczé 10. 11. ha 12. Wokreſa ſu wſchitczé wotſtupili.
Duż budże ſo po Żadaṅu tamniſchich Wuzwoleṙow Ṅedżelu 14. Januara
Popowṅu dwėma. pżichodneje Wolbé dla ludżacza Zhromadżizna w
ſmetżketżanſkich Kuṗelach dżerżecż. K ſélnomu Wopȯtwaṅu teje ſameje ſo z
tutém pżeproſcha.

Naẇeſchk.

Bórzé pżindu zaſé druhe Wólbu. Mó dérbimȯ Pżiſahanczow (Geſchworne)
wuſwolecż. Sakoṅ jo ṁenuiczé wuſchow, po kotrémż budża ſo cżi, kiż ſu ſo
w Knihach habó Nowinach habȯ zjawnéch Zromadżiznach (potaikim wo Piſṁe
habȯ Rétżi) jara pżeiſchli, zjawṅe ſudżicż.

Ta Wėcz zmėje ſo tak: Statné Rétżnik (Staats anwalt) budże na ſudniſkim
Dṅu Wobzkorżenoho hako Żtrafé hódnoho prėdkſtajicż; Wobzkorżené budże ſo
potém pak ſam, pak pżez ſwojoho Rėtżnika zamolwecż; na to budże ſtatné
Rétżnik tu czėwu Należnoſcż dwanacżom Pżiſahanczom, kiż pżipoſuchachu, k
Rozſudżeṅu pżepodacż ha tucżi potém nicz po prawiznizkim Znacżu, hale po
ſwojim ſwėdomniwém Zdacżu wupraja, hatż jo Wobzkorżené Wino waté habó
Ṅewinowaté. Tute Wólbu ſtanu ſo zaſé po nuczẇedżenėch Wokreſach ha
Dżėlbach. Ra 500 Duſchow pżindże jedén Pżiſahancż

*) Naſche ßerbſke Towarſtwa maja tudé Pżedmjet Jednaṅa. S.

Z Ralbicz: Ralbitżanſczé gmeinſczé Prėdkſtojecżeṙo ſu wobſanknéli,
pżichodne Naletżo na wſchė ſwoje Pucżniki (Wegweiſer) pȯdla nėmſkich keż
ſerbſke Napiſma ſtajicż dacż.

Ṅedżelu zmėje Radworſke ſerbſke Towarſtwo Zhromadżiznu. Zapȯſwancz Heina
budże pżitomne.

Sṙedu zmėje naſche czérkw. Towarſtwo Zhromadżiznu.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitzka.

2. Tżiſwo. 13. Dżeṅ wulkoho Rȯżka. 1849.

Serbſki narodné Spėw.[1]⁾

Hiżcżen Serbſtwo ṅeſhuƀene

Swój Zkit wo nas ma,

Rowó Duch te woſwabṅene

Sélṅe pozbéha:

Bóh jo z nami, ẇedże nas,

Nepżecżel ſo hiżon hori,

Serbja Serbja woſtanu,

Serbja dobódu.

Zwȯſcż jenoi ſo na nas mėri,

Bó nas póżṙewa,

Ṅech pak zawizna ſo ſchcżėri,

Ṅech ſo pżiſwodża:

Bóh jo z nami, ẇedże nas, h. t. d.

Zazpancz żadén pokhwaleṙſki,

Serba ṅezluda,[2]^(*))

Swobodné Duch ṙeṅſchi ſerbſki

Kżidwa rozſchėṙa:

Bȯh jo z nami, ẇedże nas, h. t. d.

Serbow Kwalbu, ſerbſke Swowo

Pżemócz ṅezkazé,

Serbſtwo roſélṅa ſo z nowoh’

Kraſnei Wużiczé.

Bȯh jo z nami, ẇedże nas, h. t. d.

Serbſka Klio[3]^(**)) nowo Ṁena

Wſchėdṅe zapiſa,

Wużicza ṅej’ pżewiṅena

Ha ſo ṅepoda.

Bȯh jo z nami, ẇedże nas, h. t. d.

Z rakuſkoho Kheiżorſtwa.

Kheiżorſke Wȯiſko, kotreż bė hatż dotal rozdżėlene na ẇele Stronach
Wuherſku pżimawo, zpȯtżṅe ſo nėtk zjenoſcżecż. Jelatżicż, kotréż jo pola
Moor wulku Bitwu dobȯw, ſteji pżed Buda-Peſth; na druhej Stroṅe
pżibliżuẇe ſo też Windiſchgrätz — ha ze wſchėch Bokow chczeidża tam
romadu pżincż, zo bóchu zjenoſcżeni pod wȯſchim Ẇedżicż ṙom
Windiſchgräczom dale cżahnėli, wſchitko pżedobóli ha woṁ rili. Kak ſo
jim nėtk póndże, dṙe ṅejo cżeżko wudacż: dokelż, jo Wȯiſko rozdżelene
wſchudżom dobówawo, kak ẇele ẇaczé nėtk wo Zjenoſcżeṅu. Telej Wóiſko,
zwutżene wſchė Wobcż żnoſcże ẇeſele na ſo wzacż, wſchė Zadżėwki
ṅebcjazṅe pżewinėcż, juſkajo do Bitwu cżahnécż, pżepokazane wot
Zprawnoſcże ſwojoho Bėdż ṅa, zahoṙene pżez rétżerſkich Wóſchich, powne
Luboſcże za ſwojoho Kheiżora ha Wótczinuzazwoƀene pżecżiwo Ṅeṁernikam,
kotrėmż nitżo ſẇate ṅ jo — budże z Pomoczu toho Kṅeza, kiż zprawnu Wėcz
podṗeṙa, wſchiiko deṙe dokoṅecż. Zo bóchcże jenoj trochu téch kraſnéch
Wuheṙow znacż wuknėli, ſwóſchcże nėżtowot jich Skutkwaṅa. Wo Mėſcże Güns
leiżachu 72 Krowatow w Jaſtẇe. Wuheṙo to zoniwſchi, pȯſwachu tam <pb
n="6"/>Tżródu ha cżi téch bojich na ṅekżeſczijanſke Waſchṅo zkónczwachu.
52 bėchu pod jich ruƀcżném Ṁecżom wudėchnėli ha cżi druzé mėjachu
teſamsne wotżakwacż, hatż Kheiżorſczé pżicżeżechu ha jich wumożichu.
Jena druha ſchwarna Żtutżka wot ṅich jo zczėhuwacza: hatż Wuheṙo, pola
Raab ſtejo, kheiżorſke Wóiſko ſo pżibliżuwacż widżachu, cżėkachu cżiſami
woſtajicż wſchoho ha to tak khwatajo, zo też wilke Romadé Mjaſa leiżo
woſtajicż dérƀachu, tak zo ani Ṁaſo z Jėdom zawdacż ṅemóżachu, żtoż
wotpoladwachu. Żto bó ſo ſtawo, dhé bȯchu kheiżorſczė kuſk poſdżiſcho
pżiſchli, Wuheṙo ſwȯj ṅezbożnė Skutk wuẇedli, tami nitżo wo tém
ṅeẇedżiwſchi Czérobu ẇeſele wużiwali!!

Hatż ſo Windiſchgräcz Buda-Peſth pżibliżuwaſche, póſcżelechu Wobodleṙo z
Buda Pȯſelſtwo k ṅomu, zo bȯ ſo z nim Poddacża Mėſta dla rozrétżwawo ha
jednawo. Windiſchgräcz pak ṅejo żadėn Pżecżel wot wulkich Rétżi, hale
żada Poddacżo be wſcheje Nadé. Wón Póſelſtwo o anicz pżed ſo ṅepuſchcżi.
Na to zpotża ſo w Budże (Ofen) wſchitko k Bitẇe pżihotuwacż.
Windiſchgräcz pak ma taike ẇedrowo Pille; wot ṅich jim nėkotre póſwa, ha
lej, to duczė pomhaſche. Żtéri Hodżiné bó Mėſto wobtzelane; z toho
widżiwczė, zo Kheiżorſczé ṅeżortẇu, wotpóſwachu Naiwoſobni, ſchich z
Mėſta, kiż Klucże Mėſta Windiſchgräczej pżepodachu. Na 5. wulkoho Różka
cżehṅeſche kheiżorſke Wóiſko ƀez Juſkaṅom ha Swawawowaṅom téch
Lėṗezmóſlenéch do Mėſta nucz. Też Peſth ſo radéluƀe poda. — Koſſuth,
Ẇedżicżer Ṅeṁernikow, dale bóle do to pżindże, zo jo ſwȯj Hród na Pėſk
twariw ha jo ſo z Tżrótku ſwojich Swėrnéch na Zelezniczė do Debreczina,
kotreż nimale na tanſchich Ṁezach Wuherſkeje leiżi, podaw, ha wſchė
kralowſke Pokwadé, ƀez nimi też Krónu ſẇatoho Sczėpana, nėdawſchoho
wuherſkoho Krala, ſobuwzaw.

Radworſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche na 7. Dṅu wulkoho Rȯżka
Zromadżiznu. Pżedſéda Cżėſla wotewri tuſamu z wutrobném „bȯdż khwalené“
ha zpomṅi wo ſwojei Rétżi na to, żto jo nam zandżene Lėto wo ſwėtnéch
habó politiſkich Wėczach pżiṅeſwo; woſobṅe żtoż Franczowſku, rakuſke
Kheiżorſtwo, Pruſku ha Sakſku naſtupa. Żtoż naſch wȯtczné Krai naſtupa,
dha ſmȯ dóſtali: Swobodu wo Rétżi ha Piſṁe — nowó wuzwolenſki Zakoṅ ha
wſchelake ſtare, Ludej tak wobcżeżne zeṁanſke Prawa ſu zpadnéli. Dale
wopomni wón też, żto jo ſo wo naſchich ſerbſkich Wużiczach za Zbożo ha
Lėpſche Luda ſtawo. — Nėtk wuſtupi wuzwolené Zapóſwancz Heina ha
dżakuwaſche ſo wo ṙanei wutrobnei Rétżi, Towarſtwu za Doẇeṙeṅo ha
napominaſche bratrowſkei Pżezjenoſcżi. Na to rétżeſche Kṅ. Farar
Cżorlich: Tżeſcżwane Towarſtwo! Mó ſmó ſo dżentza zromadżili jow, dżeż
ſo ta hiżcżen ṅewinuwata Modoſcż wo bȯizkich ha ſwėtnéch Wėdomnoſcżach
rozwutżẇe. Wó, Kṅ. Heina, Wuzwolené na Seim druheje Komoré do Dreżdżan,
bȯdżcże nam powitané wo naſchim ſerbſkim Towarſtẇe! ha dowolcże mi, zo
ja zkrótkim zpomṅu naipṙedé na ſtaré ſerbſki Lud, na to pżeṅdu kżeſcż.
ſerbſk. Ludej ha nėkotre Swowa też na Was zwożu.

Serbſki Lud jo ſebi zmolom wo Zpotżatku, hatż do naſchoho Kraja
pżicżeże, ſwojich Wėrchow wuzwoliw, kotréchż wón Kralow ṁenuwaſche.
Tónlei Kral wo mėrnéch Tżaſach Lud wobkedżbuwaſche ha wo wóinſkich
Tżaſach jón do Bitwu ẇedżeſche. Serbſki Lud jo ſwojim Kralam ſtaiṅe
Swėru ha Poſuſchnoſcż wopokazaw, na Rjad, Pżiſtoinoſcż ha Zprawṅoſcż
dżerżaw ha żane wulke Zwóſcże ṅewobóiſchow.

Tónlei ſerbſki, nėtk kżeſczijanſki Lud, hatżruṅe dwojeje Wėré, ſo ẇedże
za Ruku wo Luboſcżi, tżeſcżuẇe ha podṗera z czéwoi Wutrobu ſwojoho
Krala, każ też joho pṙeṅich Zaſtoinikow, téch Miniſteṙow, hako wot Boha
jim poſtajenéch ha dżakuẇe ſo za Swobodnoſcż ha Polożnoſcż Kralei, <pb
n="7"/>kokréż jo wulki Wopor z Luboſcże k ſwojomu Ludej pżiṅes. Serbja
dżerża krucże na konſtituczionalſku Monarchiu, na Krala ha Miniſterſtwo
ha ṅedaja ſebi jich wzacż.

Mó Serbja, ha woſobṅe telej ſerbſke Towarſtwo, ſtajimó na Was tu krutu
Dowėrnoſcż, zo ſcże Wȯ z nami jenoho Zmóſleṅa. Wȯ dżėn ſcże też Serb!
Wolu zjawnje wopokażcże, konſtituczionalſku Monarchiju, Krala ha
Miniſterſtwo po waſchich Moczach zakitaicże, na Polożnoſcz Dawkow ha
Wobcżeżnoſcżow ha jenoi na trėbne Wudawaṅa dżerżcże ha za Zpomożeṅo
wótcznoho Kraja dżėwaicże! Toho ſo mó wot Was nadżijemó, hai to mó wot
Was żadamó hako wot naſchoho Zaſtupnika.

Dérbeli Wó nėkotréch namakacż, kiż chzéli Was z ṙanémi Swowami k ſwojim
Towarſtwam zeżanécż, wſchitko, każ wobſteji, powalicż, Komoru zbėnécż,
Republiku zawożicż chczécż; tak ṅedaicże ſo wo jich Sécżach popanécż.
Lej pżez to bóſchtaj Króna ha Lud do Zahiṅeṅa panéwoi; hale ſtupcże z
bożim Duchom tém napżecżo, każ nėdé Scżėpan, pṙeni Martrar
Kżeſcżijanſtwa, Jėzuſa napżecżo joho Ṅepżecżelam zakitaſche; tak też Wó
Jėzuſowu Wutżbó. — Dżicże z Bohom k waſchomu Skutkej! Duch ſwaté ṅech
Was roſwėtli ha mó Was pożonuẇemȯ z naſchim Pżejeṅom. Modlicże ſo też k
Bohu, pżetoż Modlitwa Zprawnoho pola Boha ẇele zamoże.

Ja ſo nėtk nadżiju, zo budże te tżeſcżene Towarſtwo zo mnu moje poſleṅe
Swowo ſobu wuṅeſcż: Swawa Kralej, konſtituczionalſkej Monarchiji ha
Miniſterſtwu! Towarſtwo jednowoſṅe Swawu wuṅeſe. —[4]⁾. Dale rétżeſche
ſo wot Wólbow Pżiſahanczow. Kṅ. Imiſch rozkwadże nowo Waſchṅo pżi
Sudżeṅu Wobſkorżenéch ha napominaſche k Wuzwoleṅu téchſaméch. Dale
hiżcżen wot toho rétżachu Piſmaẇedżer — Kapwan Schowta — Wutżer Piwarcz
— Schowta ha Klinkſt z Khelna Kṅ. Imiſch ſtaji Namjet, zo bó Towarſtwo
wot toho rétżawo, żtȯ bó ſo za Pżiſahancza wuzwoliw, kotréż Naṁet
Towarſtwo podṗeraſche ha hoṙewza. Na Poſledku wuzwoli Towarſtwo z nowa
ſwoje Zaſtoinſtwo. Wuzwoleṅi bėchu: Mich. Cżėſla z Radwoṙa za Pżedſédu.
Jan Schowta z Khelna za Namėſtnika. Jan Bartko z Khwacżicz za Piſaṙa.
Handri Piwarcz z Raddwoṙa za joho Namėſtnika. Mikw. Grolmus z Kameneje
za Pokwadnika. Za Wuƀerkownikow bėchu wuzwoleni: Jan Schenk z Broṅa. Jan
Kral z Khaſowa. Mikw. Cżėſla z Boranecz. Jak, Polenk z Pżedṙeṅa. Jurij
Fröda ze Smochtżicz. Wutżer Höhna z Ẇelkowa. Mich. Delan z Lutobutża.
Pėt. Lainért z Wahowa. Towarſtwo ſo zkóntżi ze Spėwaṅom Khėrluſcha.

Ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche ſwoju żtwórtu Zromadżiznu 7.
wulkoho Różka w Schunoẇe. Też tudé ſo khwalobna Mnohoſcż Pżitomnéch
namaka. Najpŕedé bȯ Liſt wot Grofé Hohenthała tżitané, wo kotrėmż wón
Towarſtwu ſwój Dżak za wóndaṅo zpomṅene Pżipiſmo wupraji. Dale bó wot
Zromadżiſné wuradżene, kajke Petizyje zmėja ſo na Sejm póſwacż ha bó wo
tutém Naſtupaṅu wobzankṅene, zo ma ſo proſėcż, zo bȯ ſpanéwa, 1) herbſka
podanſka Bėrma (Erbunterthänigkeits-Rente), 2) te 6 dawaṅow pod Ṁenom
„Erbzinſen“; 3) tak ṁenowana Wawporſka ha Michawſka Daṅ ha leṅkarſke
Ṗeṅezė, (Walpurgis- und Michaeliszins, und Hufengeld), 4) Dawk pod Ṁenem
„Wachtgeld“; 5) Wicżeżne Ṗeṅezé ha wicżeżné Kóṅ, żoṅacze wicżeżne Prawo
(Weiberlehnrecht); 6) Khmelne Ṗeṅeſé (Hopfengeld). 7) Tak ṁenowané
„Grundzins“ wot Tajkich, kiż ſu ſo na burſtim habó gmejſkim twarili. 7)
Prawo Kṅejſtwa, po ſwojej Woli Con<pb n="8"/>czeſſioné wudżelecż. 9)
Hoṅtwa na Czuzėm 10) Cżėwow Wobladwaṅo. 11) Patronatſke ha kollaturſke
Prawo.[5]⁾ 12) Zo bó ſo Gmejnam ẇetża Samoſtatnoſcż wo gmejſkim ha
reṁeſniſkim Redże (Geweinde- und Gewerbeordnung), woſeƀe pżi Wuzwoleṅu
gmejſkich Zaſtupeṙow dowoliwa. 13) Zlutniwoſcż pżi Wudżeleṅu Penſionow.
14) Poṁeṅſcheṅo ſtatnéch Zaſtojnikow. 15) Zprawne ha rune Rozdżeleṅo
Dawkow. 16) Hoṙezbėṅeṅo Zakoṅa dla liṅanéch Tzėchow. 17) Zo bó Bėrma
jenoż z Powojczu, hale za dlėſchi Tżas dawana bowa. 18) Zo bóchu Schule
ſtatne Wuſtawó (Staatsanſtałten) bówo.*) 19) Zo bóchu Schule pżez
Poſtajeṅo woſebitéch Wóſchnoſcżow za ṅe — ẇetżu Samoſtatnoſcż dobówo.*)
Ta wot Nėkotréch wupraẇena Żadoſcż, zo bó ſo ſchulſki Tżas na 6 Lėt
pomeṅſchiw, bȯ pżez nėkotre Rėtże bȯrzé poduſchena. —

Wot tutėch Wėczow rétżachu najbóle Pżedſéda Czéż, Namėſtnik Beṅſch,
Piſmaẇedżer Hiczka, Cand. Czéż, Kumer, Jaczwawk, Wicżaz, Wutż. Hawfa,
woſeƀe rétżeſche Wutżer Kochta na ṙane Waſchṅo wot tej poſlednej dwej
Próſtwow.

Dokelż mamó hiżcżen junkrȯtż na Sejm wuzwolecż, bóchu za Candidatow
poſtajeni: Jėſorka z Jaworé do druheje, Lipskowſki Mėżtżanoſta Klinger
ha Aktuar Scyfert z Budéſchina do pṙeṅeje Komoré.

K Towarſtwu pżiſtupichu 20 nowéch Sobuſtawow, tak zo jo Towarſtwo nėtk
152 S. ſélne.

Dokelż dérbi Pżedſéda Czéż do Dreżdżan na Sejm, jo na joho Mėſto
poſtajené Beṅſch, ha za Namėſtnika wuzwolene Jaczwawk z Nowoſlicz,

Na to prajeſche Pżedſėda Czėż wo wutrobnéch Swowach Towarſtwu Bożeṁe!
Jomu bȯ wot Zromadżizné zjawnė Dżak za dotalne Ẇedżeṅo Towarſtwa
wuprajené, Zbożo kżjoho nowomu Skutkej pżate ha tzikrótżne „Swawa“!
wuńeſene.

Lubozné Dżak praju wſchėm Dobrocżeṙam, kiż mi, pżez boże Ṅeẇedro
Wotpalenomu, pżi Natwaṙeṅu mojoho Webodleṅa, tak pżecżelṅe z Darom ha z’
Skutkom k Pomoczé kwatachu, ha ẇele Dobrotow na wſchelake Waſchṅo
wopokazachu; z tém wutrobném Pżejeṅom: Bȯh wėrſchné chczéw wſchėch téch
pżed taikim Domapótaṅom nadṅe pżelutuwacż, mojich Dobrocżeṙow pak
nadobṅe za wſcho żonuwacż. —

Motz Wujeſch w Khróſcżiczé.

Na pżichodnu Ṅedżelu, to jo jutze 114. wulkoho Różka do Smėtżkecz
pżipoẇedżena Zromadżizna budże Zadżėwka dla haklej Pȯndżele, hako 15.
Dżeṅ wulkoho Rȯżka Popownu ½1 wotdżerżana.

Jutze Popowṅu tzjoch zmėje budéſtżanſke ſerbſke czérkwinſke Towarſtwo
Spėwaṅo na Schuli.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožk 2 tol. 7½ nſl. tež 2 tol. 2½ nſl.

Pſcheṅcza 4 = 5 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Wows 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 15 = — 2 = 10 =

Jahwé 5 = 12½ = — 5 = 7½ =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Kana Butré 12 nſl. 5 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

3. Tżiſwo. 20. Dżeṅ wulkoho Rȯżka. 1849.

Z nėmſkoho Kraja.

Wo Frankfurczé jo ſo wulka Zwada zbėnéwa, żtȯ budże pżichodné Kheiżor.
Cżi jeni, ha na jich Stroṅe jo też frankſ. Miniſterſtwo, wupraẇa ſo za
bramborſkoho Krala; cżi druzé za rakuſkoho Kheiżora. Woboj mataj zprawne
Winé każ za ſo, tak też napżecżo ſo. Wone też jo woprawdże cżeżka Wėcz,
tak ẇele ha tak wſchelake Wowȯ, z kotréchż nėmſke Kraje wobſteja, tak
romadu zṁaſcż ha ſtwócżicż, zo maja Rum pod jeném Khwobukom. Ha tola
Zbożo habȯ Ṅezbożo Pżichodnoſcże czéwoho Nėmczowſtwa ruṅewon wot toho
naibóle wotwiſẇe: żtó joho Wėrch budże. Budżeli bramborſki Kral
wuzwolené, dha Némczam nimale Powoicza naiṙenſchich Krajow wotpaṅe,
dokelż rakuſki Kheiżor, tón ſtaré, ſwawné ſo nidé ṅebudże nėmſkomu
podcżėſnécż. Tak bȯ ſo Jednoſcżeṅo ha Poſélṅeṅo Nėmczowſtwa (to jo tola
naſche Wotpoladaṅo) z Roſdżeleṅom zapotżawo; to pak zawėſcżi żadén kmané
Srėdk k tomu ṅejo. Ṅechaki pak Nėmczé Rakuſku zpuſchcżicż, tak dérbeli
ju z Moczu pżedobócż; taika Wóina też ṅebó k Zbożu téwa. Cchczéli
Rakuſku zpuſchcżicż, ha ſami za ſo tola wotpoladane Kheiżorſtwo
zawożicż, dha tżakaicże jenoj, żto budże ſo ſtacż: druhe nėmſke Kraje,
każ na Pżikwad Baiernſka, kotreiż ſo czéwa Wėcz z nėmſkim Khei żorſtwom
tak praẇe zpodobacż ṅezda, budże Rakuſkeje Pżikwad zcżėhuwacż ha
praẇicż: żtoż jo tamém dowolene, mi ṅemȯże zakazane bȯcż. Cżi tami, kiż
tohożruṅa pżi bramb. Kralom woſtanu, powowaja ſona Ẇetżinu nėmſkich
Krajownikow ha jich wot Towarſtwow (ƀez druhimi też Dreżdżan ha z
Lipſka) na frankf. narodné Sejm pżipóſwanéch ha za bramb. Krala ſo
wuprajaczéch Pżipiſmow. Chczemó jenoj Bramborſkoho wuzwolicż, Rakuſka
budże hiżon radéluƀe nam Ruku zkicżicż ha wo bratrowſkej Luboſcżi pódla
nas ſtacż, bȯrṅe też z nami zjenoſcżena ṅebówa. Taklej woni pȯẇedaja. —
Wȯndaṅo ſém jedén dowhi Naſtawk tżitaw, kiż chczéſche dopokazacż, zo
naſch nėmſki narodné frankf. Sejm ṅemóże ṅitżo za Nėmczowſtwo żkódniſche
zapotżecż, hatż Zawojeṅo Kheiżorſtwa. Wȯn chczéſche ſwoju Móſl woſobṅe
pżez to dopokazacż, zo némſki Lud ṅejo tak z czėwa jedén Lud, każ na
Pżikwad franczowſki; ha jo też do wſchelakich, haj do 31, hatż dotal
ſwobodṅe wobſtejaczéch Krajow z woſebnitémi Wėrchami ha z krajnémi
Wóſchnoſcżami rozdżelené. — Kak budżemó ſo z toholej Zaplecżeṅa
wuzſṁatacż, to ja na Swėcże ṅeẇem.

Z rakuſkoho Kheiżorſtwa.

Wóina napżecżo Wuheṙam ſo ƀez Pżeſtacża zwobſtainém Zbożom ẇedże.
Woſobṅe ſtaj zaſé, nam hiżon deṙe znajownej Ẇedżicżeraj Knitżanin ha
Schlik z nowa ṅeṁdṙe z nimi zakadżawoj, tón <pb n="10"/>jedén wot Powṅa,
tón tamón wot pownócznej Stroné. Wot Ẇetżora ſtaj Windiſchgräcz ha
Jelatżicż po Wobſadżeṅu Buda-Peſth cżekaczéch Wuheṙow dóſcżanéwoj, ha
jich czéle zbiwoj. Wot Raṅa wo Sedmihródſkej (Sebenbürgen) wójiwacze
kheiżorske Wȯiſko wóndaṅo na zawoſnu Zému zkorżeſche. Jedén Wȯſchi
żortliẇe piſaſche, mó ſo nadżijemó, zo budże Zéma, joli nicz nas, dha
tola Wuheṙow zkȯnczwacż. — Ja jenoj ṅeẇem, żto budża z témi Jatémi
zapotżecż, totréchż jo tak jara ẇele. Ṅech jich Radeczczé pżipȯſcżelu,
zo bóchu napżecżo Jtalſkim wójwali.

Sardinſki Miniſter Gioberti romadżi móczne Wóiſko ha zczele teſamſne,
hatż do Zubow wobroṅene na Ṁezé pżecżiwo Rakuſkim. Radeczki hiżon budże
jich powitacż. Zardinſczé ſo krucże na Pomocz francz. Republiki
zpuſchcżeja.

Rakuſki Kheiżor chcze pżichodne Nalecżo z nowa 120,000 Wojakow k ſwojomu
Wóiſkej pżiwdacż, ha ma pżi tém te Wotpoladaṅo, tém hatż dotal ṅeṁerném
Wobodleṙam wėſtéch Krajinow, kiż tak radė z Czélbami wokokhodża,
Pżileżnoſcż dacż, ſwoju Mócz zpótwacż. Litżba rakuſkoho Wóiſka budże
potém na 700,000 Mużi. To jo ſchwarna Tżródka!

Jedén bó ſebi móſliw, z tém budże Kheiżor wſchitko deṙe wuẇeſcż;
woſobṅe, déż jo ſo tak ſélne, ṅebojazne, ſwėrne, każ te hatż dotal
wopokazawo. Hale ṅezazpomnimó, zo mȯże, joli Bóh, tón Kṅez tėch Wóiſkow,
je ṅezakita, pżez Nócz wſcha cżwojecża Mócz ha Sélnoſcż ſwój Kóncz mėcż.
Tulej Wėrnoſcż mi z nowa wobkrucżi ta zrudna Póẇeſcż, zo jich ẇele na
ſtrażnej Khoroſcżi, z Ṁenom Kolera zkhoṙewo.

Z Prahi wo Cżechach. Pola nas budże wo téchlej Dṅach Miniſterialſki
Wukaz wozjeẇené, wo kotrėmż Kheiżor naſchu wóſchu Wutżernu (Univerſität)
za ſwowjanſku poſtaji ha wſchėm wot Kraja zapwacżeném Wutżeṙam wo
cżėſkej Rétżi wutżicż pżikaza; jenoj cżi wuṙadni Wutżeṙo ſmėdża też wo
nėmſkej Rétżi wutżicż. No dha budżemȯ ſkoro wot naſchich Praſkich
Studentow cżėſki wuknécż mócż! — Nėmczė wo Prazé ſo na to ṁerzaja.
Wóndano jedėn piſaſche: déż tomu tak jo, dha budża wſchiczė nėmſczé
Wutżeṙo Prahu wopuſchcżicż ha Cżeſcha ſwojich Wutżeṙow na Wſach romadu
pȯtacż mȯcz. To dérƀeſche Żort bócż, hale mi ſo ſṁecż ṅechaſche, hatż
jón tżitach. Praſczé Nėmczé mėṅa, zo jo wſcha Naẇedżitoſcż ha Mudroſcż
jenoj poka nich knankaṅu. Żtȯż pak jo tam trochu znajowné, wė, zo tomu
tak nejo. — Wo Wiṅe budże pak wóſcha Wutżerṅa za Nėmczow zawożena. — Dėż
Kheiżor taklej Pucż Zprawnoſcże dżo ha kóżdé Narod Kedżbu ma, mow jedén
zpokojom bȯcż. Hale Nėkotzi hiżcżen ſo pżeczé domaſacż ṅemóża, zo maja
też ſwoẇanſke Narodė ſwoje Prawa.

Modé rakuſki Kheiżor jo trochu khoroité. Bóh daj, zo bó jomu ſkoro zaſé
lėṗe bowo.

Franczowska Republika. (wodaicże, zo tak pozdże ztém pżindu) ma nėtk też
ſwojoho Präſidentu, kiż jo na tzi Léta wuzwolené. Ludwik Napoleon je jo.
Pżez 7 Milionow Wobodleṙow ſu woſowanſke Liſté wottedali; nimale
powſchėſta Mil. jich wȯn dóſta, Kavaignak jenoj powdra. Na 20. Dṅu
Hodownika bė toho dla Napoleon w Parizu wot woſokej Komoré hako
Präſidenta poſtajenė. Won wotpowożi prėdkpiſanu Pżiſahu ha ſlubi, zo
chcze Kazṅe Republiki dżerżecż ha na jich Dżerżeṅo kedżbuwacz k Zbożu ha
Khwalbe wȯtcznoho Kraja. — Napoleon dṙe jo deṙe zmóſlené ha też Pżecżel
Mėra; ſwojomu ṅebo Wujej anicz tróſchku podomnė, — hale hatż budże Mėr
wob <pb n="11"/>khowacż jomu móżno, jo jara ṅeẇeſte. Czéwo franz. Wȯißo
jo za Wóinu zahoṙene, ha jenoj toho dla tak jednowoſṅe Napoleona za
Präſidentu wuzwoliwo, dokelż ſo nadžija, zo budże wón jedén druhi
Napoleon, kiż Khwalbu francz. Ṁena do wſchėch Krajow wuṅeſe ha Kṅeiſtwo
Swėta wo ſwojej Ruczé dżerżeſche. Taikelej Móſle woni nimaja jenoj
ṁelcżo pżi ſebi hale je zjawṅe wupraja ha „Swawa Napoleonej ♣II♥.“
wowaja. Kavaignaka, mėṅa woni, mó tżeſcżẇemó ha wóſoko ważimó, hale
Präſidenka dérbeſche jedén Napoleon bócż (ha traż ſkoro Kheiżor);
Kavaignak pak nas do Wóiné poẇedże. Jich Wotpoladaṅa hdu naipṙedé na
Italsku. — To pak ſu jenoj Rétże, lubi Braczja, toho dla hiżcżen
ṅetṙebamó żanu Staroſcż Wóiné dla mėcż. — Żto dha k tomu praẇicże, zo ſu
tam wóndaṅo jenoho wo jerſkoho Wȯſchoho ſadżili, dokelż jo ze ſwojimi
Wojakami wot Wóiné rétżaw?! —

Z Ruſſo-Polskej mamȯ Pȯẇeſcże wot Czuſéch, kiż z tamnéch Krajow pżindu,
ha póẇedaja, kak jo ƀez ruſſénskimi Wojakami tak ẇele hako wutżiṅena
Wėcz, zo pſchichodne Nalecżo do Italskej pocżahnu. Woni ſo wſchiczé na
to ẇeſelja.

!! Kheiżor Mikwaſch jo, każ piſaja, woprawdże Liſté na francz. Republiku
póſwaw, wo kotréchż ſo wón zjawṅe za rakuſkoho Kheiżora wuprawi ha jomu
Pomocz ſlubi, joii chczéwa Franczowska żto Rakuſkej napżecżiwne wo
Italskej zapotżecż.

Déż jedén wſchė telej Póẇeſcże z Franczowskej, z Rakuſkej, z Ruſſenſkej
rozpomni, dha ſo Italſczé ṅetṙebaja nadżecż, zo budże pola ṅich Nalecżo
ẇele Truſkalczow kcżėcż. — Pėkṅe hiżcżen tola wot ṅich jo, zo chczeidża,
knaiṁenſchomu każ ſo zda, Nalecżo dotżakacż. Ḃez tém budża dṙe tola
Rakuſczé z Wuheṙami hotowi.

Wo ruſſ. Polskej jo wo zandżeném Lėcże wot 51, 214 na Koleṙe Zkhoṙenéch
26, 985 ſo wuſtrowiwo, 23, 560 wumṙewo.

Też w Berliṅe jo loni talej Khoroſcż bowa, hale ſo zaſé zubiwa.

Z wótcznoho Kraja.

Naſch Miniſter Brawn chczéſche ſtaineje Khoroſcże dla z Miniſterſtwa
wuſtupicż. Kral, kiż joho wȯſoko ważi, ṅechaſche joho czéle
wotpuſchcżicż, hale poſtaji na dwai Méſaczai ♣Dra.♠ Trützſchlerja za
joho Zaſtupnika, dokelż ſo nadżija, zo budże wón pżez nakwilne Zdaluwaṅo
wot Dżėwa po tutém Tżaſu zaſé k Lėpſchomu ha k Zbożu wótcznoho Kraja
ſwoju Swużbȯ naſtupicż mócz. — Bȯh dai! toho zprawnoho Muża bó woprawdże
Żkoda bowa. Pżedſėdſtwo wo Miniſterſtẇe ƀez tém z Pfortén poẇedże.

Ze Smeṙdżaczei. 22. Dżeṅ Hodownika mȯżeſche na naſchu Ẇes wilke Ṅezbożo
pżincż, Bȯh tȯn Kṅez pak je nadṅe wotwobrocżi; Jom’ bódż Dżak za to! Na
naſchim kṅeżim Dwoṙe ṁenui czé bėchu ſo w Rodże Sazé zapalili, ha
Pwoṁeṅo ſapaſche hiżom khėtṙe z Wuheṅa hoṙe. Dokelż pak jo Wuheṅ murwané
ha Tzėcha z Czehelemi kréta, tak ſo Pwoṁo z Boha nidże zapopanécż
ṅemóżeſche ha duż tola cżi pżez tżiṅenu Haru romadu zbeżani Ludżo je
hiżcżen prawém Tżaſu zahaſnéchu.

Póẇeſcż wot dreżdżanſkoho Sejma. Na 17. Dṅu wulkoho Różka jo naſch Kral
ſam Sejm wotewriw. Pżipowṅu woko jenei ſtupichu Miniſteṙo do Sejmowné.
Zmolom za nimi pżijedże Kral z Prénczomai Janom ha Albertom, wot
zromadnoho Luda ẇeſele poſtroẇené. Pola wulkoho Zkhoda powita joho
Pżedſédſtwo woboju Komorow ha ẇedżeſche joho do druheje Komoré, <pb
n="12"/>dżeż zromadżeni Zapóſwanczé ha pżitomné Lud jom tzi Krótż Swawu
wuṅeſechu. Joho Majeſtoſcz ſtupi na Thrȯn, Préncz Jan ſtejeſche na joho
Prawiczé, Albert na Liwiczé, zadé Komorniczé a t. d.

Jako bė ßo Kral poſénéw, wza wȯn tak ṁenowanu thronſku Rétż ha tżitaſche
ju prėdk. W tej ſamoj zpominaſche wón z krótka, kak jo w Sakſkej ſo w
zaṅdżeném Tżaſu mėwo, kak jo wȯn za Lėpſche Kraja ſkutkowaw, żto zmėju
Zapöſwanczé na Sejṁe tżinicż ha zo ſo wȯn nadżije, zo chzedża z nim
wſchu Próczu nawożicż, zo bó jich zhromadne Dżėwo k krajowomu Zbożu
bȯwo.

Na to tżitaſche Miniſter z Pſórdten dlėżſchi Naſtawk, w kotrėmż wón
wſchitko wobſchėrniſcho wukwadowaſche, żto jo ſo wot poſleṅoho poṙadnoho
(ordentlich) Sejma hatż dotal ſtawo, kak ſu Miniſteṙoẇe ha Zaſtojnſtwa
ſkutkowali, kak ſo w Kraju w Naſtupaṅu Pżekupſtwa, Khudobó, Schulow h t.
d. ma, hatż z druhimi Krajemi Sakſka w Pżecżelnoſcżi ſteji, ha żto zmėja
nėhdże Zapoſwanczé na tutém Sejṁe wuradżicż. Na poſledk wuṅeſe Henſel,
Pżedſéda druheje Komoré też zaſe Kralej tzikrȯcżnu Swawu, po tżimż Kral
Zhromadżiznu wopużcżi. Ta czéwa Wėcz bėſche nėhdże tſi bėrtlki Hodżiné.
Sobuſtawé wobeju Komorow woſeƀe ṅeſedżachu, ale ƀez ſobu hromadże,
ſchtoż heẇak na druhich Sejmach bówo ṅebė.

Jutze Popowṅu tzjoch zmėje budéſtż. ſerbſke czérkwinſke Towarſtwo
Spėwaṅo na Schuli.

Khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje Ṅedżelu 21. wulkoho Różka
Zromadżiznu w Leine.

Jėzorka.

Sṙedu Ẇetżor woſėmich budże Zromadżina ſerbſke czérkwinſke Towarſtwa wo
Budėſchiṅe.

Naẇeſchk.

Pżedſéda Wuchacż jo wo Ṁeṅe ſwojich towarſchnéch Bratrow wo Schowcżicz
Lėſku Skȯrżbu wobzanknéw, zo na jich ważnu Próſtwu wot 4. Hodownika 1848
hiżcżen żane Wotmojeṅo ṅepżindże.

Żtóż wote mṅe Jutnitżku bėṙe, chczéw tak dobré bȯcż ha za tuſamȯ wot
Lėta 1848 4 nſl. zapwacżicż. Petaſch.

Na wſchitke Napraſchwaṅa wot zandżenoho Tėdżena wėſteje, kȯżdomu ważneje
Należnoſcże dla budu pżichodnej Jutnitżczé wobſchėrṅe wotmojecż.
Redaktor.

We Welleṙecz Kniheṙni mȯże ſo wot Sobuſtawow Macżiczé ſerbſkeje
wotewzacż tute wot Macżiczé ſerbſkeje wudate knihi: Sserbaj, abé ſchtoż
ßypaſch, to meleſch. Powedancżko ſa Sserbow wot ♣Dra.♠ Pfula.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožk 2 tol. 7½ nſl. tež 2 tol. 2½ nſl.

Pſcheṅcza 4 = 5 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Wows 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 15 = — 2 = 10 =

Jahwé 5 = 12½ = — 5 = 7½ =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Kana Butré 12 nſl. 5 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

4. Tżiſwo. 27. Dżeṅ wulkoho Rȯżka. 1849.

Rozdżėleṅo Schule wot Czérkẇe.

Jene naiważniſchich Praſcheṅow nėtuwſchoho Tżaſa jo, kak budże nowo
Zawożeṅo naſchich Schulow wupanécż. Ważne jo telej Praſcheṅo, dokelż to
kȯżdé widżi, każ ſo naſcha Modoſcż poẇedże, kaikeż naſche Dżėcżi
wotroſcż budża, taika budże Pżichodnoſcż naſchoho Splahwa. Kȯżdoho
Luda-Pżecżeła ſẇata Winwatoſcż jo, k Rozſwėtleṅu tu teje Należnoſcże po
ſwojej nailėpſchej Wėdomnoſcżi ſkutkwacż; ha to tżim khėcziſcho, dokelż
ſu hiżon wo jeném naſchich Towarſtwow wot tuteje Wėczé rétżeli, haj też
hiżon wobzanknéli.

Wobzanknéwo pak ſo tam jo; zo bȯchu naſche Schule ſtatne Wuſtawȯ
(Staatsanſtalten) bȯli. Pṙedé hatż żto dale wot toho praẇimȯ, dérbimȯ
ẇedżecż ha deṙe zrozemicż: żto tute Swowo rėka.

Hatż dotal ſu Schule bȯli czérkwinſke Wuſtawȯ. Kżeſcżijanſka Czérkej jo
Schule pwodżiwa ha hajiwa wot Zpotżatka ſém; duchowna Wȯſchnoſcż jo
naſche Schule wobkedżbwawa ha ẇedwa, Wutżeṙow, ſchulſke Knihi, czéwȯ
Rjad Ẇedżeṅa Schule ha tak dale poſtajiwa. Wutżeṙo bėchu pȯdla
Duchownéch cżi naiwoſobniſchi Dżėwacżeṙo wo Jėzuſowém Kraleſtẇe na Zemi.
Wſchiczé mėjachu jene Wotpoladaṅo, zjenoſcżeṅi za teſamſne dżėwachu; ha
to wo Ṁeṅe Jėzuſowoje ſẇateje Czėrkẇe. Nėtk dérbi to zdobom czėle hinak
bȯcż: Schule ṅeſṁedża ẇaczé k Czérkwi pżiſwuſchecż, hale Krajej; czérkw.
Wȯſchnoſcż ha Zaſtoinſtwa ṅeſṁedża pżichodṅe ẇaczé naſche Schule ẇeſcż
ha wobkedżbuwacż, hale ſwėtna Wȯſchnoſcż habȯ kohoż wona poſtaji. — To,
moji Bratzja, to rėkaja te Swowa: Schule dérbja ſtatne Wuſtawȯ bȯcż;
Rozdżėleṅo Schule wot Czérkẇe maſch pod nimi zrozemicż, ha żtȯż cżi
praẇi, zo tomu tak ṅejo, tȯn ma habȯ tak krȯtki Nozom, kiż to ṅezpȯſnaje
— habȯ zwȯ Wutrobu, kiż to zjawṅe ṅewupraẇi.

Czemȯ nėtkoj tu Wėcz trochu bliże wobladacż ha wobſchėrniſcho ſebi
rozkwaſcż, zo möli ju praẇe rozſudżicż. Joli jo nam zpomożna, chzemȯ
wſchiczé za ṅu bȯcż, joli nam żkȯdna, z Moczu ji na pżecżo dzėwacż.

Kżeſcżijanſka Czérkej jo Ludé Europiſkeje wumożiwa wot Bwudnoſcże
Pohanſtwa ha je ẇedwa kżeſcż. Mudroſcżi ha Naẇedżitoſcżi; Czérkej jo
kżeſcż. Wėdomnoſcż wobwarnuwawa wo ſtraſchnéch Lėtſtotétkach, hatż
ſurowo Wȯiné ha Ludow=Sṗeraṅa czéwu Europſku pżewzachu, ha ju wobkhowawa
za lėpſchu Pżichodnoſcż; hale w prawém Tżaſu zaſé ſwoje Pokwadé
wotewriwa, tak, zo dérbimȯ je wuznacż: żtoż mamȯ ha wobſeidżimȯ wo
témlej Naſtupaṅu, Czérkeijo je nam daruwawa. Woſobṅe pak jo ſo Czérkej
za niſche Schule (Volksſchulen) ſtarawa, dokelż wo ṅich naiẇetżi Dżėl
pżichodnéch Stawaw Czérkẇe ſwoju czéwu Naẇedżitoſcż dȯſtawaſche, z ṅich
do Żiẇeṅa Czérkẇe wukhadżeſche. Pola kȯżdoho Klȯżtéra bė Schula,
(Kloſterſchulen); pola kȯżdoho Tachantſtwa, (Domſchulen); pozdżiſcho
pola kȯżdej woſadne <pb n="14"/>Czérkẇe (Pfarrſchulen). Czéle praẇe rėka
toho dla Czérkej Macż Schulow, ha Schula Dżowka Czérkẇe. Schule bėchu
wot Zpotżatka czérkwinſke Wuſtawu ha ſu je hiżcżen dżentziſchi Dżeṅ, ha
to po ſtarém Prawu, dokelż to żeṅi hinak bowo ṅejo. Nėtk dérbi tute
ſtare Prawo Czérkẇe powalene bȯcż ha Kraj ha ſwėtna Wȯſchnoſcż na Mėſto
Czėrkẇe ſtupicż. Czérkej ṅima żanu Brȯṅ, zo bȯ z Moczu tomu napżecżo
ſtupicż ha ſo wobaracż mowa; hale zabȯcż tola ṅeſṁemȯ, zo bȯ to wulka
Ṅeprawda bowa, ha dopomnicż ſo dérbeli, żtoż ſmȯ dṙe huſto doſcż wo
Żiẇeṅu nazhoṅili, zo Nawożeṅo ṅezprawnéch Srėdkow k żanomu wėrnomu Zbożu
ṅeẇedże.

Czérkej pak, mow nėchtȯn napżecżo praẇicż, dérbjawa ſo k pżezczéwnomu
Lėpſchomu toholej ſwojoho ſtaroho Prawa wotṙecz, każ ſu Kheiżorojo ha
Kralojo k Lėpſchomu ſwojich Ludow ſwoje poſtarſke Prawa zpuſchcżili.

Naiłnbſchi! Czérkej ſo żeni dobrowolṅe toholej ſwojoho Prawa wotṙecz
ṅebudże ha ṅeſṁe; dokelż, dhé bȯ to tżiniwa, dha bȯ czéle zabȯwa ſwoje
bȯizke Powowaṅo — zakomdżiwa ſwoju ſẇatu Winwatoſcż — haſkȯnczwawa ſwoju
ſamotnu Pżichodnoſcż.

Czérkẇe Powowaṅo, hako Macżeṙe wſchėch Wėriwȯch, ṅcjo ſamotṅe,
Doroſcżeném boże Swowo wozjeẇecż ha jich ẇeſcż po Pucżu k Zbȯżnoſcżi;
hale tomu Cżwojekej, kotrohoż pṙeṅe Wokamikṅeṅa wona hiżon ſtaroſcżiẇe
wobkedżbuẇe, też wo téch Lėtach ſwėrṅe na Stroṅe ſtacż, wo kotréchż jo
wȯn jeje macżerſkoho Ẇedżeṅa ha Pomoczé nanaipotrėbniſchi, to jo: wo
Lėtach ſwojeje Modoſcże. Jenoj nėkaika, pżirodna Macż mowa ſo toholej
Powowaṅa z daluwacż.

Czérkej praẇe deṙe wė, zo ma ſwȯj ſtrowu Koṙeṅ, ſwȯj pżichodné Kcżėw,
ſwoje Nadobȯwaṅo ha Wobſtacżo wo jeje Modoſcżi (Jugend), z kotreiż
ſtaiṅe, każ Stadwa z Jeṅatow Wowtżerṅe, wo ṅezahinitej Kraſnoſcżi ha
Mȯcznoſcżi te Stadwa Kréſtuſowo ſo wobnoẇeja ha pżizpoṙa. Toho dla pak
Czérkwi też nidé ṅemȯże jenak bȯcż, żtȯ Wowtżer ſwojich Jenatkow jo, na
kaikej Paſtẇe je paſe, z kaikej Wodu je napoẇe.

Te ṙane, tżiſte, ṁechke Wutrobȯ teje Modoſcże ſu Rola, na kotreiż ſo
Czérkej zẇeſeli. Czérkẇe Zadoſcż ha Prȯczwaṅo ṅejo ſamotṅe, ju wot
wſchitkeje Pjanki ha Sṅecża tżiſtu zdżerżecż, hale też, ha to woſobṅe, k
pżichodnomu Wuſéwej deṙe pżihotuwacż, zo mowa ſo k dobném Żṅam ẇeſelicż.
Su na taike Waſchṅo jeje wotroſcżene Stawȯ ſélnoſcżene ha krutoſcżene
napżecżo ſchitkim Napadam Zwoho, (z Boha!) ha ṅecha ſo Djabowej radżicż,
ƀez nimi ſwoje Zahiṅeṅo pwodżacze Séṁo wuſécż — wobrocżi ſo Schibawu k
ṅeẇedomnej, k ṅenazonitej Modoſcżi, kotraż ſwoje Wutrobȯ wſchomu
wotewci. Ha dopuſchcżimȯli mȯ to, zawėrno, wo krȯtkim budżemó ze Zrudobu
ha Żawoſcżu, dobru Pżeṅczu wȯt Pjanki poduſchenu widżecż. Czérkej pak to
do Wėtżnoſcże pżidacż ṅemȯże!

Nichtȯn ṅechaw praẇicż; Pżecżelo, té maſch khorej Wotżi, pżed kotrémaiż
ſo wſchitko piſaṅi. Tżitaicże dale, ha pżekwadżcże ſebi deṙe to, żtoż ja
wo témlej Naſtupaṅu dale praẇicż budu, ha wȯ budżecże ſo wot toho
pżepokazacż. Każ pṙedé Czérkej, mam ja nétk jenoj Schulu ſamu pżed
Wotżomaj.

Te Druhe, żtoż jo ſo wo jeném waſchich Towarſtwow wobzankuéwo: zo bȯchu
Schule, pżez Poſtajeṅo woſebitéch <pb n="15"/>Wȯſchnoſcżow za ṅe — ẇetżu
Samoſtatnoſcż dobȯwo — żto dha dérbi to rėkacż: Samoſtatnoſcż? — Nȯ,
bȯſnadno tola, déż telej Swowa za Wutżeṙow hatż nanailėpe ſebi
wukwaduẇu: zo bȯſchcże Wȯ Wutżeṙo ẇetżu Swobodnoſcż dȯſtali ha tak be
wſchoho Zadżėwka każ k waſchomu ſamotnomu Wudoſpownoſcżeṅu, tak też k
Nadobȯwaṅu, k Kcżėwej, k Pżiſpoṙeṅu Schulow ha pżez to k Lėpſchomu ha k
Zbożu naſchich Woſadow ſkutkwacż mȯli. — Swawa Wam, joli to chczeicże! —
Jo dha pak k tomu te Poſtajeṅo woſebitéch, to ṙėka, nicz ẇaczé
czérkwinſkich ha duchownéch, hale ſwėtnéch Wȯſchnoſcżow za Schule
trėbne? Kaikeje Winé dla to? Jo dha czérkw. Wȯſchnoſcż Wudokoṅeṅo
Wutżeṙow ha Nadobȯwaṅo Schulow zadżėwawa? — ṅejo ẇele ẇaczé wobej
pżizporiwa ha hajiwa? — Ja ſo ṅemȯżu zdżerżecż, tudé knaiṁeṅſchomu na
nėżto zpominacż:

Ztoż naipṙedé Wonkowne ſchulſkich Należnoſcżow naſtupa, jo ſo czérkw.
Wȯſchuoſcż ſtarawa za hȯdne, pżiſtoine haj, jedén mȯże praẇicż, za
kraſne ſchulſke Kheiże. Czérkw. Wȯſchnoſcż jo, dżeż Patronats-Kṅeiſtwo
jo, ſama Schule natwariwa. Swėdki ſu: Budéſchin, Zdżėṙo, Wotrow,
Tżorneczé. Czérkw. Wȯſchnoſcż jo ƀez Pżeſtacża hnawa, zo bȯchu też druhe
Patronaté, knaiṁeṅſchom nėżto wo tutém Naſtupaṅu tżinili; z toho
naſtachu Schule w Nebeltżiczé ha Ralbiczé. Czérkw. Wȯſchnoſcż je bė, kiż
ſo ṅejo zpokojiwa, hatż też wo wotleiżanéch Mėſtach za Modoſcż tak nuzṅe
potrėbne pȯdlanſke Schule (Nebenſchulen) ṅenaſtachu, każ w Kaṁenczu, w
Workleczé. Czérkw. Wȯſchuoſcż jo Zawożeṅa ha Wotewṙeṅa dweju wot ṅich
dla ze ſwėtnej Wȯſchnoſcżu wulku Zkȯrżbu ẇedwa. Haj czérkw. Wȯſchnoſcż
jo k Polożeṅu hiżcżen cżeżkoho Dreṁa, zawożene Schule ha poſtajenéch
Wutżeṙow zdżerżecż, wſchu ſwoju Mȯżnoſcż tżiniwa, déż nėkotréch Wutżeṙow
ſama zapwacżi, druhich zdżerżecż ſwȯj Pżinożk daẇe; hiżcżen druhich jo
ſobu za czérkwinſkich Swużownikow poſtajiwa ha za to mȯtwawa. Ja ṁeltżu
wot toho, żtoż jo ſo wo Oſtriczu ha joho Wokownoſczi ſtawo ha ſo hiżcżen
ſtaṅe.

Dérbi pak junkrȯtż khwalene bȯcż, tak, zawėrno, zaſwużi naſcha czérw.
Wȯſchnȯſcż hako Wȯſchnoſcż Schule wſchu Tżeſcż ha Khwalbu za Swėru ha
Pilnoſcż, kotruż jo wona też wo tém, żtoż nuczkowne Należnoſcże Schule
naſtupa, wopokazawa. Żtȯ bȯ ṅeẇedżaw, żto ſo ſtaṅe za k Wutżeṙam ſo
pżihotuwaczéch, jeje Pomoczé potrėbnéch Modżeṅczow? Nitżo dale wot toho.
— Kak jo ſo czérkw. Wȯſchnoſcż ſtaiṅe ẇeſeliwa ha z Khwalbu zpȯſnawawa,
tak huſto hatż nėdże jedén Wutżer pżez Pilnoſcż ha Wuſchiknoſcż wo
ſwojim Dżėle duchowne Żiẇeṅo, Kcżėw ha Nadobȯwaṅo wo ſwojej Schuli
pżizpoṙeſche! Jo czérkw. Wȯſchnoſcż dhé taikim Prȯczwaṅam do Pucża
ſtupawa? nėdże taikoho Ducha poduſécż chczéwa? Ṅė, ẇele ẇaczé jo wona
taikoho Ducha wubudżawa ha hajiwa; tohȯſamſnoho zdżerżecż ha roſchéricż
ſo na wſche Waſchṅo ſtarawa. Ha na kaike Waſchṅo traż to? Żtȯ jo
naſchich Wutżeṙow Zhromadżjzné (Lehrer-Conferenzen) zawożiw ha pżez
teſamsne ẇele dobroho ſkutkwaw? (Tżitaj, żtoż ſém wot ṅich zpowṅiw wo
Statiſticzé horneje Wużiczé na 86. 87 tei Stroṅe). Żtȯ jo pżez Poſtajeṅo
Mȯta za nailėpſche Wotmojeṅo wėſtéch, za naſche Schule ważnéch
Praſcheṅow (Preisfragen) waſche duchowne Moczé radé chczéw wubudżicż, te
wubudżene wożiwicż? Wſchitko tolej ha hiżcżen ẇele druhoho jo naſcha
czérkw. Wȯſchnoſcż tżiṅiwa ha ṅejo żeṅi też nicz Kroſchik za wſcho to
żadawa habó wo nėtżim ſo zapwacżicż dawa.

<pb n="16"/>

Joli zo komu Tżeſcż ha Khwalba pżiſwuſcha, dha wėſcżi naſchej czérkw.
ſchulſkej Wȯſchnoſcżi. Ja ṅecham zpominacż na téch, kiż hiżcżen żiwi ſu,
to bȯ napżecżo jich Poniżnoſcżi bowo; jich Ṁena budża zapiſane wo
Stawiznach naſchoho Luda ha, dali Bȯh, wo Knihach toho Żiẇeṅa.
Wotemṙetéch mȯże jedén ſkerſcho ṁenwacż: wam wſchėm budże hiżcżen wo
dobrém Wopomṅecżu naſch ṅebo Tachant, tȯn ſwoje żiwo Dné, w Noczé ha wo
Dṅo za Schule ſtaroſcżiwu. (Tżitaj wot ṅoho ſerbſku Statiſtiku na 77 tej
Stroṅe.) Ṅechamȯ pak pȯdla wſchoho toho woſobṅe też zabócż, kak deṙe ha
wȯſoko zaſwużbna jo naſcha czérkw. ſchulſka Wȯſchnoſcż za Zdżerżeṅo ha
Wobkhowaṅo Serbowſtwa bowa, kotreż zahnacż, ha joho Koṙeṅe (wo Modoſcżi)
zkazécż ſwėtneje Wȯſchnoſcże zjawne Wotpoladaṅo bė. Zo ſtai ſo ƀez nami
ſerbſka narodna Rétż ha ſerbſke wȯtczinſke Waſchṅo hatż na
naitżiſcżiſchei wukhowawoi, za to mamȯ ſo naſchej czérkw. ſchulſkej
Wȯſchnoſcżi dżakuwacż; dokelż wona jo jej wo naſchich Schulach hajiwa:
żeṅi wona ṅejo Serbam nėmſkich Wutżeṙow na Schiju pȯiſchawa; ha tak lubo
hatż ji też bė, zo bȯchmȯ nėmſku Rétż wſchėdnoho Wobkhadżeṅa z Nėmczami
dla nawuknéli, zkotrejeż Winé wona wo hornich Klaſſach też na to
dżerżeſche, jo ſo ji tola Rėch ha Pżerad Luda zdawo, z témi Mȯlitżkimi
wo czuzém, jim ṅeznajowném Jazéku rétżecż. Też pżez Wudawaṅo ſerbſkich
ſchulſkich Kṅihow za téchſaméch jo wona ſwoju Luboſcż k ṅim wopokazawa.

Żtȯż taklej za jenu Wėcz dżėẇe, ſo ſtara ha zahoṙené jo, każ naſcha
czėrkw. Wȯſchnoſcż za Schulu; zawėrno, tȯn dérbi jeje Ważnoſcż też
nutérṅe zatżucż — ha żtȯż, każ naſchi duchowni ſchulſczé Prėdſtojicżeṙo,
taikelej kmane Srėdki k Wuẇedżeṅu ſchulſkich Należnoſcżow nawożẇe,
dérbi, to bȯch ja ṙek dṙe bliſko leiżi, żtoż ſchulſke Wėczé naſtupa, też
kraſne Wėdomnoſcże wobſénécż. — Żtȯż wė, kak cżeżko nam zprawne Sudżeṅo
jenoho jenicżkoho Cżwojeka paṅe — kak ẇele cżeżo czéwoho Rjada
(Duchomſtwa) — tȯn ſo ṅebudże dodżiwacż mȯcz na te pżekwatane, ṅezrawo
Rétże, kotreż ſu ſo wo tutém Naſtupaṅu wo zjawném Towarſtẇe ſtawo. To
dṙe jo dżentziſchi Dżeṅ tak w Swėcże Waſchṅo, joli pak ſo czéle ṅemolu,
hiżcżen ƀez Serbami Prawo dȯſtawo ṅejo. Ja wſchak z tutém ṅecham
praẇicż, zo bȯchu ƀez Duchownémi wſchiczé Pżecżelio Schule bȯli; dże dha
jo ƀez Cżwojekami Rjad (Stand), kiż bȯ czéle doſpowné bow? ſu traż je
wſchiczé Wutżeṙo?

Ze wſchim tém pak hiżcżen ſo czérkw. ſchulſka Wȯſchnoſcż ṅezpokoji. Nicz
jenoi Wudokoṅeṅo Wutżeṙow wo Hȯdnoſcżi Wutżeṅa, ha Pżiberaṅo Wukṅeṅa
ſwojeje Modoſcże wo wſchėch za Żiẇeṅo potrėbnéch Wėdomnoſcżach ji na
Wutrobe leiżi; hale jeje Wotpoladaṅo też jo, zo bȯ czéwo Ziẇeṅo Schule
wot czérkwinſkoho Ducha noſchene bowo. Żeni czérkw. Wȯſchnoſcż ṅejo
pżeſtawa na to dżerżecż, ſwojich Wutżeṙow proſécż ha napominacż: zo
bȯchu hako wėrṅi Kżeſcżijeṅo Rano z Bohom zapotżeli, Ẇetżor z Bohom
dokoṅeli; zȯ bȯchu, dėż jich Dreṁo ſwojoho huſto cżeżkoho Powowaṅa
cżiſchcżi ha jich Mȯcz poſwabi, wo Poladṅeṅu k Wȯtczej wo Wȯſoknoſcżi k
Swėṙe wo ſwojim Skutkwaṅu ſo poſélnéli, zo bȯchu, dokelż wot Wėrſchnoho
pżindże Zapotżatk ha Dokoṅeṅo wſchoho Dobroho, pżeż doſtoine Wużiwaṅo
ſẇatéch Sakramentow joho Nadé ha Żonuwaṅa ſo hȯdṅi tżiṅili. Kȯżdé wot
was dṙe hiżon jo zoṅiw, zo mȯże, każ wſchudżom wo Żiẇeṅu, tak też w
Schuli jenoi na te Waſchṅo z ẇėrném Zbożom ſkutkuwacż. — Chczeicże wȯ
Samoſtatnoſcż: to jo: Swobod<pb n="17"/>noſcż wot czérkwinſkoho
Wobkedżbuwaṅa wo tutém?! Nė! Żawėſcżi nė! Dérbjaw pak żtȯ bȯcż, kiż bȯ
ſebi to żadaw, tȯn ṅech dlėje na téchlej ſẇatéch Mėſtach (w Schuli)
ṅewoſtaṅe; — ṅech naſchu Modoſcż dlėje ṅepėſtoṅi; — ṅech pżi Kolebczé
naſchoho pżichodnoho Luda dlėje ẇacz ṅepżebȯwa!

Ja hiżcżen mam ẇele na Wutroƀe, joli wam praẇe, — pżichodṅe dale.

Waſch wėrné ha ſwėrné Pżecżel

Jakub Kucżank.

Z Rakuſkoho Kheiżorſtwa.

Pżi Wotpowożeṅu Kṅeżerſtwa porucżi ſtaré Kheiżor Ferdinand Kraj ha
pżichodnoho Kheiżora, ſwojoho Wuja: Francza Joſefa ♣I.♥ Swėṙe ſwojeju
pżitomnej naiwóſcheju Wȯiſka-Ẇedżicżerow Windiſchgräcza ha Jelatżicża.
Na to wucżeże Jelatżicż ſwój Teſak, praẇiczé: Moja Krej ha Żiẇeṅo
ſwuſcha ſtaiṅe k Swużƀė Waſcheje Majeſtoſcże ha Rakuſkeje; tola za
Potwȯtżwaṅo Ludej daṙenej Swobodé (Reaktion) ja żeni ha nidé z Ṁetżom
zehrawacż ṅebudu. Windiſchgräcz, tiż pódla ſtejeſche, pżez telej
ṅenadżite Swowo Banuſa Jelatżicża naſtróżenė pżiſtaji: Waſcha
Majeſtoſcż! mó ſmȯ nowu Tżas naſtupili.

Jelatżicż bė pṙedé Kheiżorowom Zaſtupnikej wo Wuherſkej wuzwolené;
wobaraſche pak ſo toho, dokelż bȯ za Wuheṙow pżez Mėru wohidne bowo,
znajownoho Ṅepżecżela Prėdkſtojecżerej mėcż — Lej, kak tané Pżikwad
Swėré, Luboſcże napżecżo Krajej ha Kralej — ha Zprawnoſcze napżecżo
Ṅepżecżelam!!

Rakuſki modé Kheiżor ſo wóndaṅo wo jenej Zahrodże w Holomuczu, każ wȯn
to huſto tżini, pżekodżwaſche. Jow trechi wón jenoho wot Nationalgardé z
jeném Wojakom, kotreiż ſo za Ruczé ẇedżeſchtaj. Hatż ſo zetékachu,
poſtroẇeſchtaj wonej Kheiżora na wojerſke Waſchṅo. Wón pak jimaj, ſo
lubozṅe dżakuiczé, pżecżelṅe Ruku da ha dżeſche: Bȯchli wſchiczé tak
pżezjeni bóli, bó z mojim Krajom deṙe ſtawo.“

Rakuſke Wȯiſko w Wuherſkej ſo trochu zmėrom dżerżi, dokelż chcze
Windiſchgrätz bóſnadno wotżakwacż, kaike Zcżėwki joho Manifeſt, habó
Piſmo zmėje, wo kotrémż wón zjawṅe ha krucże napomina ha Nadu ſlubi
wſchėm Wojakam, kiż ſo dobrowolṅe kheiżorſkej Khoroji wrȯcża. — Koſſuth
bė hatż dotal tute Piſmo na wſche Waſchṅo potwȯtżwaw; nėtk pak, déż jo
tola, ja ṅeẇem pżez koho, do Ludżi pżiſchwo, wopuſchcżuẇu joho po
czéwéch Tżródach.

Ḃez tém ſwóſchimó tola też zaſé wot Bitwow. Tak k Pżikwadej jo
Schimonicż nowu Bitwu dobow, ha 2000 Wuheṙow jatéch wzaw. Pola Kremnitz
jo jedén Tel jich Wóiſka tak wo wſchitkich Bokow wobdate, zo budże ſo
podacż dérƀecż. Z Biſtritz jo Póẇeſtwo pżiſchwo, zo jo wuherſki Wóſchi
Bem (jedén Polak), kiż chczéſche ſo do Gallicziſkej pżedobócż, ha tam
Lud zmutżicż, na Ṁezach wot Kheiżorſkich, kiż bėchu ſo z gallicziſkimi
Burami zjenoſcżili, pżewiṅené, ha nėtk jara zdéchẇe. — Koſſuth jo, każ
piſaja, cżeknéw, dokelż pak jo ẇele Ṗenes na joho Wowu ſtajene, dṙe
hiżcżen budża joho krédnécż. —

Taike Ṅezbożo dṙe lóchczé hiżcżen żane Mėſto potrechiwo ṅejo, każ loni
Wino. Naipṙedé tón zrudné Ṅeṁer, dżeiż ſebi nichtón Żiẇeṅa wėſté ṅeƀe; —
na to Wobleṅeṅo ha krawne Pżewiṅeṅo wot Kheiżorſkich. Nėtk zaſé Poteṗeṅo
pżez wulku Wodu Donawo, ha k wſchomu tomu pżindże hiżcżen jedén
ṅeproſchené Hoſcż, — ta Kolera.

Ztoż te pżeczé trajaczé Pżekoré w Itaiſkej naſtupa, mamȯ ſo ẇele Dobroho
nadżecż; dokelż ṅebudżeli ſo ſkoro Mėr ha Pokoi rócżicż, budża Italſku
Zeṁu Wóiſka naſtupicż, kotréchż tam ṅebudża ruṅewon jaré witacż
Ruſſénſki Kheiżor jo praẇicż dérbjaw: żeni ha nidże ſo ṅebudu mėſchecż
do nuczkownéch Należnoſcżow Wóſchnoſcżow ha <pb n="18"/>żich Ludow,
hale, tak khėczé hatż ſu francz. Republikanaṙo na jeném jenitżkim Blaku
zwonka ſwojoho Kraja, budże ſo czéwo ruſſ. Wȯiſko zbėnécż. To jo Wina,
zo hiżcżen ſo Franczozojo nidże pokazali ṅeiſu. — Ha rakuſki Kheiżor
praẇi: ja budu wo Italſkej tżinicż, żtoż zechczu; ha déż budże za dwė
Ṅedżeli wuherſka Wóina dokoṅena, pocżehṅe 80,000 Mużi naikhrobwiſchich
Wojakow Radeczczé na Pomocz. Ha chczeli ſo Franczowſka do Italſkich
Należnoſcżow mėſchecż, ſo to ṅemóże hinak ſtacż hatż wo Zjenoſcżeṅu z
Rakuſkej ha Ruſſenſkej k Poſtajeṅu Bamuża do ſwojoho ſwėtnoho Kraleſtwa.

Bamuż pżebóẇe hiżcżen w Gaecże. Teiko Ludżi dṙe hiżcżen Gaeta, tak dowho
hacż ſteji, wo ſwojich Muṙach ha wo ſwojei Wokownoſzi widżawa ṅejo, każ
nėtk, déż tam Bamuż bȯdli. Wotpóſwani wſchėch europiſkich Krajow ſo tam
namakaja, hai też z wonka Europiſczé Wotpóſwani tam ſu, z Chili ha z
Mexiko. Na 8. Hodownika pżindże też neapol. Kral, zo bȯ Dżeṅ ſẇ. Marje
tudé ſẇecżiw. Wón ſwóſcheſche ze ſwojej czéwoi Swóibó bożu Mſchu, kotruż
ſẇ Wótcz dżerżeſche, pſchi kotreiż wón ẇacz hatż 200, kiż k bożomu
Blidej dżėchu woprajeſche; po Kemſchach wudżeli wón pżitomnomu Ludej
boże Pożonuwaṅo. — Gaeta leiżi pżi Moṙu, na kotrémż 8 neapolitanſkich,
ſpanſkich ha franczowſkich Tżowmow, kotreż budża z Parom hnate,
(Dampfſchiffe) k Swużbi Bamuża pżihotuwane ſteja. Teſamo ſu na pṙenim
Dṅu, hatż Póẇeſcż wot Nuzé Bumuża ſo wozjewi, wotpȯſwane. Pola nas,
praẇi Liſt z Gaeta, jo Mnohoſcże pżitomnéch Ludżi dla wulka Drohota
cżéwnéch Potṙebnoſcżow. Ja wobodlu hubenu Dżėru pod Tżėſche jenoho
Twareṅa, huſto ſo mi ſtaṅe, zo dérbu wódné bócż.

Pruſka. Wo czéwoi Pruſkej bė wo zandżenéch Tédżeṅach wulke Żiẇeṅo ha
Hibaṅo, Mucżeṅo ha Żtżuwaṅo pże wſchu Mėru; ha to Wuzwoleṅa na Sejm dla.
Wone ſo pżi Prėdku zdaſche, zo budża Krai ha koſtit. Monarchiju lubwacz.
Mużojo wuzwoleni. Hale kak jo ſo wſchitko pżeṁeniwo! Pójeſcże wot
Wuzwoleṅa na Sejm, na kotreż móże ſo jedén cżiſcże zpuſchcżicż, ṅeiſu k
dȯſtacżu bóli, hale każ ſo póẇeda, ſu ẇacz hatż tzi Tele wot
Zapóſwanczow radikalſczé zmóſleni, kiż na Republiku dżéwaja. — Ṅech
jenoi taiki Duch w Krajach bóle ha bóle k Moczé pżindże, dha budżemó
widżecż, kaike Pwodé to pżiṅeſcż budże.

Nainowſche Wſchelkizné. Hatż Koſſuth hiżcżen w Peſthcże bėſche, jo wȯn
Ludżi narétżaw, zo budża cżi rubeżni rakuſczé Wojaczé jim wſchitko
wzacż, ha jim radżiw ſwoje Slėbro ha Swote ha drohe Kaṁeṅe pżeſadżicż.
To woni też tżiṅachu. Nėtk jo Koſſuth tute pżeſadżene Wėczé wſché k ſebi
wzaw ha znimi cżeknéw. Taklej ſebi Ludżo narétżecż dadża.

Z Holomucza piſaja, zo ſwowjanſka Lipa (cżėſke narodne Towarſtwo w
Prazé) róznopóndże, każ też, zo ſtaré Kheiżor Prahu wopuſchcżicż ha
Wóiſko Mėſto zaſé woblenécż budże. Naiẇetżi Ṅepżecżel Cżechow ṅebo nitżo
radſcho widżaw, hatż zo bó to wėrno bowo. Ja hiżcżen ṅeẇeṙu Za tak
wupéch ja Cżechow nimam.

Z Ṅebeltżicz. — Snėh ha Deſchtż, Wėt ha Woda ṅezatraſchi horliwėch
Wopótwaṙow naſchoho ſerbſkoho Towarſtwa, kotreż bė na 14. Dżen wulkoho
Różka w Jėżoẇe wotdżerżane, zo bȯchn tam zjenoſcżeni wo ẇeſowoj ha
bratrowſkej Luboſcżi ſo ſtarali za Pżiberańo ſerbſkeje Narodnoſcże ha
macżerſkeje Nétże, nėkotre Hodżiné nawożili na Poſélṅeṅo Ducha Moczow ha
tak Tżas k ſwojomu Wużitkej deṙe nawożeli.

Pżi tutém kraſném Ẇedṙe też Pżedſéda Kokla z hnutej Ẇeſowoſcżu
Zhromadżiznu powita, ha woſobṅe też pżi Naſtuṗeṅu nowoho Lėta kȯżdomu
wutrobne Zbożo pżejeſche, zo bó nam, déż zandżene <pb n="19"/>Lėto dṙe
bohate bė wo ſwojich Podawkach, tola pak nas zwoſtaji wo téſkném
Straſche za Pżichodnoſcż te nowo nam pżiṅeſwo ẇetżu Nadżiju, ha mó je,
daj Bȯh! dokoṅeli w Mėṙe ha Zbożu.

Dale ſo Zakonaj wot Pżiſahanczow ha ludowéch Zhromadżiznow prėdk
tżitaſchtaj — rozpóẇedaſchtaj ſo, bė też Pżileżnoſcż k Jednańu, żtȯ
bóchu ſo k Pżiſahanczam wuzwoleli, wużiwana. — Swėtne Rozladuwaṅo wo
wótczném każ w czuſéch Krajach Naméſtnik Sandmüller na ſo wza. Krótke
Wopżijccżo joho Rétże bė, zo żadén Tżas na Ważnoſcżi tȯn zandżenoho Lėta
ṅepżetṙechi. Mó znajemó Alexandra, Czäzara, Tamerlana, Napoleona, kiż ſu
ze ſwojimi Wóiſkami ẇele Krajow pżedobȯli, pżez to pak Ludej nitżo
ṅepżiṅeſli, hatż Podcżiſchcżeṅo ha Wotrotżſtwo. Wo nėtziſchim Tżaſu
ṅeſtawaſche Lud pżecżiwo Ludej, zo bȯ jon podcżiſchcżaw; hale zo bó ſo
zjenoſcżaw ha wo Swobodże ſo ſwojoho Żiẇeṅa ẇeſeliw.

Khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche 21. wulk. Rożka Zhromadżiznu.
Wot téch w Ralbiczach wobzankṅenéch Próſtwow bė 16. ha 18, kotreiż
woprėdka ẇele Pódṗeré namakaſchtaj ha dale 19na czéle zacżėſṅene. Żtoż
17tu naſtupa, ṅeƀe żana prawa Jednota, tola pak ſo k tomu pżiſtupi.
Wȯſche toho wza Towarſtwo nėkotre druhe Należnoſcże do Peticziji hako:
1.) zo bóchu pżi Wólbach Mėſta ſamo za ſo, ha też Wſé ſamo za ſo bóli.
2.) Zo zwonka wólbnéch Wokreſach nichtón na Sejm wuzwolené bócż ṅeſṁe,
każ też, zo bó ſo w kóżdej Wſé woſebe wuzwolawo ha nicz pżez wólbne
Dżėlbó. 3.) zo bó nichtȯn mȯczwané ṅebow, poſtajenu Babu bracż. 4.) Zo
bó Taikim, kiż dṙe Lėkarſtwo wukli ha pruhuwani ṅeiſu, tola pak woſobné
Dar k tomu maja, Runaṅo ha Hójeṅo wonkocżnéch Żkodow dowolene bowo.

Pȯẇeſcże wot dżeżdżanſkoho Sejma ſu jara zrudne. Ja wam ṅemóżu też nicz
te Naiṁenſche praẇicż, żtoż ſu tam zpomożne ha wużitne jenoj wuradżili,
ẇele ṁeṅe wobzanknéli. Druha Komora jo hiżon 4 Zhromadżizné mėwa. Żtoż
jo ſo tam rétżawo, ſu zẇetża Interpellaczioné (Rapraſchwaṅa na
Miniſterſtwo) habó Wuradżeṅa, pżi kotréchż pżitomné Lud na Galleriach
ſobu woſẇe, — Haṅeṅa, Pżezcżihaṅa téch, kiż ſu ƀez Wolé wȯtcznéch
Towarſtwow na Sejm ſo wuzwolili. — Też w Dżeżdżanach jo jich Zakhadżeṅo
wulkomu Poſtorkej; wo jenej dreżdż. Nowiṅe jim zjawṅe ſlubjachu, zo
budża jich ſkoro zaſé domoj póſwacż. — To jo wėſte, joli hinak zapocżecż
ṅebudża; tak, każ nėklej tżiṅa, ṅemȯża dowho w Mėṙe romadu woſtacż.
Naibóle ẇercżachu ſo woṅi woko Zakoṅa, (Grundrechte) kotréż ſu w
Frankfurcże za czewó ṅėmſki Kraj poſtajili; ha ♣II.♥ Komora żadaſche, zo
bȯ Kraina Wóſchnoſcż teſamo be wſchoho dalſchoho Wuradżuwaṅa za dobre
zpóznawa, ha ſo jim podcżiſwa. Hatż dérbeſche taſama Należnoſcż też wo
pṙeṅei Komoṙe k Rétżi pżincż, wuſtupi Miniſter z Pfordten, zo bó ſwoje
Pżepokazaṅo wo tu tei Wėczé, każ je hiżon wo 2hei Komoṙe tżiniw bė, też
jow zjawṅe wuprajiw. Dokelż ſo kraina Wóſchnoſcż, dżeſche wón, hatż do
toho Tżaſa wuprajiwa ṅejo, kak ma ſo Wobzankṅeṅam frankfurtſkeje
Zromadżiznė napżecżo zadżerżecż: ſu nėkotzi na to dopanéli ha za to
dżerżeli, zo jo wona ztémiſamómi zpokojom. Hale déż ſo ṁe ja hako
Rétżnik praſcham, déż ja na Wós mojoho Swėdoṁa kedżbuẇu hako krainé
Zaſtoinik, kiż jo wo pṙeṅich Dṅach Nalétnika (März), pṙedé hatż hiżcżen
frankfurſke Mȯcznarſtwo wobſtejeſche, pṙedé hatż hiżcżen wot joho Wȯlbow
Rétż bė, na zakſénſki Zakoṅ pżiſahaw; ja ṅemóżu hinak, bórṅe też czéwó
Swėt napżecżiwo mi bów, hatż praẇicż: ja ṅeſṁem dowol cż, zo bȯ
frankfurſka Zromadżizna ſama jenoi Prawo mėwa, Zakoṅe wuradżicż ha
poſtajicż, kotreż czéwȯ nėmſki Krai naſtupaja, ja dérbu, moja Pżiſaha ha
Winwatoſcż to porutżatai, ja dérbu na tém wobſtacż, zo ma ſo ſakſénſka
kraina Wóſch<pb n="20"/>ſnoſcż zakſénſkeju Komorow praſchecż, pṙedé hatż
ſo wona Wobſankṅeṅam frankfurtſkeje Zromadżizné podcżiſṅe. Bez tém pak
ja pżi Spóznacżu mojeje Winwatoſcże żeṅi ṅeiſém zabów na Luboſcż k
wótcznomu Krajei, bȯrṅe ja k zakſénſkom Zaſtoinikei wuzwolené bow, ja
ṅeiſém pżeſtaw Nėmcz bócż. Staiṅe ſém ja wo mojim Prėdkwzacżu, moju
Winwatoſcż tak doṗelṅicż, każ je Leṗſche nėmſkoho Kraja żada, wobſtainė
bow.

Dale bó też wot Wuzwoleṅa nėmſkoho Kheiżora rétżane, ha naiẇacz
Wotpóſwanéch bė wo tém pżez jene: zakſénſki Lud ṅecha żanoho wot téch
nėmſkich Wėrchow Kheiżorei mėcż, naiṁeṅe pruſkoho Krala; hale ẇele ẇacz
Präzidentu, kiż ma ſo z Luda na wėſte Lėta wuzwolicż ha tomu dėrbja ſo
wſchitke ſwėtne Wóſchnoſcże nėmſkich Krajow podcżiſnécż.

Potém rétżeſche ſo wo 1. Komoṙe wot Klóżterow. Wótpóſwanė Gautſch
żadaſche, zo bó kraina Wóſchnoſcż zjeẇiwa, żto cze wo témlei Naſtupaṅu
tżiṅicż. Na to wotmoẇi Zaſtoinik z Pfordten. Żtoż Miſchno ha Wurczen
naſtupa, dṙe poſleṅei ha pṙedawſche Komoré, dokelż ſo zjenoſcżicż
ṅemóżachu, ṅeiſu żadali, zo bȯſchtaj zbėhṅenei bowoi: tola pak jo kraina
Wóſchnoſcż za dobre zpóznawa, Pucż jednaṅa tejelei Należnoſcże dla
naſtupicż: ha toſamo ṅimale zkȯntżene, budże, każ ſo wona nadżije,
wėſcżi ſchitkich zpokojicż.

Ze Serṅan. Swawa naſchim Wuzwoleṙam w Ralbiczé, Serṅaṅach, Nowoſliczė,
Hórkach, Wasku Rożencże Sṁerdżaczej, Dobroſcheczé ha Rainczé!
Wuzwolenſkich Liſtkow za druhu Komoru bė 205, kotreż bėchu wſchė
jednowoſṅe ze Jėzorku. — Do pṙenej Komoré bėchu 157 Liſtkow (314 Woſow)
wottedate. Wot nich dóſtachu Bur Böhma ze Stürza (podla Stowpina) 143 ha
Bur Jak. Kral ze ſerbſkich Paſėlcz 124 ha mėjeſchtaj naiẇaczé Woſow.

Z Wóſlinka. Jedén Serb jo ſebi pżi poſlenim Wuzwoleṅu na Sejm pola nas
zawoſnu Próczu braw, ha na to dżėwaw, zo bó tón wot ſerbſkich Towarſtwow
za Zapóſwancza do druhej Komorė wo 11. Wokrezu Poſtajené wuzwolené
ṅebow. Żkoda Tżaſa, kotréż jo podarmo pżebehaw — Żkoda Póduſchow, kotréż
jo roztorhaw. Jedén z Motkowa.

Wuchacżam w Schowcżicz Lėſku tżini ſo z tutém k Ẇedżeṅu: jich Prȯſtwa
ṅebudże zabóta; wſchitke ſerbſke Towarſtwa ſu Peticziju wobzanknéli, „zo
bó Hóṅtwa na Czuzém zpanėwa“ ha z tém budże ſo ſamo zakazacż, zo mow
kóżdé Wotrotżk, Schewcz, Krawcz ha Kruwar pże wſche Pola ha Lėſé
khodżicż, honicż ha tzelecż. Dȯiż chczéli ſo ƀez tém zpokojicż, ha
dotżakacż, żto pżichodné Tżas też Wam pżiṅeſcż budże. Mȯ ſo potaikim
nadżijemó, zo ſebi tȯn ṙané Tżas z newużitnej Zkórżbu pżetżinicż
ṅebudżecże; hale radſcho waſche domjacze Należnoſcże wobſtaracż. Damȯ
pak też zkóntżṅe Wam tu Radu, zo bóſcże ſo ƀez tém po Tżeſcżi żiwili, —
Kawu ha modé Brėzéczé pėkṅe na Pokoj woſtajili.

Na Lipiczé, 22. wulkoho Różko, 1849.

Nimrod. Brühl. S.

Jutczé hako 28. Dżeṅ wulkoho Różka zmėje Ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo
Zhromadżiznu wo Różencże. Benſch.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožk 2 tol. 5 nſl. tež 1 tol. 27½ nſl.

Pſcheṅcza 4 = 5 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="21"/>

Jutuitżka.

5. Tżiſwo. 3. Dżeṅ mawoho Rȯżka. 1849.

Z Rakuſkoho Kheiżorſtwa.

Na pownócznej Stroṅe Wuherſkoho Kraja, niże Tatraſkich Horow bȯdli
ſwoẇanſki Splahw Slowakow. Jich Ẇetżina hatż dotal z Wuheṙami
dżerżeſche, ha napżecżo kheiżorſkomu Wóiſkei wóiwaſche. Jenoi mawa
Tżródka wot ṅich bėſche pod Ẇedżeṅom Hurbana, Schtura, Janetżeka za
Kheiżora ſo pozbėnéwa. Cżi ſu pżez ſwoju Wobſtainoſcż je tak daloko
pżiṅeſli, zo jo ſo zkoro czéwu Lud pżeṁeniw. Druhe Ludé dóſtawaja Prawa,
jene po druhim, ha tola ṅeiſu zpokojom; naſchomu Ludej pokazai, ha bórṅe
pżez jene jenitżke Swowo bowo, zo deṙe z nim mėniſch, ha czéwu Lud tebi
pżiſwuſcha. Ja mam za to, zo budża wo krótkim na pownócznej Stroṅe
Slowakojo to, żtoz k Powṅu Kranitżarojo (Krowatojo ha Serbja) ſu. Nėtkoi
hiżom jo wėſte, zo Wuheṙo ſo na naſch Lud ẇaczé zpuſchcżecż ṅetṙebaja.
Żtoż Wóinu napżecżo Wuheṙam naſtupa, mamó tu Nadżiju, zo zmėje ſkoro
ſwói Kóncz. Knitżanin ha Schimonicż ſtai zaſé nowo wulke Bitwa dobowoi;
Eſſeg jo pżedobote. Pżi Wobſadżeṅu ważnoho Mėſta Warſchecz ſu Serbja
napżecżo Wuheṙam, kotziż ſo jowlej tola też jedén Krótż praẇe deṙe
dżerżachu, wulku Khrobwoſcż wopokazali. Knitżanin bė naipṙeni, kiż
pżedobóte Mėſto naſtupi.

Na pownócznej Stroṅe ſu Wuheṙow, kiż chczéchu ſo pżez Karpathſke Horé do
Gallicziſkej pżedobócż, gallicz. Buṙa, kotziż bėchu ſo z Wojakami
zjenoſcżili, z krawémi Wowami zaſé domoi pokazali.

General Götz jo czéwu Slowakſku pżecżahnéw; czéwo Tżródé Wuheṙow pṙedé
ṅoho cżėkachu, hale nidże jomu z Moczu napżecżo ṅeſtupichu; wón anicz
jentżkoho Muża pżi tém zubiw ṅejo. Wóndaṅo nadeṅdżechu za 1200 Mużi
pżihotuwané Woƀed. Wuheṙo ṅebechu tak ẇele Tżaſa mėli, tu deṙe
pżihotuwanu Czérobu wużiwacż, mó bėchmȯ jim bóſnadno kuſk khėczé na
Schiju pżiſchli. Mó ſebi ju dachmȯ z dobrej Kwilu praẇe deṙe ſwodżecż.
Pżi Jėdżi jedén żortliẇe praẇi: Żkoda zo ṅeiſmȯ Hodżinu poſdżiſcho
pżiſchli, dha bȯchmȯ Wuheṙow pżi Woƀedże ſeidżo tṙechili. Jedén
Ẇedżicżer Wubeṙow, z Ṁenom Görgei, kotréż jo woko Mėſta Kremnicz wo
ſtraſchnej Cżiżcżeṅczé, jo Proklamacziju wozjewiw, wo kotreiż wuznaje,
zo jo wón ſtaiṅe za wuherſko Krala ha za Kheiżora, żeni pak za Wuheṙow
wóiwaw; to rėka z druhimi Swowami: Kheiżorſczé! bódżcże proſcheńi,
ṅetżincże mi nitżo, ja chczu ſo wam podacż.

Na Stroṅe k Raṅu, wo Sedmihrȯdſkej (Siebenbürgen) budże naiſkerſcho
czéwa Wóina napżecżo Wuheṙam dokoṅana ha jow poſlene Zbȯtki wuherſkoho
Wóiſka docżepane bócż dérbecż. Jow ſteji General Bem, ha budże ſo z
Koſſuthom zjenoſcżicż, kiż nidże żanu Khowanku ẇaczé nima:

Ruṅe Liſté wot ruſſénſkich Poṁezow tu Nowinku pżiṅeſu, zo ſu we Klimecz,
w jenej Wſé Gallicziſkeje Koſſutha popanéli, ha do Mėſta Lem<pb
n="22"/>berg Jatoho pżeẇedli. — Żtȯ dha pak wė, hatż jo też wėrno. Deṙe
bȯ bowo, zo bó Kreipżelecża Kóncz bówo.

Serbja pod turkowſkej Wóſchnoſczi ſu zaſé 9000 ſwojich Wojakow, z 80
Kanonami kejżorſkomu ſerbſkomu Wóiſkei na Pomocz pȯſwali.

Z Wina. Jene Ṅezbożo po druhim, ha hiżon zaſé nowo, naſche ṅezbóżne
Mėſto domapóta. Naiſtarſchi Ludżo ṅepomṅa tak ſélné ha pżi tém tak dowho
trajaczé Wėd ha Wichor, każ wo téchlej Dṅach pola nas bė. Wot tżora
Pżipowṅa (24. wulkoho Różka) trajeſche tónſamſné czéwu Nócz, ha dżencza
zaſé czéwu Dżeṅ ƀez Pżeſtacża. Wuheṅe, Tzėchi, Wokna, Duṙe, Czéjele,
Kaṁeṅe ha Żtomó leiżachu na wſchėch Haſach. Wot jenei Czérkẇe bė czéwa
Tzėcha wuzƀeṅena ha wotṅeſena. Dwanacże Cżwojekow ſu ſwoje Żiẇeṅo
pżiſadżili; druzé cżeſczé wobżkodżeni. Naizrudniſcho bė tu Nócz, wo
kotreiż ſo Rimotaṅo z Wichorom zjenoſcżi ha wobej po Ṙadu rujeſchtai ha
Tżas wot Tżaſa Bwóſk nócznu Cżėmnoſcż zaſwėtli. — Wȯina, Wód, Khoroſcż,
Poteṗeṅo, Ṅeẇedra, ja ſkoro ẇaczé ṅeẇem, żto hiżcżen bó ṅezbóżne na Wino
pżincż mowo, khiba zo hiżcżeṅ Zeṁe=Żṙecżo (Erdbeben) ha też te ſu na
nėkotréch Blakach pótnéli.

Naſch lubȯ Kheiżor jo pżi Wopomṅeṅu tei wulkej Zrudobó Wobodleṙow
naſchoho Mėſta ha Mnohoſcże téch Ṅezbożow, kotreż nas tak cżezczé
domapotali, ſwojomu Miniſterej nuczkownéch Należnoſcżow (Miniſter des
Innern) Grofei ze Stadion porutżiw: naſchu mėſtżanſku Radu ſo
wopraſchwacż, kak bó naſchej Nuzé nailėṗe wotpomhane bȯcż mowo. Ha zo bó
zmolom też wo Skutku nam ſwoju Luboſcż wopokazaw, jo Miniſter ṗeṅeżnéch
Należnoſcżow (Finanzminiſter) Porutżnoſcż dóſtaw, zo ſmė wón hatż na
500,000 dobréch Schėſnakow Ṗeṅes po Mėṙe Potṙebȯ za Mėſto Wino wudawacż,
zo bȯ naſcha mėſtżanſka Rada za nainuzniſche Wudawki Naipotrėbniſchich
teſamo nawożiwa. Ha tola ſu Nócz poſdżiſcho, hatż tuta zẇeſelacza
Póẇeſcż k nam pżindże, nėkotzi Zwȯſniczé jenoho na ſwojim Mėſcże
ſtejaczoho Wojaka napanéli ha zkónczwali.

Z Prahi. Pżepȯtaṅo Ṅeṁera, kotréż wo Juniu zandżenoho Léta pola nas
naſta, na kotréż bėchmó ważnéch Podawkow nėtuwſchoho Tżaſa dla ſkoro
zabȯli, dérbi ſo, każ praẇa, z nowa zaſé zapotżecż. Wina na tém jo, zo
ſu tam nėdże wo czuzéch Krajach, ja mam za to wo hornej Wuherskej ha
Gallicziskej, nėkaike Paṗeré namakali, kiż Swėtzeṅo dawaja wot zwóch
Wotpoladaṅow ha Krajej napżecżiwnéch Wobzankṅeṅow lonſche Lėto w Praſé
wotdżerżanej ſwowjanſkej Zhromadżizné (Slaven=Congreß). Wſchiczé
Swoẇeṅo, taklej ſo praẇi, ſu ſo chczéli wot rakuſkoho Kheiżorſtwa
rozdżėlicż ha wulki ſwowjanſki Kraj zawożicż. — Ja bóch ṙek, zo ſu
rakuſzé Swoẇeṅo ſwoju Luboſcż za Kheiżora wo zandżenéch Mėſaczach deṙe
doſcż wopokazali — ha kóżdé, kiż jenoj czéle zaſleṗeṅé ṅejo, dérbi je
wuznacż, zo jenoj jo Swoẇenow Swėra ha Mócznoſcż rakuſke Kheiżorſtwo
pżed Zahineṅow zwarnuwawa. Ha tónlej Lud dérbi taikelej napżecżiwne
Móſle za Rakuſku mėcż, ha tola za ṅu wóiwe? dérbi Kheiżora zadzṗecż, ha
tola ſwoju Krej za ṅoho pżelije? Taikelej bwazne Rétże ṅech rozemi, żtóż
zamȯżi. —

Z Franczowſkej. Franczowſki jo cżi dżiwné Cżwojek; zmérom wón nidé
ṅemóże bócż. Kuſk Haré, Zbėżka ha Ropota jo jomu Potṙebnoſcż każ ſchėdné
Klėb; ƀez to wón ṅemóże bócż. Loni ſu woni zaſé tak praẇe ſo k tomu
pżiwutżili; ha déż nėtkoj Kṅeiſtwo po jich Woli, wot ṅich ſaméch
poſtajene maja, jim też zaſé prawo doſcż ṅejo, ha wo ſwojich
Zhromadżiznach harẇu ha zakhadżeja każ ṅemdri. Miniſterſtwo, <pb
n="23"/>kiż na Prawo ha Rjadomnoſcż dżerżi, ƀez kotreiż też jich
Nepublika wobſtacż ṅemóże, jo na Potwócżeṅo taikich Zhromadżiznow
dżėwacż zapotżawo. Na to ſo każ ƀez Ludom, tak też wo ſrancz. narodném
Sejṁe zawoſna Hara zbėné. Jedén wot 48 Zapóſwanczow podpiſanė Namjet bó
ſtajene, zo dérbi Miniſterſtwo wobſkorżene bócż, hako jene Kṅeiſtwo,
kotreż ſwobodné franczowſki Lud potwȯtżẇe — Kneiſtwo Luda zadżeẇe —
kraine Wuſtawki ṅedżerżi. — Tónſamſné Dżeṅ, hatż bė tutȯn Namjet wo
Komoṙe ſtajené, bė czéwo Mėſto Paris jara ṅeṁerne, ha mó ſmó nėkotre
ſtrażne Dné ha woſobṅe ſtrażne Noczé mėli. Wſchitko bė na tém, zo budże
zaſé Krej pżelata; ha żtó wė, żto bó ſo ſtawo, dhé bó naſche Wȯiſko
czéwo Dné ha Noczé na ſwojich Mėſtach k Wobaraṅu wſchoho ṅedowolenoho
Tṙebaṅa ſwojej Swobodnoſcże pżihotuwane ṅeſtawo. Miniſterſtwo jo pak
tola zaſé z nowa wſchėm krainém Wóſchnoſcżam ſwėrnu Kedżbliwoſcż na
taike Zhromadżizné porutżiwa ha ma te Wotpoladaṅo, teſamo czéle
potwocżicż ha zakazacż, joli ſo na żane Waſchṅo pżencż ha Ducha
Napżecżiwnoſcże ha Ṅemėra wo ſebi hajicż budża. — Dże ſé té luba Swoboda
— té wuwowana, khwalena?? — Lud kiż Rozom ṅewużiwa, Swobodé ſo
ṅenadżija.

Z Italſkej.

Mȯ dṙe wo naſchich Towarſtwach drudé kuſk harẇemó ha ſo trochu zwadżimó
— traż też Wóinu ẇedżemó, hale jenoi z Ṗerom. Kak ſo wo czuzéch Krajach
z wȯtrém Ṁecżom w krawnéch Bitwach cżepu, kak ſo ze zpėſchnei Kulku
Bratzja kónczẇu, damó ſebi wo Iſtẇe ſeidżo ha za Kachlemi leiżo
póẇedacż. Bóh dai, zo bó tak woſtawo ha też druhe Kraje zubené Mėr ha
Pokoi zaſé namakali. Tola k tomu ẇele Nadżije nimamó. Italſkej za tém
wonṅelada. General Nügent (wuprai Nüżang), kiż wo Wuherſkej ſteji, jo
hiżon Porutżnoſcż dóſtaw, ze ſwojim Wȯiſkom, (35,000 Mużi) do Italſkej
Radeczczé na Pomocz cżahnécż. Wo Roṁe jo czérkwinſka Żtrafa
Exkommunikatziji, kotruż Bamuż z Gaeta wupóſwa, kóżdoho jenoi trochu
Deṙezmóſlenoho wot Ṅemėrnikow, Luda Mutżeṙow ha Schtżuwaṙow czéle
zdaluwawa, ha ƀez ſobu zjenoſcżiwa. General Czukchi jo wo Gaecże khėtre
Wóiſko zromadżiw, kotreż z Spanſkich, Neapolitanſkich ha Schwaiczaṙow
wobſteji — ha z kotrémż jo, każ piſaja, Rom hiżom woblenené.

Z nėmſkoho Kraja.

Frankfurtſki Wotpóſwanė na rakuſkim kheiżorſkim Dwoṙe jo ſo zaſé rócżiw,
ha, każ praẇa, jara ważne, ha wſchėm ſo zpodobacze Póẇeſcże ſobupżiṅes,
zo ma Kheiżor wo Naſtupaṅach Rakuſkeje Nėmczowſtwej napżecżo nailėpſche
Wotpoladaṅa.

Też ſo ẇele pȯẇeda, zo budża ſo Wotpóſwani wſchėch nėmſkich Krajow wo
krótkim zhromadżicż, zo bȯchu ƀez ſobu wuradżili tu za nėmſki wótczné
Kraj tak ważnu Należnoſcż Zawożeṅa pżichodnoho Kheiżorſtwa. —
Frankſurcże tu Wėcz wuradża, ha Dreżdżanach ha na druhich nėmſkich
krajnéch Sejmach wot toho rétża; nėtkoj zaſé nowa Zhromadżizna jenoj
tutoho Praſcheṅa dla; joli ta Wėcz deṙe wuradżena ṅebudża, dha ja tola
nitżo ẇaczė ṅepraju.

Wo Frankfurcże ſteja Wojaczé ze wſchėch nėmſkich Krajow. Wóndaṅo bėchu
ſo ƀez ſobu zwadżili. Nėtk ſu nėkaiki bratrowſki Sẇedżeṅ
(Verbrüderungsfeſt) dżerżeli, zo bȯchu ſo zaſė zjednali. Ton Sẇedżeṅ jo
ƀez Haré ſo wotdżerżaw.

Z Barlina. Żtoż ſém pȯſleni Krótż wot Wuzwoleṅa Zapȯſwanczow na
bramburgſki Sejm wozjewiw, hako bȯchu ſo zẇetża Republikanaṙo wuzwoleli,
tola wėrno ṅejo; ẇele ẇaczé ſu w pruſkim Kraju woko Rheina
(Rheinprofinzen) Wuzwoleṅa jara deṙe wupanéli. Naſchi ſerbſczé <pb
n="24"/>Bratzja w Pruſkej dṙe budża też po ſwojej Móżnoſcżi za tém
dżėwacż. Wo Barliṅe jara pilṅe Sejmownu twaṙa, zo bóchu wo ſwojim Tżaſu
hȯdne Mėſto za ſwojich krajnéch Zapȯſwanczow pżihotuwane mėli. Wo tém
Twareṅu, dżeż druha Komora ſwoje Zhromadżizné zmėje, ſtaj deleka podno
Zemi dwej wulkej Komoṙe za Wojakow, kiż budża jow bódlicż. Ja pak ṅeẇem
k tżomu. —

Póẇeſcże wot Dreżdżanſkoho Sejma. Naſchi Miniſteṙo, dokelż zpȯſnachu, zo
jim naſchim Zapȯſwanczam napżecżo, k Lėpſchomu Kraja ſkutkwacż ẇaczė
móżno ṅejo, wobzanknéchu, wotſtupicż. Dokelż pak bėchu wot ẇele Stronow
proſcheni, woſtacż ha też Kral jich puſchcżicż zwolené ṅeƀe,
wobzanknėchu woni, wo ſwojich Swużbach woſtacż. — Z kaikej Luboſcżu
czéwu Kraj na naſchim Miniſterſtẇe wiſé, wobſwėtza te mnohe podṗeracze
Pżipiſma, kotreż jo wo techlej Dṅach ze wſchėch Stronow dóſtawo. — Też z
naſchoho Budéſchina bė tam Deputaczija. — Wot ważnėch Wuradżeṅow ha
Wobzankṅeṅow hiżcżen nitżo ṅezonimó. Pżichodné Tédżeṅ dṙe budże ẇaczé
Winé, wot Sejma piſacż. Daj Bóh, zo bóchu pżichodne Pȯẇeſcże nas wſchėch
praẇe ſẇeſelili.

27. Dżeṅ wulkoho Rȯżka dóſta Wotpóſwané ſédémoho Wokreſa, Tżirnar, ṙané
Liſt z Lipſka, w kotrémż ſtejeſche: Tón Nóż za tebe, té — —, jo hiżon
wótſené. Wobſtaraj twȯj Dom. Té dérbiſch wumṙecż ha Wotpóſwancz
Schaffrath też. Sto ſu ſo pżez Pżiſahu k Wuẇedżeṅu toho zjenoſcżili. —
Wėſcżi troſchtné Liſt za jenoho Zapóſwancza. Krl.

Tżitaṙam Jutnitżki bódż kẇedżeṅu;

Waſch ha mój wėrné ha ſwėrne Pżecżel Jacub Kucżank jo nam ſlubiw,
dżencza dalé wot ,,Dżėleṅa Schulé wot Czérkẇe” piſacż. — Dokelż pak ſém
ja z czéweju Moczu napżecżo Dżėleṅu Schułe wot Czérkẇe, czu ja jomu tón
Krȯtż wurétżecż dacż; potom pak pżichodṅe moje ha druhich Wutżeṙow Mȯſłe
wot pżichodnoho Zawożeṅa naſchich Schulow Swowtżko prajicż, tak, każ ſém
ja w ralbitżanſkim Towarſtẇe wot teleje Należnoſcże rétżaw, ha każ ſo
tam w Protokole namaka. Pżed Tédżeṅom Redaktor Kucżank moje telej Rétże
pżekwatané ha ṅezrawo menuje, hacż runiſch je ſwȯſchaw ha widżaw ṅejo ha
żaden autentiſki Zbodk ktomu nima; tohodla mi nichton za Zwo nemej, déż
budu ja joho Naſtawk pżichodṅe też trochu pżi Swėczé wobladacż. Potom
budże ſo pokazacż, kak ta Wėcz ſtoji. — Ḃez tém pak ṅech jo Redaktor
zmėrom, moj dṙe budżemoj ſo zjednacż. Schak ſém ja heẇak tola też dobré
khatolſki Kżeſczijan, Pżecżel mojoho Luda ha horczé Pżecżel mojeje
Schule.

Jan Kochla.

Daj to Bȯh!! Ja pak bóch ṙek, zo jo mój Naſtawk tak jaſné, zo ẇele
Swėczé tṙebacż ṅebudżecże. Redaktor.

Z Delan. Każ ſu w Serṅanach pżi Wuzwoleṅu Zapóſwancza do 2. Kom. na Sejm
wſchitke Woſé. na Jėzorku padali, tak też pozdżiſcho w Koṅeczé. Też ſmó
ſwóſcheli, zo ſu w Workłeczé z Wuwzacżom jenoho jenicżkoho Woſa wſchė za
Jėzorku, bȯli. W Nėmſkich Pazliczach ha w Wolroẇe jomu też ṅejo ẇele
Woſow k Zuƀeṅu ſchwo. Dale jo ẇele Woſow za ṅoho bȯwo w Woſletżanſkej
Woſadże, każ też w Protſcżu ha Porchoẇe. Każ ſo nam tohodla zda, tak
móżemȯ tu ẇeſowu Nadżiju mėcż, zo traż budże Jėzorka tola wo 11. Wokreſu
za Zapȯſwancza wuzwolené.

Ze Serṅan. Zandżenu Pȯndżelu, hako 29. wulk. Rȯżka bóchu tudé woſuwanſke
Liſtli za Wuzwoleṅo dwejoch Pżiſahanczow wottedawane. Wone bó 133
Liſtkow wottedate; potaikim 266 Woſow. Wuzwolenei k Pżiſahanczam
bóſchtaj 1) Michaw Benſch, Khėżkar ha Réchtar ze Serṅan z 132 Woſami ha
2) Michaw Schowta ṁen. Bważk Bur z Różanta z 81 Woſami. —

Z Khróſtżicz. 29 Dżeṅ wulkoho Rȯżka bė pola nas Wuzwoleṅo Pżiſahanczow.
Wuzwoleni bėchu: Kṅ. Lindnar z Horé. — Pėtr Kokla (Liſſak) z Khroſtżicż.
— Kṅ. Kanonikus ha Farar Barth z Khroſtżicz. — Dale mejachu naiẇaczé
Woſow: Mik. Woẇcżerk, Kapwan w Khroſtżiczé; Mich Kubaṅka, gmeinſki
Prėdkſtojecżer w Króſtżiczé; ♣Dr.♠ Herrmann z Wutowtżicż; Juri Herrmann
Bur Krȯſtżiczė. —

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="25"/>

Jutnitżka.

6. Tżiſwo. 10. Dżeṅ mawoho Rȯżka. 1849.

Daleẇedżeṅo Naſtawka z Napiſmom

Rozdżėléṅo Schule wot Czérkẇe.

Zo bȯchmȯ k ſtrowomu Nozſudżeṅu tak ważneje Należnoſcże podobni bȯli,
ſém ja tuſamu Wam rozkwaſcż ſebi dowoliw; ha pżi tutém 1) Czérkej, — 2)
Schulu pżed Wotżomaj mėw. Smėm ſo ja też nadżecż, zo ſém wo tém krȯtkim
Naſtawku Wam poſwużiw, dowolu ſebi hiżcżen junkrȯtż wo teiſamſnej
Należnoſcżi k Wam rétżecż; — ha zmėju nėtk: 3 Woſadu pżed Wotżomaj.

Hatż pżed ẇaczé Lėtami naſch ṅebo Tachant Mauermann, horliwȯ Wutżerṅow
Pżecżel na to dżėwaſche, zo bȯ kȯżda Woſada hȯdne ſchulſke Twaṙeṅo mėwa,
paże to, każ ſo ſamo zrozemi, Ludżom cżeżko: te ſtare Twaṙeṅa bėchu
huƀene, dodżerżane, ha ṅehodżachu ſo na wȯſoke Ṗeṅezé ſtajicż, woni
dérbjachu potaikim za ſwoje ſamotne Ṗeṅezé wot Zpȯtka nowo hoṙezẇeſcż.
Haj, też tam, dżeż dobrocżiwo Kṅeiſtwo, zo Podanow ṅebȯ pżez Mėru
wobcżeżwawo, ſamo Schule natwari, (każ jo wo pṙenim Dżėlu mojoho
Naſtawka zpomṅene, zkorżachu na pżez Mėru wulke Wudawaṅa k Wupoṙedżeṅu
téchlei nowéch Twaṙenow. K tomu pżindże ẇetża Zda za Wutżeṙa: te Ṗeṅezė,
kotreż Starſchi, kiż Dżėcżi do Schule zcżelu, nadawaja, dowho
ṅedoſahaja, Wut erej tu pżez krainé Zakoṅ poſtajenu Zdu (tém pżi
pȯdlanſkich Schulach 120 Tlr., tém pſchi farſkich 200 Tlr.) wotwożicż;
Woſada dérbi wȯſche toho pżidawacż. Nichtȯn pak radé Ṗenezé ṅewudaẇe, ha
żtȯ mȯw jenomu to za Zwo wzacż. — Tȯnlej ſwabȯ Bok ẇedża cżi, kiż ſu za
Rozdżėleṅo Schule wot Czérkẇe, ſebi deṙe k Wużitkej bracż. Woni praẇa:
Schule ſu kraine Wuſtawȯ, krajna Wȯſchnoſcż ma ſo za ſchulſke Twaṙeṅa
ſtaracż, — teſamo ṅebudża ẇaczé Woſadam k Wobcżeżnoſcżi. Ztȯż jo trochu
wo Kraju znaté, budże wuznacż dérbecż, zo budże ẇele nowȯch ſchulſkich
Twaṙeṅow trėbne. Jow ṅeṁeṅu ja jenoj te ſtare dodżerżane, kotreż traż ſu
wo tak nėkotrej Woſadże na Kraju hiżcżen k Widżeṅu — hale też te, kotreż
jo czérkwinſka Wȯſchnoſcż ſama natwariwa. To ſebi tola ṅech nichtȯn
ṅemȯſli, zo budże je wona Krajej pżepodacż. Ṅė, hako ji pżiſwuſchacze,
budże je wona za ſo zdżerżecż ha praẇicż: chczeicże Wȯ krajne Wuſtawȯ,
twarcże ſebi! Kraj budże dṙe Twaṙeṅo porutżicż, ha zapwacżicż, hale dże
budże Ṗeṅezé bracż? ṅebudża Podaṅo nuzwani, je pṙedé nadawacż? Wȯ macże,
Bohu dżakwano, dobre ſchulſke Twaṙeṅa, ha ſcże ſebi ẇele téchſamȯch za
ſwoje ſamotne Ṗeṅezé natwarili; ha nėtk bȯchcże dérbeli druhim pomhacż
natwaṙecż. Ruṅe tak ma ſo z Dżerżeṅom téchſaméch: déż budże te Wobṁetaṅo
wotpadacż — déż budża Stwȯ wobelene, Tzėcha poṙedżana bȯcż dérbecż, ſebi
nichtȯn ṅemȯſli, zo budże to krajna Wȯſchnoſcż pwacżicż, za to zmėje ſo
kȯżda Woſada ſama pėkṅe ſtaracż. — Potaikim ſtarém Wudawaṅam pżindu
hiżcżen nowo. — <pb n="26"/>Déż budża Schule krajne Wuſtawȯ, ṅetṙeba
ẇaczé Woſada Wutżerej Zdu dawacż, hale Kraj budże joho zdżerżecż. Dobre,
— dhé bȯ jenoj Kraj nėżto mėw, żtoż bȯ wot Podanow ṅedoſtaw. Dżeż nitżo
ṅejo, ſo ṅemȯże nitżo bracż; ha tak, déż jedén Żkodu woblada, tola zaſé
na Stare pżiṅdże: Woſadé dérbja je pṙedé nawdacż. — Pada jim to hiżon
nėtk cżeżko, żto haklej budża wone praẇicż, déż budża ſwȯſchecż, zo ſebi
Wutżeṙo, żtoż jim nichtȯn ṅemȯże za Zwo wzacż, ẇetżu Zdu żadaja. — Wone
dṙe ſo praẇi, zo pak budże pżi krainéch ſchulſkich Wuſtawach ẇetża
Runoſcż pżi Pwacżeṅu, ha woſobṅe Polożeṅo za Khudobȯ, dokelż budże
kȯżdé, ṅech ma Dżėcżi habȯ nicz, ſwȯj Pżinoſchk dawacż dérbecż. Jo to
też woprawdże dobra Wėcz, k tomu ṅejo Dżėleṅo Schule wot Czérkẇe trėbne,
to mȯże ſo też tak ſtacż. Ha wȯſche toho jo, bȯch ja ṙek, żtoż ſo za
Dżėcżi, kotreż do Schule khodża, zapwacżi, jara mawo; Khudé huſto nitżo
ṅedaẇe, dokelż jo Khudé; druhim huſto Dobrocżeṙo k Pomoczé ſteja; ha
żtoż dérbi ſo wȯſche toho k pownej Zdé Wutżeṙa dodawacż, tṙechi też nėtk
hiżon jenoho każ druhobo be wſchoho Wuwzacża. — Ṅech też jo, mȯ je
pżidamȯ, zo, dhé bȯ wſchitko pżi ſtarém woſtawo, dhé bȯ Czérkej też
pżichodṅe, déż budża Schule krajne Wuſtawȯ, ſwȯj Pżinoſchk jim
ṅewotcżahnéwa — ṅech też jo, ja praẇu, zo ṅebȯ potém na jenoho tak ẇele
padawo, dha jo tola wėſte, zo Czérkej żeni ṅebudże pwacżicż pomhacż,
żtoż jo napżecżo jeje Woli; zo wona ṅebudże tu ṅeſwėrnu Dżowku (Schulu),
kotruż jo ſebi z wulkej Próczu wotcżanéwa, za to pak hatż nairozniſchi
Ṅedżak dȯſtawa, hiżcżen ze ſwojim Zamożeṅom dale podeṗeracż; — wona
budże ſwȯj Dar tam nawożecż ẇedżecż, dżeż budże jeje Wotpoladaṅo
zpėchwane. Nėtk pżeṅdżcże, kȯżda Woſada ſama za ſo téch Starſchich,
kotziż żane Dżėcżi nimaja, ha to, żtoż budże wot ṅich nawdate
pżirunaicże k tomu, żtoż nėtklej Czėrkej Schulam daẇe, ha Wam budże ſo
traż khėtṙe dżiwno zdacż, ha nėkotré budże praẇicż: to ſebi ja tola nidé
mȯſliw ṅebȯch.

Nėtk pak hiżcżen ja nitżo zpowniw ṅeiſém wot naiwȯſchoho
Schulow=Zaſtoinſtwa, kotreż czéwoho Kraja ſchulſke Należnoſcże poẇedże
ha ſamotṅe z Wutżeṙow wobſtacż budże. Wſchiczé cżi dérbja zapwacżeni, ha
to deṙe zapwacżeni bȯcż. Żtȯ budże to dawacż? zaſé Kraj, — to rėka: Wȯ.
Nėtk hiżcżen też nitżo praẇiw ṅeiſém wot Schulow Wobkedżbuwaṙow
(Inſṗektaṙow), kiż zmėja wſchitke Schule wėſtoho Wokreſa wopotwacż ha
pżeladuwacż. Taikich Wokreſow budże jara ẇele, potaikim też téch
Wobkedżbuwaṙow; ha cżi to ṅemȯża darmo tżiṅicż. Jow dṙe mow nėchtȯn
praẇicż: tulej Staroſcż budże jedén Wutżer na ſo wzacż, ha to, hako
hiżon w Swużbe, darmo tżinicż. Ja pak chczu ẇedżecż, dże budże ſebi jena
Woſada to lubicż dacż; kȯżda ma naiẇetże Prawo żadacż, ha kȯżdoho
ſwėrnoho Wutżeṙa Winwatoſcż jo, zo bȯ wȯn wſchitku ſwoju Prȯczu jenoj na
ſwoju Schułu zwożiw. Z toho zczėhuẇe, zo dérbja też k tomu woſebniti
Mużojo poſtajeni bȯcż, kiż żanu druhu Staroſcż nimaja, hatż jenoj tu
poṁenuwanu; ha żtȯ budże jich pwacżicż? zaſ’ tȯn lubȯ Kraj, — to ſcże
Wȯ. — Ṅejo pak czérkw. Wȯſchnoſcż, każ ſem wo 4. Tżiſẇe zpowniw, też ze
wſchej Pilnoſcżu, Rȯdnoſcżu ha Swėru waſche Schule wobkedżbuwawa? wſchė
ſchulſkoho Kcżėwa Zadżėwki, tak deṙe hatż ſo hodżeſche, wotwobrocżiwa;
ṅejo wona wſchitke Srėdki, kiż ji k Ruczé bėchu, nawożwawa, zo bȯchu
waſche Dżėcżi hȯdném Stawam cżwojeſkoho Zplahwa wotroſcżene, wſchitkich
dobréch Cżwojekow Ẇeſowoſcż, Czérkẇe Nadżija, Boha toho Kṅeza Zpo <pb
n="27"/>dobaṅo ha Herbja wėtżneje Zbȯżnoſcże bȯli! ha Wȯ wėſcże, żto jo
ſebi za to żadawa.

Ṅe! wo ṗeṅeżném Naſtupaṅu Wȯ ṅemȯżecże Rozdżėleṅo Schule wot Czérkẇe
żadacż; ze ſchulſkimi Dawkami po tém ṅebudże lėṗe. Bȯrṅe pak też tomu
tak ṅebȯwo, ha Wȯ ſebi traż Waſche ſchulſke Dawaṅo polożili, déż Schulu
wot Czérkẇe rozdżėlicże, dha bȯch wam ja tola to wotradżaw, dokelż Wȯ
hako kżeſcżijanſczé Starſchi ſo za nėżto ẇaczé ſtaracż dérbicże, hatż
waſchim Dżėcżom ſwėtne Kubwa zawoſtajicż. Waſcha ſẇata Winwatoſcż je jo,
waſche Dżėcżi też z témi Kubwami wobohacżicż, kotreż Zerzawoſcż ha Mole
ṅeżeżeru, ha Paduſchi ṅepokranu, ha na te Waſchṅo Tżeſcż, wėrne ha
trajacze Zbożo waſchoho czéwoho Luda zpėchwacż. Wo cżim wobſteji pak
Khwawa każ Cżwojeka tak Zplahwa ha czėwoho Naroda, żto jo Serba hatż
dotal wo Wotżach ſamoho Czuzownika khwalbnoho ha luboznoho tżiṅiwo? —
żto jo Kużow wſchoho wėrnoho Zboża; żto jo, żtoż nam po deṙe pżėtratej
Pżitomnoſcżi ẇeſowȯ Pżichodnoſcż wotewri — ha woſobṅe nuzne jo wo
nėtuwſchim Tżaſu? — jenoi ha ſamotṅe ta Wėra ha z ṅeje naſtawacza
Zprawnoſcż Żiẇeṅa; jenoi ta pwodżi wſchė Samotnoſcże kotreż mȯ jedén na
druhim tżeſcżimȯ; jeuoi wona haji prawu Bohabojoſcż, kotraż jo
nailėpſchi Zakitaṙ wſcheje Tżeſnoſcże ha Pȯczcziwoſcże; jenoi wona
wubudża tu wſchitko pżewiṅaczu Luboſcż, kotraż wo kȯżdém Cżwojeku
zpȯznaje ſwojoho Sobubratra ha pohaṅa Skutkam teje Sṁelnoſcże, Miwoſcże
ha Dobrocżiwoſcże; jenoi wona jo prawo Déƀenſtwo jenoho Luda, jenoi wona
Zpotżatk ha Kȯncz wſcheje Zbȯżnoſcże. Tolej deṙe zpȯznaiſchi, jo Czérkej
ſo za to pṙedé wſchoho druhoho ſtarawa, ha na Rozwutżeṅo ſwojeje kżeſcż.
Modoſcże wo bȯiſkich Wėczach ze wſchej Moczu ha Pilnoſcżu dżėwawa — ha
Bohu bȯdż Dżak, z dobrém Wużitkom. Te khwalobne Waſchṅa, kotreż ƀez Wami
wobſteja, te ṙane Potżinki, kotréchż dla ſcże Wȯ wuwowani, tón woprawdże
kżeſcż. Duch, kiż jo ſo hatż dotal ƀez Wami wobkhowaw, zjawṅe tomu
Swėtzeṅo dawaja. Budże Wam nėtk też nėchtȯn praẇicż: wſchitko to Wam
woſtaṅe; ṅewėrcże jomu! pżetoż kak jo to mȯżno? nėtk ṅeƀeſche jenoj toho
Duchownoho Winwatoſcż, ſwoju ſchulſku Modoſcż wo Kżeſcżijanſtẇe
rozwutżwacż, hale też tomu Wutżerej ƀeſche wot naſcheje duchowneje
ſchulſkeje Wȯſchnoſcże porutżene, wſchudżom, dżeżkuliſch ſo hodżeſche,
na jenu ha druhu, Dżėcżom hiżon znatu kż. Wėrnoſcż zpomnicż, je wo
teiſamoj wobkrucżicż ha kak maja ju na ſwoje Żiẇeṅo nawożicż, nicż jenoj
pżez Swowo, hale też pżeż ſwȯj ſamotné Pſchikwad pokazacż; czéwo Żiẇeṅo
Schule bė wot czérkwinſkoho, woprawdże kżeſcżijanſkoho Ducha zahoṙene ha
ẇedżene. Żtȯ pak budże nėtk na wſcho to kedżbwacż, wſchomu tomu
pohaṅecż? Nėtk, déż budża Schule krajne Wuſtawȯ, zmėje ſo kż. Wutżba,
joli ta Wėcz hatż nanailėṗe wupaṅe, jenoj tak pȯdla wutżicż. Ha hiżon z
toho mȯże kȯżdé widżecż, kak ſkupo te z toho zcżėhuwacze Pwodé budża
napżecżo pṙedawſchim. Haj, wone mȯże ſo ſtacż, zo budże Kżeſcżijanſtwo
ze Schule czéle wupokazane, ha tomu Duchownomu jenoj dopuſchcżene, po
dokoṅaṅej Schuli Dżėcżi k ſebi powowacż, ha je wo tém nainuzniſchim
rozwutżecż; hale dhé dérbi ſo to ſtacż? Starſchi tṙebaja Dżėcżi doma ha
ṅemȯża dotżakacż, zo bȯchu Dżėcżi ze Schule pżiſchli, ha nėtk dérbeli
wone wȯſche toho ſchulſkoho Tżaſa za Tédżen knaiṁenſchomu dwė, tzi
Hodżiné hiżcżen pola Faraṙa pżebȯwacż? Nėtk mȯżeſchcże Wȯ ƀez Staroſcże
bȯcż, zo ſu waſche Dżėcżi wo dobréch Rukach; wo kaikich pżichodṅe budża,
jo ṅewėſte. Te naiwȯſche <pb n="28"/>ſchulſke Zaſtoinſtwo ſo ṅezmėje za
Rozwutżeṅo wo Kżeſcżijanſtẇe ſtaracż, to jenoj budże Wėcz Duchownéch —
cżi wot ṅoho poſtajeni Wobkedżbuwaṙo Schulow (Schulinſpectoren) pak
budża woſobṅe to ſpėchuwacż, żtoż budże jich Staroſcżi porutżene, ha
wėſcżi ſo wſchoho zdaluwacż, żtoż zwonka jich wot Wȯſchnoſcże dȯſtateje
Porutżnoſcże leiżi ha k jich Powowaṅu ṅeſwuſcha. Ha na te Waſchṅo mȯże
ſo ſtacż, zo Wutżer zaſé, żtoż Duchowné natwariw, deletora. Pżetoiż żtȯ
jo nam za to Dobrė, zo zmėjemȯ mȯ ſtaiṅe taikich Mużi k Wobkedżbuwaṙam
naſchich Schulow, kotréchż budże jich nutzkowne Pżepokażaṅo pohaṅecż, na
to ladacż ha dżėwacż, zo bȯ ſo ta Wėra, kotruż Dżėcżi téch, jich
Wobkedżbuwaṅu podcżiſṅenéch Schulow wuznawaja, każ ſo ſwuſcha, wutżiwa
ha hajiwa? — Ṅejo traż mȯżno, zo budże Schulow Wobkedżbuwar jenoho
druhoho Wėré=Wuznacża, hatż te kjoho Wokreiſei ſwuſchacze Woſadé ſu? —
Ja wém, jow budże mi napżecżo praẇene: To ṅejo tṙeba, też ſo ſtacż
ṅebudże; ẇele ẇacz budże k Wobkedżbuwarei k Pżikwadei naſchich
kathȯlſkich Schulow naſch Biſkop poſtajené — To jo mȯżno, ha mȯ czemȯ ſo
toho nadżijecż, dérbjawa nėdé czéwa Wėcz woprawdże tak daloko pżincż;
hale wone ṅejo wutżiṅene, zo woprawdże tak budże, ha hiżcżen ẇele ṁeṅe,
zo hinak bȯcż ṅemȯwo. Ja chczu pżidacż, naſch ṅetuſchi Tachant budże k
telei Swużbe wuzwolenė; budże je toho dla też joho Scżéhuwacżeṙ? budże
je kȯżdé Tżas Tachant? Hai — ṅech je jo, też hiżcżen ztém mȯ üeiſmȯ pże
wſchitke Horé. Wȯn potém ṅezṁeje teje Swobodnoſcże, z kotrejuż wȯn nėt,
déż jo ſam Kṅez, wſchitko, żtoż jo po ſwojim nailėpſchim Swėdoṁu ha
Pżepokazaṅu zo dobre ha wużitne zpȯznaw, poſtaja ha porutża. Won budże
podcżiſṅené naiwȯſchomu ſchulſkomu Zaſtoṅſtwei, zmėje jenoi to tżiṅicż
ha ſo tak zadżerżecż, żtoż ha każ budże jomu prėdkpiſane. Joho Ruczé
budżetai, zawėſcżi nicz knaſchomu Zbożu, hale Żkodże, zẇazanej. Czemȯli
bȯdż ſwobodné Lud, wobkhowaimȯ Swobodnoſcż też wo témlei Naſtupaṅu; jenu
Swobodnoſcż, za kotruż jo naſcha czérkwinſka ſchulſka Wȯſchnoſcż tak
rétżerſczé wojuwawa ha jedén mȯże woprawdże praẇicż, z Bożei Pomoczu
napżecżo ſwėtnei Wȯſchnoſcżi ſtaiṅe wobkhowawa!

Ṅeẇercże wſchitkim, kiż k wam pżindu, ha ẇele wot Wużitka, kȯtréż
Rozdżėleṅo Schule wot Czérkẇe za waſche Mȯſchné zmėje, poẇedacż ẇedża.
Woṅi, każ budżecże ſo wȯ nėt pżepokazacż, jara zwėrcha plowaja, ha tu
Wėcz habȯ ṅeiſu praẇe pżekuſali — heẇak dérbeli tola hako Wėrnoſcż
lubuwacżi Mużoẇo wam też tu ztoho ſczėhuwaczu Żkodu naſpomṅicż — habȯ ſu
to zdobrei Wolu zameltżeli; deṙe ẇedżiczé, zo hinak ṅemȯża k ſwojomu
Wotpoladaṅu doſahnécż. Bėrcże ſo na Kedżbu ha pżekwadżcże ſebi wſchitko
deṙe, ta Wėcz jo ważniſcha, hatż traż ſebi tak nėkotré mȯſli; jow ṅejo
ſamotṅe Rétż wot tżaſnéch Kubwow; hale jow pwacżi też wėtżném Kubwam,
Kubwam teje Duſche, ha jo tȯn Cżwȯjek te zubiw, jo wȯn wſchitko zubiw.

(Pżichodṅe dale.)

Serbſke Poſelſtwo do Dreżdżan.

Na Namjet k. Rétżnika Réchtaṙa, Namėſtnika ſerbſkoho wownoho Towarſtwa,
bė wot Wuƀerka tohoſamoho wobzankṅene, ſkeṙe ha lėṗe wo Ṁeṅe ſerbſkoho
Luda Poſelſtwo do Dreżdżan póſwacż, kotreż bȯ naſchomu Kralej Dżak za to
praẇiwo, zo Miniſterow ze Swużbu puſchcżiw ṅejo — ha Miniſteram za to,
zo ſu zaſé wo Swużbi woſtali. Towarſtwo zpȯzna taike Wob<pb
n="29"/>zankṅeṅo za dobre, ha duiż bȯchu wſchiczé Pżedſédżo
zjenoſcżenéch ſerbſkich Towarſtwow pżeproſcheni, zo chczéli ſo zandżenu
Sobotu w Budéſchiṅe zeṅcż ha tam z wowném Towarſtwom w tej zpomṅeṅej
Należnoſcżi radżicż pomhacż. Zhromadżizna dżerżeſche ſo pod Pżedſédſtwom
k. Sėiferta w Bódleṅu k. Réchtaṙa ha cżi Pżitomni poſtajichu, zo dérbi z
tzjoch Mużow wobſtejacze Poſelſtwo do Dreżdżan hicż. Hako Wotpȯſwanczé
bȯchu po Ẇetżini Woſow wuzwoleni: Seifert, Pżedſéda wownoho Towarſtwa,
Réchtar joho Namėſtnik ha Räda Pżedſéda hucżanſkoho ſerbſk. Towarſtwa.

Pȯndżelu, hako 5. mawoho Różka chczėchu tucżi ſwoju jim napowożenu
Pżiſwuſchnoſcż doṗelnicż ha podachu ſo w Dreżdżanach naipṙedé k. k.
Miniſterej z Pfȯrdten, kotréż tu Khwilu mėſto ♣Dr.♠ Brawna Pżedſédſtwo w
Miniſterſtwu ẇedże. Woni pola ṅoho hnėdom Pżiſtup dóſtachu ha k. Seifert
wupraẇi pżed ṅim néhdże tute Swowa: „Exczelencza! Tżeſcżené Miniſtero!
Tudé jo Póſelſtwo hornowużizkich Serbow pżed Was pżiſchwo, kotreż ma tu
Porucżnoſcż, tżeſcżeném Miniſteram tón naiwutrobniſchi Dżak za to
wupraẇicż, zo ſu zaſé wobzanknéli, wo ſwojim Doſtoinſtẇe z nowa dale
zawoſtacż. Ludowo Dowėṙeṅo jo Wam wot wſchitkich Serbow wėſte ha za
Waſche Wobzankṅeṅo mamȯ ſo Wam nailubozniſcho dżakowacż. Mó proſémȯ, Wó
chczéli, ſo zeṗerajo na taike ludowo Dowėṙeṅo, z Wutrobitoſcżu wo
wobcżeżnej Dżėwawoſcżi za Zbożo wótcznoho Kraja dale zwoſtacż, ha
proſémó, zo bóſchcże tute nam ſobu date Piſmo pżecżelniẇe horewzali.” —

Pżi tutéch Swowach pżepoda k. Seifert zcżėhuwacze, wot Pżedſédow
zjenoſcżenéch ſerbſkich Towarſtwow za dobre zpóznate ha podpiſane
Piſmo-Teſamo bė na zhromadne Miniſterſtwo poſtajene ha ma ſo tak:
„Wóſoko tżeſcżeni Miniſteṙo! Déż ſu wſchiczé wo wótczném Kraju
zẇeſeleni, zo chczeidża naſchi ẇele lubowani Minifteṙo pola nas woſtacż,
dha ṅech jo też Serbam dopuſchcżene, ſwój wutrobné Dżak wupraẇicż. Wulke
bė naſche Poſtrożeṅo, hako ſwóſchachmo; zo chczeidża nas Pżecżeljo
wopuſchcżicż, pod kotréchż mudrém Wodżeṅom ſo Kṅeżerſtwo zawożi, kiż
ſtaiṅe tu hiżcżen modu Swobodu z Miwoſcżu ladaſche ha z Prawoſcżu
pżizpoṙecż pótaſche. Z Luda wuſtuṗeni, pżeż ſtaru Swėru zpótani, ſcże
Dowėṙeṅo dóſtali, kaikeż jenoż dhé Mużojo Luda dobȯcż mȯża. Joli to
Dżiw, déż Waſch rożaczé Wotkhod Kraj ze Staroſcżu napelni? Te za nowu
Porjad ſtajene Twaṙeṅo hiżcżen dowho dotwaṙene ṅejo, hiżcżen ẇele ma ſo
zeſtajecż. Dérbeli pak czuzé Druzé to do Ṙada ſtajecż? Rozſudżeṅo ſo
pżibliżuẇe, kak dėrbi ſo Sakſonſka k Nėmczam zadżerżecż, nowo Prawa maja
ſo do Luda zaẇeſcż, ſtolėtne Waſchṅa dérbja ſo pżeṁenicż, ha tak zprawṅe
też to jo, zo ſo nowomu Tżaſu wopruja, dha budże ſo to tola ſnadż
nėkotromużkuliż, na ſtare zwucżenomu, ṁeṅe zpodobacż. — Zo pak bó ſo
taike Dżėwo zbożomṅe wuẇedwo, budże kruta Mócz, nadobne Zmȯſleṅo ha
Luboſcż, każ też Dowėrnoſcż Luda jara tṙeba ha dże bȯchu druzé
Naẇedowaṙo wot toho wſchitkoho ẇaczé dopokazacż móhli, hatż naſchi
Miniſteṙo? Duiż Dżak, naiznutſkomniſchi Dżak, tém lubowaném Mużam
wotcznoho Kraja, zo chczedża woni też tam, dżeiż zmėje ſo na naicżeżſche
Praſcheṅa wotmojicż, woprawdże wutracż. — Naſch wſchudżom lubowané Kral,
kotromuż ſo żadén Sakſa ṅeſwėrné wopokazacż ṅemóże, znaje deṙe Hódnoſcż
ſwojich Radżicżeṙow ha ta Mudroſż, z kotreiż jich Zawoſtacżo pożada, jo,
joli móżno, joho Sakſow Wutrobȯ hiżcżen bóle dobówa.

Wot Serbow ṅebudże zapomṅene ha wo Piſmach jich Pżichodnoſcże budże z
Dżakom zapiſane ſtacż, zo jo netcziſche Miniſterſtwo bowo, pod kotrohoż
ſwobodṅe zmȯſleném Kṅeżeṅom haklej Wotwobrocżeṅo żawoſneje Ṅeprawdé,
kotraż ſerbſku Récz ha ſerbſke Waſchṅo zkazécż ha zahnacż pó <pb
n="30"/>taſche, ſwój Zapotżatk woznė. Habȯ ṅewobſwėtzi te Wobſtacżo
ſerbſkeje Narodnoſcże, ṅepokazuẇe to na Potṙebnoſcż narodnoho Żiẇeṅa,
déż jenoż taikoho mawoho Pżeṁeṅeṅa tṙeba bėſche, zo wo nėkotréch
Ṅedżelach 21 ſerbſkich Towarſtwow do Żiẇeṅa ſtupi, kotreż wo ſwojich
zjawnéch Zhromadżiznach woboje, ſwoju Narodnoſcż, każ też Potṙebnoſcż
jeje Wukhowaṅa, zjawṅe wobſwėtzi.

Dȯiż bódż hiżcżen junkrȯtż nailubozniſchi Dżak praẇené za Waſche
Zawoſtacżo, Wó hódni Mużojo wótznoho Kraja. Kedżbuicże wozṗet tu
powſchitkomnu Próſtwu.: zawoſtaṅcże k Zbożu wſchitkich dale wutrobicże
wo ſwojim wóſokim Powowaṅu ha dowolcże naſchu dżaknu Rétż po ſerbſkim
Waſchṅu z tutémi Swowami zkóncżicż:

Bóh ṅech zakitai naſchoho Krala!

Bóh ṅech zdżerż naſchich Miniſtrow!

W Budéſchiṅe 3. mawoho Rȯżka 1849.

Seifert, Pżedſéda ſerbſkoho wown. Towarſtwa; Réchtar, Namėſtnik.
Smoler, 1. Piſmaẇedżer. Imiſch, Wicżeżk, Hobrak Wuƀerkowniczé. Cżėſla,
Pżedſéda radworſkoho ſerbſkoho Towarſtwa; Valentin, Pż. budeſtżanſkoho;
Wicżas, Pż. bukitżanſko; Lukaſch, Pż. minakowſkoho; Polenk,
ṅeſwatżiſkoho; Mwónk, Piſar tziwėzdowſkoho; Benſch, nakhwilné Pżedſ.
ralbitżanſkoho; Jėzorka, Pżedſ. khróſtżanſkoho; Kokula, Pżedſ.
ṅebeltżanſkoho; Somor, Pż. maleſchanſkoho; Räda, Pż. hutżanſkoho;
Kubicza, Pż. bartſkoho; Wicżas, Pż. bȯrkitżanſkoho; Recżka, Pż.
hnaſchtżanſkoho; Robel, Pż. haſlowſkoho; Säuberling, Pż. raketżanſkoho
ſerbſkoho Towarſtwa.[6]⁾

Jako bė Miniſter tute Piſmo pżetżitaw, wupraẇi ſo wón na
naipżecżelniſche Waſchṅo, zo ſu Miniſterſtwu taike Wopokaſma jara
zẇeſelacze ha trȯżtniwo, ha zo chczeli cżi Wotpóſwani Serbam joho
naiwutrobniſchi Dżak praẇicż. — Potom rétżeſche wȯn hiżcżen wobſchėrṅe
ha ze wſchej Zjawnoſcżu wot téch wulkich Wobcżeżnoſcżow ha Zadżėwkow,
kotreż nėtkoi Miniſterſtwo wobdawaja, ha zo móża, hatżruṅe żanu Prȯczu
ha żane Dżėwo ṅelutuja, tola lėdém wutracż. Ḃez tém pżindże tam też k.
Miniſter Georgi, ha wupraẇi ſo na te ſamo Waſchṅo ha na to dachu ſo
wſchiczé, mow ṙecz, do prawoho pżecżelniwoho Rozrétżowaṅa, na kotrémż
woſobṅe Réchtar Dżėl bėṙeſche; też rétżeſche Räda dlėſchi Tżas. Ha hako
Miniſterej zkorżeſchtai, dha praẇi Seifert: dha pżiwowamó mȯ Wam hako
Serbja po ſtarém ſerbſkim Waſchṅu: „Bóh ṅech Was podeṗera!” Z Radoſcżu
Miniſterai tuto Pżecżo hoṙewzaſchtai ha z tém bė Rétżow kóncz. Z
Pfórdten pżewodżeſche Póſelſtwo hiżcżen ze wſchėm Potżeſcżwaṅom won.

Khwilu pozdżiſcho poda ſo ſerbſke Pȯſelſtwo do kralowſkoho Hrodu. Jako
tam pżindże ha pola wóſchoho czeremoniſkoho Miſchtra z Minkwicz
pżipoẇedże, zo chcze Kralei Dżak za to prajicż, dokelż Miniſtrow
puſchcżiw ṅejo, wotmowi tutón, zo Kral taike Póſelſtwa ẇaczé hoṙeṅebeṙe.
Jako pak cżi Wotpóſwanczé praẇachu, zo woni w Ṁeṅe Serbow pżindu, ṙekné
wón: „Hai, to jo nėſchto druhe! Dha budże Was Kral naiſkeṙe widżecż
chczécż! — ha dżėſche ſo wopraſchecż. Po Khwilczé pżiṅeſe wȯn Dowoleṅo
wot Krala ha jako bėchu pżed ṅoho ſtupili, praẇi Seifert: „Kralowſka
Majeſtoſcz! Mó mamó tu woſobnu Tżeſcż, w Ṁeṅe hornowużiſkich Serbow pżed
lubowaném krainém Wȯtczom ſtejecż. Mȯ proſémȯ Waſchu Majeſtoſcz, to,
żtoż jo nam porutżene, miwoſcżiẇe hoṙewzacż. Każ wſchitkich Pżecżelow
wȯtcznoho Kraja, tak jo też Serbow móczṅe zẇeſeliwo, zo jo naſch lubȯ
Kral wobzanknéw nėt <pb n="31"/>cziſchich Miniſtrow hiżcżen dake
wobkhowacż. Kralowſka Majeſtoſcz! W tutém Wobzankṅeṅu widżi ſo nowo
Wopokazmo wot teje wóſokeje Mudroſcże ha Luboſcże, z kotrejż ſo naſch
Kral wobſtaiṅe wótczowſczé za ſakſonſki Lud ſtara. Za to naiwutrobniſchi
Dżak! Kralowſka Majeſtoſcz! Mó nimamȯ jenoż porutżene, Wam
naiwutrobniſchi Dżak praẇicż, hale też to Wobkrucżeṅo naiſẇacżiſcheje
Swėrnoſcże ha naiſwėrniſcheje Luboſcże Serbow k Wam ha to
naiznutskomniſcho Pżecżo: Bȯh tón Kṅez chczéw naſchoho luboho Krala
hiżcże dowho — dowho zdżerżecż! Mȯ ſo porutżamó wo wſchej Pokornoſcżi!”

Kral bėſche pżez tute Swowa, każ bė to ze wſchoho zjawṅe widżecż,
nairadoſtniſcho zapżijaté ha wotmoẇi ze wſchej Pżecżelniwoſcżu: Mėjcże
Dżak! Mėjcże Dżak! Mi jo to jara zẇeſelacze. Haj wſchak cżi Serbja, téch
ja znaju, cżi ſu dobri. Ṁeicże Dżak ha praicże, zo ſo dżakuwacż dam.
„Potom rétżeſche Kral ze wſchej Miwoſcżu z Réchtaṙom wot wſchelakich
joho rétżniſkich Należnoſcżow ha wobhoṅowaſche ſo ƀez Rétżemi z Rädu też
za joho Nanom, na kotrohoż zpominaſche, a. t. d. Na poſledku praẇeſche
hiżcżen junkrótż: „Meicże Dżak, ṁeicże wulki Dżak!” ha wotpuſchcżi
Poſelſtwo.

Serbſke Poſelſtwo mȯże po taikim tém, kiż je wotpóſwachu, wobſwėtzicż,
zo jo ſo jomu wſchitko jara deṙe radżiwo. Wone pak ṅepżipiſuje to ſwojej
Wuſchiknoſcżi, hale ẇele ẇaczé Hódnoſcżi teje Wėczé, kotrejeż dla do
Dreżdżan dżéſche. Bȯh daj, zo bóchu Serbja pżeczé na taikim Pucżu
woſtali! —

Z Czuzbu. Rakuſke Wóiſko jo z nowa zaſė dobȯwawo; ha dowho dṙe ẇaczė
Wȯina tracż ṅebudże. Theodorowicż jo ze ſwojimi Serbami do Sedmihróſkej
cżahnéw, dżeż General Bem ſteji, ha nėkotre Mėſta wobſadżiw. Wóndaṅo
Serbam tamnéch Czéganow Wóiſko na Pomocz pżindże. Jich bė 600 Mużi,
wſchiczė ṙeṅe wuhotwani, deṙe wobroṅeni, na ze Slėbrom pėſchṅe
wudeƀenéch Koṅach ſeidżachu. To ſu hinaiſchi Czėganojo hatż naſchi!
Taklej ſu ſo Czégaṅo ƀez Serbami pżeṁenili. Rakuſki Kheiżor chcze ſwojim
wſchelakim Napiſmam (ladaj 5 Tżiſwo Jutnitżki) też te Meṅo:
„Wulki=Wȯjwoda Serbow” pżichodne pżiſtajicż.

Wuherſke Wóiſko bė wóndaṅo bóſnadno nėdje kuſk dobowawo. Ha pownej
Ẇeſowoſcże zbėnė ſo, ha chczéſche Buda=Peſth wobſadżicż; — hale jow
rozṅe wotendże. Windiſchgräcz jim napżecżo dżėſche ha woni, lėdém joho
wuladajo, naſtróżeni, cżėkachu. Jich Wėcz dale bȯle za Pſé dżo. Tola pak
hiżcżen Nadżiju na żane Waſchṅo zubili neiſu: wraczlawſke Nowiné wozjeẇa
Rétż wėſtoho Dembinſki, (jenoho Polaku ha Ẇedżicżeṙa wuherſkoho Wȯiſka,
każ też Bem jo) wo kotreiż wón praẇi ha ſwojich Wojakow narétżecż ſo
prȯczẇe: zo hatż do Kȯncza mawoho Rȯżka żadén Rakuſki ẇaczé na wuherſkej
Zemi ſtacż ṅebudże ha jim ſlubi, 15. Mėrcza z ṅimi wo Wiṅe ſẇecżicż.

Z Różanta. 28. Dżeṅ wulkoho Rȯżka mėjeſche ralbitżanſke ſerbſke
Towarſtwo ſwoju ṗatu Zhromadżiznu ha wulka Mnohoſcż Luda bė ſo ktomu
namakawa. Żtoż pak woſobṅe k ṁenuwaṅu jo, jo to, zo bė naſche Towarſtwo
też wot Kṅeza Zapóſwancza Czėża ha wot ẇele tżeſnéch Sobuſtawow druhich
Towarſtwow wopȯtane, kotrémż mó hiżcżen jedén krótż za to wutrobné Dżak
ha Swawu prajimó.

Pżedſéda Benſch wotewri te ſamo z wutrobném: Bódżcże tu powitani, ha na
to wotmoji czéwa Mnohoſcż Pżitomnéch: Bóh wėrſchné pomhaj. Na to
tżitaſche Wutżer Hiczka Protokol ha Liſt, kiż bė Zapȯſwancz Czėż
Towarſtwei z Dreżdżan pżipóſwaw, wo kotrémż nam piſa, kak ſo jomu na
Sejṁe dżo, do kaikich Ṙadow ſu ſo Zapȯ<pb n="32"/>ſwanczé dżėlili,
kotromu wón ſwuſcha, wot cżoho tam hiżon rétżeli ſu. Dale bȯ Towarſtwej
Liſt pżipóſwané wot Kn. Kap. Kucżanka z Budéſchina, kiż budże pżichodné
Krótż Towarſtwej prėdktżitané. Nėtkoi ſo rétżeſche wot Pżiſahanczow;
woſobṅe Kochta z Worklecz ha Zapóſwancz Czėż. Towarſtwej 21 nowéch
Stawow pżiſtupi, (z czéwa 173.) Wutrobné Dżak wot Pżedſédé Towarſtwej za
jich Pilnoſcż rc. ha Spėw: „Hiżcżen Serbſtwo rc.” wobzankné
Zhromadżiznu. Ẇele ſo podachu Dom, druzé pak tam hiżcżen zwoſtachu,
dokelż Zap. Czėż ẇele wot Sejma póẇedaſche. Dżak jomu za to! —

Z Ẇeſowoſcżu wam tu Pȯjeſcż pżiṅeſu, zo jo ralbitżanſke Towarſtwo wo
ſwojej poſlenej Zromadżizṅe w Różencże ſo napżecżo tém wo Naſtupaṅu
Schulow poſtajenéch Próſtwow wuprajiwo.[7]⁾

M. K. z. Z.

Z Budéſchina. Wutżer Kochta z Worklecz, praẇeſche pżed Tédżeṅom wo
Jutnitżczé, zo chcze Kṅeza Kucżankowȯ Naſtawk trochu pżi Swėczé
wobladacż; dha ṅebudże tola też wón nikomó za zwo mėcż mócz, déż ſo joho
Naſtawk trochu nadrobniſcho pżelada.

Wón praji, zo jo zczéweje Moczé napżecżo Dżėleṅu Schule wot Czérkẇe, to
pak ſo nam tola praẇe wėricż ṅecha, heẇak wón tola tam wo Schunoẇe tak
pilṅe na to dżėwaw ṅebó, zo bȯ ſo wot ralbitżanſkoho Towarſtwa tón 18,
19. § do jich pżichodneje Peticzije hoṙewzaw. Żtoh’ Wutżeṙo wot Zawożeṅa
pżichodnéch Schulow chczeidża, ṅejo nam czéle ṅeznate. Ha żtȯż ẇedżecż
chcze żtoh’ cżi Wutżeṙo wo Dreżdżanach wo jich Zromadżizne rétżeli ſu,
dżeż też Kṅez Kochta, każ ſo praji, bow jo, tȯn tżitai joli nitżo
wobſchėrniſche wot toho nima, budéſchinſku nėmſku Nowinu (Kreisblatt)
wot Póndżele pjatoho mawoho Różka. Ha Napoſledku pżeradżi wón tu
Bojoſcz, zo ṅebó za dobroho katholſkoho Kżeſcżiana pwacziw. Tu Próczu
dṙe ſebi nichtu wzacż ṅebudże, jomu to wotṙecz, hale ſmėſchne jo, ſo
ſamoho za dobroho wuwowacż, dokelż jo jedén huſto ſwóſchaw, zo ſamotna
Kwalba...; każ te Pżiſwowo praji.

Woinaŕ, wo Ṁeṅe ẇaczé

Tżitaṙow Jutnicżki.

Jara wulki poniżné ha wutrobné Dżak praja ẇele Stawow Ralbitżanſkeje
Woſadé nadnomu Kṅeiſtwu Klóſchtera Marinej Vėsdė, kiż nam wóſche tóho
Dawaṅa kiż na jich Jednoté (Einheité) pżindże, zjeném wulkim Darom k
Pomoczé pżindże pżi Twaṙeṅu mawoho Tȯrma na naſchei Czérkwi.

Napraſchwaṅo.

Wo Wokownoſcżi Klóżtera Marinej Vėzdé jo wėſte Piſmo na Biſkopa, każ ſmó
ſwȯſcheli k Podpiſaṅu wokonoſchene. Téch pilnéch Podpiſaṙow tohoſamoho
proſémó, nam tola wo Jutnitżczé pżecżelṅe wozjeẇicż, wo tżim telei Piſmo
wobſteji.

Jutze hako 11. maw. Rȯżka zmėje radworſke ſerbſke Towarſtwo
Zhromadżiznu.

Cżėſla, Pżedſéda.

Jutze hako 11. maw. Różka zmėje khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo
Zhromadżiznu.

Jėſorka, Pżedſéda.

Dżencz za Tédżeṅ (17. Febr. Popowṅu tzjoch budże w Budéſchiṅe na Winiczé
ſerbſka ludżacza Zhromadżizna, wo kotreiż budżetai Zapȯſ. Czėż ha
Jėzorka ſeimſke Poẇeſcże wozjewicż. —

Wotmojeṅo na dȯſtaté Liſté.

W. K. w Workl.; waſch Naſtawk budżecże pżichodné Krótż w Jutn. namkacż.
Ja haklej ſém jón Żtwórtk Pżipowṅu dóſtaw; hatżruṅe jo to za krótke
Wozjeẇeṅo zaje doſcż, tak tola nicz za dlėſche Naſtawki, te dérbja k
naiṁenſchomu Wutoru pola ṁe wottedate bȯcż.

S. w R. ja ṅemóżu to do Jutn. hoṙewzacż.

Cż. w Radw. jutze ſo, Bȯh dai, widżimó.

Wowcż. w Khr. Té ha twói Bratr budżetai wo téchlei Dṅach ważne Piſmo
dóſtacż.

Bódżcże bożeṁe, lubó Wujo, ẇele Zboża na Pucż!

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="33"/>

Jutnitżka.

7. Tżiſwo. 17. Dżeṅ mawoho Rȯżka. 1849.

„Schtoż ſém ja ſlubiw.”

7. Dżeṅ wulkoho Rȯżka wobzankné ralbitżanſke Towarſtwo w Schunoẇe
ſchelake (wam hiżom znaté) Proſtwo romadu zeſtajecż, ha je krajnej
Woſchnoſzi k Roſpowneṅu zapoſwacż. Ja, tam pżitomné, zmolom ſpoznach, zo
jo zwetżo wſchitko, wo tżohoż ſo proſécż dérbeſche, hiżom w téch
Prawidwach za wſchitke nėmſke Krajiné, — kiż ſu też naſchi Wotpoſwani w
Frankfurtże ſobu wuradżili ha poſtajili, — ſlubene. Te Proſtwo ṅemożachu
po mojich Mȯſlach nitżo dale czecż, hatż te Wuẇedżeṅo téchlei Prawidwow
(Grundrechte) w Zakſkej podeperacż. Hako ſchulſki Wutżer dopownich ſo
zmolom na Artikel ♣VI.♠ téch Prawidwow, dżeż też rėka: Schulſka Wutżba
ha Hoṙecżeṅeṅo ſtoji podwȯſchim Wobkedżbwaṅom Kraja; ha maja Duchowni,
hako Duchowni, dṙe nabożnu Wutżbu ha Wėru, — tola ſwėtne Rozwutżeṅa ha
Rawedżenſtwo nicz jacz wobkedżbuwacż. — Wutżeṙo maja Prawo ſtatnéch
Swużownikow (Staatsdiener. — Krai wobſadża z pruhowanémi Wutżeremi — wo
Pżezjenépżindżeṅu z témi Woſadami — Schule. — Schulſki Wotdawk
(Schulgeld) ṅebudże ſo na niſchich Schulach (Volksſchulen) jaczé dawacż.
Khudé dérbi też na wilkich Schulach darmo wukuecż mȯcz, joli jo hȯdné k
temu. —

Ja ſebi moſlach, zo bȯ ſnacż też tolej wot Towarſtwa mȯwo podeperané
bodż, dokelż kożde Wutżer ha druhi w ſchulſkich Należnoſczach Rozladané
budże je wużitne namkacż. Duż ſtajich Naṁet: „Ṅech ſo do Prȯſtwȯ hoṙe
wozme 18.) zo bȯchu Schule ſtatne Wuſtawȯ (Staatsanſtalten) bȯwo; 19. zo
bȯchu Schule pżez Poſtajeṅo woſebitech Woſchnoſzow za ṅe=wetżu
Samaſtatnoſcz dobawo”; — ha roſkwadżech tu Wėcz taklej:

„Schule dérƀa ſtatne Wuſtawȯ bȯdż”; to ṙėka 1.) Wutżeṙo derƀa (każ też
hiżom nėtk) pod wȯſchim Wobkedżbuwaṅu krajneho Kneſtwa woſtacż[8]⁾ woni
derƀa wot ṅoho za jich Hamt pżihotuwani, pruhowani ha wo
Pżezjenepżindżeṅu ztémi ſchulſkimi Woſadami poſtajeni bodż. Teſamo ma ſo
zawſchitko ſtaracż, żtoż jich duchowne ha cżélne Wudoſpownoſczeṅo ha
Potṙebo naſtupa; pżez Zakoṅ ha Prawo. Woſobṅe budże krajna Pokwadnicza
(Staatskaſſe) Wutżerej joho cżeſczé zaſwużenu Zdu wȯpwatżecż, ha ṅebudże
wȯn, każ nėtk drudé, po pȯw Letach ha dleje tżakacż, beztém Nuzu
cżerpecż, ze Żkodu pożcżowacż derbecż ha ze Zapwatżeṅom Swowo dżerżecż
ṅemȯcz, — żtoż jomu huſto czewu Luboſcz k Hamtej, Dowereṅo na ſo ſamoho
ha Tżeſcz po druhich rubiwo jo. <pb n="34"/>Ha kożdomu jo hewak wédomné,
zo ſo zprȯznem Żowtkom praẇe kmaṅe ṅeſkutkuẇe. —

Schule derƀa ſtatne Wuſtawo bȯdż, 2.) zo bȯ tȯn ſchulſki Wotdawk
(Schulgeld) predżpanow k woſobnom Polȯżkej Khudém, ha tola z Dżéczimi
ſkoro najbȯle żonuwaném Starſchim, ha zo bȯ kȯżdé Krajownik po ſwojim
Zamożeṅu ha Zaſtacżu w Kraju za Schulu w z czéwnem Dawku (allgemeinen
Steüer) ſobu daw, ṅech ma wȯn Dżécżi habo nicz; ṅech je wȯn do Schule
ſczele, habo jim doma Wutżeṙa dżerżi; ṅech jo wȯn Zeṁan habȯ dżėwawo
Muż. Tak na nikoho ṅebȯ wele pżiſchwo, ha bȯ też na nėtk khudżiſchich
Schulach mȯwa hȯdna Zda wȯſtajena bodż, pżez tżoż bȯ te huſte ha jara
żkȯdné Pżecżahowaṅo Wutżeṙow ſamo precż woſtawo. Nepraj Nichtȯn, żto ṁe
twoje Dżécżi ſtaraja; ja żané nimam! — Ṅebudżeli tȯn Khude ẇacz toho
cżcżkoho ſchuſkoho Wotdawka dawacż trebacż, dha budże wȯn ſwoje Dżécżi
radzi, lėṗe wobſtarané, dléje do Schule ſwacz, ha wone budża mudriſche
ha kmanſche. Z mudrémi ha kmanėmi Cżwojekami pak ſo na wſchitke Waſchṅo
lėṗe woko khodżi, ha woſobṅe w Swużƀe ha Dżéle, jow ſu tżi tajczé k
wulkom Wużitkej; ha tak tebi tulej zaſé Wurunaṅo pżindże. — Ṅech ſebi
też kȯżde pżemȯſli, kak żadwawo to za Dżécżi bodż derbi, deż drude
Merzaṅo na te nepżeſtawaczé Dawaṅo k Schuli w Swareṅu ha ṅehodnech
Rétżach wot Schule ha Wutżeṙa ſo wutżaſé! —

Schule dérƀa ſtatne Wuſtawo bodż, 3.) zo bȯ tȯn ſtaré habo khorė Wutżer
ſwojej ſchulſkej Woſadże nėdé k Wobcżeżi ṅebȯw, też nicz tomu, kiż po
nim Hamt hoṙebeṙe, — hale zo bȯ wȯn wot Kraja ſwoj Wumenk po Praẇe
ſtatnéch Swużownikow (Staatsdiener) doſtaw. — Żto ſo wam zda!? — —

Dale ṅech Kraj też woſebitu ſchulſku Woſchnoſcz poſtaji, kotraż budże z
tajkich Muzow wobſtacż, kiż w ſchulſkich Należnoſczach ha Wedomnoſcżi
Hoṙecżeneṅa ſo deṙe roſteja. Hacż dotal jo Schula jenoj Pżiweżk druhim
Woſchnoſczam, cżerkwinſkim ha ſwėtnem, bowa. Zo budże talej Woſchnoſcż
za podjanſke Schule też podjanſka, to ſo roſemi. Taſama dérbi
Wobkedżbwaṅo nutzkownech ha wonkownech Należnoſczow weſcz, ha k Pż. za
dobré ſchulſke Knije ha druhe kmané Srėdki k Wukneṅu ha k Wutżeṅu ſo
ſtaracż. Mamo mȯ bez naſchimi Duchownemi tajkich Schuli pżecżelnéch ha w
Wedomnoſcżi Wutżeṅa deṙe rozladanéch Mużow, da jo to deṙe, ha budżeja
woni woſobṅe tonlej Hamt zaſtacż. Tak każ jo hacż dotal z Wutżeremi
ſtawo, ṅemȯże jaczė woſtacż; woni pod tzjomi hai żtérjomi Wobkedżbwaṅami
ſtoja, ha derƀa na Poſletku tola za wſchitko jim Podate ſami ßacż. Staṅe
ſo nėtk, (ha to jo ſo ſtawo), zo jeua Woſchnoſcz to ṅecha, żtoż drnha
porutża, dha potom ton bohi Wutżer newė kak bȯ je praẇe tżiniw; ha to
woſobṅe tedom, deż tola napżecżo żanej necha pżecżiwné bȯdż. Zo pak na
tajkelej Waſchṅo Schula cżerpi, to Wutżeṙam żeltżini — Dale: po
nėtziſchim Zakoṅu nima Wutżer na żane Waſchṅo w ſwojim Hamtże pwatżiwo
Roſudżeṅo, hale Varar, ton melcżaczé Poweſtwa wot ṅoho ha Schule
zapȯſczele, bes to, zo bȯ Wutżer wedżaw żto habȯ kha habȯ zo bȯ ſo
zamolwicż mow, żtoż tola kożde Zwoſnik mȯże ha ſmė. Joli jo nėtk dla
hewak nėkajkej Winé Varar nepżecżelnė napżecżo Wutżerej (ha to ſo
ſtaṅe), dha ja newėm, ſchto budże ſo potom melcżo zapoſwacż Staj pak
wobaj praje pżezjenė, dha to huſto też ruṅe deṙe netżini; to hodżi ſo
też dopokazacż). — Tżohodla ṅe<pb n="35"/>derƀaw ton wele Krotż
pruhuwané Wutżer, kotreż jo też Bohu ha ſwojej Woſadże ſẇatu Pżiſahu
wotpowożiw, te jomu pżiſwuſchaczé Wutżbȯ ƀez tobo ſchednoho Paſteṙa
(Vormund) wezcz mocz, déż poſtajena ſchulſka Woſchnoſcz to wobkedżbuje
pżez jenoho Muża zjeje Sredżiné (Inſpektor)? — Tżohodla nedérbaw ton
Wutżer tez po Zakoṅu Rozſudżeṅo w tem mécż, żtoż joho Hamta jo? — Kożdom
te Swoje! —

Na to wopraſcha ſo Sobuſtaw M. Kumer z Wazka: „Ménj Wutżer Kochta ztem
te tak ṁenuwané „Dżeleṅo Schule wot Czérkẇe?” — Duż wotmojich ja zaſé:
Telej Swowa ſu te Schereṅo, kotreż budże rade napżecżo ſtajeni tem
zjawnem Wuznacżam Wutżeṙow, żto habo dże jich boli ha tżiżcżi. Schula
ṅemȯżeha ṅederbi nidé wot Czérkwe dżélena bodż. Duchowne derbi ha budże
każ pżeczé Nabożniſtwo, Khatechismus ha Wėru wutżicż ha wobkedżbuwacż;
jenoj w ſwetnech Wutżbach ha Wedomnoſczach nederbi won każpredé jenitke
ha ſamotṅe Rozſudżeṅo mecż. To derbi Wecz ſchulſkei Woſchnoſcze bodż.
Ṅech pak ſo nichton ṅemoli, dokelż ja ſem hiżom to jacz Krȯtż wuprajiw,
za podjanſke Schule derbi talej Wȯſchnoſcz podjanſka bodż, ha budża ſo
wonej woſebṅe podj. Duchowni namakacż, kiż ſu téchlej Wėczach rozladani.
— Nėt zbėże ſo Sobſt. Tżornak (Buk) z Nowoſlicz ha méneſche: „Wutżeṙo
nemȯża pak tola bez Wobkedżbuwaṅa Duchownech bodż, ha zo ton Duchowné
tola ẇaczé rozémi hacż Wutżer.” — Na to ſebi ja pżecze zaſé dowolich
wotmojicż: To preṅe, żtoż Wȯ prajeżcże, ſo mi tola czéle nuzne ṅezda. Wo
ſcze Bur ha bożcże ſo dżiwali, deż bo Wam Téſcher poſtajené bȯw, Waſche
Dżėwa Wam wȯſtajecż ha wobkedżbuwacż, dżeż wȯn tola tak rozladané nejo,
każ Wȯ. Podomṅe na to jo je też pola toho Wutżeṙa. To druhe ja pżidam,
żtoż jich Wedomnozcze ha Wecz naſtupa. Pżitem roſpomncże ſebi pak
hiżcżen to, woné jo wulka Schelakoſcz bes tém, hacż ja neżto deṙe mȯżu,
ha bez tém, hacż ja néżto deṙe wutżicż mȯżu. Piſacż mȯcz, ha Piſaṅo
wutżicż mȯcz woſtaṅe Rozdżelk. Też nejo prawo Rozwutżeṅo ha Wedżeṅo teje
Duſche ha Wutrobȯ, kotreż ṅemoż widżecż ha z Ruku poredżecż, tak lȯchke.
Woné ſo praji, zo jo to Kumżt ſam za ſo! —“ —

To jo ta Retż, kiż ſem ja w Schunoẇe dżerżaw! Ja proſchu Kożdoho, zo bȯ
ſo deṙe wobhoniw, ha potom wuznaw, hacż jo wo neju „Dżéleṅo Schule wot
Czėrkẇe” habȯ tak jara pżekwatané ha ṅezrawo Sudżeṅa duchownoho Rjada
namakaw. —

Nėtk pak czu ja na Redaktor Kucżankowo Naſtawk tam ha ſém poſwétżicż.
Wȯn praji: „Pod temi Swowami Schule derƀa ſtatne Wuſtawo bȯdż, maſch
zrozemicż Rozdżėleṅo Schule wot Czérkwe; ha żtȯż cżi hinak praji, ma
habȯ krȯtki Rozom, habo zwu Wutrobu.” — Tak ma Wȯn ſam naj dléſchi Rozom
ha ſam jeno dobru Wutrobu! — Oh Poniżnoſcż! — Hacż też jo Wȯn pżi
Wukwaduwaṅu hornech Swowow wedżaw, żto ſerbſki Khatechismus na 32 Stroṅe
khatolſku Czérkej ṁenuje? — Tam rėka: „Khatolſka Czérkej jo ta wot
Jėzuſa Krėſtuſa wobſtajena ha wot ſẇ. Ducha regiruwana Zromadżizna
ſchitkich Wėriwoch pod jeṅém Kṅezom ha Werchom Jėzuſom Kréſtuſom ha pod
joho widżownem Zaſtupnikom, tėm romſkim Bamużom;” (ze wſchitkimi
Srėdkami k Nabożniſtwu ha Zbȯżnoſczi. — Schulu wot Czėrkẇe dzėlicż bo
tohodla rėkacż derƀawo, Wutżeṙa ha Dżécżi z ſtej Zromadżizné khatolſkich
Wėriwoch wuzacż ha jich wuzanknecż wot Wużiwaṅa Srėdkow k Nabożniſtwi ha
k Zboż<pb n="36"/>noſczi! — Ja ſo R. Kucżanka praſcham, czedża to naſchi
pod. Wutżeṙo, deż woni praja: Duchowné dérbi, każ dé predé, Nabozniſtwo
ha Wéru w Schuli wutżicż, jenoh w tech ſwėtnéch Wutżbach czedża Wutżeṙo
też Roſudżeṅo mécż ha pod ſchulſkej Woſchnoſczi ſtacż, kiż derbi
podjanſka bȯdż ha dżeż budża też p. Duchowni knamakaṅu; — déż woni
praja, mȯ czemȯ naſchu Zdu wot kr. Kneſtwa mécż po Zaſwużbi ha Rjedże ha
też nėdé Wumenk, ſchulſki Wotdawk (Schulgeld) dérbi ſpanécż; — déż woni
praja, mȯ czemȯ pod wȯſchim Wobkedżbwaṅu Kraja woſtacż, kotréż dérbi ſo
za naſche Wudoſpownoſczeṅe ſtaracż, ha to po Zakoṅu ha Praẇe, ha nicz
jeno z Nadé? — Jo to woprawdże Dżéleṅo Schule wot Cżérkẇe? — Jo Redaktor
ze Zamȯſom Wutżeṙow pżez hinajſche Wukwadwaṅo jich Pożadoſczow w Doweru
ha Pżecżelſtwo Luda pżineſcż czéw? Ja newėṙu! Wȯn dṙe jo pod Swowi
Czérkej duchownu Woſchnoſcz méniw. Ha ma je Wȯn potom też praẇe, deż Wȯn
piſche: „Duchowna Woſchnoſcż jo Wutżerow, ſchulſke Knije, czewo Rjad
Wedżeṅa Schule ha tak dale poſtajiwa” —? Nejo ſchulſki Zakoṅ 1835 krajna
Wȯſchnoſcż dawa? To dalſche Wobkedżbwaṅo haklej jo wona duch. Wȯſchnoſzi
podawa. Ha jowlej Wutżeṙo zjawṅe wuznaja, zo czedża woni naſchoho
nadnoho Kṅeza Biskopa, hako jenoho też woſobṅe w ſchulſkich
Należnoſczach jara rozladanoho duchownoho Wȯſchoh za Wobkedżbwaṙa
Reviſor) mécż. Jomu praja woni tulej zjawṅe Dżak za joho Pżecżelnoſcz ha
Staroſcz za Wutżeṙow ha Schule. Bȯh zdżerż nam Joho praẇe dowho! — Zo
pak czedża Wutżeṙo Prawo ſtatnech Swużownikiw (Nechte der Staatsdiener)
mecż, to ſo ſtaṅe tohodla, zo ſu woni Kralej ha na ſchulſki Zakoṅ
pżiſahali, jich Żtudie ha Pruhawaṅa pod krainej Wóſchnoſczu tżinili, —
zo ma Kraj dawki ha Pokwadniczé (Kaſſen) w Ruczé, kiż mȯżeja jim
pomhacz, — ha zo woni hako Wutżeṙo ſwėtnéch Nawedżinſtwow czérkwinſczé
Swużowniczė nejſu, dokelż po tridentinſkim Kouczili ṅeſṁe nichton, déżli
Duchowné, Wėru wutżicż. Déż dale Redaktor w ſwojim Naſtawku dopokazacż
pȯta, zo budża po Dopelneṅu techlej Zadaṅow Wutżeṙow Koreṅe Czérkwe
podrėté, ta Modoſcz każena, dobra Pżencza wot Pjanki poduſchena, ha deż
Wȯn tohodla praji, „to Czérkej do Wécżnoſcże pżidacż ṅemȯże:” dha mam ja
joho ſo praſchecż, hacż budżeja Wutżeṙo potom Pȯhani, deż budżeja Prawo
ſtatnech Swużownikow ha w jich Wėczach ẇaczé Samoſtatnoſcże mecż? — Jo
tonlej Sud ſprawné? Su ſebi to podjanſczé Wutżeṙo zaſwużili na Schuli ha
Czérkwi, zo ſo tak retżi? — Tohodla ja też na te ſkȯntżné Praſcheṅo jeho
Naſtawka nitżo wotmojicż ṅebudu. Ha pżiſtaju jenoj, zo mȯw ſebi te
Rożeṅo bożeṁe ſkowacż; naſtrȯzaw nikoho nejo! —

Workleczé, 6. m. Rożk. 1849.

Jan Kochta,

Wutżer.

„Żtoż ſéṗėſch, to mlėjeſch.”

habȯ

Pżizpomṅeṅa Redaktora k tutomu Naſtawkej.

No! żto mėnicże k tutomu luboznomu ha pżecżelnomu Naſtawkej?! Dhé bó
joho Piſar mi krucże ṅezakazaw, te naiṁenſche wo témſamſném pżeṁenicż, —
dha bȯch ſebi ja dowoliw, nėżto zkuliż wuſmuſchnécż, habó poṙedżicż; ha
to bóch ja tżiniw jenoilutka tej Winé dla, zo mow ſebi napżecżiwne
Wotmojeṅa ha Pżiſpomṅ ṅa zalutowacż, habó knaiṁenſchomu je ṅetṙebaw
Zjawnoſcżt pżepodacż. Ja ſém joho też pżez jenoho Pżecżela proſécż daw,
zo bó tutón Naſtawk wot<pb n="37"/>cżiżcżecż ṅedaw, dokelż jo tak jara
ṅezrawu ha pżekwatané. Déż pak mi wón to ṅewėri ha hinak mėcż ṅecha — mi
jo praẇe! lubicż pak dérbi ſebi dacż, déż ja nėtkoi z tém Wochcżom mi
wuṁetanoho „dowhoho Rozoma” joho Naſtawk pżemėṙu ha moju „dobru Wutrobu”
pżi tém kuſk na Bok powożu.

Jan Kochta ſo naipṙedé na frankf. zakwadne Prawa (Grundrechte) powowa ha
nam Artikel ♣VI.♠ téchſaméch pżecżelṅe ſobudżėli. Hale pżi tém ſo tola
ṅedérbjawo zabócż, zpomnicż, zo jo frankf. Zhrom. ſama ruṅewon tute
Schulu naſtupacze §. §. krainém Wóſchnoſcżam po ſwojej Potṙebnoſcżi
nawożicż, dopuſchcżiwa. Mȯ mȯżemó potaikim nicz jenoi, hale mó dérbimȯ
naſche Potṙebnoſcże wo tutém deṙe kedżbu mėcż, ha je naſchim
Wóſchnoſcżam zjewicż, zo bó ſo, każ naſcha Potṙebnoſcż żada, zawożiwo.
Też ja ſém ſebi dowoliw, Swowtżko k tomu praẇicż. To bė moja Winwatoſcż:
hako Redaktor wot Was tak pilṅe tżitanej Jutnitżki bóch ja pżez Ṁeltżeṅo
wo tutém ſo cżeżczé pżeſchow. Ja ſém to po mojim lėpſchim Pżeſwėtzeṅu
tżiniw ha ſo pódla prȯczwaw, nikoho ṅeraṅicż. Tola każ to wo Żiẇeṅu ſo
ſtaṅe, zo, déż naiṁeṅe chczeiſch, naibȯle tṙechiſch, tak jo ſo też mi z
Wutż. K. ſchwo. Żto dha pak jo jomu tak bliſko ſchwo? Naipṙedé, zo ſém
ja praẇiw: pod Swowami: Schule dérbja ſtatne Wuſtawó bócż, maſch
zrozemicż: Rozdżė'eṅo Schule wot Czérkẇe. Ja ſém tute moje Wupraẇeṅo
dopokazaw. Wȯn dérbjaw nėtk je powalicż ha hako wopatżne dopokazacż. To
pak wón ṅetżini, hale Smėcham chcze ṁe wuſtajicż. — Leicże! cżi
Ṅepżecżelo naſcheje Wėré, déż chczeidża nas praẇe hanicż ha pżezcżihacż,
wozmu jedén habȯ druhi Stawtżk, każ na Pżikwad: naſche Tżeſcżwaṅo téch
Sẇatéch, wukwadu ſebi, nicz każ kóżdé wot nas jón zrozemi, hale każ woni
ſami chzeidża, ha to praẇe napżecżiwṅe, rozṅe, praẇiczé: zo ſo mó k tém
Sẇatém modlimó; zo bóchu nas po tém lochczé praẇe Smėcham wuſtajecż ha
traż, dhé bó mȯżno bowo, Ṅeẇedomnéch na ſwȯj Bok zcżahnécż mȯli. — Ruṅe
tak J. K. (nicz hako mój wėrné ha ſwėrnė Pżecżel, żtoż wóndaṅo bócż
chczéſche) z mojimi Swowami: hako bȯch ja Wutżeṙow ha Dżėcżi, déż budża
Schule ſtatne Wuſtawó, z kżeſcżijanſkej katholſ. Czérkẇe wuzanknécż ha
jich za Pohanow wuwowacż chczéw; ha pokazẇe ṁe pżi tém na Katechiſmus;
(o kak lubozṅe ha kak pżiſtoiṅe!)

Taikelej Wobkhadeżṅo pak ſo jomu ſamomu tola kuſk pżez Mėru, ṅeṙadne
zda, ha wȯn wukwadẇe te Swowo dale ha też praẇe, każ też hiżon kóżdé ƀez
joho Wukwadwaṅa je zrozemiw jo, zo Swowo „Czérkej” jow tak ẇele hako
czérk. Wóſchnoſz rėka. Hale też tak wón ṅecha pwacżicż dacż, zo jo:
Schule ſu ſtatne Wuſtawo tak ẇele hako Rozdżėleṅo Schule wot Czérkẇe, ha
to toho dla nicz, dokelż, każ wón mėni, taike Rozdżėleṅo Schule wot
Czérkwe hiżon wobſteji, ha powoẇe ſo na ſchulſki Zakoṅ, kotréż jo ſwėtna
Wóſchnoſcż wudawa, ha jenoj joho Wuẇedżeṅo czérkw. Wóſchnoſcżi
pżepodawa. Dérbjaw dha J. K. woprawdże tak ṅerozladané bȯcż wo naſchich
kathol. ſchulſkich Należnoſcżach, każ wón jow pokaże, ha ṅeẇedżecż, ſo
krajna Wóſchnoſcż wo naſchich Schulach, tak jara hatż jo ſo też za tém
próczwawa, hatż dotal czéle nitżo praẇicż nima, żtoż nuczkowne naſtupa?
jenoj Zdu Wutżeṙa, jenoj Tżas do Schule Khodżeṅa ſmė wona poſtajicż; ha
chcze J. K. każ joho Raſtawk pokaza, Rozdżėleṅo Schule wot Czėrkẇe
woſobṅe toho dla, zo bóchu Wutżeṙo ẇetżu Zdu dȯſtali, dha móże ſo to też
tak ſtacż, joli budże krajna Wȯſchnoſcż to porutżicž. Ṅech pak ſo wot
krajnej Wóſchnoſcże pżez Mėru ẇele ṅenadżije. Tamo Lėto wo wulkej
Drohocże jo krajna Wȯſchnoſcż 10,000 tlr. hako wurjadné Pżidawk za
Wutżeṙow wuſtajiwa. Pżi Wudżėleṅu toho pak dóſtachu jenoj cżi, kiż
hiżcżen tu pżez Zakoṅ poſtajenu Zdu <pb n="38"/>ṅeṁejachu, ha ƀez nimi
jenoj cżi, kiż hiżon wėſte Lėta (ja nam za to 10 Lėt) w Swużƀe bėchu
nėżto — ha kak ẇele? po ṗecżich Tholeṙach. Nėtklej ma naſch Kraj pżez 40
Mill. Dowa, Dawaṅa doſcż ha nadoſcż, Dawki ſu też woprawdże wóſoke
doſcż, ha budże nėtkoj hiżcżen też tém Wutżeṙam wo czéwém Kraju wulku
Zdu ha wóſche toho Wuṁenk dawacż! Zawėrno, ja bȯch jim to radé luƀe
popſchaw, hale wone ſo mi móżno ṅezda.

Żtoż Polożéṅo Khudobó ha Zpaṅeṅo ſchulſkoho Wotdawka (Schulgeld)
naſtupa, ſém ja to wo 6. Tżiſẇe Jutnitżki zpowniw. —

Dale J. K. ſwój Naṁet; zo bóchu Schule krajne Wuſtawó bȯli, też pżez to
podeṗera, zo ſu Wutżeṙo tola też pżijahali, — Wotcżeṅeṅo (Cżahnitbu
Erziehung) wot krajnej Wóſchnoſcże dóſtali ha dėrbeli toho dla téż
Swużowniczé Kraja bócż. — Ṅejo dha naſch Biſkop, ṅeiſu dha naſchi Faraṙo
też pżiſahali — ha na krajné Zakoṅ pżiſahali ha ſu woni toho dla
Swużowniczé Kraja? (aj, aj, aj, aj!) Ha żtoż Wotcżeṅeṅo ha Pżihotuwaṅo
naſchich Wutżeṙow wo krajnéch Wuſtawach (Anftalten, Seminarien) naſtupa,
dha dérbjaw J. K. tola ẇedżecż, zo to żane Prawo Kraja ṅejo, hale zo ſo
to z Dopuſchcżeṅom ha z Dowoleṅom naſchej czérkw. Wóſchnoſcże ſtoṅe. Ja
pak mam k naſchej czérkw. Wóſchnoſcżi tu Nadżiju, zo taſama ṅebudże
pżeſtacż za tém dżėwacż, dóiż mó jedén woſebnité katholſki Seminar za
Wutżeṙow ṅezmėjemȯ. Habó ṅebó to za téch 22,000 kathol. Kżeſcżijanow,
kiż wo ſakſénſkej Wużiczė, ha ẇela ẇaczė za téch 33,000, kiż wo czéwém
ſakſénſkim Kraju romadże bódla, móżno bowo ha też praẇe pżiſwuſchne? —
Haj, tak ſo ta Wėcz ma.

Jedén krótż J. K. praẇi: „zo dérbja Wutżeṙo tola na Poſledku za wſchitko
jim Podate ſami ſtacż” — ha nėkotre Réntżki pozdżiſcho zaſé: po nėtn
ſchim Zakoṅu nima Wutżer na żane Waſchṅo wo ſwojim Hamcże pwacżiwo
Rozſudżeńa”. Ja ńeẇem, kak ſo to zjenoſcżicż hodżi. Jedén krótż rėka:
haj — druhi: ṅe. Zaſé dale chcze wón duchowném Wėré ha Nabożnoſcże
Wobkedżhuwaṅo woſtajicż, jenoj wo ſwėtnéch Wutżbach ha Wėdomnoſcżach
nicz. Też to ſo mi jara podżtwne zda. Wotpoladaṅo Schule jo dwoje:
Wotcżeṅeńo (Erziehung) ha Rozwutżeṅo (Unterricht). Tute dwoje ſo ṅehodżi
rozdżėlicż kaž Jabuko ha tomu jenu, tamomu druhu Powoiczu pżepodacž, to
dérbi nutṅe, krucże zjenoſcżene woftacż; to jo wowna Żtutżka Pädagogiki
(Pȧdagogika jo na Wėdomnoſcż, kiż wutżi Modoſcż praẇe wotcżahnécż).

Wo tutėm (wo Pädagogiczé) pak J. K. Duchowném wſchu Wėdomnoſcż wotṙelńe.
Habó nicz? żtó jo tón Tėſcher, kiž Bura wo ſwojim Dżėli wobkedżbuẇe ha
tola tak rozladané ṅejo każ wón? — Komu pwacża te Swowa: prawo
Rozwutżeńo ha Ẇedżeṅo Duſche ha Wutrobó ṅejo tak lochka; wone jo to
Komżt za ſo? Nėwėrno, Komżt, kotréż jenoj Wutżeṙo móża! Tżoho dla dha
ẇedże Duchownė Ṁeno: Duchownė, Duſchow Paftér? Żto jo joho Powowaṅo hatż
Duſche ẇeſcż?!

Ha tola J. K. ſo ṅeboji wo ſwojim Naſtawku zmolom po tutéch Swowach ſo
praſchecż: hatż dha ſu joho Swowa tak ṅezrawa ha pżekwatane Sudżeṅa
Duchownoho Rada.

Déż J. K. Rozdżėleṅo Schule wot Czérlẇe jene Scheṙeńo ṁenẇe, z kotrémž
ſém ja chczéw napżecżo Wutżeṙam dżėwacż, tak wȯn też ralbitż. Towarſtwo
pżez to ṙeṅe poſtrowi, hako bóchu ſo woni Scheṙeńow bojeli. — Tola ja
kwatam, zo Kȯnczej pżindu.

Dokelž ſém ja praẇiw: Schule ſu ſtatne Wuſtawó jo tak ẇele hako
Rosdżėleṅo Schule wot Czėrɫẇe — ha dale tute moje ha ẇele Tawſéntow
(jenoj nėkotréch Wutżeṙow nicz) Pżepokazańo ha dopokazane Pżeſwetzeṅo
krucże wupraẇiw: żtȯż <pb n="39"/>to hinak praẇi, tón ma pak krȯtki
Nozom, kotréż to ṅezpóznaje, pak zwó Wutrobu, kotraż je zjawṅe ṅewuznaẇe
— ſudżi J. K. z toho: zo mam potaikim ja, (Redaktor K.) naidlėſchi
Rozom, jenoj ja dobru Wutrobu. Ja tola na Swėcże ṅeẇem, dże jo J. K.
Logiku wuknéw. (Logika jo ta Wėdomnoſcż, kotraż naſche Méslewo Woẇe do
Ṙada ſtaja ha nas wutżi zprawne ha ṙadne Sudżeṅo (richtiges Urtheilen).
Dżėcżi ſo drudé pżi Wutżƀe w Sudżeṅu pżekwataja, hale taikelej nėżtó mi
hiżcżen tola prėdkpżiſchwo ṅejo. Ṅeẇe traż J. K. wo tżim Wopatżnoſcż
joho Sudżeṅa leiżi, dha chczu jomu praẇicż: Dhė bóſcheże Wó dopokazali,
zo wſchiczėṙeṅe Cżwojekoẇo pżepokazani ſu, zo: Schule ſu ſtatne Wuſtawó
ṅejo ha ṅerėka tak ẇele hako Rozdżėleṅo Schule wot Czérkẇe, ha ja
(Redaktor K.) potém hiżcżen tak zaſukwoj ha twerdeje Wowu bow, zo bóch
tola pżi mojim woſtaw ha praẇiw: żtȯż to ṅezpóznaje, ma pak a. t. d. —
dha bȯ Waſche Sudżeṅo prawo bowo. Déż pak J. K. to dopokazacż ṅemóże,
dha móże ſo jomu, kiż wón mi z Ṅeprawdu, zo bȯ ṁe wuſṁeſchaw, pżiwoẇe:
„o Ponżinoſcz! z Prawdu praẇicż:” o Pżekwataṅo? o Ṅezrawoſcż!!!

Na Poſledku toho luboho Naſtawka hiżcżen J. K. tak praẇe po
kżeſcżijanſkim Waſchṅu mi bożeṁe praẇi: te Rożeṅo bȯſchcże ſebi zkhowacż
móli, naſtróżeli nikoho ṅeiſcże. Wo mojich Swowach: tón ṅech dlėje ẇaczé
ṅewoſtaṅe a t. d. żane Rożeṅo ṅeleiżi; déż pak jo je J. K. za to
hoṙewzaw, ha nėtk na to tak wotmoji, dha jomu to wė cżi żanu Tżeſcż
ṅetżini!

Z Frankfurta Dowho hiżon ſmȯ tżakali, kak budże ſo rakuſke Kṅeżerſtwo
napżecżo z nowa wo Frankſnrcże zawożenomu Nėmczowſtwej wuprawicż. Nėtk
jo te ważne Piſmo wukhadżawo. Ha vjk klincżi? ja te naiważniſche wam
tudė wozjeẇu: „Kṅeżerſtwo rakuſkeje kheiżorſkeje Majeſtoſcże jo ſtaiṅe
ſwoje Winwatoſcże wo Naſtupaṅu ſwojich Nėmezowſtwej pżiſwuſchaczéch
Krajow ſwėrṅe dopelniwo, ha też tu wo nainowſchim Tżaſu ſtwoṙenu narodnu
Zhromadżiznu (frankfurtſku) hako czentralſke Mȯcznarſtwo zpóznacż, ſo
ṅejo zṗedżiwo; pżeż to pak też wopokazawo, kak zwolene jo, te wot
zakoṅſkich Zaſtuṗeṙow Nėmczow wupraẇene Żadoſcże dopelnicż, dopelnicz wo
Tżaſach naiſtraſchniſchich wonkownéch Podawkow; joli ſo zakoṅſkich
Wėczow ṅepżimaja. Z Kedżbnoſcżu jo rakuſke Kṅeżerſtwo na frankf.
Wuradżeṅa ladawo, ha napraſchwane, żto wot toho dżerżi ha kak ſo
zadżerżecż chcze, wupraẇi ſo wone z tutém zjawṅe: Rakuſke Kṅeżerſtwo
tżuje każ wſchė nėmſke Krajiné z nutzka ha z wonka rakuſkich Ṁezow wulku
Potṙebnoſcż nowoho Naſtawa Nėmczowſtwa, ha chcze też z nimi pżezjene, k
tutomu Naſtawej pṙedé wſchoho trėbne nutne Zjenoſcżeṅo téch wſchelakich
nėmſkich Krajow. Na Zawojeṅo toho Zjenoſcżeṅa dérbja, dżerżi wone za to,
wſchė nėmſke Wėrchi ha Ludé dżėwacż. Rakuſke Kṅeżerſtwo chcze też ſwėrṅe
pżi tém ſobuſkutkuwacż — joli budże jow woprawdże Zjenoſcżeṅo, anicz
Rozeżkrėcżo toho Wobſtejaczoho; joli jo Rétż wot Wobkhowaṅa téch
wſchelakich żiwéch, ṙadnéch Stawow Nėmczowſtwa, anicz wot jich Wuzbėṅeṅa
ha Zahuƀeṅa. — Zawożeṅo unitarſkoho Kraja (pod jeném Wérchow
zjenoſcżenoho, pod jenéch Kazṅach ẇedżenoho Kraja) ſo ṅehodżi wuẇeſcż
żtoż Rakuſku, ha ṅebó też wnżitne bowo, żtoż Nėmczowſtwo naſtupa.
Nehodżi ſo wuẇeſcż pola nas (wo Rakuſkej) dokelż rak. Kṅeż. ṅeſṁe hako
Wóſchnoſcż Krajow wo némſkej Ẇazƀe (im deutſchen Bunde) zabócż na Prawa
ha Winwatoſcże, kotreż ma też napżecżo ſwojich do nėmſkej Ẇazbu
ṅepżiſwuſchaczéch Krajow. Ruṅe każ rakuſke Kṅeżerſtwo tón Zẇak, kotréż
nėmſke ha ṅenėmſke Kraje Rakuſkeje wot Lėtſtotétkow ſém zjenoſcża, —
roztornécż ṅemóże, tak też nicz pżidacż Wuzbėṅeṅo Zẇazka nėmſkich Krajow
ƀez ſobu, kotreż jo pżez europiſke Jedṅa<pb n="40"/>ṅo zawożené. — Jene
taike Zawożeno Rėmczowſtwa pak też ṅebó wużitne bowo za Nėmczowſtwo
ſamo. Dokelż wſchelake Potṙebnoſcże ſo wo jeném ṅebóchu hodżili tak
dopelnicż; duchowne ha ṗeṅeżne Należnoſcże bóchu Żkodu cżerṗeli. Żtoż
zandżene Tżaſé nam darili każ też żtoż Pżichodnoſcż nam lubi, bó
dérbjawo powalene bócż ha tez ta z Radoſcżu pożadana Swobodnoſcż Nėmczow
ṅebó tracż mowa. (Pżichodṅe dale)

♣Lubomu přećelei.♠

♣Stysknje, luby, tebe pytam

W cyɫym měsćje budyskim,

Tola nihdźje će njenamkam,

Bož’mje sy ty prajił wšěm.♠

♣Khory twój nank w ɫožu leži,

Tebje domoj powoła;

Gusta nětko dźěći wuči,

Njemóže přińć do města.♠

♣W hodźinach a w zhromadźiznje

Serbskjej, — wšudźom brachuje

Twoja přitomnosć, o praj mi:

Hdy će witam luboznje?♠

♣Ja so nadźiju zo budźe,

Bórzy twój nan wotkhorić,

A ty wjesyły zas’ twoje

Bratřja w měsćje postrowić.♠

♣Kokula.♠

Keklija w Khróſtżiczé.

Prėni Aki: „Kmóczjaczé Kofei, Druhi Akt: Pżaza, potom Kofei, ha zkóncżṅe
Hȯlczow ha Holczow Hėbélwaṅo.”

Zapotżatk Bėrtélk na Jėdnacże.. Woladaṅo jo darmo, naiṙenfche pak zwonka
pżez Wokno. Tola ṅemóża jaczé hako dwai namól ladacż, dokelż Kekleṙo
jaczé hako pow Wokenczé ṅewotżiṅa.

Ludżacza Zhromadżizna na Winiczé zmėje ſo dżencz jenej.

Sṙedu Zhromadżizna czérkwinſkoho Towarſtwa.

Pjatk (23 mawoho Różka) Zhromadżizna budeſtż. rétżenſkoho Towarſtwa na
Winiczé 1/2 7 Ẇetżor.

Żtóż wot ṁe Jutnitżku bėṙe, chczéw tak dobré bȯcż, ha za Lėto 1848 4
nſl. zapwacżicż

Cżėſla.

Z Wotrowa. Cżi, kiż pola ṁe Jutnitżku ƀeru chczéli tak dobri bócż ha za
tzi Mėſaczé: Novembra, Deczembra, Januara, 6 nſl. 6 now. zapwacżicż.

Michaw Howſtein Piwarcz, Wutżer.

Kral w Budéſchiṅe — K. w. Workl. pżichodṅe. Też te Protokolle naſchich
ſerb. Towar= ſtwow pżichodṅe.

Nowoẇeſtż.: piſaicże mi ſkoro zaſé, ja bȯch Was radé bliże znacż
nawuknéw

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožka 2 tol. 2 1/2 nſl. tež 1 tol. 25 nſl.

Pſcheṅcza 4 = 2 1/2 = — 3 = 20 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 15 = — 2 = 10 =

Jahwé 5 = 12 1/2 = — 5 = 7 1/2 =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Kana Butré 10 nſl. — now.

♣č, ć♠ kaž: tž, cż: ♣čuć♠ = tžucż; ♣s, š♠ = ſch: ♣słyš♠ = ſwȯſch; ♣ř, z♠
= ſch, z: ♣přez♠ = pſchez; ♣ě♠ = je: ♣bě♠ = bė.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

8. Tżiſwo. 24. Dżeṅ mawoho Rȯżka. 1849.

Z Frankfurta. (Daleẇedżeṅo). Każ ſo nėtk zda, ſu frankf. Wotpȯſwani Pucż
naſtupili, kotréż ṅepoẇedże k Jednoſcżi Nėmczowſtwa, dokelż dérbja woni
tak naipṙenſchi ha naiẇetżi nėmſki Krai ruṅewon każ z Nėmczowſtwa
wuzanknécż ha Rakuſka budże pżichodṅe każ na Pżikwad Dänemark napżecżo
nėmſkomu Krajej ſtacż. Nicz wo Rozdżėleṅu rakuſkeje Monarchije leiżi
Wulkoſcż nicz wo jeje Woſwaƀeṅu Sélnoſcż Nėmczowſtwa. Kaikeż kheiżorſka
rakuſka Wóſchnoſcż Zjenoſcżeṅo chcze, budża też rakuſke do nėmſkej Ẇazbó
ṅepżiſwuſchacze Ludé z tém zpokojom, ha to budże Kużow ẇele Żonwaṅa za
woboj. Zo jo ta Wėcz cżeżka, też rakuſka Wóſchnoſcz zpóznaje, hale nicz
ṅemóżna k Wuẇedżeṅu. — Pżeſwėtzeni, zo Jednoſcz Nėmczowſta jenoi można
jo, joli Rakuſka ha Pruſka pżi Zawożeṅu romadu dżerżitai, ſmó mȯ
naipṙedé naſche Wotpoladaṅa do Barlina pȯſwali, ha Pruſkej tón Naṁet
ſtajili, wo Frankfurcże z témi nėmſkimi Kralemi te Zjenoſcżeṅo zapotżecż
wuradżecż. Dokelż pak ſo Pruſke Kṅeżerſtwo tomu wotṙekwo, chczemó mó
nétkoi ſami z Frankfurtom na taike Zjenoſcżeṅo Nėmczow dżėwacż. Rakuſka
Majeſtoſcż chcze radé Zjenoſcżeṅo Nėmczowſtwa; ṅech pak wupaṅe, każ
chcze, wo Zawożeṅu unitarſkoho Kraja widżi wón jenoi Kużow ƀezbȯżnoho
Rozdżėleṅa anicz Zjenoſcżeṅo Nėmczowſtwa. Rakuſka kheiżorſka Majeſtoſcz
ha joho wȯſche Kneżerſtwo wupraẇi pak ſo zkȯncżne napżecżo kȯżdomu
Podcżėſṅeṅu ſwojej kheiżorſkej Majeſtoſcże pod te, wot jenoho druhoho
uėmſkoho Wėrcha ẇedżene czentralſke Mȯcznarſtwo. Wȯn jo to ſam ſebi, wȯn
jo to Rakuſkej, wȯn jo to Nėmczowſtwei winoité.

Tute Pżipiſmo kheiż. Wȯſchnoſcże Frankfurtſkich ṅejo jara zẇeſeliwo.
Nėmſke Nowiné jara na Kheiżora ſwaṙa. Z toho dṙe ſo wȯn ẇele tżinicż
ṅetṙeba; te naizrudniſche pak jo, zo też rakuſke Ludé z tém zpokojom
ṅeiſu: Nėmczé nicz, dokelż ſo Kheiżor z nėmſkim Krajom zdobom krucże
czéle ṅezjenoſcżi ha nowom nėmſkomu Kṅeżerſtwu ſo ṅepodcżėſṅe; ha
Swoẇeṅo neiſu zpokojom, dokelż wón tola nėkaike Zjenoſcżeṅo chcze.

Baiernſki Sejm jo ſo zjawṅe wupraẇiw, zo bȯchu, dérbeli rakuſczé
Wotpóſwani Frankfurt wopuſchcżicż, też jich baierſ. Wotpȯſwani nuzwani
bȯli, domoi hicż, dokelż potém frankf. Zhromadżizna ẇaczé za czéwo
Nėmczowſtwo zaſtupjaczu pwacżicż ṅemóże. — Pódla ſu ſo tam też napżecżo
pruſkomu Kṅeżerſtwu Nėmczowſtwa wuprajili. Też żtoż frankf. zakwadne
Prawa (Grundrechte) naſtupa, jo ſo Baiernſka wupraẇiwa, zo jich
Wozjeẇeṅo be wſchoho Wuṁeṅeṅa ṅemówo k Zbożu jich Kraja bȯcż. — Kak też
to budże z Nėmczowſtwom hiżcżen wupanécż!

Pruſki Kral jo też jene Pżipiſmo na frankf. narodnu Zhromadżiznu
wotpȯſwaw, rakuſkomu Pżipiſmej ruṅe napżecżo, — ha chcze unitarſke
(czentralſke) Zjenoſcżeṅo nėmſkich Krajow. Żada pak tola pódla
Wobkhowaṅo Samoſtatnaſcże téch wſchelakich nėmſkich Krajinow, tak ẇele
hatż móżno jo; ha krute wėſte Poſtajeṅo Prawow, kotreż pżichodné Wėrch
Nėmczowſtwa zmėje.

<pb n="42"/>

Ṅech Zjenoſcżeṅo Nėmczowſtwa wupaṅe kaikeż chcze, mi ſo zda, zo hiżcżen
ſmó daloko wot ṅoho.

Liſt z Prahi. Wo czéwėm rakuſkim Kheiżorſkim ſu Tżechi jenitżki Kraj,
kotréż hiżcżen ſo ſwobȯdniſcho hibacż ſmė; ſkoro wſchudżom drudże jo
Staw Woblecżeṅa (Belagerungszuſtand) Swobodu pȯżeriw. Też Prahu bóchu
nėkotzi, tak ṁenwani Dobriſmóſleni, radė zaſé znahwém Sudom (Standrecht)
wozbożili kaiż k Sẇatkam; toho dla wſchė Moczé napinaja, zo bóchu tola
nėkaiki mawu Zbėżk ha Rokocżeṅo zmucżili. Hale wſcho podarmo: Lud jo tu
mudriſchi hatż loni bė, wón ſebi tak lochczė ſwoju Swobodu ranicż ṅeda,
ha dżeż Mėr jo, tam Windiſchgräcz Prawo zubi.

Nowo czėrkwinſke Towarſtwo jo ſo tu zawożiwo, kotreż Ṁeno Towarſtwo
Khatolſkich ẇedże; Duchowni ha Swėtni ſu Sobuſtawȯ, też nėkotzi
Kanonikuſojo. Jich Wotpoladaṅo jo: „zo bóchu Swobodu Czérkẇe ha Luda
Poczcziwoſcż zpėchwali.

Wo wſchitkich Czérkẇach ſo za khoroho Arcze-Biſkopa proſė. Każ ſo
pȯẇeda, jo jara zlė z nim.

Po nowėm, na Sejṁe w Kromeriże wobzankṅeném Zakoṅu ma ſo 80,000 Rekrutow
wuzbėhnécż, ha Miniſterſtwo jo toho dla porutżiwo, zo dérbja lėtſa
wſchiczé modżi Ludżo, wot 19toho hatż do 30toho Lėta do Mėré; nichtón
wuwzaté ṅejo hatż wuſẇecżeni Duchowni, potaikim też Studencżi ẇacz nicz.
Nas Sejm jo dale wobzanknéw, zo Zeṁanſtwo pżed Zakoṅom nitżo ẇaczé
ṅepwacżi ha ſo wot Kṅeżerſtwa pżichodṅe ẇacz ṅewudżela. Dale, zo pżed
Sudom nichtón ẇacz k Sṁercżi wotſudżené bócż ṅeſṁe. Wo krótkim budże ſo
pokazacż, hatż Kheiżor telej Wobzankṅeṅa rakuſk. Zapȯſwanczow
wobkrucżicż budże habȯ nicz. Skoro wo kȯżdej Nowiṅe ſo pȯẇeda, zo budże
Sejm wo Kromeriżu z kóncżené ha na ṅewėſté Tżas rozpuſchcżené, hale
zeżeżka budże ſo to ſtacż.

Z Wuherſkej ſo piſa, zo ſo Wóina wo tamnéch Zeṁach tak bȯrzé zkóncżicż
ṅebudże, każ bóchu ṅenadżite Zadżéwki ſo namakali. — Jara hnuwa jo tu
wſchitkich horliwȯch Swoẇanow Ṅepżezjenoſcż, kotraż ſo pola Serbow wȯ
Wojwodowiṅe pokazwacż pȯtżṅe. Ṁenuiczé: Stratimirowicż, kiż jo pżez
ſwoju Zmużitoſcż ha Khrobwoſcż pżecżiwo Madżaram ſebi Luboſcż czéwoho
ſerbſ. Naroda zaſwużiw, bó zdobom wot Patriarchi Rajatżicża wobzkorżené
zo Lud k Neṁerej wabi tżeſcżelakomnéch Wotpoladaṅow dla ha bó też jaté,
wot poſtajenoho Suda tola za Newinowatoho zpóznaté ha puſchcżené.
Wojewoda Schuplikatż jo wumṙew, Stratimirowicż jo pola Luda lubwané, Lud
joho za Wȯjwodu żada; to wėſtėm Ludżom praẇe ṅejo, kiż ſo ſtaiṅe ſtaroho
Pżiſwowa dżerża: dżeż jo Pżekora jo lochke Dżėwo po Kṅeza. Tohodla Ṅemėr
ha Ṅepżezjenoſcż ƀez Ẇedżicżeṙow tamnoho khrobwoho Luda ſéja.

Po wſchitkim Zdacżu ſo tam na turkowſkich Poṁezach ważne Wėczé
pżihotuẇa: we Agraṁe Zaſtupnik Bana Jelatżicza wot rakuſ. Miniſterſtwa
Pżikazṅe ṅeƀeṙe, — każ ſo póẇeda, ſo ƀez Jelatżicżowom ha
Windiſchgräczowom Wȯiſkom Ṅepżezjenoſcż pokazacż pótżṅe; pżi tém Pżekoré
ƀez Serbami ha Mórkotaṅo ha Żawoſcżeṅo też ƀez Serbami turkowſkoho
Podanſtwa, wſcho tolej budże też po Dokoṅenu wuherſkej Wóiṅe wulki
Zadżėwk Mėra europiſkich Krajow.

Z Roma 8 mawoho Różka. Dżencz Noczé dwėmaj bė zawoſnė Ṙeſkot, na wſchėch
Czérkẇach zwoṅachu; na Haſach Hara, Wowaṅo ha Bėhaṅo. Ha żto dha jo ſo
tak ważne podawo? Jo traż Bamż zaſé pżiſchow? O Bóh zwarnuj! Naſch Sejm
jo ruṅe Pohdéṙeṅo poſlenich Zbȯtkow Bamżowo Kṅeżerſtwa z jenem pżez
Zawożeṅo Republiki wobzanknéw. <pb n="43"/>Też wulki Wójwoda
Toſkanizkeje, jenoho Kraja, kiż k Pownoczé z Romſkim ṁezuje, jo cżeknéw.

Z Wuherſkei. Nainowiſche Poẇeſtwa wozjeẇa, zo jo naiwóſchi
Wóiſka-Ẇedżicżer Windiſchgrätz na tém, wowne Mėſto Peſth wopużcżicż, ha
do Mėſta Erlau pżecżahnécż, kotreż bóle k Raṅu leiżi. — Tȯn znaté Hrabja
Kaſimir Bathyani, jedėn Wuheṙ, kiż mėjeſche Twerdżinu Eſegg wobaracż, ſo
pżi Pżibliżuwaṅu Kheżorſkich ṅejo zatzeliw, każ nėdė rėkaſche; hale
jenoi cżeknéw. — Tola dżiwna Wėcz: ſchudżom, móże jedén prawicż,
wſchudżom, dżeż Kheżorſczé pżindu, maja ſo Wuheṙo z Procha, ṅechaja
nitżo znimi tżinicż mėcż; ha tola ẇedża wuherſke Nowiné ẇele wot
dobótéch Bitwow ha krawóch Kribetow, kotreż ſu Kheżorſkim nabili,
poẇedacż. Tak dérbja woṅi zbitżi bócż pola Zibackhaz, dżeż ſo jim tak
zlė dżėſche, zo dėrbjachu na Poſledku cżeknécż; nėkotzi Dragonaṙo, tak
ſo poẇeda pżinachu czéle naſtrożaṅi hatż do wownoh’ Mėſta Peſth; kotreż
jo khėtré Kruch wotleiżane. Też Hrabja Schlik, wot kotrohoż pżi
Pżekrotżeṅu wuherſkich Ṁezow wopokazaneje Mudroſcże ha Wutrobnitoſcże
budża Wuheṙo dowho poẇedacż ẇedżecż; dérbi po Wupraẇenu Wuherſkich
Poẇeſcżow tak hromadu zpraſkané bócż, zo zkoro żanéch ẇacz Ludżi ṅima. —
Hale ktomu dṙe tola jara kruta Wėra ſwuſcha. Ṅebudża też Kheżorſczė
czéle bewſcheje Rané woteṅcż, tak zo bóchu tżiſcże żanu Bittwu ṅezubili;
tém Wuheṙam, témlei Ṅemėrnikam ha hromadunabeiżanėm Kraibudżeṙam tżiſcże
podleiżecż, ſo tak khėczé ſtacż ńebudże. Wėleẇacz da nam Wėȯſchich
Mudroſcż ha Pżeklepanoſcż, Wojakow Swėra ha Wutrobnitoſcż wėſtu Nadżiju,
zo budże kheżorſke Wóiſko ſtaru Tżeſcż ha Kwalbu wobkhowaiſchi ſkoro
ṙanu pwódnu wuherſku Zeṁu rubeżném Rukam Ṅepżecżelow wutornécż, ſkoro
zas Mėr ha Rjad do Kraja wrócżicż, zo budże ſkoro wſchudżom zas
kheżorſka Khoroi zmahowacż, ha kheżorſki Hodleṙ wo krótkim zas ſwoje
Kżidwa pżez prudżene Wſé ha Mėſta wupżeſtrecż.

Króſtżanſke ſerbſke burſke Towarſtwo ṁejeſche 11. mawoho Różka
Zhromadżiznu. Dokelż Pżedſėda Jėzorka ṅepżindże, joho Namėſtnik Kokla
pak ſo zamojicż daw bė, zo pżincż ṅemóże, tak wotewri 1. Piſmaẇedżer
Petaſch Zhromadżiznu. Tȯnſamé wopraſcha ſo nėdém Zhromadżiznu, żto
taſama Pżedſédſtwa dla wobzanknécż chze. Tejelei Należnoſcże dla naſta
dlėſche Jednaṅo, ƀez kotrémż też Liſt wot Jėzorki pżiṅdże. Déż pak 1.
Piſmaẇedżer Petaſch też wo dżentziſchei Zhromadżizṅe Pżedſédſtwo na ſo
wzacż ṅechaſche, tak bȯ pżez Woſuwaṅo Mrós z Wujezda jenoi na
dżentziſche k Pżedſédże wuzwolené, dokelż ẇaczé hatż 24 Sobuſtawow
pżitomnéch ṅeƀe. Piſmaẇedżer Petaſch pżepoda nėtk Mėſto Pżedſédé Mrȯzei,
kotréż na to Pżedſédſtwo dale ẇedżeſche.

Réchtar z Leina wozjeẇi Towarſtwei, kak ſo z tėmi znatémi Piſmami w
Należnoſcżach klȯżtérſkeje Wėczė mėwo, ha żto jo ſo nėtk z ṅimi ſtawo.
Na to rétżeſche ſo wot tėch hornowużiſkich Należnoſcżow, kiż
Landesälteſter z Thielau w jenėm Naſtawku gmeinſkim Prėdkſtejicżeṙam
pżipȯſwaw jo, ha bó wobżankṅeṅe, wot toho pżichodné krótż wobſchėrṅiſcho
rétżecż ha Peticziju na to wobzanknécż. Zkȯncżṅe bó wobzankṅene, zo ma
ſo Towarſtwo 4. Mėrcza zaſė Leiṅe zhromadżicż ha to bóle nadobṅe, dokelż
budże ſo Pżedſédė dla jednacż.

Zhromadżizna Radworſkoho ſerbs: Towarſtwa 11. Dṅu mawoho Różka. Pżedſéda
ju wotewri z Rétżu, wo kotreż wón zkȯncżṅe na te wot Kṅ. Thielawa do
Gmeinow wotpóſwane Piſmo zpowni ha je Towarſtwu k Jednaṅu pżepoda.
Bartko zapotża Jednaṅo wot toho, na kotrémż woſobṅe Schowta z Khelna ha
Freida z Smoch<pb n="44"/>cżicz Dżėl bėŕechu. Zkóncżṅe ſtaji Bartko
Naṁet, zo bȯ ſo Proteſt wotpoſwaw, kotrohoż Programm dérbi ſo wot Bartki
wownomu Towarſtwej k dalſchomu Wudżėwaṅu pżepodacż. Schowta ſo dale
napraſchwaſche, tżoho dla Wȯjſko pżeczé pod Bróńu ſteji ha ſo Wudawaṅa
za Kraj ṅelutuẇa. Freida to podeṗera ha ſtaji Naṁet, zo bó ſo wo wowném
Towarſtwė wot toho rėtżawo. Dżeſacż nowóch Sobuſtawow pżiſtupi
Towarſtwej.

Zhromadżizna Ṅebeltżanſkoho ſerb. Tow.

Namėſtnik tżitaſche wobſchėrnu Rétż wot Monarchije, ha woſobṅe wot
konſtituczionalſkeje; kajki ma Zpocżatk, kak jo ſo rozwiwa, żto jo ſo z
ṅeju hatż do uaſchoho Tżaſa ſtawo, ha kaike Woſobnoſcże na ṅei namakamȯ.

Na to ſo dwė Peticziji na Miniſterſtwo tżitaſchtai, k Podpiſaṅu
wupowożiżtei. Pṙena wobdżerżi Wupraẇeṅo wulkeje Swėré, Dowėrnoſcże ha
Luboſcże ſerbſkoho Luda k Miniſterſtwei ha Próſtwu, zo bȯchu hiżcżen
dale Zbożo ha Swobodnoſcż Luda, kotreiż w jich Rukach tak ṙeṅe
zakcżėẇatai, po Prawdże ſpėchwali. Ta druha, wot Bukowtżanſkoho ſerbſ.
Tow. wudata pżecżiwo Rozdżėleṅu Schule wot Czėrkẇe.

Namėſtnik tżitaſche frankf. zakwadne Prawa, woſobṅe te, kotreż Burow
naſtupaja.

Po tėm wozjeẇi Pżedſéda, zo budże wowne Tow. nam pżichodṅe „Poṙad
Ẇedżeṅa Towarſtwa“ wozjewicż.

Wo Naſtupaṅu Namjetow, ſtaji ſo:

1) Zo bó Taikim, kiż dṙe Lėkarſtwo wukli hale pruhowani ṅeiſu, tola pak
woſobné Dar ha Wuſchiknoſcż k tomu majā, Runaṅo ha Hójeṅo wonkocżnéch
Żkodow dowolene bowo.

2) Zo ṅebó nichtȯn moczwané bow, poſtajenu Babu bracż; ha Tow. wobzankné
wo tutém ze Khróſtżanſkim ſo zjenoſcżicż.

Namėſtnik potom ſwėtne Rozladowaṅo w wſchėch Krajach pżepoẇeda; na to
Pżedſėda Zhromadżiznu zkóntżi.

Wėſté Woinar w Mėṅe ẇaczé Tżitaṙow Jutnitżki moje Swowa w 5. Tżiſẇe ze
żawoſnej Mudroſcżu pżeladuje ha praji: zo ſo jim tola praẇe wėricż
ṅecha, zo ſém ja napżecżo Dżėleṅu Schule wot Czérkẇe, dokelż ſém w
Schunoẇe na Hoṙewzacżo 18. ha 19. §. do jich Peticzije pilṅe dżerżaw.“ —
Bohi Woinar, Wȯn habȯ ṅeẇe, żtoż to jo: Dżėleṅo Schule wot Czérkẇe; habó
żtoh mataj na ſebi §. 18. ha 19., ha żtoh’ ſem ja w Schunoẇe wot ṅej
rétżaw. — Dale da ſo Wȯn ſwóſchecż: „Żtoh’ Wutżeṙo wot Zawożeṅa
pżichodnéch Schulow chczeidża, ṅejo nam czéle ṅeznate.“ — Czéle dṙe
nicz, hale tola zẇetża neznate! heẇak ṅetṙebaw Woinar tak ṅewėſcże
rétżecż: „każ ſo praji, jo W. Kochta też Dreżdżanach pżi Wuradżowaṅach
Wutżeṙow bów;“ — heẇak bó Wón ẇedżaw, zo to, żtoż w nėmſkej Nowiṅe
(Kreisblatt) 5. m. Różka ſtoji, podjanſkich Wutżeṙow nitżo ṅeſtara, ha
W. Kochta w Dreżdżanach wot toho nitżo rétżaw ṅejo. Napoſledku bȯdż Jomu
prajené, zo ſo ja na żane Waſchṅo bojaw ṅejſém, zo bóch ſnacż pola téch,
kiż ṁe znaja, za dobroho k Kżezczijana ṅepwacżiw; hale ja ſém ztamnémi
Swowami tém zwóm Hubam, kiż ſu zwó Sud wotemṅe dżerżeli ha prajili, zo
dṙe ja żadén dobré k. Kżeſczijan ṅejſém, Pżileżnoſcż dacż ha jich wabicż
chczéw, mi to zjawṅe dopokazacż. Woinar tolej za ſamotnu Khwalbu dżerżi.
— Mojedla! Pżiſtajicż mam pak hiżcże ja: Żtóż wot jeneje Wėczé rétżi ha
ſudżi, kotruż wón ṅeznaje ha ṅerozemi, tȯn rétżi, każ Slepȯ wot Barbó;
ha na taike Spiſaṅa ſém ja pṙeni ha poſleni krȯtż wotmojaw. Jan Kochta,
Wutżer.

Zamojeṅa Bukoweje Modżiné k ſadżeṅu woko Zarodow ha Polow mėſto Photow,
horebeṙe ha wobſtara; — ſélniſche te Zamojeṅa, móczniſche te Dóſtacża,
kuſche ha dowhe, towſte ha cżenke, tuṅe ha drohe. Scheſcherate ha watke.

Z Wėrſchkami ha z Koreṅemi

k Zamojenczam wobſtaracż

zo je zmėja Pżeduṙemi

Tak ſei ṅeiṅdża Tżrije toracż.

Jacob Schȯn

wo Workleczé, Tżiſwo 52.

Jutze Popowṅu tzjoch ſerbſke Spėwaṅo.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

9. Tżiſwo. 3. Dżeṅ Nalėtnika. 1849.

Z Rakuſkoho Kheiżorſtwa.

Żtoż Wȯinu napżecżo Wuheṙam naſtupa, dha jo ſo Napżecżnikow Mócz ſkoro
czéle wo Sedmihrȯdſkej (Siebenbürgen) zjenoſcżiwa, dżeż ſo jich
Ẇedżicżer Bem zawoſṅe ſchėroki tżini. Na 21. wulk. Różka bė ṅedaloko wot
Herrmannsſtadt wulka krawna Bitwa, wo kotreż kheiżorſke Wóiſko pod
Ẇedżeṅom Puchnera tzi krótż ſélniſche wuherſke Wóiſko pżedobó ha zbi.
Dokelż pak wȯn ſwojich Ludżi k Wobſadżeṅu Mėſtow nuzṅe tṙebaſche,
dėrbeſche wón zmėrom pżiladuwacż; kak Bem ha joho rubeżne Tżródé kowoko
wſcho kónczwachu ha paluchu, tak zo jim w krótkim na Czéroƀe
pobrachuwaſche. Ze wſchėch Stronow dóſta Bem Pżipad, ha też 15,000
ṅeſẇėrnéch Sczekleṙow jomu na Pomocz cżehṅechu. To Puchner zpózna, pṙedé
hatż ſo cżilej zjenoſcża dérbi wón Bema pżimacż, joli wſchitko zubicż
ṅecha. Hale ſam ſwabó to wuẇeſcż ha be wſcheje Nadżije, wot wulkoho
kheiż. Wóiſka Pomocz dȯſtacż, pżetoż Nepżecżel bėſche joho wot
tohoſamoho wotrėznéw, zhromadżi wón ſwojoho Wóiſka Wȯſchich, ſo z nimi
wuradżicż, żto jo tżiṅicż. Pżi tutém Wuradżeṅu dȯſtachu prȯſtne Pżipiſma
wot Wobodleṙow teje Mėſtow Herrmannsſtadt ha Krónſtadt, naiẇetżej wo tak
ṁenowaném ſakſénſkim Kraju,[9] wo kotréchż proſcha, jich pżed tém
rożaczém Napadom rubeżnéch Ṅepżecżelow wobrucż. To bė woſobṅe Wina, zo
Zhomadżizna wobzankné też ƀez rakuſkej kheiżorſkej Dowolnoſcże Ruſſow k
Wobrucżu tutej Mėſtow jenoj na Pomocz wowacż. To ſo też ſta: na pṙenim
Dṅu mawoho Różka cżehṅeſche 6000 Ruſſow do Mėſta Kronſtadt ha 4. maw. R.
4000 do Mėſta Herrmannsſtadt, dżeż budża tak dowho pżebówacż, hatż tṙeba
budża. Déż bė tak ſwėrné Lud Sakſow zaſtarané, möżeſche Puchner ze
ſwojim czéwém Wóiſkom Ṅepżecżelej napżecżo ſtupicż, ha żto jo wón wulke
ha khwalobne wuẇed, zcżėhuwaczej dwė Póẇeſcże wobſwėtzitaj:

1) Bem ſteji, na Czėlbami ha Ludżimi knaiṁeṅſchom żtérikrȯtż ſélniſchi
hatż Puchner pola Mėſta Salczburg. Hale tón ſo joho ṅeboji. Na 4. mawoho
R. zbėné ſo naſcha wutrobna Tżródka z Mėſta Herrmannsſtadt; ha 18 raṅo
pżima wona toho z 28 pżikrétémi Kanonami krucże wobroṅenoho Ṅepżecżela.
Surowa jo Bitwa, ha Khwilu Dobȯtżo ṅeẇeſte; hale tȯn jenoj poṙedko
pżewiṅené rakuſki Bajonet wopokaże ſo też jow ſtarej Tżeſczé hȯdné:
Ṅepżecżel zbité cżekné, ha to tak kwatajo, zo 16 Kanonow, Pokwadnicza,
ẇele Wozow, Khoreita Bema ſama z ważnémi Liſtami <pb n="46"/>a. t. d. do
Rukow Kheiżorſkich paże. Bem cżehńeſche, wot Rakuſkich hnaté, do Mėſta
Mühlbach.

2) Jow chczéſche ſo wón na 6. maw. R. wobronicż, jo rubiw, moriw, paliw
ha wſchelake Ṅekmanoſcże wuẇed, hale zcżėhuwacze kheiż. Wóiſko
ṅedotżaka; wón też jow cżeknė ha jo ſo do Sczaſczvaros wobrocżiw, dżeż
za nim hdu. Pola Kelnek napaże Puchner pżi tutej Pżileżnoſcżi jedén Dżėl
wuherſkoho Wȯiſka, 700 Mużi ha 14 Wóſchich bó popaṅene ha wóſche toho
dwė Kanońe dobótej. Na 7. maw. Różka bė Sczaſczvaros wot Kheiżorſkich
pżedobóte. Bem cżeknė do Deva, dżeż naſchi joho zcżėhuẇa. —

Z Dreżdżan. 24. maw. Rȯżka jo naſche czėwo Miniſterſtwo wotſtupiwo ha to
toho dla, dokelż ma Ẇetżinu Komorow pżecżiwo ſebi. Wilke Ẇeſelo każ też
Zrudoba ſo pżi tej Póẇeſcżi pokaza. Żtó budża cżi nowi? Mȯ! Mȯ! nichtón
druhi bócż ṅemóże! Hale wone tak ṅebȯ! Khwilu po tém bȯ nowo
Miniſterſtwo pżipoẇedżene. Wulka Hara ha Ṅezpokomnoſcż wo druhej Komoṙe
Tzſchirnar ƀez druhimi praẇeſche: „Cżi nowi Miniſteṙo ṅech’ naipṙedé
wupraẇa, na taike Waſchṅo Kraj zaſtaracż chczeidża. Woni dérbeli
pżedewſchitkim Wozjeẇeṅo zakwadnéch Prawow ſlubicż; pżetoiż wo
Napżecżiwnoſcżi pżecżiwo Wozjeẇeṅu zakwadnéch Prawow dérbjawa ſo woſobṅe
Wina Wotſtuṗeṅa dotalnéch Miniſtrow pótacż (Tak haj!) Na Mėſto z Luda
wzatoho Miniſterſtwa jo nėtko bureaukratiſke, to rėka: ze Zaſtoinikow
wzate, ſtupiwo. Tute nowo Miniſterſtwo nima żane Ṁeno, żanu Znajownoſcz
w Ludu. Pżetoż, żtó wė żto wot téch nowėch Miniſtrow? Nowo Miniſterſtwo,
— to jo joho Pżeſwėtzeṅo — ṅemȯże dowho wobſtacż.“ — Taklej naſchi
Zapóſwanczé, każ ſu téch ſtaréch wukuſali, téch nowéch lubozṅe powitaja.
Żtoż pak téch nowéch Miniſterow naſtupa, dha ſu cżiſami woprawdże
tżeſcżowni ha zaſwużbni Mużojo, hatżruṅe jich Skutkwaṅo tak zjawne ṅeƀe
hale bȯle ztżicha hatż druhich, kiż pżeczé wótze wowaja ha ẇele Haré wot
ſo tżiṅa. Ha bórṅe woprawdże jenomu nitżo wot ṅich zaſwużbne ha za Kraj
wużitne znate ṅebȯwo, tak — bóch ſebi ja móſliw — mowo tola jich
Powowaṅo k tutej Dóſtoinoſcżi, jich Powowaṅo wot naſchoho luboho Krala
ważne doſcż bócż, k naiṁenſchomu wotcżakacż, kak ſo zadżerżecż budża.
Hacż pak budże te Wėchcżeṅo: zo ſo tute Miniſterſtwo dowho dżerżecż
ṅemȯże, wėrno, to ṅech Pżichodnoſcż wutżi, — mȯżno, zo ta Wėcz czéle
hinak wupaṅe.

Nowi Miniſteṙo: ♣Dr.♠ Held, z Beuſt, — z Ehrenſtein, ha ♣Dr.♠ Weinlig,
ſu ſo 26. maw. Różka Komoromaj prédkſtajili, ha tam wupraẇili, kak budża
ſo zadżerżecż.

Barlin. Na 26. maw. Różka wotewri naſch Kral nowu Sejm. Poſleni krótż
bėſche ſo to czéle zcżicha ſtawo, tón krótż pak z wulkej Póchu. To też
ſo pżiſwuſcha, — pżichodné nėmſki Kheiżor dérbi ſo tola trochu pokazacż.
Za Bramborſko Krala jo ſo czéwo pownȯczne Némczowſtwo (Norddeutſchland)
wupraẇiwo, jenoi Hannover ha Sakſénſka nicz. Tomu napżecżo ſo zda, zo
Rakuſka wo jużném Nėmczowſtẇe (Süddeutſchland) też za Zjenoſcżeṅom
téchlej Krajow dżėẇe. — To mi tola khėtṙe za Wȯinu woṅa.

Z Altenburga. Tudé wulada 4. maw. R. jedén Koprola pola jenoho Krawcza
Swowo „Republika“ na Duṙach napiſane. Wȯn pżiſtupi ha wumara je. Hako
Krawcz to wulada, hrabnė za ſwojej Praſu, ha praſné toho Koprolu
ſtraſchṅe do Wowu. Pżi tém jedén druhi Koprola na Pomocz pżindże,
kotromu pak tzi Dżėré do Wowu zbichu. Na to ſo zbėże ẇele Wojakow, każ
też ẇele Mėſchcżanow, kiż jara na Wojakow ſwaṙachu ha „ſakſke Pſé“ na
ṅich wowachu. Dȯiż ſo zbėże <pb n="47"/>wulka Bitwa ha Wojaczé bijachu z
Teſakami woko ſo, wotrubnéchu jenomu Mėſchcżanej Wucho, zranichu jich
ẇele ha rozbichu tomu Krawczej tak Wowu, zo jo wón wumṙew. Też Żoné
zawoſṅe na Wojakow hawtwachu. Dokelż ſo wſchudżom wſchitko zbėhaſche, bo
Alarm duté ha Wojaczé ſo na Torhorſchcżu zhromadżichu, hale też ẇele
Mėſchcżanow, ha żtéṙo wot ṅich napanéchu Majora. Dóiż wali ſo 6. ha 7.
Kompanija z Hurawowaṅom ha z Bajonetom na tȯn Lud, kiż zmolom cżėkaſche.
Wojaczé ſu jich ẇele do Kribeta zkawali, hale jenoż jenoho cżeżko
ranili. Jedén Dżėl Luda wowaſche: „Swawa Republiczé!“ Druzé: „Swawa
Monarchiji!“ Wėſté Delicż jón z radneje Kheiże k Wobaraṅu napominaſche,
żtoż bė pak podarmo, dokelż żanu Bróṅ ṅeṁejachu. Potom cżeṅeſche ſo Lud
k Wojwódżi na Hród, zo bó ſebi wot ṅoho Wupokazaṅo ſakſkoho Wóiſka z
Kraja żadaw. Tam pak jich 8. ha 3. Kompanija tak dompokaza, zo pże wſche
Muṙe zkakachu. Kanoné ſtejachn też hiżon zapżeṅené, hale k żanomu
Tſéleṅu ṅepżindże. Wone jo praẇe k Wobżarowaṅu zo w Altenburſkej k
żanomu prawomu Mėrej pżincż ṅecha. Wot jenoho, kiż jo pȯdla bow.

Woboj dreżdżanſkej Komoṙe ſtaj wȯndaṅo pṙeni krótż hromadże ſeidżawoi
dla Jednaṅa jej Ṙada, po kotrémż ſo pżichodṅe ſejmſke Zhromadżizné wo
♣I.♠ ha ♣II.♠ Komoṙe poẇedu.

Z Frankfurta. Naſch ſakſénſki Kraj dérbi zaſé 113,256 Tlr. do frankſ.
Pokwadniczé pwacżicż. — Kraja Zaſtuṗer Arcz-Wójwoda Jan jo khoré; tżora
wraczlawſke Nowiné póẇedachu, zo jo wumṙew, hale to dṙe wėrno nebudże.
Lėpſchi bó tón Muż bow, dhé bó wo ſwojich tirolſkich Horach woſtaw.

Te Podawki, kotreż na politiſkim Ṅebju prėdkhdu, ſu też téch
Naikhrobwiſchich na naſchim narodném Sejṁe do Stracha zahnali, ha
wſchiczé ſu wo tém pżezjeni, zo jo mawo Nadżije dobroho Wuẇedżeṅa
naſchich Wotpoladaṅow.

Z Italſkej. Ja ſém drudé Baiki ſwóſchaw wot jenoho Swėta, dżeż Ludżo na
Wowach ſteja. To mi nuczpaṅe, déż naſch italſki Kraj ſebi wobladam. To
jo tola Ṅeṁer ha Zakhadżeṅo, zo ẇetże bócż ṅemóże. Jenobo Muża, kotrohoż
w czéwém Swėcże tżeſtżuẇa, kotromuż pżed nėkotrémi Mėſaczami czéwu
italſki Lud Hozianna pżiwowaſche, kotrėż Swobodnoſcż wo politiſkim
Żiweṅu zawożiw, Piuſa ♣IX.♠ z Kraja wucżeṙa, Republiku zawoża, ha jedén
Ṙad Ẇedżeṅa Kraja nuczẇedu, dżeż żane Prawo ẇaczé ṅepłacżi; zabódu pak,
zo jedén Kraj tak ſam wo ſebi rozpanécż dérbj. —

Wotmojeṅo.

Wo Naſtupaṅu zajetżich Należnoſcżow ſo naſcha narodna ſejmſka
Zhromadżizna z tej dobrej Radu Pżecżela Nimroda ṅemóże zpokojicż. Dhé jo
Welk traż Wowczam zpomożnu Radu daw! Mó deṙe wėmó, dże nas cżiżcżi ha
kak mowo nam zpomane bócż. Hinak pak hatż pżez Zkórżbó mȯ naſche Prawo
dóſtacż ṅemóżemó. Nam ſo hóṙe dżo, hatż dhé pṙedé. Wulki Dżak tém
pṙedawſchim Tzeleṙam, kiż nam tola ẇaczé Mėra dachu hatż nėtuwſchi. (J.
B. Z) Wuchacż, Pżedſéda.

Sud w Khróſtżiczé!

Pżepótaṅo.

Sudnik: Scże Wȯ tȯn Nawėſchtk „Keklija w Khróſtżiczé“ do Jutnitżki dali?

Wobzkorżené (tżepotajo ha dérkotajo): Hai, lubó Kṅez Sudniko, ṅeṁeicże
mi za Zwo, ja pak to nidé ẇaczé tżinicż ṅecham.

Sudnik: Hatż to chczeiſch abȯ nicz, jo jow wſcho jene. — Dże maſch pak
to jow? habó ſé ſebi to z Porſtow wuczéczaw?

Wobzkorżené: Mi ſo nitżo ṅepotaji. Ja wſchitko zhoṅu, wſchitko pótnu.

Sudnik: Hai, déż jo tomu tak, dha ſé té k tṙebaṅu.

<pb n="48"/>

Wotſudżeṅo. —

Sudnik: Dokelż ſo pżed tobu nitżo potajicż ha zakhowacż ṅemȯże, ha té
wſchitko na Swėtwo pżiṅeſcż móżeſch, dha ja tebe mócz mojoho Zaſtoinſtwa
za nȯcznoho Waichtaṙa wo Kukeczé poſtaju. Ha to Prawdé dla!

Hatż teiżto też na naſchu Schulu Workleczė, dżeż mó Schuleṙo wot 16 hatż
do 40 Lėt ſmó, żadén Zakoṅ ṅepwacżi? Cżi kiż ſu ſo podpiſali, ṅeiſu
wſchiczé pṙeṅi krótż pżiſchli. Hale zo tón druhi krótż 4 valwachu, to
traż mowa Wina bócż, zo pṙeṅi Mȯl żane Titki habó Czawté dawane ṅeiſu.
Kak budżemó nėtko tżinicż, zo bȯchmȯ te za Schulu Khodżeṅo zakazali.

Jedén Schuler, 40 Lėt ſtaré.

Z Khelna 15. maw. Różka. Dżencza bȯchu pola nas za Pżiſahanczow
wuzwoleni: M. Cżėſla, G. Prėdkſt. z Radw. z 140, Mikw. Behr (Britzka) z
Radw. z 101, Ja. Schowta z Khelna z 134, Jak. Cżech, G. P. z wulł.
Pżezdṙeṅa z 129, ha Pėtr Lehnert z Wahowa z 116 Woſami; hiżcżen dóſtachu
Gruhl, Zwonélijer w Welkoẇe 46, Wutżer Höhna z w. Welkowa, ha Werab z
Khelna (♣a♠) 17) ha druzé ẇacz ha ṁeṅe; też M. B. dóſta 1 Wós żtoż
naiſkeṙe toho dla, dokelż bė nėżto k Pżepicżu daw.

Wot 24. maw. Rȯżka ſo pola ṁe jedén ṙané modé jegerſki Pſék namaka,
ſwėtwo bruné, prėdku bėwu, Wopuſch kuſk wotrubanu. Tón, komuż ſwuſcha,
móża joho za Wotruṅaṅo Wudawkow zaſé dóſtacż pola Pėtra Czėża

w Prawotżiczé pola Khrȯſtżicz.

Pola ṁe leiża 20 Loſow Dṙewa na Pżedaṅ, kotreż ſo każ k Twarenju tak k
Deſkam deṙe tṙebacż hodża. Bur Móṅk w Nowoſliczé.

Jutze Popowṅutzjoch ma budeſtż. ßerbſke cżérkw. Towarſtwo Spėwaṅo na
Schuli.

Jutze zmėje Ṅebeltżanſke ſerbſ. Towarſtwo Zhromadżiznu wo Pėſkeczé.
Kokla, Pżedſéda.

Jutze zmėje Khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo Zhromadżiznu w Leiṅe.
Rentſch, Naméſtnik.

Jutze zmėje haſlowſke ſerbſke Towarſtwo Zhromadżiſnu w Bacżonu. Rȯbel,
Pżedſéda.

Sṙedu zmėje budeſchinſke czérkwinſke Towarſtwo Zhromadżiſnu.

Wudantżko.

Na ṙanej, wulkej Paſtẇe ẇele Tawſent ſlėbro ſwėtwéch Wowczkow khodżi; ha
każ tam dżencza khodża, ſu je tam widżeli naſchich Dżėdow Dżėdé. Mėniſch
tė, zo tute Wowezki zaſtaṙa, dha ſo té jara moliſch; tón Kużow, z
kotrohoż ſrėbaja, jo ṅewuſaknite; też Paſter jo jim pżidaté, kotréż jich
ſwėrṅe paſe; wón jo wopaſané ze ſlėbro ſwėtwém Rȯżkom. Ha tȯn Paſter
cżėri ſwoje Wowczé ze zwotéch Rotow ha pżelicżi (pżerachnuẇe) je kȯżdu
Nȯcz: ha tak huſto hatż hiżon je wuhnaw, anicz Wowczku hiżcżen wón
ṅezubiw.

Te Stadwo, móż té mi je wudacż?

Ha też toho Paſtra pokazacż?

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožka 2 tol. 5 nſl. tež 2 tol. — nſl.

Pſcheṅcza 4 = 15 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 15 = — 2 = 10 =

Jahwé 5 = 12 1/2 = — 5 = 7 1/2 =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Kana Butré 10 nſl. — now.

Zamołwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

10. Tżiſwo. 10. Dżeṅ Nalėtnika. 1849.

Serbſke katholſke czérkwinſke Towarſtwo wo Budéſchiṅe.

Pṙeṅa zawożacza Zhromadżizna bė wotdżerżana na 8. Oktobra 1848. Kapwan
Kucżank powita téch Zhromadżenéch ha rozkwadże z krȯtkimi Swowami
Wużitnoſcż ha Potṙebnoſcż czérkw. Towarſtwa ze cżėhuwaczémi Swowami.

Wo naſchim Tżaſu ſu ſo tam ha ſém Towarſtwa zawożili, z tém
Wotpoladaṅom, ſo wo ſwėtnéch Należnoſcżach rozwutżecż ha tak na tżaſnéch
Kubwach nadobowacż. Ja to ṅehaṅu ha ṅezadſṗeju, — Wam jo ẇele ẇaczé
znajowne, zo ſém ja ſam taike ſwėtne, politiſke Towarſtwa zawożwaw. Hale
wot toho ſém tola też pżepokazané, zo Wotpoladaṅa tutéch Towarſtwow
naiwȯſche Kubwa Cżojeſtwa ṅeiſu. Ważniſche hiżcżen ſu mi Należnoſcże
Wėré ha Czérkẇe; wo ṅich ſo rozwutżecż, wo ṅich ſo wudozpownoſcżicż,
budże Wotpoladaṅo naſchoho Towarſtwa.

Czérkej jo ruṅa jenomu Domej; — te Stawȯ Czérkẇe ſu czi doṁaczi Ludżo,
habȯ dérbeli to knaiṁenſchomu bȯcż. Doṁaczé ſo wo ſwojim Doṁe rozladuẇe;
nicz jenoj, żtoż na pṙeṅe Poladṅeṅo jomu do Wotżow paṅe, ma wȯn kedżbu —
hale wȯn ze Zamſom wſcho deṙe wobladuẇe ha jenoj tak ſo dale bȯle każ wo
ſwojim Doṁe tżuje. — Doṁaczé też zakhowane Kucżiki wſchė pżepȯtẇe, zo
bȯ, déż Ṅepżecżeljo pżindu, też wėſtu Khowanku mėw za ſo ha ſwojich
Lubéch ha ſwoje drohe Kubwa. Jenoj Doṁaczé to zamożi, nicz Czuzé.
Czeiſch té doṁaczé bȯcż wo Doṁe twojej Czérkẇe (wo twojej Wėṙe) habȯ
Czuzé? — ja mėṅu Doṁaczé! Nȯ, dha pak zpȯznaj też, każ Potṙebnoſcż, tak
Ważnoſcż ha Wużitnoſcż naſchoho Towarſtwa, kotreż ma te Wotpoladaṅo, nas
nuczẇeſcż do zakhowanéch Pȯtainoſcżow Czérkẇe ha Wėré, rozſwétlich wſchu
Cżėmnoſcż, ha wozjeẇicż jej Khowanki, wo kotréchż mȯli wėſcżi bȯcż pżed
Napadom ztrażnéch Ṅepżecżelow. —

Zpownicż pak dérbu dale też, zo budże telej Towarſtwo nam ṙanu
Pżileżnoſcż dawacż, jedén druhoho bȯle ha lėṗe zpȯznacż wuknécż, k
tżomuż wſchėdne Wobkhadżeṅo ƀez ſobu nam tak ṙanu Zkwadnoſcż ṅedaẇe. Ha
na te Waſchṅo budże ſo zawėſcżi pżez tute naſche Towarſtwo też tȯn Zẇazk
teje Luboſcże ƀez nami wobkrucżicż ha nad nami ſo doṗelnicż, żtoż tȯn
Japożtow żada: zo bȯchmȯ boli ẇele Stawow jenoho Cżėwa, kotreż jo
Kréſtus.

Sẇate Piſmo żada też: zo bȯchmȯ nadobwali wo Zpȯznacżu, ha Dopokazaṅo
wotpowożicż mȯli wot teje Wėré, kiż wo nami jo. Ja mam za to, k tomu
mȯże naſche Towarſtwo nam woſobṅe pomhacż; dokelż: hatżruṅe dṙe jo tȯn
Dom bożi te naiwoſobniſche Mėſto duchownoho Nadobȯcża ha Zpȯznacża Wėré,
ha mȯ tȯnſamſné na téch k tomu poſtajenéch ṅedżelſkich ha ſẇatéch Dṅach
pilṅe wopotwacż <pb n="50"/>ha na Rozkwadżeṅo bożoho Swowa kedżbṅe
pżipoſkuwacż za naſchu ſẇatu Winwatoſcż dżerżimȯ ha też pżichodṅe
dżerżecż chczemȯ; — tak mȯ tola, déż drudé tam rozkwadżenu Wėrnoſcż
ṅezpȯznajemȯ ha ṅewopżimṅemȯ, naſche Praſcheṅa wo bożim Doṁe prėdkṅeſcż
ha ſo wot huſto jara ważnéch Wėczow dale po naſchej Potṙebnoſcżi
wozwutżicż dacż ṅemȯżemȯ. Wo naſchich Towarſtwach budże też k tomu nam
pėkna Pżileżnoſcż data.

Nam Serbam ſtaj naſcha macżerſka Rétż ha ſerbſka Narodnoſcż jara ważnej
ha jej wobkhowacż jo naſcha woſobna Winwatoſcż. Wo cżim pak wobſteji
Tżeſcż ha Khwalba naſchoho ſerbſkoho Naroda, hatż wo narodnéch
Pȯczcziwoſcżach ha kżeſcżijanſkim Zmȯſleṅu naſchoho Luda. Dże ha kak
mȯli pak mȯ wėſcżiſcho ſtaru Tżeſcż ha Khalbu naſchoho Naroda hajicż, ha
pżede wſchėm Ṅetżeſném wobkhowacż, hatż pżez czérkwinſke Towarſtwo; ha
dhé ſmȯ k tomu też ẇetżu Winwatoſcż mėli hatż wo nėtuſchim Tżaſu, wo
kotrémż ſo taikim Wotpoladaṅam napżecżiwné Duch dale ha bȯle rozſchėṙa.

Daj Bȯh Zbożo naſchomu khwalobnomu Prėdkwzacżu! ha wubucż też ſkoro wo
druhich Woſadach toho ruṅa Zmȯſle ha Towarſtwa! Potém budże naſcha ṙana
ſerbſka Wużicza hako pwȯdna Zaroda naiṙenſchich kżeſcżijanſkich
Potżinkow ha Pȯczcziwoſcżow też wot naipȯzniſchich Splahwow tżeſcżwana
ha khwalena! —

Z Rakuſkoho Kheiżorſtwa.

Wóiſka Wóſchich Schlik, Schulczich, Götz, Jablonovſki wo horṅej
Wuherſkej ſu ſo zjenoſcżili, zo bóchu napżecżo Debrecżin cżahnéli,
kotreż Mėſto jo wot Dembimſkoho na dżeſacż Mil wo Schėrokoſczi
wobleṅene. Wuherſke Wȯiſka ſu ſo jara zwutżowali wo Ẇedżeṅu Bitwow wo
Woheṅu. Koſſuthowa Żona jich ſtaiṅe wo jenei wot ſchėſcż Koṅow cżehṅenej
Koṙeicże pżewodżeſche, ha pżez Dobrocżiwoſcż ha Khwalbu Wojakow k
Wutrobnoſcżi napominaſche. Wona jo na wſche Waſchṅo jena żadna Żona,
tżeſcżenaramna ha wot Luboſcże k wótznomu Krajej zahoṙena, dżėli
wſchitke Strachi ze ſwojim Mużom ha wone ṅejo wėrno, każ nėdé rėkaſche,
zo jo hiżon do Hamburga cżeknéwa, zo bȯ ſo do pownócznej Ameriki
pżeẇezwa. — Te na Pomocz Wowaṅo Ruſſow ṅejo jenoi wo Wuherſkej hale też
wo Kheiżorſkej wulki Pohorżk ha Ṅezpokomnoſcż wubudżiwo, dokelż jo
zjawne, zo ma Kheiżor Mȯſle Ruſſow ze Woſtuṗeṅom tak ṁenowanéch
Donaufürſtenthümer wopwacżecż.

Liſté praẇa, Wóſchi Schlik, kiż w Turna ſtejeſche, jo ſo dérbjaw wulki
Kruch rócżicż ha jo na te Waſchṅo wot wulkoho Wȯiſka czėle rozdżėlené.
13. maw. Różka, póẇeda ſo, bė wȯn khėtṙe zbité. Nėkotzi kheiż. Wȯſchi,
zo bóchu Sṁercżi cżekli, bėchu nuzwani, Koſſuthowoj Khoroji pżiſahacż.
Też wo Twerdżizṅe Peterwardein ſo Wuheṙo wutrobṅe wobaraja, ha dokelż wo
téchlej Krajinach wulke Wȯjſka hromadża, mowo traż jow k wulkej Bitẇe
pżincż. Tola jo Wóſchi Nügent, joli wėrno, 22. maw. R. Kheiżorſkim tudé
hiżon na Pomocz pżiſchow.

Schlik jo Mėſto Kaſchau zaſé dobów ha ſo z tém wulkim Wóiſkom
zjenoſcżiw.

Też w Sedmihrȯdſkej jo deṙerozladané Wóſchi Urban wulku Bitwu dobów; zo
bó ſwojoho Nepżecżela praẇe ſpóznaw, zbėże ſo wón 18. maw. Różka wot
Joad ha cżehṅeſche napżecżo Ṅepżecżelej, tṙechi pola Beiersdorfa na
polſki Regiment, ha dobȯ tulej Ẇezku z Bajonettom. 3 <pb n="51"/>Wóſchi,
z 200 Mużimi bėchu popaṅeni: ẇele druhich Wėczow dobȯte. Wȯſchi Urbam
khwali Wutrobnitoſcż ha Wobſtainoſcż ſwojoho Wóiſka tak deṙe
gallicziſkoho każ Romanſkoho.

Ḃez Windiſchgräczom ha Jelatżicżom jo Pżekora wudėriwa, dokelż poſleni z
tém Wotpoladaṅom preṅoho napżecżo Swoẇeṅam zpokojom ṅejo. Z Temeſwara
piſaja, zo ſo Serbja wotlakuẇu, Sedmihródſkej na Pomocz pżincż.

Z Wina. Staré Kheiżor Ferdinand jo wo Seiermarku k Zapȯſwanczej do
Frankfurta ha Arcze-Wojwoda Jan za joho Naṁeſtnika jednowoſṅe wuzwolené.

Wo Wiṅe hiżcżen żadén Mėr ṅejo, poṙedko Tédżen nimo dżo, zo tam ṅebóchu
nėkotréch zatzėleli. Wóiſki Ẇedżicżer w Wiṅe, Welden, jo mėſchtżanſkej
Radże porutżiw, wo joho Ṁeṅe zjeẇicż: kȯżdé, kiż nėżto wot jenej
napżecżo Wojakam wuẇedżenej Zwóſcże wė ha Winwatéch znaje, dóſtaṅe dwė
haj ṗecż ſtow Schėſnakow; ha joli ſam zaplecżené, tola pak ƀez
Dżėlbraṅa, wſchitku Żtrafu zpuſchcżenu.

Pṙenim Nalėtnika ſo 2600 Krowatow, jena Dżėlba Jėznikow (Cavalerie) z
nėkotrémi Kanonami kiż bėchu pola wulkoho kheiż. Wóiſka wo Wuherſkej
wȯſche, do Wina rȯcżichu; wóſche toho tżakamó hiżcżen na wulku Tżrȯdu
Cżerẇenéchmantlaṙow (ſurowi Wojaczé kiż Żorté ṅerozeṁa). To dṙe pak
zmėje też ſwoju Winu.

Z Prahi. Te Wuzbėhaṅo nowéch Wojakow kotreż ſo w Cżechach be wſcheje
Sṁelnoſcże ſtaṅe ha pżi kotrémż ſo nicz jenoj hatż do 29. hale też hatż
do 39. Lėta Stari bėru, wſchitko jene hatż żeneni habó ṅeżeṅeni, ẇele
Ṅeṁera ha Ṅezpokomnoſcże natżini. Tak ſtaṅe ſo też Mährenſkej ha
Steiermarkſkej. Ṅeṁer powoſchi woſobṅe to, dokelż ſo to ſtaṅe ƀez
Dowolnoſcże narodnej Zhomadżizné w Kromeriżu.

Z Gaeta ſo piſa, zo jo Bamż ſwojim Kardinalam zjeẇiw, radſcho ſo ſwojej
Doſtoinoſcże wotṙecż, hatż Kheiżorſkich na Pomoz wowacż. Na to jo
Kardinal Makchi wotwojiw: ſẇaté Wotcze, Wó ſo ṅeſṁecże wotṙecz hatż po
zaſé dóſtatej Moczé, potém móżecże ju Wó Waſchomu Zcżėhuwacżerej
pżepodacż, każ jo wona Wam pżepodata. Potém jo Bamuż Próſtwu na
Kheiżorſkoho podpiſaw, dżeż praẇi, zo jo ſmȯſlené wotſtupicż. Nowiné z
München za wėſte póẇedaja, zo jo Bamż Rakuſku, Franczowſku, Spanſku ha
Neapel na Pomocz wowaw, Rakuſka bė to hiżon pṙedé ſlubiwa, ha tu Żadoſcż
wupraẇiwa, zo bó też Franczowſka k Pomoczé ſtawa; hatż budże ſo to też
ſtacż, jo ṅeẇeſte. Spanſka ha Neapel ſtaj k wſchomu podwolnej. Ha ſtara
Wėcz jo, zo chcze Ruſſénſka Rakuſku wo wſchėm podeṗeracż. —

W Pariſu ſu 24. maw. R. jara ſẇecżili, dokelż bė na tutém Dṅu ruṅe Lėto,
zo jo ſo franz. Republika zawożiwa. Wo téchlej Dṅach ſo tam na
Torhoſchcżu w Parizu dwaj ze tżerẇenémi Mėczami pżekhodżuwaſchtaj (to jo
Znaṁo tżerẇenéch Republikanaṙow, kiż chczeidża każ Lawó Krej pżelecż, ha
zdobom wſcho wobſtejacze powalicż; Ludżo, kotrémż nitżo ẇaczé ſẇate
ṅejo.) Nėkotzi Dżėwacżeṙo, to wuladajo, ſo zmolom knimaj podachu ha
żadachu, te Mėczé na Mėſcże zkhowacż. Hatż wonej to ṅechaſchtaj,
pżimachu jej cżi Dżėwacżeṙo tak khrobẇe, zo dérbeſchtaj zkowk cżeknécż,
ha budża dṙe ſo taiczé pokazacż nicz ẇaczé zważicż.

Wo pownȯcznéch ſwobodnéch Krajach Aṁericzé (Nord-Amerika) Pżipiſma na
Bam=ża <pb n="52"/>Podpiſaṅu wokokhodza, wo kotréchż ſo proſé, zo bȯ
ſẇaté Wótcz k nim pżiſchow, ha pżichodṅe pżi nimi bȯdliw.

Z ẇele Bokow nėmſkoho Kraja ſtraſchne Póẇeſcże bojaznéch Ludżi ſcheṙa,
zo budża ſo ſreicż tutoho Méſacza (Nalėtnika) na wſchėch Stronach
nėmſczé Republikanaṙo zbėnécż, ha z Moczu ſwoje republikanſke Żadaṅa
wuẇeſcż. Móżno dṙe jo.

Naininowſche Pȯẇeſcże. Dowho hiżon ſo póẇedaſche wot ſtrażnéch
Téṁeſchcżow woko Rėki Theis, dżeż dérbeſche rakuſke Wóiſko wot Madżiarow
zaẇedżene zrudné Kóncz wzacż. Tam zaẇeſcż dṙe ſu ſo dali, hale Kȯncz
wzali ṅeiſu. Na 26. maw. Rȯżka bė wulka Bitwa pola Kapolna, jenoho Mėſta
wo tamnéch wulkich wużnéch Runinach. 80,000 Mużi ſtejeſche na dwėmaj
Bokomaj ha poſtrowjachu ſo z 300 Kanonami. Wuherſke Wȯiſko bė tzi krȯtż
ſélniſche hatż kheiżorſke; tola pak Windiſchgräcz, kiż tȯn krótż ſam
Bitwu ẇedżeſche ha 15 Hodżinow z Koṅa ṅezlėze, Madżiarow czéle zbi.

Z Kromeriża. Pola nas ſélṅe póẇeda, zo maja ſo wo Bukowiṅe jenej Krajiṅe
wo jużnej Wuherſkej, pżihotowacż, 40,000 Ruſſow wo krótkim powitacż, kiż
do Italſkej pocżahnu

Ẇedżicżer Wóiſka Serbow: Jovanowicż jo wot Wuheṙow popaṅené; kiż joho
ṅepuſchcża, hatżruṅe jo Patriarcha Rajatżicż 200 jatéch Wuheṙow za ṅoho
puſchcżicż ſlubiw.

Ṅedżak jo Swėta Móto! To jo naſch pṙedawſchi Miniſter Brawn hiżon huſto
zhontw. Też po ſwojim Wotſtuṗeṅu wo Mėſcże Pauen, z kotrohoż wón jo, ha
dżeż ſo wȯn zaſé rócżi, z nowa zhoniw. Jow bėchu ẇele deṙe ſmȯſlenéch
Mėſcżanow tomu zaſwużbnomu Mużej jedén khwalbné Sẇedż n pżihotuwali ha
pżicżeżechu na 28 maw. Rȯżka Ẇetżor ze Swėtżkami pżed joho Dom. Hiżon na
Pucżu k tam bė tute jich Prėdkwzacżo haṅacze Wisdaṅo ha Wowaṅo k
Swóſcheṅu. Hatż ♣Dr.♠ Brawn k tomu zhromadnomu Ludej rétżeſche ha ſo
tami znowa ſwȯſchecż dachu, roznėwa ſo ♣Dr.♠ Brawn ha praẇeſche z wótrém
Woſom, jim pwacżacze Swowa: „ja ſém za Swobodnoſcż wo Swėtle wóiwaw,
pṙedé hatż wó tam wo Tżmi żto wot Swobodé ẇedżeſcże.“ Wſchiczé Pżitomni,
ſami nėwni na téch Mėr budżaczéch ze Swawa-Wowaṅom tute Swowa
pokhwalichu, ha Ṅemėrniczé bėchu zpokojeni. Noczé pak (na Raṅo woko
żtéṙoch) pżicżeżechu cżi ſamſni zaſé pżed Kheiżu Brawna ha ṁetachu
Kaṁeṅe do joho Woknow. Zo jich naiẇaczé ha te naiẇetże do tej Komorė
pażechu, wo kotreiż wón zpi, jich Zwóſcż ha Ṅekmanoſcż hiżcżen
zjawniſcho pokaże.

Wozjeẇeṅo.

Wo zaṅdżenei Zhromadżizṅe ralbitżanſkoho ſerbſkeho Towarſtwa w Serṅanach
wotſtupich ja, każ też mói Namėſtnik, Kṅ. Hawfa wot Piſmaẇedżerſtwa
ſpomṅenoho Towarſtwa téch tam wot nai wupraẇenéch ważnéch Winow dla. Na
mnohe ha ṅepżeſtawacze Żadaṅa Zhromadżizné, zo chczéwoi tola w Towarſtẇe
pżichodṅe dale Piſmaẇedżeṙei woſtacż, dachmoi ſo tak daloko naproſécż,
zo Kṅ. Hawfa tón Krótż hiżcżen Piſmaẇedżerſtwo na ſo wza, ja pak
ſlubich, zo chczu ſebi tu Wėcz hiżcżen junkrótż deṙe pżekwaſcż, ha potom
w pżichodnei Zhromadżizṅe Wotmoẇeṅo dacż, hatż móżu ha chczu
Piſmaẇedżerſtwo dale weſcż habó nicz. Ja ſém ſebi to nėtk deṙe
rozmȯſliw, ha ſém pżez to wo mojim Prėdkwzacżu hiżcżen bóle wobkrucżené,
ha tżiṅu tohodla tu z tém znajomne, zo ja wot nėtk Piſmaẇedżerſtwo
ralbitżanſkoho ſerbſkoho Towarſtwa czéle wotpowożu (ha je tohodla też wo
pżichodnei Zhromadżizṅe ẇaczé ẇeſcż ṅemóżu). — Wſchitko Wupraẇeṅo pwacżi
też wot mojoho Sobubratra ha dotalnoho Namėſtnika, Kṅ. Wutżeṙa Hawfu z
Różanta. M. Hiczka, Wutżer w Ralbiczé.

Mojomu lubomu Pżecżelej K.!

Bórze ſo doṗelni te twoje Żadaṅo

Ha zaſė ṁe widżeſche Té

Ja dżėn tam bėch w Mėſcże zaje na Raṅo

Bożeṁe Nan mi praẇiw bė.

Tola dowbo romadże bȯcż ṅemóżachmoj

Zaſé ſo dżėlicż dėrbjachmoj.

Twój lubu Nan khoré leiżi wo Tżornoẇe

Ha ſebi cże dom pożada

Nam wſchėm praẇiw ſé Té hȯrte te Bożeṁe

Ach, pżincż ſkoro zaſ’ do Mėſta.

Bóh chczéw twojomu Nanej dacż tu Strowotu

Zo bó zaſ’ bow Té khėczé tu.

Piwarcz.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

11. Tżiſwo. 17. Dżeṅ Nalėtnika. 1849.

Naſche Serbſtwo z Prócha ſtawa.

Huſto, déż ja nėdże na Hȯrczé ſtejo po ſerbſkich Honach ſo rozladwach,
nadpadné Zrudoba ha Téſchnoſcż moju Wutrobu, déż ſebi pomȯſlich, kak
cżeżke, zrudne Pucże ſu Serbjo khodżili. Tola też zaſé Ẇeſelo ha Nadżija
ṁe pozbėhné, déż widżach kak tola wſchitko zaſ’ ſo pȯtżṅe k naſchomu
Zbożu, k naſchomu Lėpſchomu wobrocżecż.

Talej Tżrȯdka ſerbſkoho Ludu, tak mawa, zo ſreidż Kraja ſtejo lochczé
jeje Ṁezé k Raṅu, k Powṅu ha k Ẇetżoru mȯżeſch pżeladacż — talej Tżrȯdka
ƀez dwej Kralow rozdżėlena, jo wſcho, żtoż jo nam zwoſtawo wot tamnoho
mnoho Ludu, kiż pżed Lėtſtotétkami wſchė Kraje wobſėdżeſche wot tżėſkich
Poṁezow hatż k pownȯcznomu ha baltiſkomu Moṙu ha wot Wȯdré hatż zadé
Lipſka won, ha tam, dżeż Wubjo ſwoje Żowmȯ do Moṙa wuliwa. Tedém bėchu
ṙane Tżaſé za Serbow! Zbożo w Domach, Mȯcz wo Wȯinach! — ẇeſele na rézé
Koniku ſerbſki Modżencz do Bitwu jėdżeſche, zo bȯ zakitaw wȯtczné Kraj
ha Tżeſcż ſebi nadobȯw. Lipa zelena, Znaṁo naſchoho Naroda tedém mȯczṅe
roſcżeſche ha w ſwojim Kwȯdku naſchich Dżėdow hajeſche! — to jo nimo,
ẇele Stow Lėt jo ſo ƀez tém minéwo.

Pȯtaine pak ſu Pucże wſchohomȯcznoho Ẇedżicżeṙa cżwowſkich Zplahow, ha
też te Ṅezbożo, kiż wȯn pȯſcżele, téje k naſchomu Lėpſchomu, hatż runiż
mȯ to tżaſto ṅezpȯznajemȯ. — Cżezczé leiżeſche na téchlej Krajach dowhe
Tżaſé boża Ruka. Ṅepżezjeni ſami ƀez ſobu, Ṅezboża ſo wobrucż ṅemȯżachu,
kiż ſebi rozécż widżachu wot ſwojich nėmſkich Suſodow. Karel (Korla) tȯn
Wulki, Frankow Kral, zapotża pżi Kȯnczu woſmoho Lėtſtotétka Rozſchėṙeṅo
ſwojoho Kṅeiſtwa na ranſchich Poṁezach ſwojich nėmſkich Krajinow. Ha
joho Pżikwad zcżėhuwaſche po nim kȯżdé nėmſki Kral ha Fėrſchta. —
Pżemȯcz ṅepżecżelſka pżedobȯ ha ſẇate Prawo teptaſche z Nohami! —
Zrudne, zrudne Tżaſé bėchu to za naſchich Wȯtczow; woni cżeżczé
cżerṗachu. Ṅeſmėlne Wotrotżſtwo jich potṙechi ha tżaſto haṅbna Sṁercż.
Wſchė Surowoſcże, kiż ſo tedém tudé ſtachu pżecżiwo naſchomu ſwoẇanſkomu
Narodej, woni ſu wo Stawiznach téchlej Krajinow zapiſane ha zawėrno nicz
k naſchej Ṅetżeſcżi. Lipa naſchoho Naroda potża ſknėcż ha hinécż, — jena
Hawza po druhej bė jej wotrazṅena — ha napoſledku jenoj mawé ſuchi
Zdȯntżk ſtejo zwoſta. — Też telej ſuroẇe cżeżke Tżaſé ſu ſo minéli! —

Jaſniſcho zaſ’ Swȯntżko, Serbja, ſwėcżi wam! Wȯ ſcże tamȯn Zdȯntżk, kiż
jo wot nėdé mwȯdnej mȯcznej Lipu ſtejo woſtaw, — ha nėtkoj z nowa roſcż
ha ſo zelenicż potżina. Zawėrno, ta Tżrȯdka, kiż jo ſo tak dowho
wukhowawa wo ſtraſchnéch Wichorach ha Ṅeẇedrach, ta dérbi dobra bȯcż ha
żonwana pżed Bohom, zo <pb n="54"/>jo ju wȯn tak dowho zdżerżaw, wȯn też
ju nėtkoj wopuſchcżicż ṅebudże, wȯn budże Serbow dale mȯczṅe zakitacż.

Radé zabȯdu ja wſchitko, żtoż ſo ſtawo jo, wſchu Nuzu, Żkodu, Kżiwdu ha
wſchė Ṅezbożo, kiż naſch Lud w ſtaréch Tżaſach potṙechi, déż pomoſlu,
kak ṙeṅe Serbſtwo zaſé zbėha ſo. Nadżija z jaſnémi Pruhami wſchȯn Strach
zacżėri ha wſchitku Zrudobu, déż poladam na ſerbſki Lud, kiż ſwoju Rétż
ha Wȯtczow dobre Potżinki lubuẇe ha ſej je khowacż chcze, déż Mnohoſcż
Mużow widżu rozomnéch ha zprawnéch, kiż ſo za Polėpſcheṅo Serbow
ſtaraju, déż pomoſlu, zo mamȯ Krala, kotrohoż mȯ lubẇemȯ ha kotromuż
khroble ſmėmȯ dowėricż, kiż Serbow Prawo Tżeſcżi ma ha Serbow Prȯſtwȯ
ſwȯſchecż chcze ha też dopelnicż. Tohodla: „ṅepuſchcżmȯ Nadżiju ṙanu, zo
ſo wrȯcża zwote Tżaſé!“ Ẇeleẇacz nawożuimȯ ſwoje Moczé na to, kak bȯchmȯ
Serbſtwo ſebi hajili, zo bȯ Lipa naſchej Narodnoſcże zaſ’ ṙenſcho pżecz
ha ṙenſcho zakcżėwawa. Ṅepraẇ nichtȯn, zo jomu Mȯcz ha Pżileżnoſcż
pobrachuẇe k tajkomu Skutkwaṅu, dokelż żadén tak khudé habȯ ſwabȯ ṅej,
zo bȯ knaiṁeṅſchomu nėżto tżinicż ṅemȯw! Ṅejo traż cżi date, zo bȯ
druhich wodżiw ha wo jich Wutrobach Luboſcż ha Horliwoſcż k Narodnoſcżi
rozhoṙaw, dha k naiṁeṅſchom ſam wo ſebi wȯtczinſkoho Ducha wubudżej,
pokazuj wo ſwojich Skutkach, zo ſé za Serbſtwo deṙe zmȯſlené, ha zo
twoja Wutroba za ṅe tżuje. Déż taklej wſchitke Moczé hromadże k
Wuẇedżeṅu dobroho Wotpoladaṅa ſkutkowacż budża, dha też zawėſcżi naſche
Prȯczwaṅo podarmo ṅebudże. Toho dla chczemȯ jedén druhoho napominacż ze
Swowami ha ze Skutkami ſo pohoṅwacż, zo bȯchmȯ wſchiczé dobri Sénoẇo
bȯli naſchej lubwanej Macżeṙe: Wużiczé. Jaromėr.

Póẇeſcże z rakuſkoho Kheiżorſtwa tȯn krótż jara zrudṅe klincża.
Naipṙedé: jo Kheiżor rak. narodné Sejm wo Kroṁeriżu zbėnéw. Wina jo,
dokelż woni te Nadżije, kotreż pżi Wuradżeṅu ha Poſtajeṅu nowoho Zakoṅa
za pżichodne Ẇedżeṅo Kraja doṗelṅicż mėjachu dowho ṅeiſu zpokojili.
Kheiżor jo toho dla ſam taiki Zakoṅ wudaw, z kotrohoż mó te Naiważniſche
tudé ſobudżėlimó: 1) Wſchė rak. Kraje maja ſwoju Samoſtatnoſcż tak
daloko hatż ſo to z tutém wudatėm Zakoṅom zjenoſcżicż hodżi. Wſchė rak.
Ludé ſu ſebi ruṅa ha kóżdé ma Prawo na Zdżerżeṅo ha Hajeṅo ſwojoho
Naroda ha ſwojej Rétże. Kheiżor powoẇe kȯżde Nalėto Sejm, kiż wobſteji z
dweju Dworow. Do horṅojo Dwora wuzwola narodné Sejm kóżdoho Kraja woſebe
na 10 Lėt; do delṅoho Dwora wuzwola ſo na te pola nas pṙedé wobſtejacze
Waſchṅo (indirekte Wȯlbó) na 10,000 Jenoho ha na 5 Lėt. Wuzwolené móże
bócż, kiż ma wot 5 hatż do 20 Schėſnakom Dawka. Kóżdomu Zakonej, dérbili
pwacżicż, ſwuſcha Pżezjenoſcż Kheiżora z wobémaj Dworomaj. — 2) Powna
Swobodnoſcż wo Wėṙe ha Wutżeṅu. 3) Żtoż Robotu naſtupa budże Wupwacżeṅo
tejſameje do tzjoch Telow rozdżėlene, tak zo ma jedén Tel ṅeſcż, kiż jo
wo ſwojim Praẇe, jedén tón, kiż mėjeſchc ju tżincż, jedén Kraj.

Te Waſchṅo, na kotreż Kheiżor Sejm wuzbené, bė zcżėhuwaczé: Ẇetżor 6.
Nalėtnika, dżeż Wotpȯſwani hiżcżen zhromadżeni bėchu, pżijedże Miniſter
Stadion do Kromeriża, ha powowa tónſamu Ẇetżor nėkotréch z téch
naiſwėrniſchich Wotpȯſwanéch k ſebi, zjeẇi jim kheiżorſke Wotpoladaṅo,
powożi jim krajné Zakoṅ prėdk — ha dokelż woni ze wſchėm tém ṅezpokojom
bėchu, chczéſche Miniſter ſo do Holomucza rócżicż ha Kheiżora hiżcżen
junkrótż Zbėṅeṅo Sejma ha Zjeẇeṅo poṁonwanoho Zakoṅa podlėjicż proſécż.
Żtoż Kheiżor na to wobzanknécż budże, chczéſche jim <pb n="55"/>wȯn z
Dobom Rano zjeẇicż. Mėſto ſlubenoho Wotmojeṅa pżicżeżechu pak Rano
Wojaczé, kiż Wotpóſwaném Nuczkhod do Hroda zadżėwachu, dżeż ſwoje
Zhromadżizné dżerżachu. Ha na wſchėch Haſach bė Zbėṅeṅo Sejma ha kheiż.
krajné Zakoṅ pżibité. Póliczajoẇe wukhadżachu z Dobom do wſchėch Rȯżkow
Mėſta na Wȯjeṅo 7 Wotpóſwanczow, kotziż bėchu jim wot Wóſchnoſcże
znaṁeṅeni. Nėkotréch maja, Druzé ſu cżeknéli, ha z krȯtka ſtaj dwaj pżez
Dreżdżanė pucżwawoj.

Srudne Póẇeſcże pżindu dale też z Wuherſkej: po dobótej Bitẇe pola
Kapolna, wot kotreiż ſém wo poſlenim Tżiſẇe wam pȯẇedaw, cżehṅechu
Rakuſczé dale, hatż ſo Wuheṙo pola Meczököveſd ſtajichu. Jow bė krawna
ha ſurowa Bitwa, wo kotreiż bȯchu Rakuſczé, joli ſmémó wraczlawſkim
Nowinam, kiż ſu nas hiżon jara huſto wobevali, wėricż, tżizcże zbicżi.
Woni zubichu 60 Kanonow ha 7000 Mużi. Ha wo Sczolnok pola Rėki Theis
napażechu Wuheṙo 5000 Rakuſkich ha wzachu jich po cżeżkej Bitẇe Jatéch.
Jedén rakuſki Wóſchi tulej Bitwu ſam wopiſche ha rétżi z wulkej Tżeſcżu
wot Ẇedżicżeṙa wuherk. Wóiſka Dembinſkoho. Tónlej zeſtaja ſwojich
Wuheṙow do jenoho Tzirȯſchka; Kheiżorſczé jón pżimachu; hale ṅenadżiczé
rozſchėri ſo tónlej Tzirȯſchk do Powmėſacza ha ſurowu Woheṅ ze wſchėch
Rȯżkow na Kheiżorſkich wudéri. Na Poſledku pżindżechu hiżcżen wuherſczé
Huſarojo, kiż wulke Kreipżelecżo ƀez Kheiżorſkimi natżinichu. Görgi
cżehṅe do Raab, ha chcze Rakuſkich wot zadé pżimacż ha jim wſchitke
Wupucże zadżėwacż.

Turkojo ſo też na pownócznéch Ṁezach khėtṙe k Wóiṅe pżihotuẇa; hale komu
pwacżi, hiżcżen ṅeẇemó; mawo ſo jich na ṅoho walicż ṅebudże; Turkow jo
ſo tam na 70,000 Wojakow ha 20,000 z Widwami ha z Koſami zhromadżiwo.
Dokelż bė Wȯiſko Serbow pod turkowſkej Wóſchnoſcżi nahle domoj powowane,
mėṅa nėkotzi, zo Serbam pwacżi; druzé mėṅa, zo na Ruſſow póṅdu.

Z Wina. Żtoż Zwadu ƀez Jelatżicżom ha Windiſchgräczom naſtupa, wuznaje
Jelatżicż ſam zjawṅe wo Nowinach, zo jo wón każ kóżdé kheiż. Wojak z
Ẇeſowoſcżu ha z Luboſcżu podcżėſṅené ha poſwuſchné ſwojim
Prėdkpoſtajeném ha Windiſchgräczej tak ẇele ẇaczé hatż joho ſam naibóle
tżeſcżuẇe ha lubuẇe. Wot Ṅepżecżelnoſcże Narodnoſcże dla wo kheiż Wóiſku
żeni Rétż ṅebudże; ha kȯżdé Narod budże tudé druhi jenoj na
Wutrobnoſcżi, Wutracżu, Swėṙe ha Wopruwaṅu ſoſamoho za
konſtituczionalſkoho Krala pżetṙechicż ſo próczwacż.

Na pownócznéch Ṁezach nėmſkoho Kraja (pżi delnim Wubju) ſo też wſcho k
nowoj Wóiṅe pżihotuẇe. Danſczé bėchu ṁenuiczé loṅi z Nėmczami
Schleſwig-Holſteinſkoho Kraja dla do Zwadé pżiſchli; kotréż Kraj jo po
Prawém nėmſki jenoj pod Wȯſchnoſcżu danſkoho Krala; Wobodleṙo ſu Nėmczé,
z Danami pak zmėſchani. Danſczé dóſtachu ẇaczé ha ẇaczé Pżewawu ha
chczéchu napoſledku z danſkim Kraleſtwom czéle ha tżiſcże zjenoſcżeni
bócż, ha wot Nėmczowſtwa wotpadnécż; danſki Kral to radé widżeſche;
nėmſczé Wobodleṙo pak ſo tomu zṗedżichu; Wóina ſo zbėże; Nėmczé Nėmczam
na Pomocz cżehṅechu; tola wo Malmö bó nakhwilné Mėr wobzankṅené,
Schleſwig-Holſtein woſta nėmſki; ha nėmſke Wóiſko, z ẇetża bramborſke,
cżehṅeſche zaſé domoj. — Ḃez tém pak tam Zwada ƀez dwėmaj Narodomaj
ṅepżeſta ha z tutoho wozné danſki Kral Winu, ſo wobcżeżwacż, dokelż ſo
tam ſwojim Danam Kżiwda ſtaṅe; ha dokelż tajka Hadrija ƀez Wobodleṙami
ſamémi jara żkódna jo, wotpoẇe wȯn wobzankṅené Mėr ha chcze tomu bojomu
Krajej zpomane mėcż wo kotrémż, każ wón praẇi, żane Prawo ẇaczé
ṅepwacżi, wo kokrémż Tżróda Ṅemėrnikow ludowo <pb n="56"/>Zbożo ha
Luboſcż ƀez Narodomaj dale bóle podmoṙa. Wón ṅecha Wóinu, praẇi wón
dale, wo Mėṙe hodżi ſo tomu wotpomhacż; jo pak też, déż hinak bócż
ṅemóże, k Wȯiṅe pżiholuwané. Też wón ſo, każ ſo zda, na Pomocz Ruſſow
zpuſchcża. Jandżelſka pak, tak ſo druzé nadżija, k Wóiṅe ṅebudże pżincż
dacż. Nėmſke Wȯjſko (20,000 Mużi) jo hiżon tam cżahnécż Porutżnoſcż
dóſtawo; pȯdla ſu też 7 Batallioné Sachſow.

Z Frankfurta. Jedén Zapóſwancz jo tu Naṁet ſtajiw, bramborſkoho Krala za
nėmſkoho Kheiżora wuzwolicż, tak, zo budża też joho Potomniczé tulej
Doſtojnoſcż ſtaiṅe wobkhowacż. Wėſté Welker, kiż tutȯn Naṁet ſtaji, bė
pṙedé naihȯrſchi Ṅepżecżelnik Kheiżorſtwa; zo jo wȯn nėtkoj hinak
zmóſlené, na tém jo Wina nėtuſchi zrudné ha ſtrażné Tżas, wo kotrémż
Nėmczowſtwej, tak dowho hatż rozdżėlene woſtaṅe, żane Róże kcżėcż
ṅebudża. Zo pak tónlej Naṁet żanu Pżezjednoſcż pwodżicż ṅebudże,
pokazaja te napżecżne Wotwoſwaṅa ẇele nėmſkich Komorow wo tutém
Naſtupaṅu. Nicz jenoj Sachſénſka ha Baiernſka ha druhe ſu z tém
ṅezpokojom, hale też woſobṅe Kheiżor, ƀez kotrohoż Zjenoſcżeṅa
Nėmczowſtwo ſwój Dom na Pėſk twari. Kheiżor chcze naiwóſche Kṅeżerſtwo
nėmſkoho Kraja ſédéṁom Mużam do Rukow podacż, kiż dérbja nėmſczé Kralojo
habó wot nich Wotpóſwani bócż.

Serbſka Rétż.

Żtóż macżernu Rétż zadſṗeje

Jo zawėrno Cżwoj’k huƀené

To Serbjo pėkṅe zpóznaicże

Tomu napżecżiwo ṅeſtupcże.

Hatż Rétże té ſo haṅbuẇeſch

Kiż wot Macżeṙe nawukṅeſch

Pżed czuzej pak ſo pokhileſch

Dha z Bwaznémi Zdu dóſtaṅeſch.

Hatż wot Serbowſtwa wotſtupiſch

Ha ſerbſkej Rétże zapomniſch

Rétż Wóczow też h‘cżen wopuſchcżiſch

Sej Ṁeno z Haṅbu wobcżeżiſch.

Żtȯż k Druhim chcze ſo towarſchwacż

Nas, tżeſnéch Serbow wuſmėchwacż

Ha naſchu Rétż nam zadſṗewacż

Ma Tżas ſo nas jow zdalowacż.

Żtòż ſerbſku Rétż chcze podmuricż,

Tón ṅebudże ju potepicż:

So wėſcżi budże zamolicż,

Wo ſwojich Móſlach zabwudżicż.

Żtóż wrótnė chcze ju poṙebacż

Do wétżnej Noczé zaſtorkacż

Do Cżėmnoſcże ju zatamacż

Wſchu Surowoſcż ma dotżakacż.

Krl.

Jutze Popowṅu tzoch zmėje budéſch. czérkw. Towarſtwo Spėwaṅo na Schuli.

Jutze Popowṅu zmėje Radworſke ſerbſ. Towarſtwo. Zhromadżiznu. Cżjėſla.

Jutze Popowṅu zmėje Khrȯſtż, ſerbſ. Tow. Zhromadżiznu w Leṅe.

♣II.♠ Nameſtnik Mrós.

Sṙedu Ẇetżor Zhromadżizna budéſch. czérk. Towarſtwa.

Naẇeſchtk.

Wſchiczé Starſchi, kiż chczeidża, zo bóchu jich Dżėcżi do tachantſkej
Schule hoṙewzate bóli, dérba teſamo hatż do markrownoho Tédżena zapiſacż
dacż ha dopokazacż, zo maja Jėtra zcżėṗene. Dżėcżi budéſchinſkej Woſadé
pak ſu wſchitkeṙeṅe zapiſaṅu, kiż budża hatż do Michawa 6 Lėt ſtare.
Buk.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

12. Tżiſwo. 24. Dżeṅ Nalėtnika. 1849.

Sẇaté Kżiż.

Déż Spar zandżelene cżiżcżi

Wȯtżka mawoh’ Dżėcżatka,

Modliwſchi ſo Macżer bliżi,

Żtżiṅi, zo b’ joh’ żonwawa:

Kżiż!

Swabo ſu ’żcżen joho Moczé,

Wodżi joho ſém ha tam;

Macżer nawutżi joh’ bórzé

Zo bȯ mow ſej tżiṅicż ſam:

Kżiż!

Ṅezbóżné kiż z Dopuſchcżeṅa

Ṅeſe cżeżke Bṙeṁeṅo,

Tola namka Zẇeſeleṅa

Pżed tżimż kletżi; — żto to jo?

Kżiż!

Modżenczej ſo pali ẇólṅe

Wo Wutroƀe Horliwoſcż,

Déż pak rėſchnu Żadoſcż tżuje,

Żto jom’ ſkhowa Póczcziwoſcż?

Kżiż!

Ze zeſkṅenej Schiju bliżi

Staré Muż ſo do Hrowa,

Nadżija joh’ ṅewopuſchcżi!

Żto jo, ztżimż ſo podṗera?

Kżiż.

Déż jo boże Cżėwo dóſtaw:

Ze Swojmi ſo rozdżėla;

Déż jo Wſchitkim Ruku podaw

Żto naipoſled’ wokoſcha?

Kżiż.

Ẇele jo jich pżewodżawo

K Hrowu joh’, dżeż wotpotżẇe,

Wrócża ſo joh’ wobżarujo

Na Hroẇe ’żcżen woſtaṅe:

Kżiż.

Z tżėſkaho pżewożene wot Jaromėra.

Z Rakuſkeje. Rakuſke Pójeſcże nitżo wot téch poſleni krótż ſpowṅenéch ha
za Rakuſkich czéle pżeratéch Bitwow ṅeẇedża; — ẇele ẇaczé wupraẇa, zo ma
kheiżorſke Wóiſko hiżcżen ſwoje Mėſto, każ jo pṙedé mėwo. Zpowṅa jenoi,
zo ſu nėkotzi niſchi Wóſchi z Ṅerodu ha Ṅewobladajnoſcżu pżi Rėczé Theis
Wuheṙam podleiżeli ha toho dla hiżon pżed Sud poſtajeni.

Windiſchgräcz budże, każ ſo praẇi, ſwoje naiwóſche Wóiſka-Ẇedżerſtwo wo
Wuherſkej wotpowożicž, ha na joho Mėſcże Schlik pżez pownóczne, ha
Jelatżicż pżez jużne Wóiſko porutżicż. Windiſchgräcz pak budże wóſchi
Dwórnik (Oberhofmeiſter) pola joho Majeſtoſcże nėtuſchoho Kheiżora.

Agramſke Nowiné póẇedaja, zo ſu Serbja rakuſkomu Wóiſkej do Woſow
panéli, dokelż tute kheiż. Wóiſko Serbow narodné Wuberk z Moczu
rozehnawo bėſche. Oh to jo jara zrudne! — Dale tam ſteji, zo ſu Wuheṙo
wo Sedmihródſkej dobówali, wowne Mėſto Herrmannsſtadt pżedobóli, ha
rakuſke ha ruſſénſke Wóiſko wotehnali (???).

Módſi Séhn Windiſchgräcza jo wot Wuheṙow popaṅené. Joli wėrno, dha dṙe
ſo jomu wo téch Rukach deṙe ṅepóndże.

Z Wina. Mordaṙo Miniſtera Latura (tżitai druhe Tżiſwo Jutnitżki 1848) ſu
ṗecżo wotſudżeni. (Macż jenoho wot ṅich jo pod Napoleonom za Wojaka
ſwużiwa.) Tſjo ſu k Sṁercżi, dwej. k dwaczécżilėtnomu Jaſtwej.

Z Holomucza: Kheiżor ſo hótuẇe do<pb n="58"/>kelż chcze jedén dowhi Pucż
tżinicż, wón jo na tém, ſwoje czéwo Krajiné pżeṅcż.

Pola nas ſo póẇeda, zo budża na nowu Mėſacz hiżon zaſé z nowa Wojaczé
wuzbehani.

Z Italſkej. 12. Nalėtnika pżindże jedén wot ſardinſkoho Krala Alberta
wotpóſwané Wóſchi do Mailanda k Marſchalei Radeczczé z tém Póẇeſtwom, zo
budże ſo po wotbeiżaném Tżaſu Mėra Wóina z nowa zapotżecż. Wina toho jo,
dokelż jo ſo Marſchal Radeczki, każ tamón praẇeſche, napżecżo tém pżi
Poſtajeṅu Mėra tżiṅeném Slubam pżeſchow. Radeczki na to czéle tżiſcże
anicz ṅewotmoji hale wobkrucżi jenoj Dóſtacżo pżepóſwanoho Wozjeẇeṅa.
Talej Póẇeſcż bė bórzé po czéwém Mėſcże znata, wubudżi nimomėru wulku
Ẇeſowoſcż ƀez Wóiſkom, Strach ha Rózbu ƀez Wobodleṙami Mailanda. Ẇetżor
Radeczki dóſta rimotne Swawa-Wowaṅo, ha naſaitra zarétża wón taklej na
ſwoje Wóiſko: Wojaczé! Hodżina, za kotreiż ſmó dowho żadali, jo ſo
pżibliżiwa! Ṅepżecżel, z kotrémż mó wulczémóſṅe (großmüthig) Mėr
tżiṅachmó, jo tónlej Tżas ktomu nawożiw, nas z nowa z Wóinu wobkżahnécż.
Tón Pżeradu ṅehidżaczé Kral wupżeſtṙeja hiżcżen junkrótż ſwoju Ruku za
italſkej Krónu. — Wojaczé! mó mamó z témi ſamémi Ṅepżecżelami tżinicż,
kotréchż ſmó pola St. Luczia, Volka ha Kuſtocza zbili! Toho dla do
prėdka! wo jich wowném Mėſcże budżemó jomu Kazṅe ſtajecż! Do Turina
(wowne Mėſto Zardinſkeje) ẇedże nas naſch Pucż!“ — Taklej rétżi tón pżez
80 Lėt ſtaré Schedżiwcz ha Ẇedżicżer rakuſkoho Wóiſka wo Italſkej.

Heẇak jo wo druhich Krajach Italſkeje wſcho pżi ſtarém: Republikanaṙo wo
Roṁe ṅemdṙe zakhadżeja. Lud hiżom jo khėtṙe za tém pżiſchow, zo dṙe móża
jich Ẇedżicżeṙo ẇele ſlubicż hale mawo dżerżecż; woni ſu jich toho dla
praẇe ſécżi ha budża ẇeſowi, déż budża wot ṅich wumożeni.

Z Ruſſénſkej: Kheiżor jo pżez jedén Wukaz wot 4. Nalėtnika pżikazaw: zo
ma ſo ſwoje czéwo Wóiſko k wóinſkomu Pżecżahaṅu pżihotuwane dżerżecż. Ha
ƀez tém hatż ma ſo Ẇetżina ruſſénſkoho Wóiſka na galliciſkich Ṁezach
zhromadżecż, budże druhi, ṁzenſchi Tel na ẇetżornéch Poṁezach Bramborſku
wobkedżbuwacż. Tute Wóiſko mawo ṅebudże, dokelż ſu też cżi hiżon
wotpuſchcżeni, zaſé pżiſtupicż dérƀeli.

Turkowſka ſo dale bóle k Wóini pżihotuẇe. Wo Konſtantinopel, wownomu
Mėſcże turkowſkoho Kheiżorſtwa, jo wulke Hibaṅo, ƀez Ludom Radoſcż ha
Ẇeſelo, zo budża junkrótż Kżeſcżijanow zaſé napadwacż.

Z nėmſkoho Kraja.

Z Bernburka. (K Pownoczé wot Lipſka) Na tzi Bėtl Lėta traje hiżon pola
nas Ṅeṁer, natżiṅené wot Mutżeṙow ha Stawow bramborſkeje wottenateje
Komoré, każ jo ſo toho ruṅa wo ẇele Mėſtach ſtawo. Tola nėżto taike każ
pżetżorawſchim, bėſche nam czéle ṅeznate. Jedén Jėrchownik (Gerber), kiż
bė hako Ẇedżicżer Liwiczé wo ṁenwanej Komoṙe znaté, bó ſadżené. Z tém
ṅezpokojom żadochu joho Pżecżelo joho Swobodu, ha dokelż ſo to ṅeſta;
pżiberaſche jich Zwóſcż bóle ha bȯle ha wo wulkej Mnohoſcżi wobſadżichu
woni Kheiżu, dżeż Appellatzionſke Sudniſtwo tulej Należnoſcż
wuradżuwaſche. Nėkotzi ſtupichu z Moczu do Stwu ha wupraẇichu z nowa
ſwoju Żadoſcż za Swobodu Jatoho, ha budżachu pżez ſtaine Harwaṅo
Wuradżeṅo Sudnikow. Ḃez tém tżakaſche nadobṅe zhromadżené, ze Sochorami
ha Czėlbami wobroṅené Lud pżed Kheiżu na Wobzankṅeṅo Sudniſtwa; ha
dokelż to ṅemȯżeſche wutżakacż wumożi z Moczu Jatoho, kiż ſo Dżijomu
ruṅa do Swu Sudniſtwa wali. Na to pżicżeżechu Wojaczé; Ludej bė
porutżene, ſo rozeṅcż, żtoż pak ſo ṅeſta. Wojaczé wobſadżichu ſudniſku
Kheiżu; Lud ſo też k tomu twócżeſche, ha jich wuſṁeſcheſche. Nėtk bó z
Kheiżow na Wojakow czėlane, żtoż bė Wina, zo woni z <pb
n="59"/>Bajonettom pżimachu ha jich dwȯiczé z Kulkami poſtrowichu.
Nėkotzi wot Luda pażechu; raṅenéch bė na wobemaj Stronomaj ẇele. Na
Skhodże appellatzionſkoho Sudniſtwa, dżeż ja bėch, widżach ṗecż Mordwéch
leiżo. Kulki pżeletżachu hatż do Hradneje Stwu ha jena rani Kenczleṙa
toholej Suda. Na to bo Droha tżiſta ztżiṅena, téch Mordwéch nichtón
preicż ṅenoſeſche, hatż do Noczé. Mėſtatżko bė wot Wóiſka wobleṅene.

Bramborſczé Pėſchczé każ też Huſarojo, kiż na bliſkich Ṁezach hiżon
dawno na taike Pżipadnoſcże hótowi ſtejachu, cżehṅechu pżeproſcheni do
Mėſta nucz, ha nichtón ṅepraẇi jenoj Muk.

Z Dreżdżan. Dowhi Tżas ſu naſchi Wotpóſwani wuradżili, hatż jo
Sachſenſka winwata, ſo nėmſkomu frankf. Mȯcznarſtwu też wo tém
podcżėſnécż, ha na joho Porucżnoſcż ſwojich Wojakow do Holſteinſkeje
póſwacż. Wot toho ſo ṅeſtaraiſchi da nowu wȯinſki Miniſter Rabenhorſt,
Regimentej Mara Porutżnoſcz Mėſto wopuſchcżicż. Sobotu Rano poda ſo
pṙeni, Popowṅu druhi Tel poṁenwanoho Regimenta na Pucż. Wón pżebóẇe nėtk
wo Wokownoſcżi Lipſka, ha tżaka na dalſchu Porutżnoſcż. Na joho Mėſto
pżicżeże jedén Batallion wot Regiment Alberta do Dreżdżan, kiż hatż
dotal w Budéſchiṅe ſtejeſche.

Z Dreżdżan. Naſch Kral jo ſwojich Wojakow, kiż do Schleswig-Holſtein
cżahnu, taklej poſtrowiw:

„Wojaczé! Wótczina was powowa, wo Zjenoſcżeṅu z druhimi nėmſkimi
Wóiſkami, do Wóiné! To jo k waſchej Tżeſcżi! Wȯ budżecże ſo prȯczwacż,
ku Khwalbu ſachſenſkeje Brȯṅe wobkhowacż, kotruż ſu waſchi Wótczojo wo
mnohéch Bitwach ze ſwojej Kreju dobȯli. — Zpomncże na waſchu Pżiſahu,
każ ſo prawém Sénam wótcznoho Kraja ſwuſcha, bódżcże ſwėrni Towarſchi
ƀez ſobu ha druhich nėmſkich Narodow, poſuſchni waſchomu wóſchomu
Ẇedżicżerej, kotrohoż nėmſke Mȯcznarſtwo wam prėdkſtajicż budże.
Ṅezabócżcże pak tola też żeni, zo jo pȯdla Khrobwoſcże Poſuſchnoſcż ha
Wobkedżbuwaṅo Ṙadnoſcże Podeṗera wojerſkeje Tżeſcże.

Mój lubowanė Wuj, Préncz Albert z wami pocżehṅe; wȯn jo zwolené, wſchu
Prȯczu ha wſchė Strachi z wami dżėlicż. Bódżcże jomu ſwėrni Towarſchojo.
Moje nailėpſche Pżecżo was pżewodżuja. Bedrich Awguſt.

Z Frankfurta: Wóndaṅo zpomṅené Naṁet Welkera: bramborſkoho Krala za
nėmſkoho Kheiżora wuzwolicż, jo z 283 Woſami (kiż pżecżiwo) napżecżo 252
Woſam (kiż za tón Naṁet bėchu) wotcżiſṅené.

Z Rakuſkeje. Bitwa pola Kapolna jo tola zawoſṅe ſurowa bócż dérbjawa.
Kheiżorſkich jo tam 1500, Wuheṙow 4000 panéwo. Ha kak ẇele haklej budże
Raṅenéch. Tak ſo rak. Wójſko pżeczé poṁenſchi; turk. Serbja ſu też
wotſtupili — ſamo rakuſczé Serbja ſo zdadża napżecżiwni, dokelż ſo jich
narodném Prawam wulka Kżiwda ſtaṅe; mėſto toho Wuheṙo wſchėdṅe Pżipad
dóſtanu. Tak te Wėczé tam nailėṗe ṅeſteja. Wóſchi Hammerſtein jo z
Gallicziſkej ze 10 Battalionami Rakuſkich z nowoi Nadżiju naṗelniw.

Z Hamburka ha z Bremen piſaja, zo tam ẇele Tawſént Ludżi, kiż chczeidża
do Ameriki pżecżahnécż, tżakaja, ha ṅemóża pżez Moṙo, dokelż tam żane
Tżowmȯ ṅeiſu; Dżen wote Dṅa jo też Pwacżeṅo za to dróſche ha drȯſche. Na
jandżelſkich Brówach jo jedén wulki Tżowm do Żkodé pżiſchow ha pżez 200
Ludżi, z ẇetża czéwo Swȯjbó Żiẇeṅo zubili.

Kṅ. Imiſch z Budéſchina naſchej Knihowni zcżėhuwacze Knihi pżipóſwa:

1) Serbai, habó, żtoż ſéṗeſch .... 2) Ribowcżeṅo 3) Tżaſopiſ Macżiczé
ſerbſk. ♣II.♠ Żeſchiwk. Za tutón ſṁelné Dar praẇi wutrobné Dżak wo <pb
n="60"/>Ṁeṅe wſchitkich Stawow ſerbſ. Tow. na budéſkim Seminaṙu Kral,
Starſchi.

Pżichodnu Póndżelu ha Wutoru budża w tachanſkej Wutżerni zjawne
Pruhwaṅa. Rano wot 1/2 8, ha Popowṅu wot 2. —

K témſamém pżeproſé naipṙedé naſchich ſchulſkich Prėdkſtojecżeṙow ha
Wótczow, dale Starſchich ha wſchėch Pżecżelow Modoſcże wutrobṅe.

Buk.

J. w Khróſtżiczach: Ei, Ei, Jurko, mój ṙané Wujko, Té ſé mi pżaw tak
ṙeṅe. Ṁei Dżak, mój lubu Jakubko, za twoje kraſne Pżeṅo!!

Wſchak wſchitko deṙe wotbeiża

Ha nam te Dṙeṁo wotewza.

W Bud. 20. Nal. Kralowſky.

Jutze Popowṅu tzjoch ſerbſke Spėwaṅo na tachanſkej Schuli.

Z Ralbicz: Kóżdoho, kotréż Jutnitżku pżeze mṅe dóſtaṅe, proſchu, zo
chczéw mi za tu ſamu 6 nſl. 5 Now. na tzi Mėſaczé (wulki ha mawé Różk ha
Nalėtnik) bórzé zapwacżicż.

Hiczka, Wutżer.

Zwudacżo Wudantżka wo 9. Tżiſẇe 1848: Paſter, to jo Mėſacżk ha Wowczki,
to te Vėżki.

Nėtkoj pak hiżcżen ſo tebe, lubu Pżecżelo, za jeném praſcham: tȯn Kużow,
z kotrohoż Paſter ha też Wowczki ſrėbaja, żto to jo?

Nowo Wudantżko.

Znajeſch té tu wulku Kheiżu, twaṙenu na ṅewidżowne Stopȯ? Żtȯ ju mėri,
żtó ju woboṅdże! déż żadén wo ṅej ṅewoſtaṅe? Podżiwṅe pak jo też
twaṙena, po ṅewopżimṅetéch Kazṅach. Sama ſebi Swėczu zaſwėcżi kiż ju
wſchėdṅe, kraſṅe wobſwėcżi. — Też Tzėchu ma, każ żklencżanu, ruṅe każ
wot jentżkoho drohoho Kamużka. Tola hiżcżen żadén mudré Miżter ṅewidżaw
jo toho, kiż jo ju twariw.

Tu Kheiżu, móż té mi ju wudacż,? — ha też tu Tzėchu pokazacż? — ha
znaṁenicż tu Swėczu, kiż wo Kheiżi ſwėcżi?

Macżicza ſerbſka.

Stawó Towarſtwa Macżiczé ſerbſkeje dóſtanu wot Jutrow 1848 hatż 1849,
tute Knihe: Serbſke horṅe Wużiczé — Serbaj, (Pȯẇedantżko) — druhi
Zeſchiwk Tżaſopiſa — Ribowcżeṅo — Stawizné Jeruſalema — tzecżi Zeſchiwk
Tżaſopiſa. — Tute Knihe dȯſtaṅe kóżdé Staw Macżiczé hiżon nėtk. Dale do
Jutrow hiżcżen dȯſtanu: Wėncz Poẇedantżkow — żtwȯrté Zeſchiwk Tżaſopiſa
ha ſnacż też: Bohuſwaw z Dubowiné. Heẇak budże ſo ƀez Stawó Macżiczé 1.
Zẇaſk Jordanoweje Jutnitżki wot Lėta 1842 ha potom też potṙ bna Litżba
Jakubowoho dreżdżanſkoho Prėdwaṅa rozdawacż.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožka 2 tol. — nſl. tež 1 tol. 22 1/2 nſl.

Pſcheṅcza 4 = 7 1/2 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 10 = — 2 = 7 1/2 =

Jahwé 5 = 12 1/2 = — 5 = — =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Kana Butré 10 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

13. Tżiſwo. 31. Dżeṅ Nalėtnika. 1849.

Pżed Bowoṅtżku.

Cżichi Póſt tu Kónczej beiżi,

Radoſtné Tżas pżikhadża;

Jutrowṅtżka mi w Móſlach leiżi,

Mi ſo dżije wot Koṅa.

Jutze mamó Bowoṅtżku

Za Tédżeṅ żno Jutrowṅtżku.

Póſtne Woſé wotmelknuja

Ha wſchė zrudne Khėrluſche;

Mėſto ṅich te Haleluja

Ẇeſele ſo zaſpėẇe.

Jutrowne żno Khėrluſche

Nawuknéw ſém doſpowṅe.

Wſchudżom rétżi ſo wot Koṅi

Wot Gratu ha wot Banta.

„Sobu rajtwaw ṅejſėm loṅi

„Lėtſa ṅeṅdże Wotrada!“

Kóżde ſtatne Pacholo

Plecże Koṅa kżiżerſkoh.

Wotrohi ſej zabȯcż ṅecham,

Koṅa zmėju ṅemdroho;

Nėżto Ważne pak ’ſchcże tṙebam:

Banta ṅimam żadnoho!

Do Kulowa Bowontżku

Po ṅón dóṅcż ſam ṅemóżu.

Duż Was proſchu luboſcżiẇe,

Kiż na Heṙmank póndżecże:

Dopomṅcże ſo na mṅe miẇe,

Bant mi ſobu pżiṅeſcże;

Zjewcże pon pżez Jutnitżku

Zo pa Was jón wotholju.

Zo Wam też tu Barbu praju,

Kotraż mi jo najlubſcha.

Wona jo wo naſchim Kraju

Mȯdra bėwa tżerẇena;

Ha to Koṅej k Wopuſchi

Wėſcżi deṙe pżiſtoji.

Déż bó Wėtſiku ſo zmahaw

Bant mój ſerbſki kżiżerſki,

Dha bó Kóżdé na ṅȯn ladaw,

Ha bó prajiw, wėrcże mi:

„Bant najṙenſchi, Duſchanecz!

„Tón ma Boſcżi Nėſchporecz!“

♣Bosći Nyšporec z Delan.♠

Z Raknſkoho Kheiżorſtwa.

Wuheṙow bė Póẇeſcż wot bramborſkoho nėmſkoho Kheiżorſtwa jara ſẇeſeliwa.
Woni ſo nadżachu, zo budże, hai zo dérbi z toho Wóina ƀez Rakuſkej ha
Pruſkej naſtacż. Żkoda, zo z bramborſkim Kheiżorſtwom nitżo ṅebudże. —
Dale zẇeſelja ſo woni na nowoj Wóiṅe wo Italſkej ha mėṅa, zo budże
Kheiżor ſwoje wuherſke Wóiſko tam nuzniſcho tṙebacż ha Koſſuth ſkoro
zaſė wo Wiṅe bócż mócz. Dhé bó woprawdże Kheiżor ſwoje Wóiſko z
Wuherſkej zcżahnécż dérbjaw, dha to Wuheṙam nitżo ṅepomha, dha zmėja tam
Ruſſow. — Hale, hale! z Rakuſkeju tola deṙe ṅeſteji, hatżruṅe jenej
czéle druheje Winé dla: ſtrażṅe wo Nuczkowném Rakuſkeje ſamoje wonlada,
żtoż móże Podeṗera za Wuherſku ha Italſku bócż. Te nowo Zakoṅe ṁenuiczé,
kotreż nėtk Miniſterſtwo ſamo wudaẇe, nikoho ṅezpokoja, dokelż wo
ważnéch Wėczach dóſtatu Swobodu potwocża. Tak jo na Pżikwad: Swobodnoſcż
Cżiſchcżeṅa pżez Zakoṅ pże wſchu Mėru pżikrotżena. Wudawar Nowiné dérƀi
na Mėſcże, dżeż ſo cżiſchcżi, pżebówacż (zo bȯ zmolom Wóſchnoſcżi <pb
n="62"/>k Ruczé ſtaw), — dérbi dale 10,000 Schėſnakow zawdacż (zo bóchu
joho hiżcżen wėſcżiſchoho mėli). Ha tak też z druhimi, woſobṅe żtoż
Prawo ſwobodnéch Zhromadżeṅow naſtupa. To ſo mi ważniſche zda hatż żto
druhe.

Cżi wo Italſkej, woſobṅe wo zardinſkim wowném Mėſcże Turin pżebówaczi
Swoẇeṅo ſu na ſwoẇanſkich Bratrow w Tżechach, ha Illirſkej Pżipiſma
wupóſwali, wo kotréchż jich pżeproſcha, ſo z nimi napżecżo Potwotżeṙam
ſluƀeneje Swobodé, za kotréchż rakuſke Wóiſko wudawaja, zjenoſcżicż.

Żtoż Wótnu wo Wuherſkej naſtupa, zhoṅimó, zo ſo taſama na wſchėch wot
Rakuſkich wobſadżenéch Stronach z nowoi Moczu zapotżṅe. Ban Jelatżicż,
wot kotrohoż dowho nitżo zhonili ṅeiſmó, cżehṅe do Prėdka. Wóiſko
Todorowitża, pżi kotrémż ſu też Serbja, ſteji ſreidż Sczegedin ha
Thereſiopel. Poſleṅe Mėſto ſo jomu ſélṅe wobaraſche. Wo Sedmihródſkej jo
Bem Herrmannſtadt pżedobow ha Ruſſoẇo z ẇele Wobodleṙami z Mėſta pṙecż
cżehṅechu. Bem, hatż bė wobſadżene Mėſto wurubiw ha zapuſcżiw,
cżehṅeſche też zaſé dale. — Na ſedmihródſkich ha gallicziſkich Poṁezach
ſu ſo 20,000 Burow ſami wot ſo zjenoſcżili, ha ſteja hotowi, Khejżorſkim
na Pomocz pżiṅcż.

Wóndaṅo zpowṅené Ṅemėr ƀez jużnémi Serbami jo zaſé zpokojené. Kheiżor jo
pżez ſwoje Miniſterſtwo Mandat wudaw, wo kotrémż wón wſchė wot Serbow
loṅſche Lėto nadobóte Prawa za dobre zpóſnaje.

Z Wina. Pola nas rėka, zo chcze Bamuż k nam pżincż. — (Wón budże ſo
paſcż).

Z Italſkej. Na 20. Nalėtnika pżeṅdże rakuſke Wóiſko Rėku Ticzino, kotraż
jo Ṁeza ƀez Rakuſkeju ha Zardinſkeju. To ſo ſta pżi rimotném
Swawa-Wowaṅom Wóiſka za Kheiżora ha Radeczku. Żadén Ṅepżecżel ſo
ṅepokaza, mó wuladachmó jenoj nėkotre Póſte, kotreż pak kwatajo
cżeknéchu. — Tón Kraj, kotréż rakuſke Wóiſko naipṙedé naſtupi, rėka
Piemont, ha ſwuſcha zardinſkomu Kralej. Radeczki jo zczėhuwacze Piſmo
wozjeẇiw: „Wobodleṙo Piemonta! Znajowne jo, zo Waſch Kral zandżene Lėto
napżecżo wſchėm ludowém Prawam Zeṁu Kheiżora, mojoho Kṅeza, napaże.
Tónlej Napad, kiż wo Stawiznach Ludow żadén ſebi ruṅa ṅima, ſém ja
pżedobȯw. Waſch Kral bó Wam te Zapuſcżeṅa ha Surowoſcże Wóiné zalutowacż
mow, dhé bó wón, każ mó chczėchmó, Mėr ha Pokoi tżiniw. Mėſto toho pak
wón, Tżeſcże lakomnéch Wotpoladaṅow powné, z nowa Krajam Kheiżora mojoho
Kṅeza rozé — ha ja dérbu waſche pwódne Hona z Wóinu wobcżahnécż. Jomu
potaikim, nicz mi, dżakuẇecże wó Ṅezbożo, kotreż tónlei ṅezprawné Napad
na was pżiṅeſcż budże. Ja pżindu z mojim Wóiſkom, zaſtrożeném Ludam Mėr
pżiṅeſcż. Tola Ṅezbożo, kotreż kóżda Wóina ſobupżiṅeſe ja ṅemóżu czéle
wotwobrocżicż; nadżiju pak ſo, Ṅadnoſcż mojoho Wóiſka zmėje Was ha
waſche Kubwa zaṅdż. Ṅemėſcheicże ſo do wóinſkeje Rhé, daicże to Wojakam
wutżiṅicż. Wó bóchcże heẇak, be wſcheje Nadżije Dobócża, Wóinu jenoi
ſurowiſchu ztżinili, mi pak Móżnoſcż, ju polożicż, wzali. Nichtón ṅejo
tak ṅezprawnu Wóinu zapotżaw, każ waſch Kral napżecżo mojomu Kheiżorej;
żeṅi nichtón tak ſprawnu ẇed, każ ja napżecżo wam ẇeſcż nuzuwané ſém. Ṁe
ṅewabja Wotpoladaṅa Kraje pżedobócż, każ waſchoho Krala Alberta, ja
chczu jenoi wobaracż Prawa mojoho Kheiżora, ha Ṅedotkliwoſcż (Integrität
toho Kraja, kotromuż jo waſche Kṅeżerſtwo wo Zjenoſcżeṅu z Ṅemėrnikami
tak napżecżiwne.“

Kral Albert jo wėſtomu Chraczanowſkomu (też zaſé jedén Polaka, — cżi ſu
tola wſchudżom!) wóſche Ẇedżerſtwo ſwojoho Wóiſka napżecżo Rakuſkim
pżepodaw. Wón jo jara kruté Muż: dwaj wojerſkej Wóſchej ſtaj
wotſadżenej, hiżon nėkotzi Wojaczé Ṅepoſuſchnoſcże dla zatzeleni. Wone
rėka, zo jo téch poſleṅich khėtṙe ẇele. Déż wo Wȯiſku taiki Duch kṅeżi,
— dha dṙe też z wulkim Zbożom woiwacż ṅebudże. — Zaſé <pb n="63"/>dale
też piſaja, zo hiżon ſu nėkotre Kompanije na Stronu Rakuſkich
pżeſtupili. —

Z Roma. Żkoda naſchich ṙanéch kraſnéch Zwonow! Te nas ṅebudża ẇaczé do
Domu bożoho wowacż. Naſche lubo republ. Kṅeżerſtwo jo za dobre zpóznawo,
je dele wzacż ha — z ṅich Kanoné lecż. — Biſkop z Mėſta Gubbio leiżi w
Jaſtẇe. — Tón znaté Kardinal Meczczofanti jo na 14. Nalėtnika wuṁrew;
wón bė rodżené w Lėtu 1774, ha woprawdże Muż, każ jich jedén poṙedko
namaka. Wón znajeſche na ſédém-dżeſat Rétżow; ha ṅerozeṁeſche jenoi
teſamo, hale móżeſche je też zẇetża rétżecż.

Z Pokwadniczu romſkich Republikanaṙow deṙe ṅeſteji. Lėtne Dawki Kraja
wutżiṅa na 4 Millioné; — woni pak ſu hatż dotal hiżon 14 Millionow
wudawali.

Żpanſke Wóiſko ſo wo Neapolitanſkim namaka, ha tak budże dṙe ſo pola nas
też ſkoro Wóina zapotżecż. Naſchi nimaja ẇele Stracha pżed ṅimi, dokelż
wone rėka, zo zardinſkomu Kralej na Pomocz póndża.

Nainowſche Póẇeſcże z Italſkeje: Radeczki jo wulku Bitwu dobów.

Z Frankfurta. Na naſchim narodném Sejṁ żane ṙane Rétże ṅedżerża, kotreż
ſu jara drohe, ha z kotrémiż ſo jenoi Tżas podarmo pżetżini. Woni romadu
pżindu, ha jenoi woswaja; ha Mėſto toho, zo pṙedé jedén, pżindu nėtkoi
wſchėdṅe dwaj krótż do Hromadé. Dhé bóchu woni to hiżon pṙedé tak
tżinili, móli wėſcżi hiżon dawno hotowi bócż. Zo pak woni to nėtkoi
haklej za tém pżindu, na tém jo Wina, dokelż nėkotre Kraje ṅechadża jim
żane Ṗeṅezé ẇaczé dawacż: Bramborſka Wóſchnoſcż ſwojim frankf.
Zapóſwanczam żanu Zdu ẇaczé ṅedaẇe, ha ſachſénſka Komora ſo wobara
Pżidawk, kiż wot frankf. Wudawaṅow na naſch Kraj pżidże, wottedacż.

Czéwo frankf. Miniſterſtwo jo wotſtupiwo. Miniſter Gagern jo ſo wo jenei
doṁaczej Zhromadżizṅe wupraẇiw, zo Wina jich Wotſtuṗeṅa ṅejo Wotcżiſṅeṅo
Naṁeta Welkeṙa, hale Zṗedżeṅo nėkotréch, też téch mawéch nėmſkich
Wóſchnoſcżow. Tute Zṗedżeṅo, praẇi wón, ſtaṅe ſo na Żtżuwaṅo Rakuſkeje;
ha jo ſo woſobṅe pżi Wobroṅeṅu nėmſkoho Wóiſka napżecżo Danſkim zjawṅe
pokazawo. — Dha tola naſcha Sachſénſka pódla ṅejo, kotraż jo napżecżo
Woli nėkotréch naſchich dreżdżanſkich Zapóſwanczow ſwoje Wóiſko
wotpóſwawa ha naſcha krajna Wóſchnoſcż ſebi Winu dacż ṅetṙeba, déż z
nėmſkej Jednoté nitżo ṅebudże. — Naſch pṙedawſchi Miniſter z Pfortén jo
wot Arczé-Wóiwodé Jana pżeproſchené Porutżnoſcż dóſtaw, nowo
Miniſterſtwo hromadu zeſtajecż. Dokelż pak to jara cżeżka Wėcz, jo wón
to wotpoẇew.

W Frankfurcże ſu na 28. Nalėtnika pżi druhim Wotwoswaṅu bramborſkoho
Krala za nėmſkoho Kheiżora wuzwolili. 248 Sobuſtawow, naizkeṙe z Liwiczé
ha Rakuſczé ſobu ṅewozwachu. 25 Zapóſwanczow du z tutej Póẇeſcżu do
Barlina. Zhromadżizna woſtaṅe tak dowho w Frankfurcże, hatż budże nowa
wuzwolena.

Czéwo nėmſke Wȯiſko, kiż do Schłeswig-Holſtein cżehṅe, jo 58 Batalionow
ſélne ha ma 96 cżeżkich Czėlbow. Bramborſki General-Leutnant z Prittwicz
jo za joho wȯſchoho Ẇedżicżeṙa poſtajené.

Naſchich ſachſenſkich Wojakow ſu w Barliṅe jara deṙe hoṙewzali. Kral jo
jim w Kaſernach Hoſcżinu pżihotuwaw ha Wóſchi ſu pola ṅoho woƀedwali.

Z Wraczlawu: Wȯſchi Präſidenta Schleſiſkeje jo naſchim Mėſtżanam Bróṅe
wotpowożicż pżikazaw. Kaika Hara bȯ ſo pżed nėkotrémi Mėſaczami taikej
Pżikazṅe dla ſtawa, ƀez tém hatż nėtk z Ẇeſowoſcżu wſchiczé tute jim
hiżon wobcżeżne Dreṁo wottżaſnéchu. Nėkotzi Wóſchi dṙe ſo trochu
hȯrſchachu, hale be wſchoho Zakomdżeṅa poſuchachu. — Też z toho móżemó
ſebi Wutżbu wzacż: naſchi Serbja, kiż ſo wobronéli ṅeiſu, dokelż po
ſwojim naturſkim Rozoṁe zpóznachu, zo <pb n="64"/>to żadén Wużitk nima,
ſebi ṅetṙebaja Bróṅe wzacż dacż.

Noczé 16. Nalėtnika wumṙe po jara krótkej Khoroſcżi joho Majeſtoſcż
Wilhelm ♣II.♠ Kral Hollanda, Préncz z Oranien, Wulki Wóiwoda z
Luxenburga, Wóiwoda z Limburga. (Luxenburg ha Limburg ſtaj nėmſkej
Krajiṅe). Wȯn bė rodżené 6. Hodow. 1792 — ha bė Kral wot 1840.

Serbſka Rétż ſo woprawdże pżeczé dale ha bȯle rozſchėrokoſcża; ſamo na
tżerẇenéch „jutrownéch Jeikach“, kotreż mawo Dżėcżi k zelenom Żtwórtkei
wot ſwojich Kmótrow dóſtawaju, jo wona ſwoje Mėſto namakawa. Pżirunamó
jene taike jutrowne Jeiko z druhimi joho Ruṅecża, hale ƀez Napiſma, habȯ
jenoż z nėmſkim, każ ſmó je heẇak pżeczé widżeli, tak ſo wone ƀez nimi
wuznaṁeni, każ powné Nalik ƀez ṅepownémi! Telei ſerbſke Napiſma dṙe pak
ſu też nėkotrém Serbam ṅelubo, każ wſcho ſerbſke, hai ſamo naſcha
lubuwana Jutnitżka! Dokelż pak ſo tola kóżdom horliwom Serbei lubja, tak
praẇimó Dżak ha Swawu tém Króſtżanam, kotziż jutrowne Jeika z
pżiſtoinémi ſerbſkimi Róntżkami wudebja.[10]⁾

Tédżenſke Nowiné nam wo 12. Tżiſẇe na ſpodobne Waſchṅo poẇedaju, zo ſu
zandżenu Ṅedżelu (18. t. M.) za naſchich evan. ſerbſkich Bratrow w
Dreżdżanach druhe ſerbſke boże Swużbė wotdżerżane. To też nas wutrobṅe
ſobu ſẇeſeli. Talei Weſowoſcż pak wo nami też zmolom tu hiżon ẇaczé
Krótż zjawṅe wupraẇenu Żadoſcż ha Próſtwu znowa ha horcziſcho wubudżuẇe,
zo bȯ tola też naſchim podjanſkim ſerbſkim Bratrow w Dreżdżanach ha
Wokownoſcżi teſamſne Zbożo praẇe bórzé zakcżėwo. Dai to Bóh![11]^(*))

#. Delanſky.

Z Ralbicz. W zandżenéch tzjoch Tédżeṅach bėchu Dżėcżi naſchoho
ſchulſkoho Wokreza khėtṙe wot Khoroſcże domach pótane; wone mėjachu
ṁenuiczé Kaſchel ha Brizle. Wot ſchulſkich Dżėcżi leiżeſche jich na
jedén Krótż pżez 80 khoréch! Hatżruniż hiżcże khėtra Tżródżicżka wot
nich wotkhoṙeli ṅeiſu, tak tola móżemó zczéwa praẇicż, zo ſo znimi tola
— Bohu dżakwane — zaſé pomawku polėpſchuẇe. Kóżdé Dżeṅ jich zaſé widżimó
nėżto ẇaczé do Schule beiżecż! Hatż dotal jena jenitżka Schulerka tei
Khoroſcżi podleiża, ha dérbeſche wumṙecż. To też ṁe jara zrudżi, ha budu
ju w Schuli ṅeradé paruwacż, dokelż bėſche pżeczé zpróczna ha ṁe ṅejo
żeni zrudżiwa. Wona jo ſwoje Móto za to dȯſtawa, ha zraduwe ſo nėtk z
bożimi Jandżelemi w Ṅeƀeſach.

Hiczka.

Jutze, pṙenim Haperleja zmėje Deputaczia haſlowſkoho Towarſtwa
Zhromadżiznu w Bóſchiczach ha to dwėmaj Popowṅu.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožka 2 tol. — nſl. tež 1 tol. 22 1/2 nſl.

Pſcheṅcza 4 = 7 1/2 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Kana Butré 12 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

14. Tżiſwo. 7. Dżeṅ Haperleja. 1849.

Moja Luboſcż.

Wo zeleném Haiku leżach

Nėdé z Ẇetżora

Do ſwėtwoje Wodé ladach

Cżichoh’ Jėzra.

Mėſatżk, Vėżki na Ṅeƀu

Luƀe ſo w nim wobladẇu.

Wėtſik Rȯże wokoſchwajo

Hraje z Liſcżitżkom,

Lecżi dale, zaſtonajo,

Z zrudném Zdéchwaṅom.

Soworik ſej zaſpėwa

Wot Luboſcże Ẇeſela!

Wo Wutroƀe zatżuch Radoſcż

Swȯdku ṅeznatu,

Ṅemėrna ṁe pohnu Żadoſcż;

Zjeẇicż ṅemȯżu

Żtoż mi Wótżczé na Mėſcżi

Ze Sélzami naṗelni. —

Sélza jeṅtżka z Wótżka padné;

Kraſna Różitżka

Pżi mni kcżejo ju doſahné

Z ṅej bó deƀena.

Potża Jaſnoſcż wuliwacż

Na wſchė Stroné rozſéwacż.

Hajk ſo kraſṅe tżerẇeṅeſche

Wot tej Różitżki,

Cżichi Jėzor bwóſkotaſche

W dżiwnej Swėtwoſcżi. —

Ze wſchéch Stronow ṅeƀeſke

Spėwȯ ſwȯſchach radoſtne.

Zdobom Różitżka ſo miné; —

Ha tu wuladam

Kṅeżnu każ na Swėcże nidé,

Ruṅa Jandżelam?

Draſta módra tżerẇena

Ze Slėbrom bė wuſchita.

Woblewachu Woſé brune

Schiju, Raṁeṅa;

Wȯtżko wozjewi mi módre

Samo Ṅeƀeſa!

Wſcho, żtoż Kaṁeṅ ṅebeſche

Tajku Ṙanoſcż tżeſcżeſche.

Kwėtki, Lipé, Dubé ſtare

So ji kwoṅachu;

Żowmȯ jėzorowo nahle

K Browu zmahwachu

Wo ṅich Woſé ſpėwaja

Ṁeno Kṅeżnė: „Wużicza!“

Zabóch Swėt ha ſwėtnu Żadoſcż,

K Noh’maj padnėch ji!

„Witaj Róża Duſche Radoſcż!

„W miwoj Kraſnoſcżi!

„Wutrobu ha Żiweṅo

„Slubju tebi Jandżelo!“

„„Twoja Sėlza jo ṁe hnuwa““ —

Wona wotmoji —

„„Tżin każ ſlubja twoje Swowa

„„Zwoſtaṅ ſwėrné mi!

„„Tola prȯzne Zdėchwaṅo

„„Zhubene jo Żiweṅo!

„„Dėż cże Skutkam khwalbném cżėri

„„Zmȯſwnoſcż horliwa

„„Za Serbowſtwo moje ſwawne,

„„Sém cżi pżecżelna!

„„Wėr mi! potom zawėſcżi

„„Na wėtżṅe ſém pżi tebi!““ —

Hiżcżen junu wona luƀe

Na mṅe poladné. —

Ha wſcha Kraſnoſcż w ſamoj Dobje

Rutże pominé! —

<pb n="66"/>

Dalſche Woſé ſpėwaja

Ṁeno Kṅeżné: „Wużicza.“

Sẇatu Radoſcż wo Wutroƀe

Ja ſo pozbėnéch;

Pżede mnu zaſ’ Kwėtka kcżėje

Tu ſej wuſchcżipnéch,

Zo bó ſtaiṅe ſwėtziwa

Ztoż mi nėdé zjeẇiwa.

Wobraz[12]⁾ Kṅeżné w Mȯſli haju

Z ṅej ſo rozrétżam

Wo Lėſu déż Wichor ſchumi

Na ṅu ſpominam

W Wėtſe móje Wobletżo

Tżuje jeje Koſcheṅo.

Ṅezabudu Swowa wėrne

Zo żtóż „Wużiczu“

Tżeſcżicż chcze, ṅech lubẇe ſwėrṅe,

Serbſku Wȯtzcżinu!

Zo ſo w Skutkach wozjeẇa

Serba Luboſcż horliwa. Jaromėr.

Z Rakuſkeje.

Z Italſkeje. Wóndaṅo zpowṅena Bitwa wo kotreiż ſtaré Radeczki zardinſke
Wóiſko zbi, bė 22. Dżeṅ Nalėtnika pola Mortara. Z Moczu cżehṅechu
Rakuſczé do Prėdka. Hiżon na 24. ſtaji ſo jim Ṅepżecżel z nowa ha zpóta
hiżcżen jedén krótż ſwoje Zbożo. Wulka ha krawna bė talej druha Bitwa
pola Novara; kotraż wot rano 10 hatż do Noczé trajeſche, wo kotreiż
35,000 Rakuſkich 50,000 Zardinſkim napżecżo ſtejachu. Na rak. Sroṅe, kiż
naipṙenſcha pſchimaſche, porutżeſche Arczé-Wóiwoda Albrecht; na
zardinſkej pak ſtarſchi Sén Krala Alberta. Kóncz Bitwé bė, zo dérƀeſche
zardinſke Wóiſko, czéle zbite, cżeknécż. Radeczki ſam piſa: „ja jenoi
móżu z hnutej Wutrobu zpomnicż na Podwolnoſcż mojoho czéwoho Wóiſka wo
Swużbi za ſwojoho Kheiżora ha na joho Woƀſtainoſcż, wo horczém Bėdżeṅu;
chczéw ja téch ṁenuwacż, kotziż ſu ſo woſobṅe pokazali, dha dérbjaw ja
czéwoho Wȯiſka Ṁena pżiſtajicż. Kóżdé Wojak bėſche dżencza Rétżera.
Nichtón ṅeƀe k dżerżeṅu; kóżdé chczéſche wſchudżom naipṙenſchi bócż;
toho dla jo też naſche Wóiſko jara cżerṗewo: na 3000 jo jich padnéwo.
Dobóli ſmó 12 Kanonow, 1 Khoroj, na 3000 Jatéch. Z Boka Zardinſkich paże
na 4000, ƀez nimi 2 Generalaj, 12 Wóſchich.“ —

Zardinſki Kral proſé za Mér. Wón jo wotſtupiw, ha ſwojomu Sénej Krónu
pżepodaw; kotréż jo hiżon Póſelſtwo do Holomucza póſwaw ha chcze wſcho
tżinicż, żtoż Kheiżor żada. Radeczki jo wuznaw, zo ṅecha ſwobodne
Wobſtacżo zard. Kraja zadżėwacż, zada pak Dobrotżiṅeṅo wſchej pżez
lėtuſchu ha loṅſchu Wóinu natżiṅeneje Żkodé (80 Milionow Frankow; Frank
jo Ṗeṅez, kiż nėżto ẇacz hatż 6 dobréch Slėbornéch pwacżi.) ha nakwilne
Wobſadżeṅo Twerdżiznej Alexandrija ha Genua.

Na Nėſchporecz Boſczija.

Pżed Tédżeṅom Jutnitżczé tżitach, zo czeiſch radé Bant z Kulowa
pżiṅeſené mėcż, ha zẇeſelich ſo, tebi poſwużicż mócz, dokelż bėch hiżon
wobzanknéw, tam na Heṙmank hicż. Ṅedżelu Popowṅu ſo dele puſchcżich, ha
zawożich pola Lepólda nucz. Tón mėṅeſche, zo mow na joho Koṅu dele
raitowacż, kotrohoż wón nazaitra tam ſam ẇeſcż czéſche. To jo mi lubo,
wotmojich ja, dokelż raitwaw ſém ja wėtżṅe radé ha też jėzdżiw, to znaje
ṁe ralbitżan Saṙenk. Ja ſo ſéżech, ha déż do Nowoſlicz pżindżech,
zẇeſelich ſo, déż ſo ze Zapóſwanczom Czėżom powitach. Hatż pak widżach,
zo jo wón bóle blėdé, prajach: Pėtṙe, ſé traż khoré? Żtéri Ṅedżėle ’żṅo,
wotmoji wón; ha hatż ja ṁeṅach, zo traiż do Sitzungi khodżicż mow ṅejo,
dha mėṅeſche wón, zo jo Lėkar wuprajiw, zo ſwojej Strowoté dla żaṅeje
Sitzungi wonka woſtajicż ṅedérbi. O tón mudré Lėkar! — Nėtk pak ſo ṁe
praſchachu, dżeha z tém rézé Schėmelom czeiſch? Ha déż bėch jim prajiw,
dha ṁeṅachu; ladai <pb n="67"/>ſo, zo Puki ṅekrédṅeſch. Hatż bėch tam
jenu habó — Kėmelcżkowóch wupiw, dżėch ſo zaſé na Koṅa ſénécż, na
kotrohoż Wotrocżk mi ṅeleṗe doſcż pomhaſche. Tómu dach nėtk zarabwacż,
ha déż k Ralbiczam pżindżech, dérbjach dele zlėſcż. Na te Zbożo pżindże
jedén wudwoṙan Bur, kotroż proſchach, mi hoṙe pomhacż. To ſo ſta, ha ja
pżindżech wėſcżi lėṗe do Kulowa, hako Jozef do Egipſkeje, bóruniż ṁe tam
trochu Dżėcżi honili. Ja tam mojoho — czéch prajicż Lepoldowo Koṅa lėṗe
lós wordwach, hako bėch ſebi móſliw. Nazaitra pak ſo zmolom za Bantom
rozladuwach, tola nicz dowho, dokelż

Ta Wėcz jo dṙe tu ſchel’ka.

Bėch ṅemėw ja nór Welka.

Nėtk ſo też dopomnich, zo mam Doma taiki Bant, ṙeṅſchi hatż żadén na
Heṙmanku,

Duż mói Jano Żcżipalczécz

Pobeṅ zmolom do Khróſtżicz,

Tam Michaw Hórnichecz cżi da

Żtoż żadaſch ſebi do Banta.

Zaſ’ bė jena Sobota

Ha wam traż ſo dżiwno zda

Zo Schėnn zaſé falwaſche.

Ṅecham bócż pak ſwaṙené

Tżoho dla ſo ſtawaſche;

Ṅech jo ṁelcżo prajene

Żtoż ſém prajiw Towarſtẇe

Kotreż rėka tédżenſke.

Joli wėrno? wȯ też ſtupicże

Wſchiczé z teje Wutżerṅe.

Hatż pżindżemó pak romadu

Do Klamó ſej’ prajimó.

Workleczé. Sobuſchuleṙ Jakub Schėnn.

Z Ralbicz. Kóżdé horliwé Serb, kotréż na naſch Kėrchow pżindże, budże ſo
zawėſcżi zẇeſelicż, déż tu na Rowach naſchich Wotemṙetéch ẇaczé ṙanéch,
nowéch, ha — ze ſerbſkimi Napiſmami wudéƀenéch Kżiżi ha Wopomnikow
wuhlada. To jo tola woprawdże wſcheje Tżeſcże hódne. Hiżcże pżed
nėkotrémi Lėtami ṅechaſche tudé z koro Nichtȯn wot ſerbſkich Napiſmow
ṅitżo ẇedżecż. Też ſamo na Kżiże napiſane Ṁena téch wo Rowach Leiżaczéch
dérbjachu zrudne Swėdki ṅerozomnoho Pżenėmtżeṅa naſchoho ſwawnoho
ſerbſkoho Ludu bȯcż! Tola Tżaſé ſu ſo pżeṁenili, ha też za nas Serbow jo
nowoh Swóntżko zezkhadżawo. Swėdk toho jo też naſch Kėrchow. Ḃez te
pṙedawſche nėmſke Napiſma na Kżiżach jo ſo nėtkoi khėtro ſerbſkich nutz
zmėſchawo, ha to zpowném Prawom. Habó ṅeiſu cżi, kotréchż Wopomṅecżo nam
te Kżiże ha Wopomniki prėdkſtajeja, wo ſwojim Żiẇeṅu ſerbſku Rétż (hako
ſwoju macżernu) rétżeli? Ṅeiſu jich Zawoſtajeni, kotziż jim z Luboſcże
ha z Dżakownoſcże tajkelei Wopowniki ſtajecż dadża, też Serbja? Ṅepżindu
tu Serbja naihuſcżiſcho na Kėrchow za ſwojich Wotemṙetéch k Bohu ſo
modlicż? Móże kóżdé Serb też deṙe nėmſku Rétż rozemicż ha rétżecż? — Déż
mó telei ha druhe ważne Winé rozpominamó, tak ſo nam jara dżiwno bócż
zda, zo hiżcże ſu taiczé Serbja ƀez nami, kotziż ſerbſke Napiſma na
Kżiżach ha Wopownikach téch Wotemṙetéch haṅa ha nėmſke Napiſma za
lėpſche ha pżiſtoiniſche dżerża. Wone zda ſo ſmėſchne bócż, déż woni
praẇa, zo nėmſki lėṗe rozeṁa. Tżohodla dha tola pżeczé ſerbſki rétża? Ha
déż mó Serbja nėmſki rétżecż pótżṅemó, tak ńechamó ſebi tola zaṁeltżecż,
zo nas naſcha nėmſka Rétż bórzé hako rodżenéch Serbow pżeradżi. Tohodla
mamó mó tu krutu Nadżiju, zo budża ſo taiczélei ſerbſczé Ṅepżecżelo
ſwojeje ſamoje (ſerbſkeje) Narodnoſcże ha macżerneje Rétże praẇe bórzé
pżewobrocżicż, ha zo budża potaikim na naſchim Kėrchoẇe pżichodṅe Kżiże
ha Wopowniki ze ſerbſkimi Napiſmami ſo pżiſpcṙecż, te znėmſkimi pak
wotteƀeracż. Dżak ha Khwalbu praẇimó wſchėm tém, kiż ſu z taikimlei
zpodobném Skut<pb n="68"/>kom Zapotżatk ztżinili ha druhim pżez to dobré
Pżikwad dali! Też tém wuṅeſemó wutrobne „Swawa“, kotziż taikelei ſerbſke
Napiſma na Kżiże ha Wopowniki wobſtaraju.

Jutrowe Jeika ze ſerbſkimi Róntżkami, kotreż mojei dwei Dżowtżicżczé
dóſtaſchtei, ſu barƀene ha piſane wot Pżekupcza Wawrika w Króſtżiczé.
Każ ſmó ſwoſcheli, tak je też tam Pżekupcz Hȯrnich z taikimi ſerbſkimi
Napiſmami wobſtara; hatż pak hiżcże haẇak żtó ẇaczé, nam znate ṅejo.

Każ ſmó pżez nėmſku Nowinu zhonili, tak zmėje ralbitżanſke ſerbſke
Towarſtwo pżichodnu (jutrownu) Póndżelu Popowṅu ſwoju 7. Zromadżiznu w
Ralbiczé.

Nėkotre Sobuſtawȯ poṁenuwanoh’ Towarſtwa.

Pżi mojim Pżecżehṅeṅu do Palowa praẇu ja wſchėm mojim Pżecżelam ha
Znatém wutrobne Bożeṁe! Też wſchém tėm, kiż ſu podomnu ſtali: ja ſém ſo
ſtaiṅe próczwaw, waſche Zbożo zpėchuwacż ha joli ſo traż mi wſchudżom
każ ja radé chczéch, ṅeradżi, dha mȯżu z dobrém Swėdoṁom praẇicż, zo na
mojej Woli leiżane ṅeƀe. Ṅech ſo mojomu Zcżėhuwacżerej lėṗe radżi.
Wodaicże mi każ ja też wſchėm, mi dhé napżecżiwnėm wot Wutrobu wodawam.
— Bórṅe na nėmſkich Poṁezach ja nėtk pżebowaw, woſtanu tola wſchėch
dobréch Serbow ſwėrné Bratr. — Ja ſo porutżu waſchej Luboſcżi z
wutrobném: „Bódż khwalené!“

Mikwawſch Kola Schoſar w Jaſenczé.

Ṅedżelu, 15 Haperleja zmėje haſlowſke ſerbſke burſke Towarſtwo
Zhromadżiznu wo Haſloẇe pola L#pſchecz Robel, Pżedſéda.

Naẇeſchtk.

Towarſtwo Macżiczé ſerbſkeje zmėje Sŕedu po Jutrach, 11. Haperleja,
Popowṅu jenej na Winiczé pola Budéſchina ſwoju lėtuſchu powſchitkomnu
Zhromadżiznu, na kotruż ſo wſchiczé Sobuſtawó ſerbſkeje Macżiczé z tutém
najlubozniſcho pżeproſchuja. Wuƀerk Macżiczé ſerbſkeje.

Zjenoſcżene ſerbſke Towarſtwo zmėje 21. Haperleja wownu Zhromadżiznu w
Zali na tzjoch Lipach pola Budéſchina. Taſama ſo zapotżṅe Popowṅu 1/2 2
— ha na ṅej ſmė kóżdé Dżėl bracż, kiż jo Sobuſtaw jenoho ze
zjenoſcżenėch ſerbſkich Towarſtwow. Tola ma tón, kiż chcze do Zale, w
Duŕach pżez ſwȯj ſtawſki Liſt (Mitgliedskarte) ſwoje Prawo dopokazacż,
heẇak nuczpuſchcżené ṅebudże. Ta pṙeṅa Tribuna jo za Żonſkich, ta druha
pak za taikich Poſuchaŕow, kiż Towarſtwam ṅeſwuſcheja.

Dżenſki Poṙad. 1) Poẇeſcż wot wſchitkich ſerbſkich Towarſtwow, kak ha
dhé ſu zawożene, żto ſu hatż dotal ſkutkwali, kak ẇele maja Sobuſtawow,
a. t. d. Referent: Smoleṙ. 2) Wukwadowaṅo ha zhromadne Jednaṅo wot to,
hatż bó ſo k tomu radżiwo, zo dérbi wużiſka Wuſtawa (lauſitzer
Verfaſſung) dale woſtacż, ha żto ma ſo z témi Ṗeṅezami tżinicż, kotreż
jo Wużicza wot ſachſkich herbſkich Krajow hako Zaruṅaṅo rc. dȯſtawa.
Referent Imiſch. 3) Prėdkpowożeṅo Peticzije, w kotreiż jo wuprajene, żto
ſebi Serbja w Naſtupaṅu ſwojej Rétże ha Narodnoſcże w Czérkwi, Schuli,
pżed Sudom ha pżed Zaſtoinſtwami żadaja. 4) Nowa Wólba wownoho
Towarſtwa. 5) Jednaṅo, hatż ſo ṅebó taika popaleṅſka Pokwadnicza
zawożicż mowa, w kotreiż bóchu cżi, kiż maja ſwoṁane Tzėchi, ſwoje
Mobilije zawėſcżicż móli.

Podpiſané Piſmaẇedżer ſerbſkoho wownoho Towarſtwa proſé z tutém
Piſmaẇedżeŕow wſchitkich zjenoſcżenéch Towarſtwow, woni chczéli tak
dobri bócż, ha jomu naipozdżiſcho hatż do Soboté po Jutrach, t. j. 14.
Haperleja, z krȯtka ẇedżecż dacż: 1) dhé jo jich ſerbſ. Towarſtwo
zawożene. 2) żtȯ ſu joho Zaſtoiniczé. 3) żto jo hatż dotal ſkutkowawo ha
3) kak wele ma Sobuſtawow.

J. E. Smoleṙ.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

15. Tżiſwo. 14. Dżeṅ Haperleja. 1849.

Żto jo Narodnoſcż?

Huſto w naſchich Tżaſach ſwȯſchiſch Swowo: „Narodnoſcż“, (Nationalität),
hale jara poṙedko ſo praẇi, żto to poprawém jo. Toho dla mȯſlu ſebi, zo
ṅebudże czéle podarmo, jowlej zkrȯtka ſebi rozkwaſcż wſcho, żtoż ſebi
mȯſlicż mamó, déż telej Swowo: „Narodnoſcż“ — wupraẇimȯ.

Naipṙedé ſwuſcha k Narodnoſcżi macżerna Rétż, to jo: Rétż naſchoho Luda;
— potém pak wſchė ſamotne, nam wot naſchich Wȯtczow zawoſtajene
Waſchṅaha Pżiwutżeṅa, ha wſcho, z Rétżu ha z témlemi Waſchṅami ha
Pżiwutżeṅami krucże zjenoſcżene Potżinki ha Poczcziwoſcże. Telei dobre
Potżinki ha Poczcziwoſcże ſu poprawém to, żtoż Wobkhowaṅa hȯdne ha wot
Boha nam pżikazane jo. Dokelż pak teſamo do macżerneje Rétże ha do
wſchėch, nam wot naſchich Wotczow zawoſtajenéch Waſchṅow ha Pżiwutżeṅow
każ do jednoho Sudobja powożene ſu; tak, zo, déż Rétż, Waſchṅo ha
Pżiwutżeṅa ſo zubja habȯ pżeṁeṅa, też te dobre Potżinki ha Poczcziwoſcże
ſo dlėje tżiſte ha ṅeraṅene wobkhowacż ṅehodża, dha widżi z toho kȯżdé,
kak ważna ha wſchoho Rozmȯſleṅa hȯdna Wėcz Wobkhowaṅo Narodnoſcże za nas
jo, dokelż wona też na naſche dobre Potżinki ha Poczcziwoſcże taikulej
Mȯcz ma. Tolej zpȯznawaju też Ludé wſchėch europiſkich Krajow Dżeṅ wote
Dṅa bȯle ha bȯle haj wo jużnej-ſerbſkej Zemi ha pṙedé hiżcżen wo Danſkej
naſta Potwȯtżeṅa Narodnoſcże dla krawna Bitwa.

Déż ſmó ſebi nėtkoj roſkwadli, żto ha kak ważna Narodnoſcż jo za jednoho
kȯżdoho wot nas, dha chczemȯ ſebi też tuſamu ze wſchėmi dowolenémi
Srėdkami wobkhowacż ha ze wſchej Moczu ſo pżecżiwo kȯżdomu wobaracż, kiż
bȯ nam tak ważne Kubwo wutornécż chczéw.

Jaromėr.

Z Barlina. Frankfurtſke Póſelſtwo na naſchoho Krala jo jara deṙe
hoṙewzate, telej Wotmojeṅo dóſtawo: „Zo jo narodné Sejm ṁe k
Dóſtoinoſcżi nėmſkoho Kheiżorſtwa powowaw, jo za mṅe wulka Tżeſcż; ja
ſém ſo też ſtaiṅe próczwaw, wótcznoho Kraja Khwalbu ha Jednoſcż
pżizporicż ha budu też pżichodṅe zwolené, wſcho po mojej Móżnoſcżi
tżiṅicż, każ to też hiżon Tżeſcż Bramborſkeje wot ṁe żada. Hale ja
ṅebóch nėmſkoho Kraja Lėpſche zpėchuwaw, chczéw ja ƀez Wolu nėmſkich
krónuwanéch Wėrchow żto wobzanknécż. Cżi dérbja zjenoſcżeni wuradżicż,
hatż budże ta do mojej Ruki zapowożena Mócz Nadżije nėmſkich Ludow
doṗelnicż mócz.“

To rėka ſkoro tak ẇele hako, zo wón frankf. narodnomu Sejmej te Prawo,
nėkomu nėmſku Krónu na Wowu ſtajicż wotpraji. Póſelſtwo jo ſo ṅezpokojne
zaſé rócżiwo. Też Frankfurcże dṙe jich cżi, kiż ſu za Poſtajeṅo
Kheiżorſtwa ha za Wuzwoleṅo bramborſkoho Krala k tutej Dóſtoinoſcżi
woſwali, deṙe powitacż ṅebudża.

<pb n="70"/>

Wone ſo póẇeda, zo dérbi ſo wo pżichodném Mėſaczu Kongres nėmſkich
Wėrchow wotdżerżecż.

Baiernſka jo Poſtajeṅu bramborſkoho Krala za herbſkoho nėmſkoho Kheiżora
czéle napżecżo. Ha kak jo Rakuſka zmóſlena, to hiżon wėmȯ. — Tón lubu
Frankfurt ma tola lute Ṅezbożo ze ſwojimi Wuradżeṅami. Dokelż z tém
nitżo nebó, ha te druhe, żtoż hiżcżen wot ṅich mamó, ṁenuiczé te
zakwadne Prawa, na kotréchż ſo żtó wė żto bócż zdaſche, nėtk, déż je
mamó, ṅikoho ṅezpokoja.

Z Franczowſkeje: To dérbi ſo jenomu naibóle podżiwne zdacż, zo jo wo
Franczowſkej tak zmėrom. Na tém, mėṅa nėkotzi, jo Wina dokelż jo tam
Prawo ſwobodnoho Zjenoſcżeṅa zahnate. Ha pżez Towarſtwa ſo tola, praẇa
cżi wſchė Haré ha krajne Ṅezboża zplahuẇa. Wóndaṅo w Parizu czéwo Tżródé
Ludé hromadu wójachu każ Rébak Rébó; — ha wzachu jich na ſto Mużi
jatéch. Ha tżoho dla? dokelż bėchu woni ſebi ſlubili, ha pżez Pżifahu to
wobtwerdżili, zo chczeidża francz. Präſidentu ṁelcżo wotẇeſcż ha joho
zkhowacż. —

Nebudże dha ſo Franczowſka do italſkej Wóiné mėſchecż, bórne też hiżon
ta Wėcz wutżiṅena bowa?

Ze Schleſwik-Holſtein. Zo jo nėmſke Wóiſko, ha woſobṅe ſachſenſke, każ
ſo póẇedaſche, Ṅezbożo mėwo, ṅejo wėrno. Ẇele ẇaczé ſu tam Nėmczé
wóndaṅo z wulkim Zbożom wóiwali. Ta Wėcz pak ma ſo z krótka taklej: pola
Ekernförde jo jedén wulki mórſki Kuk (Meerbuſen), do ṅoho bė ſo danſke
mórſke Wȯiſko zlenéwo, dokelż mėjeſche Porutżnoſcż, tute ważne Mėſto
wobſadżicż. Hale nėmſke Baterije tak ṅemdṙe zakhadżachu, zo dérbjachu
Danſczé ṁelcżecż, ha ſo Nėmcżam podacż. Nėmczé, kiż na Moṙu hatż dotal
czéle nitżo ṅepwacżachu ha żanu Mócz na ṅim ṅewobſénu, pżedobóẇa téch
Moṙo zwutżenéch ha na nim ſobukṅeżaczéch Danow. Nėmczé maja czéle Winu
ſo ẇeſelicż; — to jo woprawdże Zapotżatk, każ ſebi jón nichtón móſliw
ṅeƀe. Bitwa pak bė też podżiwna, Batterije kiż na Kraju ſteja,
wobczelaja pżewinu ha popanu Ṅepżecżela, kiż na Tżowmach jomu napżecżo
ſteji. Tżoho dla dha na ſwojich ſpėſchnéch mórſkich Wozach ṅecżekachu? —
Wėſte jo, zo ſu Danſczé wulki Zmólk wobowſchli, déż ſo do mórſkoho Kuta
podachu — ha Nezbożo za ṅich bė, zo Wėtſik ruṅewon tak ſtejeſche, zo ſo
w ſwojich Tżowmach wrocżicż ha cżeknéw ṅemóżachu. Ẇetżi Tżowm, z Ṁenom
Chriſtian ♣VIII.,♠ bė jene kraſne Twaṙeṅo, lėdema tzi Lėta ſtare, danſka
Pȯcha, na 2 Mill. droha, ha nėtkoj tam leiżi. Żeliwo Kulé, z kotémiż do
ṅoho tzelachu, bėchu pulverowu Komoru tṙechili, zo czéwa Kraſnoſcż do
Lofta dżėſche; tam te naṗelṅene Granate, kotreż mėjachu w wulkich
Romadach pżihotuwane, rozpuknéchu, ha czéw Kraj na Hodżinu daloko ze
Zbótkami Tżowma naṗelnichu, ƀez kotrémiż Kruchi cżwojecżich Cżėwow. Pżez
900 mėjachu Khwilu, po ſwojim Podacżu do Moczé Nėmczom, palaczé Tżowm
wopuſchcżicż ha bóchu jacżi. Jedén druhi wulki Tżowm jo hiżcżen też do
Rukow Nėmczow padnéw.

Wo Wuherſkej jara zrudne wonlada. Dżencza rėka zo ſu Wuheṙo zaſé bliſko
pola Peſth. Też Serbja ſu zbicżi. Windiſchgräcz budże z Ṅetżeſcżu wot
wöſchoho Ẇedżerſtwa wotſtupicż dérbecż. Wone rėka, zo budże wėſte Heß,
kiż jo ſo w Italfkej wo Ẇedżeṅu Radeczkoho Wȯiſka hako mudré wojerſki
Wöſchi pokazaw, do Wuherſkej podacż, zo bȯ Windiſchgräcza zaſtupiw ha
też jow ſwoju Mudroſcż wopokazaw. Z ṅim budża 30,000 Wojakow z Italſkej
ſobu pżicżahnécż.

Z Ralbicz. Żandżenu Jutroncżku bó tudé zaſé po ſtarém khatólſkim Waſchṅu
tón kżiżerſki Prózeſión do Kulowa, ha kulowſki do Ralbicz ẇedżene.
Lėtcza bė Kżiżeri ẇaczé, hatż jo jich za ẇele Lėt bówo, ṁenuiczé
ralbitżanſkich 35 1/2 <pb n="71"/>Porow, kulowſkich pak 77 Porow! Czéwo
jich Zadżerżeṅo bėſche jara ṙadne, pżiſtoine ha wſcheje Kwalbu hȯdne.
Też Spėwaṅo Khėrluſchow ſo nam zczéwa zpodobaſche, ha woſobṅe jo ſo też
Kṅezei Smoleŕei ha Kṅ. Bȯrſchei wſchitko wuƀerṅe lubiwo. Żtoż kżiżerſke
Koṅe naſtupa, tak bėchu woni zẇetża ṙane, ha Póchi, hako woſobnoho Gratu
ha wſchelakich ŕanéch Bantow bėſche na nich ẇele widżecż. Tola, żto
wſchėm pobrachné? Ṙané Bant ze ſerbſkimi Barbami! Ṅejo da żadėn Kżiżer
ſebi mów tu Prȯczu wzacż, ha do Krȯſtżicz k Hȯrnichecz Michawei po
taikilei ſerbſki Bant ſebi dobeiżecż? Budżemó-li żiwi ha ſtrowi, tak
tola k Lėtu ṅech żadén Kżiżer na to ṅezabódże! — Ṅezbożo ſo pżi czéwém
kżiżerſkim Prȯczeſiȯṅe z Boha żane ſtawo ṅejo, hatż to, zo ſu ſo jenom’
kiz paże, Kholowé puknéli. Ṗekaŕei ſu pak Khoroi wzali ha jenom druhom
dali, ha duż bėſche wón jara zrudné ha jedén Kżiżer jo jenei Holczé
Titku pżitżiſnéw, to pak jo ſo ruṅe do Noſa radżiwo, tak zo wón ju
hiżcżen dżencz boli. Ja ſém też nėkotre Titki dóſtaw, za kotreż ſo tudé
podżakuẇu; zo pak mi nowoſtżanſki Korch, ralbitżanſki Zarenk ha
koṅetżanſki Rehor, hako moji dobri Znacżi z naſchich mwodéch Lėt ſém,
ṅeiſu żanu Titku Czokora tżiſnėli, to jim za Zwo wozmu. K Lėtu ſo jich
wot kȯżdoho dwei nadżiju! — Lubkecz Voſcżi ſo też trochu hórſcheſche, zo
ṅejo ẇele Titkow dȯſtaw! Każ jo mi hȯrtżanſki Beſér póẇedaw, tak też
krȯſtżanſke Kżiżeŕe naiẇaczé Titkow dawali ṅeiſu! — Żto też to jo w tei
Titczé bȯwo, kotruż jo ſchunowſki Mȯṅk nowoſtżanſkomu Janczé daw?

Piſane w Tżemericzé pola Krala.

Zwudacżo Wudantżka z 12. Tżiſwa Jutnitżki.

Ta Kheiża? żto bó druhe bowo,

Hatż tón Swėt, tȯn ṙané?

Ta Tzėcha pak? to jo te Ṅebjo,

Z kotrohż Swónczo Swėczu daẇe;

Wſcho wot Miżtra ṅewidżanoh’

Boha Kṅeza ſtwoṙene.

Na tej Zemi Ludżo bȯdla

Zwėṙata też wſchelke pȯdla,

Hale wſchiczé woteṅdu

Tu z tej tżaſnej Kheiże,

Déż tej Sṁercże zemŕeju. —

Ha te Ṅebjo, te jo, leicże!

Każ j’ na Tzėcha ſtwaṙena

Wȯſche wſchoho Swėta,

Wóſche Zeṁe pżeſtŕene;

Tżma pak bȯ tu wſchudżom bowa

Wo tej ŕanej wulkej Kheiżi

Dżeż tȯn Cżwojek na wſchėm kṅeżi,

Ṅebó nam po ſwojej Woli,

Zo bóchmȯ ſo widżecż mȯli,

Bȯh tȯn Kńez te Swȯnczo podaw

Kotreż nam wſchu Swėczu daẇe. —

Tak bȯ na te Wudantżko

Pżiſchwo tu te Zwudacżo:

Zeṁa, Ṅebjo ha te Swónczo

Mich. B — k.

Kak ẇele pżindże wo ſchėſcż naiẇetżich Zeṁe Krajow krajnéch Dawkow na
Wowu?

W Jandżelſkej kiż ma 1,700,000,000 Frankow lėtnéch Kraja Dawkow ha
26,008,000 Wobodleṙow pżindże na Wowu 65 Frankow za Lėto.

W Franczowſkej, kiż ma 1,250,000,000 lėtnéch Dawkow ha 34,000,000 Wobod.
pſchindże 36 Frankow na Wowu za Lėto.

Rakuſka ma 430,000,000 Frank. Daw<pb n="72"/>kow, 34,000,000 Wobod. ha
pſchindże tam 12 Frank. za Lėto na Wowu.

Pruſka, ta ma 220,000,000 Frank. Dawkow, ha 13,000,000 Wobod. ha 17
Frank. za Lėto na Wowu.

Ruſſénſka, 480,000,000 Frank. Dawkow, 58,000,000 Wobodl. ha kȯżdé woko 9
Frank. na Lėto Dawkow.

Pownȯczne Amerika ma 170,000,000 Dawkow, 13,000,000 Wobodleŕow, ha na
Wowu pſchindże tam 13 Frank. lėtnoho Dawaṅa.

Podpiſana Deputaczija ſerbſkoho wownoho Towarſtwa k Zeſtajeṅu Peticzije,
kotraż dérbi wſchitke Pożadaṅa Serbow wo Wotpoladaṅu na Zaſtuṗeṅo jich
Narodnoſcże ha Wużiwaṅa jich Rétże w Czérkwi, Schuli, pżed Sudom ha pżed
Zaſtoinſtwami wopżijecż, proſé kȯżdoho, kiż chcze wo zpowṅenéch
Naſtupaṅach nėżto wo taikej Peticziji wuprajene mėcż, zo bó to
podpiſanej Deputacziji hatż do 14. Haperleja ſobudżėliw. Wona jo tu
ſerbſku Peticziju, kotraż bȯ loni do Dreżdżan pȯſwane, za Podwożk wzawa
ha joli ma żtó k tomu, żto jo tam wuprajene, nėżto pżiſtajicż, dha budże
to luƀerad hoṙebrane

E. Réchtar, Namėſtnik ſerbſk. wownoho Towarſtwa

J. E. Smoleṙ ♣I.♠ Piſwaẇedżer

B. H. Imiſch, Wuƀerkownik.

Smėſchk.

Wo wėſtém Mėſtatżku ſo Mėſchtżanojo, każ nėtk Waſchno jo, wo Nawożeṅu
wóinſkej Brȯṅe wutżachu. Wóſchi dżerżeſche junu dowhu Rétż ha móſleſche
ſebi jich pżez to praẇe zahoricż. Na Kȯnczu tuteje Rétże praẇi wȯn:
„Lubi Pżecżeljo, jenoż dwoje mȯże ſo ſtacż: pak Ṅepżecżeljo na nas
pżindu pak ṅepżindu! Pżinduli, dha — — kȯżdé woſtaṅe, dżeż jo; ṅepżindu
pak, dha budżemó ſo wobaracż, dȯiż Krepku Kreẇe wo ſwojich Żiwach
zmėjemȯ.“ — Ha wſchicze pżez to zahoṙeni wutrobiczé wȯwachu: Haj! Haj!
déż ṅepżindu, dha budżemȯ ſo wobaracż, dóiż Krepku Kreẇe mamȯ!!!

Jutze hako 15. Haperleja zmeje Khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo
Zhromadżiznu w Leṅe.

Mrós, zaſtupné Pżedſéda.

Jutze zmėje też haſlowſke ſerbſke Towarſtwo Zhramadżiznu wo Haſloẇe pola
Lipſchecz.

Róbel, Pżedſéda.

Budéſchinſke czérkwinſke Towarſtwo zmėje haklej Sṙedu za Tédżen
Zhromadżiznu.

Żtóż Jutnitżku pżeze mṅe bėre, chczéw tak dobré bócż, ha mi za tzi
Mėſaczé 6 nſl. 6 nowéch wotdacż Ṗetaſch.

Mȯi kżiżerſki Kȯṅ Jutrontżku na klóżterſkim Dwoŕe ṅemdŕe zakhadżeſche.
Ja ſém pódla Kȯncz Wotrohi zubiw. Żtȯż jon namka, ṅech jon pola
Lipſchecz Wotrotżka w Prawocżiczé wotteda. Żtoż Móta naſtupa, dṙe
budżemoj ſo potém zjednacż.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožka 2 tol. — nſl. tež 1 tol. 22 1/2 nſ.

Pſcheṅcza 4 = 7 1/2 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 10 = — 2 = 7 1/2 =

Jahwé 5 = 12 1/2 = — 5 = — =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Kana Butré 12 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

16. Tżiſwo. 21. Dżeṅ Haperleja. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Frankfurta. Każ wo poſlenim Tżiſẇe naſcheje Jutnitżki prajachmó, dha
chcze bramborſki Kral jenoż tedom Krónu nėmſkoho Khejżorſtwa na ſo
wzacż, hdéż budza druzé nėmſczé Wėrchojo do toho zwolicż. To jo ſo hacż
dotal wot 28 nėmſkich Wėrchow ſtawo, Hannoverſka, Bajerſka ha też naſcha
Sakſonſka pak ſo hiżcżen wupraẇili ṅejſu. Hacż budżemó potajkim toho
bramborſkoho Khejżora doſtacż, habȯ nicz, to hiżcżen ſo praſcha.
Frankfurtſka narodna Zhromadżizna jo pak znowa na najſẇatocżniſcho
wuprajiwa, zo pżi tém, żtoż jo wobzanknéwa, ſtejo woſtaṅe. Rakuſki
Khejżor jo ſwojim Zapóſwanczam prajiw: „Hólczé pójcże domoj“ ha duż jo
jich 28 z narodneje Zhromadżizné wuſtupiwo, ha ſo zaſé k Macżeri dom
wrócżiwo. Cżi druzé wſchak tam też wele wutżinicż ṅebudża, dokelż żtoż
woni tam rétża to nitżo ṅepwacżi. — Każ ſo praji dha chczedża nėtko
Arczéwójwodu Jana, bramborſkoho Préncza, ha jenoho bajerſkoho Préncza za
nakhwilnéch Regentow poſtaẇicż.

Z Bajerſkeje. Tudé ſo poẇeda, zo budże predawſchi ſakſonſki Miniſter v.
d. Pfordten do bajerſkoho Miniſterſtwa ſtupicż.

Ze Schleſwik-Holſteina. Danſczé bėchu ſebi blizko pżi Morju pola Weſki
Düppel wulke, twerde ha z Kanonami wobſadżene Naſépó natwarili, zo bóchu
z Kupé Alſen, kiż wo Blizkoſcżi lejżi, tak huſto hacż bó ſo jim
ſpodobawo bewſchoho Stracha na Kraj pżincż ha naſchich Wojakow nadpanécż
móhli. Tute Naſépó bėchu naſchomu Wójſku jara ſtraſchne, ha bó tohodla
wobzankṅene, je Danſkim prejcż wzacż. To pak ſo tak lóchczé tżinicż
ṅedaſche. 5000 Bajeṙow ha 6000 Sakſow cżehṅechu ze zjenocżenej
Artilleriju na 13. Haperleje rano zahe na tute cżeżke Dżėwo. Danſczé ſo
krucże wobarachu, ha Bitwa bėſche tohodla jara horcza. Napoſledku pak bó
Ṅepżecżel pżewiṅené ha zahnaté. Naſchi ſakſonſczé Wojaczé ſu ſebi pżi
tém wulku Tżeſcż zaſwużili ha ſtaru khwalbu naſchoho Wójſka znowa
wobkrucżili. W Bitẇe ſu padnéli 2 Wóſchkaj 13 Podofficzėrow ha Wojakow;
raṅeni ſu 10 Wȯſchich ha 129 druhich Wojakow. Te Naſépó ſu wot naſcheje
cżeżkeje Artillerije wobſadżene. Danſczé ſpótachu dṙe teſame zaſé
dobócż, hale to ſo jim ṅeporadżi, woni bóchu znowa zbicżi ha zhubichu
zaſo khėtro wele Mużi. Kak ẇele jo z czéwa Danſkich panéwo, ṅeda ſo z
Wėſtoſcżu praẇicż. Wele jo jich do Wodé zahnatéch ha zateṗenéch. Też
nėmſkich Wojakow, (Sakſow, Hannoverſkich ha Bajerſkich) jo tójżto ſwoju
Sṁercż namakawo. Naſcha cżeżka Artillerija jo nėtk ſwoje Tſélbó na Kupu
Alſen zwożiwa, ha póta te tam natwaṙene Naſépó zkazécż, zo bó potom
naſche Wójſko tuhlej ſtraſchnu Kupu lóżſcho dobócż mohwo.

Z Wuherſkeje. Tudé jo ſo Khejżorſkim wo poſlenim Tżaſu jara hubeṅe
ſchwo, tak zo ſu jich Madżarojo hacż blizko pżed hwowne Mėſto Peżt
zcżiżcżeli. Windiſchgrätz jo dṙe dopokazaw, zo móże deṙe Mėſta
potſélecż, kotreż ſo wobaracż ṅemóża, ale Wóiſka pſchecżiwo Ṅepżecżelej
wodżicż ṅerozemi. Tohodla ſu joho też nėtk wot khejżorſkoho Wójſka
wotwowali, ha budże pólné Marſchal Welden, kiż bėſche hacż do <pb
n="74"/>tutoho Tżaſa Wiṅe, na joho Mėſto ſtupicż. Madżarojo pak maja
mėſto toho jara wuſtojnéch Generalow każ teju Polakow Bema ha
Dembinſkoho. Z czéwa jo wo madżarſkim Wójſku wele Polakow, kiż tu Wėcz
ẇedu, ha Polaczé ſu wėtżṅe dobri Wojaczé bóli. Wuherſka Wȯjna pótżṅe
żawoſṅe ſurowa ha krawna bócż. Madżarojo ſkaża, ſpalja ha ſkónczuja
wſcho, żtoż jim do Rukow paṅe, Mużſkich, Żoné ha Dżėcżi, ha woſebe jo
Sedmihródſka wele cżėrpecż mėwa, kotruż jo madżarſki General Bem czéwu
pżedobów. Też Serbam ſo nėtko żawoſṅe hubeṅe dże. Madżarojo ſu St.
Thomas pżedobȯli, kiż jo hiżon predé dwȯjcze jich Nadpadé wotrazéw, ha
zahubja ha zatupja nėtk wſchitko żtoż jim do Moczé pżiṅdże. Wſchitko
pżed nimi cżėka, też rakuſke Wójſko je tamnu Stronu wopuſchcżiwo a cżi
bozé Serbja ſteja tam bewſcheje Pomoczé. Jenoż ze ſerbſkoho Wėrchowſtwa
cżehṅe jim ſerbſki Generola Knicżanin z nėkotrémi Tawzéntami
Dobrowolnikow na Pomocz. Wo Starém Werbaſu ſu Madżarojo żawoſṅe
zakhadżeli, 70 ſerbſkich Dżėcżi wo Schuli ſkónczowali, ha ztémi
wotrubanemi Hwowami ſchulſke Wokna zakwadli; jednoho Duchownoh ſu zadé
Konej pżiwjazali ha ſobu lekli; wo Piwniczé ſu jenoho druhoh do Jamó
tżėſnéli, Swomu na ṅoho nakwadli ha ju potom zapalili, tak zo dérbeſche
tón Ṅezbóżné na żawoſne Waſchṅo Kóncz wzacż; też wo Siwatżu ſu 200
ṅewinowatéch ſchulſkich Dżėcżi morili. Tak cżėrpja Serbja żawoſṅe za
ſwoju Luboſcż k rakuſkomu Mócznarſtwu. Ha kak jim Nėmczé za to pwacża? Z
Ṅedżakom ha z Pżeradu. Generola Nużan (Nugent), tak piſa jedén Serb, jo
krute Mėſto Zambor z 8 — 9000 Mużimi, bez Wobédleṙow ha ẇeſnéch Ludżi
kiż bėchu ſo do Mėſta zejſchli, ha z 20 Kanonami wopużcżiw, ha potajkim
czéwu Krajinu Bacżku Madżaram do Rukow podaw. Na tém jo ſo Lud jara
poſtrożiw. Nėkoſi ſu cżahnėli znim, druzé ſu za Dunaj cżeknéli, wowajo
ha żawoſcżo ſwoje Mėſto wopuſchcżiwſchi. Czéwa kraſna ſerbſka Zeṁa jo
Zahuƀe podleżawa. Z Verbaſch, Despotu, Sw. Ivana, z Kulé ha Kulpina ſo
ani jedén Cżwojek ṅejo wukhowacż móhw, wſchitko jo bȯwo zkónczowane ha
cżėwa Pſam k Żratẇe tżiſṅene. Perczel, madżarſki Generola ṅejo wo
pżedobotém Sw. Tomaſchu zwoſtaw, ale wetſchi Dżél Mėſta ſpaliwſchi jo ſo
do Waradżinſkeje Twerdżizné podaw. Hrodżiſchcża ha Naſépó jo ſtejo
woſtajiw. Serbja ſu tohodla tute Mėſto zaſo wobſadżili ha znowa
wobwerdżili.

Ruſowſka Pomocz jo pżijſchwa. 46,000 Ruſow ſu Sedmihródſku wobſadżili.

Rakuſke Wójſko ze wſchėch Stronow Poſélṅena na ſo cżehṅe, tak zo jo
teſame nėtk na 100,000 Mużi ſélne. Hiżon ſnadż wo bliżſchich Dṅach zmėje
ſo pokazacż, żtó budże z Kṅezom woſtacż.

Ze Serbow.

Powſchitkomna Zhromadżizna Macżiczé ſerbſkeje.

Towaṙſtwo Macżiczé ſerbſkej mėjeſche 11. Haperleje ſwoju lėtuſchu
powſchitkomnu Zhromadżiznu na Winiczé pola Budéſchna. Pżitomnoſcż nimale
70 horliwéch Serbow dopokaza, zo tute khwalobne Towaṙſtwo pżeczé ẇacz ha
ẇacz Dżėlbracża ƀez Serbami namaka. Pżedſéda ♣Dr.♠ Klin wotewri
Zhromadżiznu, ha da dleżſchu Rozprawu wot macżicznoho Skutkowaṅa wo
zaṅdżeném Lėcże. Towaṙſtwo wobſteji ze 171|| Sobuſtawow, ma pżez 200
Toleŕ na Daṅi, ha wóſche toho hiſchcżen wele ṅerozpżedanėch Knihow.
Knihowṅa wobſahne 217 Zẇazkow. Pżez Macżiczu wudatéch Knihi jo hacż
dotal 11. ṁenujczé. 1. Lubenſkoho Prėdowaṅa. 2. Michaw, Poẇedancżko wot
Kulmana. 3. Jutrowne Jejka wot Kucżanka. 4. Serbſke horne Wużiczé wot
Jakuba ha Kucżanka. 5. Dwaj Serbaj wot Pfula. 6. Ribowcženjo wot <pb
n="75"/>Mucżinka. 7. Stawizné Jeruſalema wot Jencża. 8. Jan, wot
Kullmanna, ha 3. Zẇazki ♣Casopisa maćicy serbskjeje.♠ — To wot Kṅeza
Duchownoho Sejleŕa paſtaẇene tżeſne Mȯto za najlėpſche ſerbſke
Powedantżko jo macżiczné Wuberk tak wudżeliw, zo jo Kṅez Kullmann z
Wujėzda 6 Tlr. za Jana ha Kṅez Mucżink ze Zemicz 4 Tlr. za Ribowcżanow
dȯſtaw. Nėtk ſo też wot toho rétżeſche, kajke Kniżki zmėje Macżicza
pżichodṅe wudacż, ha ſpomni ſo, zo budża najprede Kniżki wot Kṅeza
Duchownoho Buka wo Prawopiſu podjanſkich Serbow wudate, ha pozdżiſcho
też Spis „Bohuſwaw z Dubowiné“ wot Kṅ. Jakuba Buka z Prahi. Wot ſerbſkej
Tżitanki, ha też wot ſerbſkej Protéki bȯ ẇele rétżane. Jencż chcze
Kniżku wot Ameriki ha Awſtralije wudacż, Pful ſerbſki Swownik, Smoler
Zbérku ſerbſkich Spėwow ha Pėſnitżkow. Kullmann, kiż jo hiżom zaſé nowó
Rukopis Macżizé pżepodaw, chcze Robinſona wot ♣Campe♠ do ſerbſkoh
pżewożicż, Mucżink jo Poẇedantżko „Landskrona“ pżepodaw. Czébla chcze
Kniżki wot Hwėzdarſtwa, Koczor wot ſadowéch Żtomow wudacż. Jaromėr ha
Delanſki ſnadż też nėżto z Prahi pȯſcżeletaj, ha tak mȯże pżichodne Lėto
praẇe bohate za ſerbſke Piſmowſtwo bȯcż.

Towaṙſtwo wobzankné też, zo zmėje ſo Nazému w Budéſchiṅe ſpėwanſki
Swedżeṅ dżerżecż. Hacż budże Sẇatki Wojereczach habó Smetżkeczach, ṅebȯ
za wėſte poſtajene.

Po Wobzankṅeṅu tutoho Wuradżeṅa zapotża ſo Swedżeṅ 10 lėtnoho Wobſtacża
budéſchinſkoho ſerbſkoho Towaŕſtwa. Wſchitko bėſche jara ẇeſowo ha

„Wuj pėkné bėwȯfalaté,

„Tȯn bėſche nam Muż witané.“

Spėw ha Żort wobkhowa ſwoje Kṅejſtwo hacż do Noczé.

Dobra Nȯcz tawzént Krȯcż.

Boże Swóntżko k Domu dżėſche,

Kwėtka Wótżko zandżela,

Czéwa Zeṁa mucżna bėſche,

Żowm w Rėczé pluſkota:

Dobra Nócz!

Tawzént Krȯcż!

Lubȯ Lubu pżewodżeſche

Pżez tu Holu zelenu,

Wȯn ji Ruku poſkicżeſche

Ze zrudneju Wutrobu:

Dobra Nócz!

Tawzént Krȯcż!

Swȯſchecż nazdala ſo daſchtaj

Soworik ha tżorné Kȯs.

Sobużelnaj zanoſchwaſchtaj

Jimaj na Pucż tajki Wȯſ:

Dobra Nȯcz!

Tawzént Krócż!

Ṙane Holtżo zrudne bėſche,

Wȯtżko Sélzu żȯrleſche,

Bożi Wėt po Lėſu dżėſche

Z cżicha dele ſchutżeſche:

Dobra Nócz!

Tawzént Krócż!

Kiż ſo lubo w Swėcże maja,

Dżėleṅa ſo ṅezminu,

Swȯdke Bożeṁe ſej praja

Ha z tém Swowtżkom rȯzno du:

Dobra Nȯcz!

Tawzént Krócż!

Z Ralbicz. 9. Jutrownika bȯ tudé 7. Zhromadżizna ralbitż. ſerbſ. Tow.
wotdżerżana. Wona bė, każ wſchė pŕedawſche, ſélṅe wopotana. Dokelż
béſche naſch dotalné Pżedſéda Benſch wo pżipoſwaném Piſṁe wozjeẇiw, zo
jo wot ſwojoho Zaſtoinſtwa wotſtupiw, dha wotewri ju joho Naméſtnik
Jaczwawk z Nowoslicz. Nėtk wuzwoli Towarſtwo naipŕedé ſwoje pżichodne
Zaſtoinſtwo. Jednowoſṅe wuzwoleni bóchu: Jaczwawk za Pżedſédu; Wutżer
Hiczka za Namėſtnika; Kumer z Waſka za Piſmaẇedżeṙa Hila <pb n="76"/>ze
Schunowa za Wuƀerkownika. — Na to ſo Liſt wot nadnoho Kṅeza Biskopa
prėdktżitaſche, wo kotrémż wotmoẇi: zo budże pżichodṅe za Lėto żtėri
krȯtż w Dreżdżanach wo kralowſkej (dwórnej) katholſkej Czérkwi ſerbſke
Prėdwaṅo ha to po ſchulikej bożej Mſchi, 1/2 9 Dopowṅa ha budże to
zjawṅe pżez Dreżdżanſki Pokazuwar (Anzeiger) k Ẇedżeṅu date. To czėwu
Zhromadżiznu wulczé jara zẇeſeli; wutrobné Dżak za to! — Nėtk ſo
rétżeſche wot wużiſkej Wuſtawu; ha hako bėſche Zapȯſwancz Czéż nam ju
khėtro wobſwėcżiw pżez deṙezrozemliwu Rétż, wobzankné Towarſtwo: zo z
tej wot kraiſkoho Starſchobo z Thilawa wuwożenej Wuſtawu zpokojom ṅejo,
ha ſtaji Naṁet, zo bó ſo na Pżeṁeṅeṅo tejſamſnej dżėwawo. — Dale bȯ
wobzankṅene, zo dérbi ſo proſécż: z témi za Zaruṅaṅo Dawkow wot
ſachſkich ſerbſkich Krajow dóſtaſtémi Ṗeṅezami Pokwadniczu zawożicż, z
kotreiż bóchu woſobṅe khudżiſchim Wużitżanam, na hypothekarſku Ẇėſtoſcż
za ṁenſchu Daṅ Ṗeṅezé pożcżuwacż móli. Z teju Dańu pak dérbjawo ſo k
Dżėlej Zaſtȯinſtwo dżerżecż, k Dżėlej pak taſama zaſé na Daṅ wupożcżena
bócż. — Dale bȯ wupraẇene, zo dérbja ſo te hiżon loni Miniſterſtwu
pżepodate Próſtwȯ ſerbſkich Należnoſcżow dla hiżcżen junkrócż wobnowicż
ha potém Zapóſwanczam na Sejm pżepodacż. —

Dokelż ma 10. 11. 12 Wakreſ wo pżichodnéch Dṅach 3. krȯtż jenoho
Zapóſwancza do pṙeṅeje Komoré wuzwolecż, tak jo ſo ralbitż ſerbſke
Towarſtwo za Wuzwoleṅa Mȯṅka Lorencza w Zem#czé (Mühlenbeſitzer Lorencz
aus Demitz) wupraẇiwo. —

Z Ralbicz. Naſche Dżėcżi ſu z Boha wſchitke zaſé wot Kaſchela ha Brizlow
wumożene. Tola na wſchėm Poſledku je ſebi Sṁercż hiżcżen Bohu żel jedén
Wopor z naſcheje Wutżerṅe żadawa; wona wumṙe ṁenujczé zaſé jena pėkna,
zpróczna Schulerka. Żtoż hiżon jo wȯndaṅo wot jeneje zemŕeteje Schulerki
praẇene, to pwacżi też wot tejeleje dozpowṅe.

Z Koṅecz. Tudé bȯżtaj 16. Haperleje wot téch 4 Wſow: Schunow, Koṅeczé,
Trupino ha Komorow gmeiſki Prédkſtojicżer Bornatż z Koṅecz ha gmeiſki
Prėdkſtojicżer Domaſchka z Komorowa za Pżiſahanczow wuzwoleni.

Bratziko N. N. té maſch Kótżku, kiż Kurwoté wȯji ha tebi dom noſé; tak
ſo ſélṅe pȯẇeda. Ṅeiſé dha nitżo ſwóſchaw wot tamnoho Pſéka w ..., kiż
Zajacza Dom pżiṅeſe; ha nitżo nazhoniw, kak jo ſo tém ſchwo, kiż
Zajacza, zo Koncz wzaw ṅebȯ, zṗecżechu?

O wobhonej ſo z Pilnoſcżu,

Ha bėr ſo pėkṅe na Kedżbu!

Ha ṅeẇeſch traż, żto k Tżiṅeṅu?

Dha poſkaj tola Jutnitżku:

„Pak zaŕebaj té Kurwotku, —“

„Pak dżerż ſej’ Kȯtżku na Strétżku!!“

Tute Róniżka ſo zpėwaju po Woſu: Bėſche tam bėſche jedėn Hajnik. Kak
zpodżiwne!!!

Jutze Popowṅu tzjoch zmėje budéſchinſke czérkwinſke Towarſtwo Spėwaṅo.

Sṙedu Ẇetżor woſémich pak dalſchu Zhromadżiznu Towarſtwa.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu.

Rožka 2 tol. — nſl. tež 1 tol. 22 1/2 nſ.

Pſcheṅcza 4 = 7 1/2 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Kana Butré 12 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

17. Tżiſwo. 28. Dżeṅ Haperleja. 1849.

Poſleni Pżibóh na budéſchinſkich Honach.[13]⁾

Ṅedaloko wot Mėſta Budéſchin k Pownoczé ſteji wulka ſchėra Skawa, ze
zeleném Mochom wobroſcżena. Ztóż ju naſtupi lada z Bojoſcżu dele do
hubokoho Bėzdṅa, Żpreja ſwoje Żowmȯ nimoṅeze ha każ bȯ ṅeradé tȯn ſtaré
Kaṁeṅ wopuſchcżiwa, pomawku ſo dalecżehṅe. Wȯſoko hoṙeka pak na Skaẇe w
ſto Lėt ſtaréch Lipach Wėtré ſchuṁa, ha tżaſu Liſcżo do Żpreje.

Tola w ſtaréch Tżaſach pṙedé hatż Kżeſcżijanſkeje Wutżbu jaſne Swėtwo
cżėmnu Nȯcz Pżibowſtwa ha ſtaréch Pżiwėrkow z wużizkich Honow zahna,
bėſche talej Skawa pohanſkim Boham ſẇecżena; Żkit ha Zbożo żadaſche ſebi
wot ṅej czéwu Lud. Na ṅej tżeſcżenoho Pżiboha Znaṁo[14]⁾ ſtejeſche. Déż
ſtari pȯhanſczé Serbja jow ſwoje Woporé na wobrubané Kaṁeṅ Pżibohej k
Noham kwadżechu, joho khwalaczéch Spėwow wȯtre Zénki cżichi Mėr wſchėch
Dowach woko budżachu. Déż pak wȯinſki Wichor tamné, z ẇetżornoho Kraja,
pżed ẇele Lėtſtot tkami ſo pżeczé dale k Raṅu rozſchėṙeſche, hubſcho do
ſerbſkich Krajinow ſwoje Ṅeẇedra noſécż zpotżinaſche, dha ſo też wo
téchlej heẇak mėrnéch Honach wȯiſki Rimot pozbėné. Krawne Bitwȯ tedém
naſchi Wȯtczojo cżeṗechu hale z ṅerunej Moczu.

Roſchėṙeṅo kżeſcżijanſkeje Wutżbu bėſche każ ſo praji, Wotpoladaṅo
nėmſkich Kheiżorow! Tola nicz pżez Rozwutżeṅo ha dobre Pżikwadé, każ
naſch Zbȯżnik pżikazẇe, hale z wȯtrém Ṁetżom woni Kżeſcżijanſtwo
rozſchėṙachu. Toho dla też pohanſczé Serbja nowu Wėru, z tak krawnémi
Srėdkami jim wozjeẇenu, cżezczé wo ſwojich Wutrobach zapżijachu ha dowhi
Tżas hiżcżen pżeczé tu ha tam wo tżmowéch Noczach ſo zkradżu
zkhadżuwachu ha ſwojim Boham ſwużachu. Tak też w Honach Budéſchinſkeje
Wokownoſcże. K Pownoczé dele, dżeż nėtk Bur z wȯtrém Cżrȯſwȯm ha ze
ſwėtwoi Radelczu ſchėru Zeṁu hoṙedrėje ha żitne Zorna zawotżẇe, tedém
Sornik ha Jeleṅ po zelenéch Lėſach haṅeſchtai ha w ſlėbornej Żpreẇi
latżnu Schiju wokſcheẇeſchtai. — Z daloka ha ze ſchėroka jow Serbja — (w
huſtém Lėſu Pżeradnika Wotżomaj wukhowani) — ſo zromadżichu ha pod
mȯcznémi Lipami na ſchėrej z Mochom wobrozcżenej Skaẇe, dżeż deleka
ſlėborna Żpreja nimobeiżi, ſwojom Pżibohei, kotrohoż wot Nėmczow junu
powalenoho z nowa ſebi ſtajili bėchu, wopruwachu.

Pżiſchow pak bė też Biſkop z Miſchna do wużiſkoho Kraja, dokelż tedém
Wużicza k miſchṅanſkomu Biskopſtwej ſwuſcheſche, zo bȯ ſo wot modoho
Kżeſcżijanſtwa w tutéch Krajinach pżepokazaw ha wobhoniw. Déż wȯn
wuſwȯſcha wot ſerbſkoho Pżiboha tak bliſko pżi Mėſcżi, ſo wȯn rozhori,
ha <pb n="78"/>na joho Zahubeṅo ſo krucże hotwaſche. — Bȯrzė Zkwadnoſcż
namka. Zaſé w tżmohoi Noczé Serbja ſo tam na Skaẇe zromadżwachu. Dokelż
bė ſtraſchné Bwȯſk ha wulke Ṅeẇedro czéwo Ṅebjo wobcżahnéwo, mȯſlachu
ſebi ſwojich Ṅepżecżelow zdaloka. Biſkop zhoniwſchi, zo ſo wulka
Mnohoſcż ſerbſ. Ludu woko ſchėrej Skawu zkadżuje, zebra kwataiczé
wſchėch nėmſkich Rétżeṙow, kiż ruṅe w Budéſchiṅe zwoſtawachu, ha poda ſo
zpėſchṅe z nim na Pucż, kiż k Pow-Noczé ẇedże. Ṁeltżo hale khwataiczé ſo
Serbam bliżeſche. Tak pżindże hatż Skaẇe ẇele krȯtż hiżon ſpomṅenej; tu
Biſkop ſwėtwo Pwomjo na Wėrſchku Horé wuladawſchi, wo Wutrobje ſo
rozhnėwa ha taklej k ſwojomu Wȯiſku rétżeſche: „Nėtk Mużojo waſchu Mȯcz
ha Khrobwoſcż pokazaicże. Leicże Serbow tam, kak woni Boha wėrſchnoho
zadſpėwſchi, naſchei Moczé ha naſchim Kazṅam ſo ſmejo ſwojomu Pżibohej
wopruwaja. Ṅepraẇe ha rėſchṅe zawėrno bȯ wot nas bowo, taiku Ṅekmanoſcż
tak bliſko woko naſchich Hrodow cżerṗecż. Toho dla pobijcże pohanſkich
Pżibohow, ha naſchej Wėṙe Pucże runaicże.“ Tak ṙekné wȯn, ha kȯżdé
pżimné krutżiſcho ſwȯi Ṁecż ha Lebiju w mȯcznej Ruczé tżaſeſche.

Na Skałe pak pod wȯſokej Lipu ſteji Pżibȯh zwocżané[15]⁾; pżed nim na
wobrubaném Kaṁeṅu ſwėtwu Woheṅ ſaṗe, pȯdla toho ſteji joho pṙeni
Swużownik z dowhej bėwoj Draſtu woblecżené, na ſchedżiwoj Woẇe zelené
Dubo-woṗenoité Wėncz ha Serbow Lud kowoko ſtojaczé Spėwé ſpėwaſche. Nėtk
Naiſtarſchi ƀez nimi ſo bliżi ſwėtwomu Wowtarej, lėdom zahojene Rané na
Tżole ha na Wutrobe ſwėtzja, zo jo zmużiẇe ſwojich Bratrow w krawnéch
Bitwach wodżiw; joho 12 Modżenczojo zcżėhuẇa ha ṅeſu Daré Wopora. — Bez
tém bė Ṅeẇedro czéwo Ṅebjo wobcżahnéwo ha Bwȯſk ha Rimot ſtraſchi kȯżdu
Wutrobu. Zjedném dobom ſwėtwa Brȯṅ wſchudżom ƀez Stomami bwȯſchcżi ha
Biſkop, ſtatné Muż, z Lėſa wuſtupi na ſchėru Skawu ha wokowo ṅoho ẇele
zmużnéch Rétżeṙow, ha ṙekné telej Swowa: „Żto wó ƀezbȯżni jow mordwo
Znaṁo tżeſcżicże, déż horkach na Ṅebju Bȯh wėrſchné ſam k cżwojeſkim
Wutrobam wo Ṅeẇedrach rétżi? Wȯ Bwazni! leicże ṅemoczne ha ſwabo jo
waſchich Rukow Dżėwo, ṅech nėtk ſam ſebi pomha, tȯn waſch ſwawné Bȯh!“
ha bliże pżiſtupiwſchi wȯn ſwėtwé Ṁecż ze ſélnej Ruku na Pżiboha
pozƀené; z Moczu pżiſkocżi ſtaré Pop, z liwoj Ruku ſwojoho Boha wopżimné
ha z prawoj Ṅepżecżelej wobara, taklej ṙekniwſchi: „Wȯ khrobwi
Wukrajniczé, wȯ Zahubeṙo mojoho Luda; żto wȯ jow pȯtacże ha naſchich
Bohow Bȯdlo z waſchej Pżitomnoſcżu woṅetżeſcżicże? Ṅejo dha Swėt doſcż
wulki ẇacz za was ha nas? wȯ ſcże nam Kraj ha Kubwo zwali, nas naſchich
Bohow wurubili — rȯtżcże ſo! waſche ṅech ſu Muṙe mėſchtżanſke, jow w
zeleném Lėſu chczemȯ mȯ Kṅeiſtwo wobkhowacż!“ — Tola podarmo bė wſchitke
Rétżeṅo. Bliże cżiżcża Nėmczé ſo ha ƀeru hiżon Daré k Woporej tu
pżiṅeſene. Z Moczu ſtaré Pop nėtk zawowa: „Tu ke mni, moji Serbja, z
waſchim Cżėwom zakitaicże naſchich Bohow! waſchi Bratzja wo krawnéch
Bitwach pobicżi, wowaju: Sṁercż wſchėm hordém Ṅepżecżelam!“ Tak ṙekné
wȯn ha rozhori wſchėch Serbow Wutrobȯ; ſwėtwo Ṁetże z Nȯżnow
wutornéwſchi: Sṁercż naſchim Ṅepżecżelam! wowajo, walichu ſo na Biſkopa
ha joho Wȯiſko. <pb n="79"/>Ha zdobom naſta ſtraſchna Bitwa. Serbja
krucże rubachu, hale Nėmczow Mnohoſcż bė pże wſchu Mėru wulka. Ze
wſchėch Stronow wėſta Sṁercż jim rozé, zadé nahwa Skawa, ha Żpreja
Bėzdna, ze wſchėch Bokow wȯtre Lebje Nėmczow; Woni pak Sṁercż ha Rané
zadſpėwſchi z Moczu wȯiwachu. — Nėtk z Dobom Bwȯſk wſchėch Wotżi zaſlepi
ha Rimot, zo Zeṁa żri ha tżepocze, Nėmczow ha Serbow pohwuſchi. Biſkop,
kiż napṙeni zaſé k ſebi pżindże, zawowa: „Bȯh ſam jo z wami, khrobwi
Mużojo!“ ha wſchėch Wotżi tam ſo wobrocża, dżeż ſwėtwo Pwoṁo k Ṅebju
ſaṗe; do mȯcznej Lipu, pod kotreiż Pżibȯh ſtejeſche, bė Ṅeẇedro dériwo,
jeje Wėrżk ſo paleſche. Zwote pak Znaṁo Pżiboha padné ha Popa, kiż je
hiżcżen wopżimṅenc dżerżeſche, ze ſobu do hubokeje Żpreje potorné; anicz
Popa, anicz Pżiboha żeni żane Woko ẇaczé ṅewolada. Nėmczé to
wuladawſchi, z nowa na Serbow ſo walichu ha jich, pżez tajke Ṅezbożo
poſtrożenéch, bliże ha bliże Kroṁe Skawé cżėrjachu ha żtȯż ſo ṅepoda,
żtoż Ṁecż ha Lebja ṅepobi wo Żpreje zrudné Kóncz wza. To bė Kȯncz
poſlenoho Pżiboha ƀez Serbami. Dowhi Tżas bė tȯnlej Blak Serbam
ſtraſchné ha hiżcżen dżencziſchi Dżeṅ ſtara Wowka ha ſchedżtwu Dżėd
modomu Ludej pȯẇedatai kak zwoté Pżibȯh w hubokej Wodże podmuṙené leiżi
ha kȯżde Lėto jenoho Cżwojeka Żiẇeṅo ſebi żada — kak tam woko ſchėrej
Skawu w tżmowéch Noczach mordwéch Serbow Duſche ſcheṙa, ha ṅemdre
Wichoré w ſtaréch Lipach zakhadżeja ha Liſcżo tżaſu do Żpreje. Jaromėr.

Z Rakuſkeje. Zandżene Lėto z wuherſkej Wóinu tak ſtejeſche, zo kȯżdé ha
naſcha Jutnitżka też ſobu prajeſche: k Hodam dṙe budża z Wuheŕami
hotowi. Kak ſu ſo nėtk te Wėczé pżeṁenili: kraż budża hiżcżen Wuheṙo z
Rakuſkimi ha z czéwoi Rakuſkeju hotowi. Welden, tȯn nowu wóſchi
Ẇedżicżer rak. Wȯiſka jo zaſé na wſchéch Stronach Wuheṙow pżimaw, ha mó
budżemȯ ſkoro nėżto wot ważnéch Bitwow ſwȯſchecż. Pódla pak też hiżon
tżora rėkaſche, zo ſu Wuheṙo Peżt wobſadżili. Jelatżicz ſteji pżi
Waiczen, ṅedaloko Schlika. Na jużnej Stroni ſu ſo Stratimirowicż ha joho
Serbja z Wuheṙami żawoſṅe bili. Noczé 13. Haper. wȯn jich pżimaſche, ha
po wȯſém Hodżinach bėchu Wuheṙo na wſchėch Bokach zbicżi. Wóſchi Nüżan,
kiż Woiwodiṅe ſtejeſche, ha ƀez to, zo bȯ tzėliw, pżed wuherſ. Perczlom
cżėkaſche, jo pżed Sudniſtwo ſtajené; wón bė Wina, zo ſo tam wo
zandżenej Jutnitżczé zpomṅene Surowoſcże ſtachu. Wóſchnoſcż dérbi krucże
z nim wobkhadżecż, dokelż Serbja mėṅa, zo jo wón na Porutżnoſcż
Wȯſchnoſcże cżėkaw, kotraż chcze tak Serbow pżeſwėtzicż, zo woni ƀez
Zakitaṅa rak. Wöiſka Wuherſkej Pżemoczé podleiża.

Wo Italſkej dṙe budże tola Mėr ƀez Zardinſkej ha Rakuſkej. Haj, dhe bó
Jandżelſka tomu napżecżo ṅebówa. Jandżelſka ſo ṁenuiczé boji, zo mowa
Rakuſka traż Pżewawu w Italſkej dóſtacż ha jo toho dla pżez ſwojoho
Zapóſwancza na zardinſkim kralowſkim Dwoṙe pżipojewa: zo ṅebudże
cżerżecż, teiko ẇele Ṗeṅez każ poſtajene jo, Rakuſkim za Mėr wottedacż.
Rakuſczé ſu na to Twerdżiznu Alexandria wobſadżili. Żtȯ wė, żto budże ſo
też jow dale podawacż.

Żtoż druhe italſke Kraje naſtupa, dha jo Toſkanſkei, dżeż bė Republika
zawożena, Lud ſo po czéwém Kraju z Moczu z bénéw, Republikanaṙow wuhnaw
ha ſwojoho ſtaroho pṙedé wuhnatoho Wėrcha zaſé na Thrón poſtajiw.

Wo Roṁe hiżcżen Republika wobſteji. Franczowſke Wȯiſko chczéſcho Bamuża,
kiż Gaecże pżebȯẇe, zaſé do Roma ẇeſcż. Jandżelſka jo też tomu napżecżo.
To nitżo neżkodżi, ṅech w <pb n="80"/>Roṁe też Żonwaṅo jich nowoho
Kṅeżerſtwa wo pownej Mėŕe nazhoṅa.

Też Neapel jo wo Wȯińe ha cżepu ſo tam ſélṅe ze Siczilianaŕami, kiż hatż
dotal neapolſkom Kralej poſuchachu; hale dokelż hiżon dawno z nim
ṅezpokoini ſu, to dlėje ẇaczé nochczédża.

Z nėmſkoho Kheiżorſtwa hatż dotal pak hiżcżen ƀez Kheiżora. Ṅėmſke
Wóiſko w Schleſwik jo dale k Pownoczé cżahnéwo ha hiżon do Jütland
pżeſchwo. Wo poſlenej hiżon zpomṅenej Bitẇe jo ſo naſch modé Préncz
Albert jara deṙe pokazaw ha pżez ſwoju Wutrobnitoſcz ẇele Khwalbé
zaſwużiw. Wo naiẇetżim Woheṅu bė wón wſchudżom pȯdla.

Burſkich Dżowkow nalėtni Spéw.

Pżazu lei ſmȯ dokawali,

Kowrot ſtaj’mó na Naiſtwu;

Jutré ſu nam pżihot’wali

Dżėwo zaſé na Polu.

Zarodu naipṙedé czemó

Sebi pėkṅe wuṙedżicż,

Pon’ też na Smahu mó dżemó

Kaṁeṅe tam zezbéracż.

Zpuſchcżeli ſu Muże Kėrki,

Hawzé czemȯ zcżahacż hicż;

K Wawpoŕe też zel’ne Meiki

Czemȯ wſchudżom naſtajecż.

Pżenczu mwȯdnu pżiżnéhwamȯ

Kruwom k dobrom Polecżei;

Treidach żno też namakamó

Pwachtu modei Trawu ſei.

Kruwȯ mamo hiżcżen ladacż

Cżelata też jazamȯ,

Ṅeb’dżemȯ tak dowho tradacż

Tŕebacż ẇaczé na Mlȯko.

Litżka zas nam zakcżėwaja

Z ŕanej Barbu tżerẇenej,

Herczé z nowa zahuſluwja

Na Skakaṅczé ẇeſowej. —

♣P#ṡ.♠

Ze Serbow.

Pżezczéwna Zhromadżizna zjenoſcżenéch ſerbſkich Towarſtwow bėſche jara
ſélṅe wopotana. Wone rėkaſche, zo jo tam na 500 Ludżi bowo Zapotżatk be
1/2 2, Kȯncz 3/4 7. Jednaṅo téch znajownéch Ṗeṅez dla bė horcze ha
dowhe. Wobzanknéwo ſo jo, zo dérbja tute Peṅezé do Woſadow rozdżėlene ha
wot gmeinſkich Prėdkſtojecżeṙow zaŕadwane bȯcż — ha zo dérbi wużiſka
Wuſtawa zpadnécż.

W zandżenej Jutnicżczé bėſche ralbitżanſkim Kżiżeṙam porokuwane, zo ſebi
woni ṅebėchu k ſwojim kżiżerſkim Koṅam Banté ze ſerbſkimi Barbami
wobſtarali, każ jim „néſchpȯrecz Boſcżi“ to radżiw bė. To pak ṅejo
naſcha Wina. Pola nas jo ṁenuiczé te ṙane, ſtare Waſchṅo, zo naſche
Holczé (hai tu ha tam też te Żoné) nam ṙané Bant za Koṅa k Jutrontżczé
wobſtaraja. Mó dérbimó potaikim z Bantom zpokojom bócż, kajkiż jȯn
dȯſtaṅemȯ. Lubſcho bėſche nam wſchak też bówo, déż bėchmó Banté ze
ſerbſkimi Barbami dóſtali, dokelż ſo Serbſtwa ṅehaṅbuẇemȯ, hale też
zjawṅe radé pokażemó, kak zahoŕene naſche Wutrobé za Pżizpoŕeṅo
tohoſamoho ſu! — Heẇak pak żcżen chczemȯ pżiſpomnicż, zo nėkotre
naſchich Holczow na Wobſtaraṅo Banta za kżiżerſke Koṅe trochu zabówacż
pȯtżinaju, ha potom dérbja ſebi te bohe Kżiżeṙo (każ lėtcza ṅekotre),
ſami ze ſtarémi Bantami z Nuzé won pomhacż. Po nowe Banté bėchmȯ dṙe
ſebi ſami też k Hórnichej dȯṅcż mȯli, dhé bėchmȯ hatż do poſłeṅoho Dṅa
tajku krutu Nadżiju na naſche Holczé ṅeſtajili. Z tém ſo ṅebudżemȯ ẇaczé
zhebacż dacż.

Nėkotzi Kżiżeṙo w ralbitżanſkej Woſadże.

Jutze za Tédżen zmėje budéſchinſke czérkw. Towarſtwo Spėwaṅo.

Ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje jutſe za Tédżeṅ Zhromadżiznu w
Ralbiczé.

Jaczwawk, Pżedſéda.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

18. Tżiſwo. 5. Dżeṅ Meja. 1849.

Wozjeẇeṅo.

Kralowſka Majeſtoſcż jo zwożiwſchi na §. 116. krajneje Wuſtawu ha na
nakhwilné Zakoṅ wot 15 Now. 1848 zromadżenej Komoré zbėnécż za dobre
zpóznawa. Żtoż ſo z tutém zjeẇi.

W Dreżdżanach 28. Haperl. 1849. Bedrich Awguſt.

Na ſachſénſki Lud.

Miniſteṙo ſu kralowſkej Majeſtoſcżi radżili, ſwoju pżez Zakoṅ jomu
dowolenu Mócz, Komoré zbėnécż, tṙebacż. Woni ſu tuto tżinili, dokelż ſo
pżedſwėtzicż ṅemóża, zo te Waſchṅo Skutkwaṅa Komorow wėrne Potṙebnoſcże
Kraja ha Żadaṅa ſachſénſkoho Luda zpokoji. — Pżichodne Wuzwoleṅo po
Zakoṅu wot 15. Nov. 1848 budże pokazacż, hatż jo Miniſterſtwo ſo
zhebawo, déż za to dżerżi, zo dotalne Zaſtuṗeṅo Luda ṅejo po joho Woli.

Nėtk pak jo Miniſterſtwo winoite, Ludej zjeẇicż, tżoho dla wone Ẇetżinu
tuteju Komorow kedżbu mėwo ha wotſtupiwo ṅejo. Wone ṅejo tżinicż wot
jene habó druhe, traż naiważniſche Praſcheṅo Politiki habo
Zakona=Dawaṅa. Miniſterſtwo budże ſwojim Tżaſu pokazacż, zo ſo wo tém
żanoho Rozſudżeṅa Luda Zaſtuṗeṙow ṅeboji, déż jenoj wėrni Zaſtuṗeṙo
ludowoj Wole ſu ha ſo jich Rozſudżeṅa na nėkaike Waſchṅo z Pżepokazaṅom
Miniſterow zjenoſcżicż hodża. Wina jo ẇele ẇaczé te czéwo Zadżerżeṅo
Komorow wo téch tzjoch Mėſaczow jeju Zhromadżiznow.

Wone ſo praſcha, hatż Lud chcze, zo joho Zaſtuṗeṙo pżez Luƀeṅa, kiż ſo
wuẇeſcż ṅehodża — ha pżez druhe hatż zhromadneje Winwatoſcże Zẇazki
zẇazani, do Sejmowné ſtuṗa, dżeż pżez ſwobodne Rozrétżwaṅo ƀez
Kṅeżerſtwom ha Komoromaj Wobzankṅeṅa zrawicż dérbja.

Wone ſo praſcha, hatż Lud chcze, zo joho Zaſtuṗeṙow Wuradżeṅo
naiważniſchich, jim prėdkpowożenéch ṗeṅeżnéch Należnoſcżow hako
Pżileżnoſcż wużiwaja, Doṗelṅeṅo wſchėch druhich Praſcheṅom po jich Woli
ſebi wutwónguwacż, ha Kṅeżerſtwej Cżeże pżihotuwacż; ſo wot toho
ṅeſtaraiſchi, zo na te Waſchṅo Krajej naihubſche Rané cżepu ha Kraj do
Dowa pżiṅeſu, żtoż nichtón bóle zatżucż ṅebudże hatż Lud ſam.

Wone ſo praſcha, hatż Lud chcze, zo joho Zaſtuṗeṙo, kotréchż Winwatoſcż
jo, wot Miniſterſtwa prėdkpowożene Zakoṅe ha za Zbożo Luda naiważniſche
Należnoſcże rozomṅe ha zprawṅe rozpominacż, mėſto toho do wſchelakich
Napraſchwaṅow ha wo ſaméch Mėſcheṅow do Kṅeżerſtwa ſwoje Powowaṅo ſtaja.

<pb n="82"/>

Wone ſo na Poſledku praſcha, hatż Lud chcze, zo Komoré, wſchu Mėru
pżeſtupitaj, ha pżez mnohe Naṁeté wſcho Wobſtejacze każ wo Wichoru
powalecż ha Dṅo wſchej Rjadomnoſcże zhibacż ſo próczẇetaj; mėſto toho,
zo bóſchtaj Miniſterſtwo wo Poſtajenu ha Wudokoṅeṅu krajnéch
Należnoſcżow na Podwożk zakwadnéch Prawidwow ſwėrṅe ha pilṅe
podeṗerawoj.

Miniſterſtwo ṅewėri, zo chcze ſachſénſki Lud tak zaſtuṗené bócż, ha toho
dla też wone wotſtupiwo ṅejo.

Miniſterſtwo jo ſwoje Wotpoladaṅa pżi nuczkownéch Należnoſcżach zjawṅe
ẇele krótż wozjeẇiwo; wone budże ſo dale za jich Wuẇedżeṅom próczwacż.

Hale też Wudokoṅeṅu wėrṅeje ha trajaczeje Jednoté ha Swobodé nėmſkoho
Luda ſo Miniſterſtwo nidé zṗedżicż ṅebudże, hale ſwėrṅe ha pilṅe ſo za
tém ſobu próczwacż; — Komoré ṅeiſtaj ƀez tém anicz ſejmſke Piſmo wot
tutoho Miniſterſtwej pżepodawoj.

Żtoż Waſchṅo Wuẇedżeṅa téchlej Praſcheṅow naſtupa, dṙe móże Wotmójeṅa
wſchelake bócż; zprawna Wola pak, też druhich Pżeſwėtzeṅo pwacżicz dacż,
rozomne Pżekwadżeṅo Tżeſtżwaṅo ha Zancżmėcżo budże Jednoſcżeṅo k Zbożu
wótcznoho Kraja wėſcżi zpėchwacż. Taike zhromadne Skutkwaṅo żada Lud wot
ſwojich Zaſtuṗeṙow; taike nadżije ſo Miniſterſtwo wot teju Komorow,
kotreiż budżetaj ſo pżichodṅe z nowa wuzwolecż mėcż ha na taike Waſchṅo
ſtupi wone z tém Pżepokazaṅom ſwojeje doṗelṅeje Winwatoſcże pżed Lud ha
powoẇe ſo na joho Rozſudżeṅo.

Dreżdżanach 28. Haperl. 1849.

Cżi Miniſteṙo:

♣Dr.♠ Held. z Beuſt. z Ehrenſtein. ♣Dr.♠ Weinlig. z Rabenhorſt.

Wozjeẇeṅo.

Wo 18. §. Zakona wot 9. Nov. 1848, Pżeṁeṅeṅo wojerſkeje Swużbu wot 1.
Awguſta 1846 naſtuṗaczoho, ſteji zcżėhuwacze: Cżi k Wojakam wuzbeṅeni
Modżenczé z Lėtow 1847, 1846, 1845, 1844, 1843, kiż nėtk hiżcżen k
zaſtupnej Swużƀe (Dienſtreſerve) pżiſwuſcheja, maja ſo k dalſchomu
Wobladwaṅu ſwojeje Kmanoſcże k wojerſkeje Swużƀe podcżiſnécż, — ha maja
ſo po zjawném Napominaṅu pżi tej wo 9. Stale tohoſamoho Zakoṅa wot 1
Awguſta 1846 rożeṅej Żtrafe pżed Rekrutirungs=Kommiſſiji ſwojoho Wokreſa
na tém wot ṅej poſtajeneném Dṅu ha Blaku zjeẇicż.

Na Podwoſchk toholej Zakoṅa budża wſchiczé k Wojakam Wuzƀeṅeni
poṁenuwanéch Lėtow, kiż pżitomṅe hiżcżen k zaſtupnej Swużƀe
pżiſwuſcheja, z tutém napominani: wo pżichodném

1. Juniu toholej Lėta

wo Woſoƀe (in Perſon) habȯ joli to ṅemóżne, pżez Druhich, ſo zjeẇicż;
pżitém ſwój narodnė Liſt (Geburtsſchein oder Geſtellſchein) pżepodacż
potém; pak na tém, wot Rekrutirungs=Kommiſſiji ſwojoho Wokreza
poſtajeném Dṅu ha Blaku dalſchomu Pżeladaṅu ſwojeje Kmanoſcże k Swużƀe
pżi te wo tamném Zakoṅu rożeṅej Żtrafe wo Woſoƀe ſo namakacż.

Pżi tutém tżinimó hiżcżen na to kedżbnéch:

<pb n="83"/>

1. Wozjeẇeṅo na 1. Juniu pola Zaſtoinſtwa ſwojoho Bódwa ma ſo na ſamſne
Waſchṅo ſtacż, każ heẇak; za to pak Wozjeẇeṅo na 1. Jun. pżichodnoho
Lėta preicżpadṅe.

2. Zaſtoinſtwa, kiż maja to wobſtaraeż, napiſaja téch ſo Zjeẇaczéch na
teſamſne Waſchṅokaż ſo kȯżde Lėto ſtaṅe pżi Zapiſaṅu nowéch Rekrutow;
maja telej Piſma potém ſwojim Blaku wottedacż ha téch Napiſanéch w
ſwojim Tżaſu k Pżeladaṅu pżiẇeſcż.

3. Cżi nėtk k zaſtupnej Swużbi pżiſwuſchaczi Modżenczé, kiż budża po
dalſchim Wobladwaṅu k wojerſkej Swużbi ṅekmani, ſu czéle zpuſchcżeni; za
mėṅe kmanéch Zpóznacżi, budża k tej, z nowa zawożenej zaſtupnej Swużbi
pżiſwuſchecż; cżi czéle Kmani pak na Tżas ſwojeje zaſtupneje Winwatoſcże
(Reſervepflicht) po dóſtatej wojerſkeje Wutżƀe Pėżkow k wóinſkej
zaſtupnej Swużbi (Kriegsreſerve) pżipokazani.

W Dreżdżanach 12. Hap. 1849. Rabenhorſt.

Kak ſo Tżaſé pominu!

♣I.♠ Lėcżo ha Nazéma.

Na Skaẇe wȯſokej

Stareje Praſchiczé[16]⁾

Modżencz ſo rozladẇe

Wo kraſnej Wużiczé.

W Polu wón ſchėrokim

Wutżku nėtk wulada

Na kotreiż k Mrócżelam

Lipa ſo pozbėha!

Wėrſchk jeje hawſaté

Sélṅe ſo rozſchėṙa

Koṙeṅe ſukoite

Z Moczu Zem’ rozhréja.

W zelenéch Woṗeżkach

Ptatżki ſo khowaja

Po Honach khwódnéch pak

Serbjo ſo zkubwaja.

Modżencz tam na Skale

Swėtwu Ṁecż po Boku

Nuku jo powożiw

Na khrobwu Wutrobu.

Z jaſnémaj Wotżomaj

K Ṅebju nėtk polada

Z dobom tu z Ẇetżora

Cżezczé ſo zahrima.[17]^(*))

Tżowo wón pomorſchcżi

Ṁecża ſo pżimaſche,

Stracha ’jnoż, Ṅezboża

Wot tam ſo nadżeſche.

Kwȯtki dṙe żeliwo

W Bwȯſkach wón widżeſche

Ropot każ z Bitwiſchcża

W Rimaṅu ſwȯſcheſche.

„Za Serbow Narodnoſcż (Swobodnoſcż),

Wutrobu Żiẇeṅo!”

Modżencz tu wotendże. —

Bliżi ſo Rimaṅo.

♣II.♠ Zéma.

Dżiwne Wėtré ſchuṁa w Lėſach

Wėrchi Schmrėkow zibuẇa

Puſté Kraj! — ha zrudna Téſchnoſcż

Wutrobó jo pżemȯhwa.

Rapak zlėtẇe wokow Skawow

Wóſokeje Praſchiczé

Rapak Kóinam Schmrėkam Dubam

Straſchne Hoṙo Wużiczé.

Na Kaṁeṅu zrudṅe ſeidżo

Muż tam ſtaré ſchedżiwu

Ruczé waṁe; cżezczé zdėchẇe

Skorżi ſwoju Zrudobu.

„Mwódna, dowhi Tżas ſé ſtawa

„Lipa naſchoh’ Narodu.

„Mėrne Bȯdleṅo ſé dawa.

„Ludej ſerbſkom ſwawnomu.

<pb n="84"/>

„Nėtk jo z krutej Zeṁe ztorhaw

„Wichor twoje Koŕeṅe

„Ṅeẇedro pak Zdȯnk ha Hawzé

„Pobiwo jo do Zeṁe.

„Ṗerſcż je kréje! roſcże na ṅich

„Moch ha Trawa zelena.

„Pentżk jenoż jo ſtejo woſtaw,

„Zrudné Poṁeṅk Ṅezboża!”

Tak wȯn huſto pwacżo zkorżi,

Staréch Tżaſow zpomina. —

Zbėṅe zrudnei Wotżi k Ṅebju

Hatż ſo Swónczo pokaza?!

Kiż bó hrėwo Kraj, ha Pwódnoſcż

Joho ſtaru zbudżiwo,

Zo bó Pentżk zaſ’ nowej Moczé

Nadobȯw ha zbėnéw ſo.

Hale Ṅebjo poṁrocżene

Swóncza Pruham wobara

Cżeżki Tżas to, cżeżke Hoṙo —

Déż ſo zubi Nadżija.

♣III.♠ Nalėcżo.

Po Kraju pwódné bė

Wėtſik ſo pozbėhnéw

Cżėmnoſcż ha Téſchnoſcż wſchu

Daloko rozduhnéw.

Na Wutżczė zelenej

Lipka zaſ’ rozcżeſche

Swóntżko ju z jaſnémi

Pruhami hrėjeſche.

Drudé dṙe z Ẇetżora

Hiżcżen ſo zabwȯſka

Bwóſki wſchak daloke

Liṗe ẇacz ṅeżkodża.

Holecżo na Skale

Praſchiczé wóſokej

Z Lipowém Woṗenow

Wijeſche „Wėnczé” ſej.

Soworik lubozṅe

Holitżcze’ zaſpėwa

Wot Serbow Nadżije

Ẇeſele póẇeda.

Na zwotej Nadżije

Wona ſo zẇeſeli

Horliwoſcż z Wótżkow ji

Z módrémi pwoṁeſche.

„Wiwa ſém Wenczé tzi

„Wot Lipé modeje

„Naſchoho Skutkwaṅa

„Poṁenki narodne.

„K „Wėnczam” zaſ’ nowém nam,

„Lipka ſo zeleni

„Swobodé Swóntżko ju

„Z Kwėtkami wopwȯdni.”

Holitżka z „Wėnczami”

Weſowa wotendże. —

Narodnoſcż Serbow ẇacz

Z Wużiczé ṅezandże.

Jaromėr.

Ze Serbow.

Z Budéſchina. 20té Dżeṅ Haperleja jo naſch nadné Kṅez Biskop nowu
Kapawku na Mikwawſchku ſẇecżiw, wo kotreiż budże ſo pżi Poṙebach boża
Mſcha ha Prėdwaṅo dżerżecż. Woſada ſpėwaſche pżi tém ſerbſke Khėrluſche
ha zkóntżṅe: „tebe mó Boha khwalimȯ.” Naſcha duchowna Wóſchnoſcż jo nam
pżez to jenu hiżon dawno zatżutu wutrobnu Żadoſcż doṗelniwa ha praẇimó
ji wutrobné Dżak za to. —

Kapawka jo dṙe mawa hale praẇe ŕana. Jeje Muŕe ſu Zbȯtki Muṙow Thórma
ſtareje wulkeje Czérkẇe. Na Kapawczé ſteji ṙané, hatżruṅe jenoj drejané
Thórmik, na kotrémż Zwóntżk wiſé, kiż ma ſélné, wótré Zénk. Bóh daj, zo
bȯ wſchéch, kotréchż budże powopacż, k tżichomu Mėrej ha Wotpotżinkej
pżewodżaw. — Natwaṙeṅo tuteje Kapawki padṅe do zrudnoho, ṅemėrnoho,
zapuſcżaczoho Tżaſa. Kak podżiwṅe! ƀez tém hatż Swėt wſcho Wobſtejacze
roztorha ha rozbrȯhi, Czérkkej twari! Na Mėſcże ſtolėtnoho Zapuſcżeṅa
pozbėhuẇe ſo nowo Débenſtwo! — O Bratzja! bóchmó tola też mȯ każ tuta
naſcha Kapawka z Proha ha z Ṗerſchcże ſtawa, wotutżili z Rėchow k
póczcziwomu Żiẇeṅu!!! —

<pb n="85"/>

Krȯtka Rozprawa Skutkwaṅa budėſchinſkoho ſerbſkoho czérkwinſkoho
Towarſtwa. Teſamo jo hatż dotal 16 Zhromadżiznow dżerżawo. Litżba
zapiſanéch Sobuſtawow ſo 118. Z muzkoho Zplahwa 57, ze żonſkoho 61.
Towarſtwo wobzankné, nanaipŕedé czérkwinke Stawizné za Pżedmjet
(Gegenſtand) Wutżbu wzacż. Po tutém Wobzankṅeṅu jo Pżedſėda wo chėſcż
Zhromadżiznach rétżaw:

♣I.♠ wot Pżezcżihaṅow kżeſcżijanſkeje Czérkẇe pṙenich ſchėſcż
Stotétkow, 1. z Boka Żidow. — 2. z Boka Pohanow. — ha 3. z Boka bwudnéch
Wėriwéch, woſobṅe Arianaṙow. Wſchudżom bėchu Winé Naſtacża tutéch
Pżezcżihaṅow ha Pwodé bożoho Dopuſchcżeṅa téchſamſnéch wopomṅene; każ
też Stawizné Sẇatéch zaplecżene; woſobṅe te pżekraſne Stawizné ſẇ. ſẇ.
Feliczitas ha Perpetua ha ſẇ. Ignacziuſa wobſchėrṅe wozjeẇene.

Z toho ſo ſamo wot ſo za Pżedṁet dalſchich Wutżbow poda:

♣II.♠ Stawizné czérkwinſkich Wótczow, téch mȯcznéch, pżez Rétż ha Piſmo
ſwawnéch Bėdżeṙow ha Wȯiwaṙow za Jėzuſowu ſẇ. Czérkej. Zaſé bó Żiẇeṅo ha
Skutkwaṅo woſobṅe ſẇ. Ambroſiuſa, Awguſtina — Hieronymuſa wobſchėrńe
wopiſane.

Dalſche, zaſé z toho zcżėhuwacze Wutżbȯ réſtżachu

♣III.♠ wot Rozſchėṙeṅa Kżeſcżijanſtwa. Pżezcżihaṅa Żidow bėchu Wina
Rozcżekaṅa Wėriwéch po czéwém żidowſkim Kraju, ha Wozjeẇena kż. Wėré.
Dale Skutkwaṅo ſẇ. Japożtowow, woſobṅe ſẇ. Pawowa, Japożtowa Pohanow.
Zawożeṅo kż. Czérkẇe w Roṁe, teje Macżeṙe ſkoro wſchėch druhich kżeſcż.
Czérkẇow ẇetżorneje Europiſkeje. Wofeƀe ha wobſchėrṅe nazhonichmȯ, żto
ſu wo tutéch Krajach ſkutkwali: ſẇ. Eucharius w Galliſkej, ſẇ. Beatus w
Helvetiſkej (Schweicz); ſẇ. Severin, Japożtow Rakuſkeje; Kolumban w
Elſaſu; Bonifaczius, Japożtow Nėmczow, wo Frieſénſkej, Heſſénſkej,
Thurinſkej, Baiernſkej. —

Wo poſlenim Tżaſu ſu Pżedṁete naſchich Wutżbow zpotżeli praẇe narodne
bócz, déż rétżimó wot:

Rozſchėṙeṅa Kżeſcżi janſtwa ƀez pownócznémi Swoẇanami (Serbami) pżi
kotreiż Pżileżnoſcżi też ṙane Póẇeſcże wot Stawiznow naſchoho Naroda
zhonimó.

Hiżon déż jenoj na telej Wutżbó kedżbẇemȯ, móżemó zjawṅe wuznocż, zo na
to nawożené Tżas ha Prócza ṅejo podarmo bowo, hale ẇele Wużitka nam
pżiṅeſwo. To też móżeſche kóżdé deṙe zpȯznacż na ſtaiṅe mnohém Wopotaṅu
tutéch Zhromadżiznow, tak zo huſto Ruma pobrachuwaſche. Naſche czérkw.
Towarſtwo jo pak też wo druhim Naſtupaṅu pilne dżėwawo za Lėpſche
naſcheje Woſadé wopokazawo, żtoiż budżemó druhi krȯtż wozjeẇicż.

(Wucżaw z Protokollow budėſch. ſerbſ. czérkw. Towarſtwa.)

Naſch ſerbſki Seminar w Prazé ma nowoho Prėdkſtojecżeṙa, Kṅeza —
Slawicżeka, kiż bė hatż dotal Prėdkſtojecżer Inſtituta za Sérotkow w
Prazé.

Naſch Kṅez Scholaſtikus ha Doktor Pżihonſki, kiż wot Michawa ſém telej
Mėſto zaſta, jo ſo zaſé ſtrowé ha tżerſtwé domoj rócżiw. Joho krótka
Pżitomnoſcż w Prazé jo wulki Dobótk za naſch lubu Seminar mėwa.
Ṁenuiczé: ♣Dr.♠ Bolzano, żadne Swėtwo na Ṅebju ſkoro wſchėch cżwojecżich
Naẇedżenſtwow ha Wėdomnoſcżow jo w Praſé wumṙew. Dokelż bė ṅebo Bolzano
Pżi<pb n="86"/>honſkowu wntrobné Pżecżel, chczéſche joho Herba Leo Thun
jomu Tel zawoſtajenej pżedrohej Knihowné k Wopomńecżu daricż. Pżihonſki
ſo dżakuwaſche za tu wopokazanu Luboſcż, ſtaji pak Naṁet; tutȯn jomu
poſkicżené Tel zawoſtajenéch ṙanéch Kṅihow ſerbſ. Seminariu daricż, za
kotréż to wėſcżi wulki Wużitk zmėje. Grofa Leo Thun tutón ſtajené Naṁet
hoṙewza ha domach ſebi jón hiżcżen dale pżemóſliwſchi, pżindże wón na
druhi Dżeṅ zaſé, praẇiczé: zo jo wobzanknéw, tu czéwu zawoſtajenu
Knihownu Seminarij daricż. Dżak, wutrobné Dżak za to! Żkoda, Żkoda, zo
ẇaczé w Prazé ṅeiſmó! mȯ chczéli tam z ṅich praẇe ſtuduwacż! Pṙedawſchi
Präſes ſerbſ. Seminaria Kṅ. Nahlowſky, jo w Dreżdżanach, dżeiż wón na
Mėſcże ṅeboho Kṅeza Dutżmana ſkutkẇe.

Z Rakuſkeje. 27. Haperl. Wėſte jo, zo budża wo krótkim 80,000 Ruſſow na
dwėmaj Mėſtomaj, z Polſkej ha z Wallachinſkej, Ṁezé pżeſtupicż. Miniſter
Stadion bė pżeczé tomu napżecżo; nėtk pak dérbeſche cżeżkeje Khoroſcże
dla wotſtupicż, ha zmolom tu Ruſſojo budża.

Na 30. jo Dembinſky z 15,000 Polakami ha Wuheṙami Peżt wobſadżiw, czéwo
Mėſto juſkaſche. Twerdżiznu Ofen maja Kheiżorſczé wobſadżenu. Dembinſki
jo jim pżipóẇew, zo dérbja za tzi Dné ju rumwacż. — Twerdżizna Komorn jo
też wotſadżena. Preſburg jo wot nich wobleṅené. Wo Wiṅe ſwóſcha z tutoho
Mėſta, kiż jenoj 9 Mil daloko wotleiżane, Kanoné tzėlecż. Dhé bó
Windiſchgräcz jenoj 10 Dṅow dlėje wóſchi Ẇedżicżer woſtaw, bó czéwo
rakuſke Wójſko zhubene bowo ha ſo wuherſkej Miwoſcżi podacż dérbjawo.
Dembinſki bó wéſcżi ſmoje Wotpoladaṅo wuẇed, Winſku Dróhu, tón jentżki
Pucż, kiż Kheiżorſkim wóſche woſtané, wobſadżiw — jich wotrėznéw,
popanéw ha pżed Winom ſtaw. Welden jo, hatżruṅe hiżcżen nitżo dobów,
tola Wóiſko mudṙe wumożiw. Czéwa Wóina budże ſo z nowa zapotżecż, dokelż
wſcho zaſé tak ſteji każ pżi pṙenim Zapotżatku Wóiné pżed pow Lėtom.
Pṙeṅom Ṁeju rėka, ſu Rakuſczé Wóinu znowa zapotżeli, kak jo wupadnéwa,
hiżcżen ṅeẇemó.

Z Italſkej. Wóina Siczilianaṙow napżecżo neapolit. Kralej zda ſo Kónczej
pżibliżuwacż. Hatż kralowſczé Wojaczé Mėſto Katania pżedobóchu, pżewozné
Rózba ſiczilianſkej Komoré, kiż wo ſwojim wowném Mėſcże Palermo
zhromadżeni ſeidżachu, ha woni ſo Kralej podcżiſnéchu; tejſamſnej, kiż
bėſchtaj pżed krótkim tak krucże wot Wóiné rétżawoj. —

Liſté z Roma to też wobkrucża, ha pżiſtaja hiżcżen, zo ſu Polakojo ha
Lombardé, kiż dotalnej toſkanſkej Republiczé ſwużachu, kotraż pak jo
nahwé Kóncz wzawa, romſke Ṁezé pżeſchli ha chczeidża nėtk romſkej
Republiczé ſwużicż. — Franczowſke Wóiſko jo na 26. Haperl. na ẇele
Tżowmach romſke Bróhi naſtupiwo, ha Pżipowṅu zmolom be wſchoho Zṗedżeṅa
Mėſto Czivita=Vetżija wobſadżiwo. Jich jo, każ rėka 1800 Mużi.

Z Barlina. Bramborſki Kral jo Sejm rozpuſchcžiw; pṙeṅu Komoru podlehiw,
to rėka: jeje Stawó woſtanu ha budża w ſwojim Tżaſu zaſé hromadu
ſtupicż; druhu Komoru pak zbėnéw, t. r. do ṅej jo z nowa wuzwolecż. Na
to ſta ſo khėtra Hara ha Heṙekaṅo, ſamo Barikadé zpótwachu twaricż, żtoż
pak pżi Pżibliżuwanju Wojakow na Bok woſta. K Wobżaruwaṅu jo, zo ṅejo
ƀez Krejpżelecża wotbeiżawo; nėkotzi też Żiẇeṅo pżiſadżichu; (15, każ ſo
praẇi) Bramborſki Kral jo Wóiſko (35,000 Mużi) do Kreucznach ha Koblencz
póſwaw, zo bóchu téch wo Frankfurcże zhromadżenéch nėmſkich Zapóſwanczow
wobkedżbuwali; ha joho Wóſchi ſu hiżon pola Frankfurta leiżaczu Horu
pżepótali, hatż bó ſo k Wobtzėleṅu Mėſta, dérbjawo nuzne bócż, tṙebacż
hodżiwa. Tojo ṙané Dżak za to, zo ſu joho Khei<pb n="87"/>żorej
wuzwolili! Vramborſki jo hiżon zaſé jene Piſmo na nėmſke Wėrchi
wupóſwaw, wo kotrémż wón zjawṅe wupraẇi: wſchiczé deṙe zmóſleni ſu wo
tém pżezjeni, zo dérbi Haré ha Ṅeṁera wo nėmſkim Kraju Kóncz tżiṅené
bócż — wón powoẇe nėmſkich Kṅeżerſtwow, ſo z nim toho dla zjenoſcżicż —
wón chcze każ ſam Ṅemėrnikam z Moczu napżecżo ſtupicż, tak też druhim, z
nim zjenoſcżeném, na wſchė Waſchṅo k Pomoczé ſtacż — ha ſtaji Naṁet, zo
bóchu nėmſke Wėrchi ſwojich Wotpóſwanéch k Wuradżenju taikich
Należnoſcżow do Barlina póſwali. Ṅemėrnikow Mócz pak, praẇi wón dale,
móże czéle zwamana jenoj bócż, déż woni żanu Winu ẇaczé ṅenamakaja,
deṙezmóſlenéch wot ſwojich Wotpoladaṅow zhebacż. — Bramborſke Mėſto
Danczig jo wulke Ṅezbożo domapótawo; bożi Woheṅ jo ſkoro czéwo Mėſto
zapuſcżiw. Pżez to natżiṅena Żkoda jo na Milion Tholer poſtajena.

Z Kelna pżi Reinu 19. Haperl. — Ze wſchėch nėmſkich Krajow Zaſtuṗeṙo
Towarſtwow Piuſa ♣IX.♠[18]⁾ k nam pżikhadżeja, ha chczeidża dżencz
Ẇetżor jenu pżezczéwnu Zhromadżiznu wſchėch zjenoſcżenéch Towarſtwow
zapotżecż ha nėkotre Dné zhromadżeni woſtacż. Pżez ſto zjenoſcżenéch
czérkw. Tow. ſu hiżon zaſtuṗene, z ẇetża pżez ſwawnéch, po czéwém
katholſkich Swėcże deṙe znajownéch Mużi. Też z Heſſénſkej, z
Würtembergſkej, z Baiernſkej, haj ze ſamoj Schleſingſkej ſu taiczé
Wotpóſwani pżiſchli. Naiważniſche Praſcheṅa, też ſamo politiſke, tak
daloko hatż czérkwinſke Należnoſcże naſtupaja, budża dżencz ha w
pżichodnéch Dṅach rozrétżwane. Naſch Arczé=Biſkop ſam budże Zhromadżiznu
pżez ſwoju Pżitomnoſcż tżeſcżicż. — Naſche kelṅanſke Tow. ma pżez 900
Sobuſtawow, ha wo czéwoi Wokownoſcżi ſkoro żana Ẇes ẇaczé ṅejo, kiż bó
ſwoje czérkwinſke Towarſtwo ṅemėwa.

Wo Hannoverſkej jo też Sejm rozpuſchcżené. Hannoverſki Kral bėſche hiżon
dawno khoroité; dżencza wo jenéch Nowinach rėkaſche: wón jo wumṙew; wo
druhich zaſé: wón jo wuſtroẇené.

Wo Würtembergſkej jo też wulka Hara bowa. Wotpóſwani wȯtczinſkich
Towarſtwow ṅeiſu pṙedé nocha dali, dóiż Kral ṅejo zwoliw, ſo nowomu,
nėtk poſtajenomu Mócznarſtwu (bramb. Kheiżorej) podcżėſnécż, ha wo
Frankfurcże nowo wuradżene ha tam wobzankṅene nėmſke Wuſtawu za dobre
zpȯſnacż. Wȯn jo ſo dowho wobaraw, na Poſledku pak do toho zwoliw. Tola
nėtk z tém ſam ṅezpokojom, Khrónu delepowożiw ha ſo wſchoho wotṙek. Joho
Séhn budże joho Zcżėhuwacżer.

Ze Schleſwik=Holſtein. Nėmczé te poſleni krótż pżedobóte ha wobſadżene
danſke Hrodżiſchcża pola Düpel poẇetża, tak, zo zmėje tam 100 Tzėlbow
Rum, potém budże Kupa Alſen wobſadżena, pżi kotrémż Wobſadżeṅu dėrbja
Tzėlbu na Hrodżiſchcżu pola Düpel Wóiſko krėcż; — to ſo hodżi, dokelż
Kupa Alſen daloko wot Kraja ṅeleiżi. —

Na 23. Hap. bė nowa wulka Bitwa pola Kolding na jütlandſkich Poṁezach.
Wona trajeſche wot rana 8 hatż do Ẇetżora 1/2 4 ha za Nėmczow deṙe
wupaże. 1000 Mużi na wobemaj Bokomaj pażechu. Nėmczow bė jenoj 250
Mordwéch. Hatż ſo Nemczé po dokoṅanej Bitẇe do Mėſta Kolding zcżeżechu,
powitachu jich tam danſczé Wobodleṙo na jene ſurowo Waſchṅo: ṁetachu
Kaṁeṅe z Tzėchow, tzėlachu z Hoſdżemi — lijachu Krop z Woknow na ṅich.
Talej Surowoſcż pwodżi druhu Surowoſcż. Nėmſkoho Wóiſka Ẇedżicżer Bonin
zcżeże ſwojich Wojakow won, wobda Mėſto, ha porutżi, Mėſto zhromadu
ztzėlecż ha Zemi ruṅa ztżinicż. Pozdżiſche Pó<pb n="88"/>ẇeſcże praẇa,
zo jo ſo 12 Kheiżow zpaliwo. Nėmczé ſu ẇele Jatéch wſali.

Tuta luba Wóina zméje dṙe też ſkoro Kóncz. Danſki Kral chcze radéluƀe
Mėr tżinicż, dhé bó ſo na nėkaike Waſchṅo z Tżeſcżu wuẇeſcż hodżiwo.
Wina woſobṅe wo tém leiżi, zo jo Ruſſa ſwoju, Danam pṙedé nėka poluƀenu
Pomocz wotpójew.

Ze Sachſenſkej. Też wo naſchim, hatż dotal tak mėrném wȯtczném Kraju, jo
ſo khėtra Hara zbėnéwa. Wina ṅejo Zbėṅeṅo Sejma, hale te w Frankfurcże
wobzankṅene Wuſtawó za nėmſki Lud (Reichsverfaſſung). Hiżon Póndżele ſu
Miniſteṙo Held, Weinlig, z Ehrenſtein wotſtupili, dokelż Kral tute
Wuſtawó za dobre zpóznacż, ṅezwoli. Kral jo jich puſchcżiw, tola pak jim
porutżiw, ſwoju Swużbu tak dowho zaſtacż, dóiż druhich Zaſtoinikow
ṅezmėje. Wutoru pżindże jena Deputaczija po druhej Kralej z tejſamſnej
Żadoſcżu, nėmſke Wuſtawȯ be wſchoho Wuṁeṅeṅa hoṙewzacż ha wozjeẇicż.
Kral woſta kruté ha wotmoji: zo jo wėſcżi do wſchoho zwoliw, żtoż mowo
Krajej ha Ludej k Zbożu bócż; zo pak wón do tutéch Wuſtawow nidé zwolicż
ṅebudże, dokelż ma wón to Pżeſwėtzeṅo, zo bó to za Kraj ha Lud wulke
Ṅezbożo bowo. Z tém ſo Lud ṅezpokoji, woſtachu pżi ſwojim Żadoṅu. Nėtk
jo, każ ſo póẇeda, Hrȯd z wonka z Mėſcżanami wobleṅené, Wojaczé ſteja z
nuczka.

Z Dreżdżan 29. Haperl. Dżencz Popowṅu cżehṅeſche cżeżke Ṅeẇedro wȯſche
naſchoho Mėſta ha puſchcżi ſo nedaloko Kotżej Brodé (Kötſchenbroda) z
taikej Moczu, zo bė duczé żawoſṅe wulka Woda; na Zelezniczé ſtejeſche
Wochcż wȯſoka tak zo też Parnik (Dampfwagen) ju ṅemȯżeſche pżewinécż
hale dérbeſche ſtejo woſtacż, dóiż z Dreżdżan Pomocznika ṅedoſta. Kral
jo cżeknéw

Z Ralbicz. Lubu M. K. merecz z W! ja proſchu za Wodacżo, zo ſebi
Jutrontżku twojoho kżiżerſkoho Koṅa ṅeiſém lėṗe wobladwaw, kiż jo zŕaném
ſerbſk. Bantom wupéſchané bow. Ja wſchak mėjach ruṅe z Titkami ẇele
tżinicż ha ṅeṁejach Kedżbu; możach pak ſebi tola też mȯſlicż, zo té, tak
horliwé Serb, ƀez ṅoho ṅebudżeſch.

J —. pżindż k nam na Kofej!

Na Kofej bėch pżeproſchené, Schalku kréżech ƀez Wużka, Czokor tón tam
Mȯda ṅeƀe, Kana ta bė ƀez Czéczka. Tékancz kréżech ſédérwané, Ṅebe to
wſcho ṅepżiſtoine?

Jedén Hȯlcz z W.

W. D. Kṅez ... Pech Kanonikus na Tachantſtwo ha Farar pſchi ſerbſkei
Czérkwi ſẇ. Marie, budże poniżṅe proſchené, ſwoje zandżenu Ṅedżelu
dżerżane wuberne ha Tżaſei pżimėṙene Prėdowaṅo kſchėrſchomu ha dalſchomu
Nadobuwaṅu k Cżiżcżeṅu pżepodacż. P. K.

Lubu Dżak Kṅ. P...♣š♠ej za tón ṙané nalėtnė Spėw w zandżeném Tżiſẇe
Jutnitżki.

Nėkotre ſerbſke burſke Dżowki.

K komu ſo pżizankṅe Redakzyja.

Khrȯſtżanſke Towarſtwo zmėje jutze Zhromadżiznu Wujezdże. Mrós,
Naméſtnik.

Jutze Zhromadżizna ralb. Towarſtwa.

Jutze Popowṅu zmėje ƀudéſchinſke czértwinſke Towarſtwo Spėwaṅo. — Sṙedu
Ẇetżor Zhromadżiznu.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rožka 2 tol. 5 nſl. tež 2 tol. — nſ.

Pſcheṅcza 4 = 25 = — 4 = 5 =

Zamolwité Rédaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

19. Tżiſwo. 12. Dżeṅ Meje. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Dreždżan 3. Meje. Hiżon wo poſlenim Tżiſẇe naſcheje Jutnitżki
ſpomnichmó na to, kak Dreżdżanſczé jenu Deputacziju po druhej na Krala
ſczewu, zo bóchu joho zamȯhli, mócznarſku Wuſtawu pżipóznacż
(anerkennen), ha kak ſo Kral krucże tomu wobara. Deputaczéje ſpomnichu
na tón ṙané Zẇazk Luboſcże ha Dowėré kiż jo hatż do tutoho Tżaſa ƀez
ſakſonſkim Kralom ha Ludom wobſtaw, na kralowo Slubeṅa, zo chcze wón też
dale kóżdé Wopor pżineſcż, kiż budże ſebi Zbożo jeho Luda żadacż, na
Strach ha Nezbożo, kiż móże z tajkoho Zaṗeraṅa pżincż — wſcho podarmo,
Kral nemóżeſche na Żadaṅa ha Próſtwé czéwoho Luda żane druhe Wotmojeṅo
dacż hatż te hiżon znajowne. Kak żawoſne Zczėwki teſamo mėjeſche to wó
lubi Serbja, wſchitzé wėſcże. Wó znajecże naſche Dreżdżané te ṙane
Mėſto, — wone jo ſpalene, z Kanonami roztſjelane, rozbite ha roztorhane!
wó ſcże ſwóſcheli wot wſchelakich ṙanéch ha drohich Zbėrkow ha Pokwadow,
— Woheṅ ha Kule ſu je ſkazéli. Kak jo ſo to wſchitko ſtawo, to chczu wam
tudé rozeſtajecż. Kralowo. Zapėraṅo bėſche Lud ha czéwo Mėſto hatż
nanajbóle rozhoriwo. Tam ha ſem potżachu ſo z Tżródami zhromadżowacż, ha
wótre Rétże bėchu k ſwóſcheṅu, nėkotſi cżahachu ſpėwajo ha fizdajo pżez
hrodowu Haſu nimo kralowſkoho Bódwa. Jedén kralowſki Wóz, kiż chczéſche
wujecż bó hoṙedżerżane, pozdżiſcho pak zaſo pużcżené. Kralowſka Swójba,
z Wuwzacżom Krala ſamoho cżekné znim z Mėſta. Też na nowém Torhożcżu
bėchu ſo Tżródé zhromadżili, ha jedén Studenta z Freiburga dżerżeſche
wohniwo Rétże k wokowoſtejaczomu Ludej. Na to cżehneſche wſchitko pżed
Bróṅerṅu (Zeughaus), Wrota bóchu pſches jedén Wóz rozwamane, Wojaczé kiż
nutſkach ſtejachu tſelichu, a zatſelichu 4 Mėſchcżanow, cżi druſé ſo
zaſo rozperſchichu. Każ ſo praẇi, bó pżi tutém Nadpadże też jedén
wojerſki Wóſchi, Leutnant Krug z Nidda ha jedén druhi Wojak zatſelené.
Jenoho z téch Zatſelenéch wożachu nėtk po czéwém Mėſcże wokowo. Wokowo
4. Żtundé pótżinaju ze Zwonami żturmowacż, Genetalmarſch wowa
kommunalſku Gardu hromadu, po czéwém Mėſcże Barrikadé twaṙa, z nowa
zhromadżuje ſo Lud pżed Bróṅerṅu, Bataillon komunalſkeje Gardé
pżicżehṅe, zo bé Ludżom wobaraw, Wojaczé z Bróṅerṅe won z Kartetżami
tſelaju, Lud ſo znowa rozpėrſchi ha zawoſtaji 14 Mordwéch, ha wele
Raṅenéch. Bez tém wobſadżichu Wojaczé Móſt z nėkotrémi Kanonami ha
Kavalleriju, ha ṅedachu nikomu ẇaczé pżeṅcż. Wo kralowſkim Hrodże
leżachu Wojaczé wot Regimenta Préncz Alberta. Teſame Popowṅo ha czéwu
ſczėhowaczu Nócz bóchu Barrikadé twarene. Barrikadé ſu Zaratżeṅa ha
Naſépó pżez Haſé prėki natwarene. Teſame wobaraja Wojakam pżez Haſé
cżahnécż, ha ſwuża Mėſchcżanam k tomu, zo ſo zadé ṅich ſkhowaja, ha ze
zadé nich do Wojakow tſeleja. Też Kheijże z kóżdoho Boka wokowo
Barrikadé ſu wobſadżene, ha Wókna z Kameṅemi napelṅene, kiż ſo na
Wojakow dele metacż hodża. Barrikadé ſu twarene z roztorhanoho Pleſtéra,
ze Sudobja, z Wozow, z Ṙadow ha ze wſchelakich druhich krutéch Wėczow.
Zo jo tajka Wóina za Wojakow jara <pb n="90"/>ſtraſchna, móże kóżdé
widżecż. — Nócz wot 3 — 4 Meje naſta k najmenſchomu 100 Barrikadow, tak
zo bė czéwo znutſkomne ſtare Mėſto z nimi wobdate. Nazaitra bėſche Mėr.
Wojaczé wotewrichu Bróṅerṅu Popowṅu 3. ha bó taſama wot wobojich
hromadże, wot Mėſchcżanow ha Wojakow wobſadżena. Ṗatk Popowṅu 3/4 2
pocża ſo ze wſchitkimi Zwonami zwonicż, dokelż bėſche po Cżekṅeṅu Krala
ha joho Miniſterow proviſoriſke Kṅeżerſtwo poſtajene, wobſtejacze z téch
pṙedawſchich Zapóſwanczow Tżirner, Heubner, Todt. Miniſteṙo pak ſo
tónſamsné Dżeṅ zaſé rótżichu.

Kommando Dreżdżanſkeje Kommunakgardé bė pṙedawſchi Zapoſwancz grichiſki
Oberſtleutnant Heincz na ſo wzaw. Ze wſchitkich Stronow pżicżahaja
Dobrowolniczé na Pomocz.

Sobotu, 5. Meje, pdpowṅu w Jenej bėſche ztżiṅené Pżimėr wotbejżaw ha duż
zapotża ſo znowa tſelecż. Bez tém bėchu Tſėlczé z Lipſka pżijeli. Noczé
pżicżahnéchu hiżcżen Bramborſczé wot Regimenta Alexander. Wojaczé,
ſakſonſczé każ bramborſczé dżerżachu ſo deṙe, mėjachu pak żawoſṅe ẇele
cżėrpecż. Pżi Żturmowaṅu ſtaroho Torhożcża zhubichu Tſėlczé jara ẇele
Mużi. Stara Keklerṅa ſo wotpali, pżi tém pak też dwaj ſuſodnaj Twaṙeni
Czwingera, wo kotrémaj jara ẇele kraſnėch Wėczow pżez Woheṅ Kóncz wza. Z
tak ṁenowanoho wulkoho Thurmhauſa na Oſtrahaleji ſo ſélṅe na Wojakow
tzėlaſche. Wóſchi mėṅeſche, tomu chczemó ſkoro Kóncz tżinicz, ha porutżi
Kheiżu wobtzėlecż, zo rozpaduwacż zpotżinaſche, ha cżi, kiż wo nej
bėchu, cżeknéchu. 6. 7. ha 8 Ṁeje bė ſtaine Tzėleṅo, Wȯiſka pżeczé ẇaczé
ha ẇaczé pżicżahowaſche hale też Mėſchcżeṅo dóſtawachu Pomocz. Z Burku,
ṅedaloko Dreżdżan pżiẇezechu 4 Kanoné ſobu, z kotréchż z Kruchami
Zelezwa tzėlechu. Z jenėm taikim Kruchom bė ſachſki General Homilius
raṅené, tak, zo wumṙe. Czéwo Wojowaṅo bė hrozne ha mordarſke, każ to
hinak bócż ṅemóże. Mėſchcżeṅo bėchu najbóle za Barrikadami ha Woknami
zkhowani, ha dżeż ſo żadén Wojak pokaza joho tzėlichu. Też z Kaṁenami na
nich ṁetachu. Wojaczé mejachu dṙe na ſwojich Kanonach wulku Pomocz, hale
dokelż bėchu Barrikade jara twerde, dha je roztżėlecż ṅezamóżachu ha duż
potem ẇele Haſow na taike Waſchṅo dobówachu, zo ſo z jeṅeje Kheiże do
druheje z nuczka pżewamachu. Z kimż ſo potém w Twaṙeṅu ſetkachu, tón bė
zkónczwané ha z Woknow wȯn cżėſṅené; ha zo jo pżi tém nėchtonzkuliſch
ṅewinowaté Żiẇeṅo zhubiw, to jo wėſte.

9 M. widżachu Mėſchcżeṅo, zo dėrbja pżeracż, duż potżachu cżekacż; bėwo
Khorojtżki wuẇeſchachu hako Znaṁo, zo chcze ſo Mėſto podacż ha to ſo
ſta, jako bė też proviſorſke Kṅeżerſtwo cżeknėwo. Kak ẇeli jo jich z
Boka Wojakow padnéwo, hiżcżen ṅejo wėſte; wone ſo piſa zo jo raṅenéch ha
mordwéch Woſchich 10; druhich Wojakow 70 — 80. Bȯh daj, zo jich ẇaczé
bowo ṅébȯ! Żkoda za Dreżdżané jo jara wulka; na tute Dné budże Mėſto
ẇele Lėt zpominacż. Dreżdżané ha Kraj tzi Mile kowoko jo do
wobleżenſkoho Stawa (Belagerungszuſtand) date.

Z Budéſchina. Tudé mėjachmó Sṙedu ha Żtwórtk pruſkich Wojakow na
Hoſpodże, jich bė Schwadrona tżornéch Huzarow, Pėſchki ha Baterija
Artellerije. Huzarojo cżahnéchu ſpėwajo zaſé dom, druzé k Dreżdżanam.

Też Lipſku bė wulka Hara ha krawne Bėdżeṅo. Nażtżuwané Lud żadaſche
Bróṅe ha chczéſche do Dreżdżan; Hród bu wot ṅich napadṅené; Komunalgarda
wobaraſche ha tſeleſche. Lipſka Rada jo ſo pod Zakid frankf. Mócznarſtwa
poſtajiwa. Mėſchcżanoſta (Bügermeiſter) jo taikoho Wobzankṅena dla
cżeknéw.

Z Miſchṅa. Naſch Mėſchcżanoſta jo naſchich Mėſchcżanow nażtżuwaw, do
Dreżdżan cżahnécż. Tżora ſu joho jatoho wzali. Tak dṙe hiżcżen ſo
nėkotromu zkuliż póndże. Sudżeṅo wſchėch téch wėſcżi ſmėlne ṅebudże.

<pb n="91"/>

Wo Wraczlaẇe jo 7. Ṁeje też Zbėżk bow. Lud jo tam Barrikade twariw, ha
ſo z Wóiſkom biw; bó pak rozehnaté ha Barrikadé roztorhane.

Z Bajerſkeje. Tudé jo w Krajiṅe, kotraż Pfalcz rėka też wulki Ṅepokoj;
Wina taſamſna, każ pola nas. Kóncz dṙe budże też zrudné; Kral hiżon
Wóiſko hromaducżehṅe.

Z Wina. Khejżor jo ſo zaſé do Wina podaw, na tżimż ma Mėſto wulke
Ẇeſelo. Kheiżor jo ſo ſam za naiwóſchoho Wóiſka Ẇedżicżeṙa poſtajiw ha
pocżehṅe ſam do Wóiné. Do Krakowa jo Póẇeſcż pżiſchwa, zo tam 17,000
Ruſſow pżindu.

Z Roma. 26. Haperl. Póẇeſcż, zo ſo Franczozojo wo romſkim Kraju
namakaja, zbudżi Roṁe żawoſnu Haru; kotraż hiżcżen pżiƀeraſche, hatż
zhonichu, zo ſu Franczozojo jedén czéwé Batalion jich Wojakow jatéch
wzali, ha Lombardow, wot kotréchż wóndaṅo zpomnichmó, zo romſkej
Republiczé na Pomocz cżahnu, nucz ṅepuſchcża. Roṁe twaṙa Barrikadé;
Miniſter Wóiné jo na Wóiſko ha Naczionalgardé Proklamacziju wudaw, wo
kotreiż wupraẇi, zo woni po nėkotréch Dṅach za Swobodnoſcż Romſkeje ha
czéwoje Italſkeje wóiwacż zmėja, ha jich pżez taike Rétże jara zahoriw.
Też do Czivita Vetżija jo jedén wot romſkoho republik. Kṅeżerſtwa
pżiſchow, ha Mėſto pżecżiwo Franczozam żtżuwacż chczéw, hale wſcho
podarmo. Franczowſke Wóiſko cżehṅe do Kraja nucz ha budże ſkoro pżed
Romom. Republikanaṙo wo Roṁe ſu francz. Wóiſka Ẇedżicżerej Udino rozéli,
zo budża bamużowoj Hrodaj: Vatikan ha jandelſki Hród, każ też wulku
Czérkej ſẇ. Pėtra do Lofta tzelicż, joli jim bliſko pżindże.

Ze Schleſwik=Holſtein. Pola nas jo woſtudwo, leṅe Żiweṅo. Mó ſebi bliſko
napżecżo ſtejimó — mȯli hromadże póẇedacż, dhé bó jedén druhoho Rétż
zrozemiw — drudé Dané pżindu ha ſebi Kuſk Klėba wuproſcha.

Z Wina. Wo naſchim Mėſcże jo wulka Zhromadżizna wſchėch rakuſkich
czérkwinſkich Wėrchow, każ za nėmſke Kraje zandżene Lėto w Wütczburgu
bėſche, tzecżu Ṅedżelu po Jutrach ſwȯj Zapotżatk wzawa. Mnohoſcz
rakuſkich tudé zhromadżeuéch Biskopow ha Arczé=Biskopow jo hiżcżen ẇetża
hatż Würczburgſka bėſche. Też Wraczlawſki Biskop tu jo, dokelż wón hako
czérkwinſki Wėrch Dżėla rakuſkeje Schleſingſkej też k nam pżiſwuſcha.
Biskop z Fünſkirchen w Wuherſkej jo na Pucżu wot wuherſkich Rubeżnikow
napaṅené pżez ẇele Ṗeṅez ſwoje Żiẇeṅo ſebi wotkupicż dérbjaw.

♣IV.♠ Dżėcżo ha joho Kwėtka.

Kraſnu Kwėtku k ṙanom Meju

Poliwam ſej, pwodżu, haju;

Pójcże Ptatżki, pohleicże!

Hatż dże ṙenſchej’ widżicże.

Swóntżko chczéwo Pwȯdnoſcż dacżi

Mrocżawka ju poliwacżi!

Zo bȯ moja Woṅawka

Praẇe kraſna kukcżewa.

Dowho ’żno cże wottżakuju

Do Zahrodki pohladuju,

Praj wſchak luba Woṅawka:

Na mṅe ṅeiſé nėwna t’la?

Swóntżko Kwėtku woṙewaſche

Mrocżawka ju poliwaſche,

Wſcho bė pilne poſwuſchne

Ha nėtk Kwėtka zakcżeẇa.

Kak nėtk pwacże z Ẇeſowoſcżu

Ha ſo ſmeje z Luboznoſcżu

Ṁetelje jow poletżcże,

Kak jo ṙana pȯẇeſcże!

Z Ralbicz. Ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche ſwoju woſému
Zhromadżiznu 6. Dżen Rȯżownika. Naipṙedé pżiſtupi naſche Towarſtwo
zjenocżeném ſerbſkim Towarſtwam, wo Naſtupa<pb n="92"/>ṅu wużiſkich
Wuſtawȯw ha Peṅez, za Hoŕeſbėṅeṅo pṙenich ha za Rosdżėleńo druhich,
jednowóſṅe. Dale bó na Żadaṅo nėkotréch Naṁet ſtajené: zo dérbi ſo wot,
naſchoho Towarſtwa Adreſa na nėtuſche Miniſterſtwo póswacż, wo kotrémż
ſo proſé zo bó ſkeŕe ha lėṗe tȯn Zakoṅ Naſtupaṅa dla Cżėwawobadwaṅa
wudaté bow; tutón Naṁet bó też jednowoſṅe hoṙewzaté. Nėtk bóchu
detalniſchi Zapóswancz Kṅ. Czėż za Pżedſédu, Kṅ. Wutżer Hitzke za joho
Namėſtnika ha Jaczwawk z Nowoſlicz za Wuƀerkownika wuzwoleni. Zkontżṅe
bó na Naṁet Kṅ. Wutżeŕa Hitzki Kṅ. Czėżej za joho kwalbne Zadżerżeṅo na
Seṁi, wot Towarſtwa tzikrótżna Swa wa wuṅeſena.

Naẇeſchtk.

Naſchi czérkwinſczé Prėdkſtojitżeŕo ſu wſchitkich Tżaſach każ za
duchowne tak też za cżėwne Potṙebnoſcże ſwojich Podatéch ſo móczṅe
ſtarali. Jedén taiki woſobné Pſchikwad jo nam ṅebo Kṅez Jakub Fulk,
Kanonikus ha Seuior na Tachantſtẇe zawoſtajiw. Wȯn bė ſo huſto deż
Koréch wopótaſche, pżepokazaw, kaika Nuza, kaike Huƀenſtwo na Dom
pżindże, déż Nan, kotreż bė Swojich pżez Dżėwo Rukow zdżeżzaw, ſo z
Swėta miné ha Swojich wopużcżi. Wón ṅemȯżeſche dowhi Tżas ṅitżo
zaſwużicż, Koroſcż ẇele Ṗeṅez tŕebaſche; dże dérƀa nét Peṅeze k Poŕeƀe,
k żarwaczej Draſtcże ha tak dahłe jow pżincż? Wo taikeje Nuzé Zrudném
Pomócz pżineſcż, to bėſche Neboho Wotpoladaṅo. Wón tohodla na 3. Novbr.
1793 kazholſkich Wobódleŕow naſchoho Mėſta do Zhromadżiſné pżeproſé, wo
kotreiż wobzanknéchu, wobzanknėchu, ſo zjenozcżicż, kóżdé krótż, déż
Sobuſtaw habó joho Mandżelſka wumŕe, Ṗeṅezé romadżicż, ha też wóſche
toho kȯżdé Mėſacz wėſte Dawk wotedacż, zo mowa Pomócz ẇecża bócż. Wot
Zapotżatka wupwatżeſche „poṙebna Pokwadnicza” pola kóżdoho Cżėwa
dwanacże, nėt ha na pżichodne Tżaſé tzitzetżi Toleŕ. W czéwém Tżaſu jeje
Wobſtacża ſu ſo pżi 1309 Cżėwach Sobuſtawow wutżiṅene Ṗeṅezé wupwacżeli
ha żeni hiżcżen na Stawach ṅepobrachuwaſche; kotréchż Mnohoſcż bė ſtaiṅe
425, (ṁenuiczé Muż ha Żona hako jedén Staw). Do kak ẇele domow ṅejo pżez
taike Zhromadżenſtwo Pomocz zeiżwa, kak ẇele Sélzow jo wutŕené bówo! —
Pokwadniczé Zamożeṅo jo nėtk 4000 tlr.; lėtné Dawk do ṅej jo woko Toleṙa
ha 20 nſl. Kȯżdé Lėto po Jutrach jo lėtne Zhromadżenſtwo, Konvent
rėkané, dżeż Nuczbraṅo ha Wudawaṅo ſo zjeẇi. Taike Zhromadżenſtwo jo
pżichodnu Ṅedżelu, 13. Ṁeja, żtwȯrtei Hodżiné wo zwotém Jeṅu na wóſokei
Haſé; ha ſu k tomu wſchitke Sobuſtawó lubozṅe pżeproſchene.

Kantor Wólf,

wóſchi Wutżer na tachantſkej Schuli.

Jutze za Tédżen, 20tém Meja zmėje haſlowſke ſerbſke Towarſtwo
Zhromadżiznu w Bacżonu

Robel, Pżedſéda.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. — nſl. też 1 tol. 22 1/2 nſl.

Pſcheṅza 4 = 7 1/2 = — 4 = 25 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 10 = — 2 = 7 1/2 =

Jahwé 5 = 12 1/2 = — 5 = — =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Kana Butré 12 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerec z Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

20. Tżiſwo. 19. Dżeṅ Meje. 1849.

Bożeṁe!

Bódż bożeṁe mój Domiko,

Ja cżahnu precżku daloko!

Ja zrudné tebe wopuſchcżu,

Na Precżpucż Nohu naſtaju:

Bódż cżichi Doṁe bożeṁe,

Haj bożeṁe bódż na wėtżne.

Wam Lubi Ruku zawdawam,

Wſchėm wutrobṅe ſo porutżam;

Hdéż w Czuzƀe Zbożo namakam,

Tla na was dżakṅe zpominam;

Tak moji Lubi bożeṁe,

Bódż bożeṁe wam wutrobṅe!

Wó Pola, Hona znajomne

Ha Lėſé, Wuki zelene,

Hdżeż khodżach nėdé ẇeſowu:

Nėtk wopuſchcżu was téſchṅiwu!

Wam Pola, Lėſé bożeṁe

Ja bożeṁe dam ſélzoite!

Wó ſchėre Horé wóſoke

Ha pwódne Dowó huboke!

Hdéż ladach z Horé do Dowa

Mi zradwaſche ſo Wutroba.

Wam Horé, Dowó bożeṁe,

Nėtk zrudné praẇu téſchṅiẇe!

Wó khwódne Hajki zelene,

Ha znate Schcżeżki khodżene:

Ja na wami ſo rozkhadżowach

So waſchim Khwódku wokſcheẇach

Duż bożṁe Hajki Schcżeżcżitżki,

Wó mojich Tżutżow Towarſchki!

Też ſpėſchne Rėtżki ſchwórtżate,

Wam dérbu praẇicż: Bożeṁe!

Wam Zmohi, kiż ze Sélzami

Ja bohacżiw ſém z mojimi:

Wó Schpihel mojoh’ Zboża ſcże,

Ha nėtk wam praẇu bożeṁe!

Wam Krajiné wſchė Wużiſke,

Wam Hona Serbſke bożeṁe!

Wam pwacżi moje Zdéchwaṅo

Wam zrudnej Duſche Żarwaṅo

Duż wótczné Krajo bożeṁe

Cżi duczé kiwam poſleṅe. —

Swėtne Podawki.

Badenſka. Wȯ wėſcże, zo jo Badénſka jedén wot téch nėmſkich Krajow, kiż
ſu frankfurtſke Wuſtawȯ za nėmſki Lud hoṙewzali. Wo wowném Mėſcże
Karlsruhe ſu Wojaczé ſwoje pżez to dȯſtate Prawo ha nadobȯtu Swobodnoſcż
mȯczṅe zatżuli; bėchu ſo w Korcżmach ſelṅe napili ha wopili, do Kazernow
wrocżiẃſchi, z Woknami won Republiczé ha Hekerej, kiż za ṅu wȯiẇe, Swawu
wuṅeſli, ſwojim Wóſchim Poſwuſchnoſcż wotpraẇili. To bė Pjatk 11. Meje,
ha wone ſo zdaſche, zo ma Hara z tém Kȯncz, dokelż bėchu cżi naihȯrſchi
jacżi wzacżi. Hale kak ſmó ſo zhebali! Pȯndżele bė Pżiſahaṅo Wȯiſka na
frankf. Wuſtawȯ. Wojaczé cżahnu wo wulkich Tżrȯdach do Piwarṅow, ha zo
ſu do<pb n="94"/>bri Pitżczé ſmȯ ſo pżepokazali. Ẇetżor pżijedżeżtaj dwė
Kompanije na Zelezniczé; też cżi bėchu wſchiczé ẇacz hatż ſtorcżeni;
wuṅeſechu hiżon na Dwȯrniſchcżu (Bahnhof) Swawu na Republiku ha Hekera
ha cżehṅechu be wſchoho Rjada, zadſpėwſchi Napominaṅa ha Porutżnoſcże
ſwojich Prėdkſtojecżeṙow do Mėſta, dżeż ſo mėſcżanſczé Wojaczé z nimi
zjenoſcżachu. Nėtk wuſlecżechu ſo Gamaſche (Draſta na Briſtwach ha
Schkȯrṅach) ha zapalichu czéwu Romadu pżi zawoſném Juſkaṅu. Wo Tżrȯdach
podachu ſo zaſé do Kortżmow. Woko dżeẇecżich Ẇetżor wrȯtżichu ſo zaſé do
Kazernow. Jow nėmdṙe zakhacżachu: wſche Wokna wubichu, Woża, Stowé,
Blida na Haſé zṁetachu, zelezne Rota ztorhachu. Też nėkotre pȯdla
leiżacze Kheiże wojerſkich Wȯſchich ha krajnéch Zaſtoinikow zapuſcżichu.
Hatż bėchu ze wſchėm tém hotowi cżehṅeſche czéwé Regiment tzėlajo po
Mėſcże woko. Schwadrona Dragonaṙow ha Powoicza Komunalgardé ſo jim
napżecżo ſtaji. Woko Hrodu, Brȯṅerṅe, radnej Kheiże ha na Dwórniſchcżu
bė naihȯrſche Tzėleṅo ha trajeſche hatż do Raṅa. Żto dale? Bȯh je wė! Z
Frankfurta piſaja, zo jo tam badénſki Préncz Mar Pomocz czentralſkoho
Mȯcznarſtwa żadaw. Badénſki Arcz=Wȯiwoda jo w Bitẇe napżecżo Ṅemėrnikam
w Karlsruhe raṅené, ze ſwojej Swȯjbu cżeknéw. Proviſorſke Kṅeżerſtwo jo
tam zawożene. Nicz jenoj wo badénſkim wowuém Mėſcże Karlsruhe ſu taklej
zakhadżeli, hale też w Offenbach, Lörrach, Freiburg, nanaihȯṙe pak na
Twerdżizṅe Raſtatt. Tam też Nakuſczé Wojaczé ſteja hako nėmſke Wóiſko na
nėmſkej Twerdżizṅe. Rebelleṙo ſu jich twȯngowali z nimi dżerżecż; też
2000 Dżėwacżeṙow ſu ſo z ṅimi zjenoſcżili. Ha to ſu tola Ludżo, kiż maja
frankf. Wuſtawȯ. Sami frankf. Kommiſſaṙo, kiż pżijedżechu, ſu na Pżerad
ſkorzili. Jedén wot ṅich jo na Dwórniſchcżu wo wulkim Nėẇe wowaw: „to jo
pże wſchu Mėru! to ṅejo naſcha Wola! to jo Pżerad!”. Wtżora ſu z
Baiernſkeje pżi Rejnu (Rheinbaiern) 600 Mużi ha 15 polſkich Wȯſchich z
Franczowſkej ſem Rebelleṙam na Pomocz pżicżahnéli. O to ſu kraſne Pwodé
Swobodnoſcże! Su to te Żonuwaṅa frankf nėmſkich Wuſtawow? Zaẇerno dha jo
naſch Kral deṙe tżiṅiw, zo je ṅejo hoṙewzaw. Też w Lörrach ſu Wojaczé
ſuroẇe zakhadżeli. —

Wo Offenbach jo wulka ludżacza Zhromadżizna bowa, ha jo Deputacziju na
Wulkoho Wȯjwodu Badénſkeje wotpȯſwawa, kotziż żadaja: nowéch Miniſteṙow,
ha Powowaṅo Sejma; joli jich Wolu zmolom ṅedoṗelni, dérbja jomu z
Republiku rozécż. — No to jo kraſṅe.

Bramborſki Kral jo bramb. Zapȯſwanczow z Frankfurta dom powowaw; ha
praẇi wo jeném Piſṁe na ſwȯj czéwu Lud: wėſcżi żadén pruſki Podaw
ṅebudże ẇaczé Dżėl bracż chczecż na Wuradżeṅach, kiż ſu ſo tak zjawṅe
bramb. Krajej napżecżiwne wopokazali.

Z Rakuſkeje. Praha hiżon jo zaſé wobleṅena. Wone dṙe tam żadén Ṅemėr
ṅejo, hale móże tam tola bȯcż.

Z Wina ſo piſa, zo ẇele Slowakow Madżaram na Pomocz cżahnu. Jelatżicż jo
Agraṁe pobȯw, tam pak joho ṅeiſu zwulkej Radoſcżu hoṙewzali. Bȯrzé jo ſo
wȯn zaſé k ſwojomu Wȯjſkej wrȯcżiw ha chcze nėtk Madżarow wo pownſchich
Krajinach pżimacż.

Pżes Krakaw ſu k najṁeṅſchomu pżes 30,000 Ruſſow cżahnéli, ṅejſu pak
hiżcżen Madżarow nadpanéli.

Z Lemberka piſaja, zo ſu też jow Ruſojo, na 26,000 Mużow pżicżahnéli ha
też woſom Millionow Ṗeṅez ſobu pżiṅeſli, ſo ṅebȯchu Woboleṙo żaneje
Żkodé pżez nich <pb n="95"/>mėli. Tola ſo też jow Ludżo bȯle k Madżaram
hatż k Ruſſam pokhileja, woſobṅe Polaczé Madżaram na Pomocz cżahnu.

We Roṁe bėchu Franczozojo wot Mėſchcżanow khėtṙe zbicżi, woſobṅe dokelż
bė jich Ẇedżicżer, móſliwſchi zo tṙeba ṅebudża, Kanoné zezadé woſtajiw,
napoſledku pak tola Mėſto wobſadżichu. Wóſche toho cżahnu nėtk też
Neapolitanſczé 20,000 Mużi, po Zpokojeṅu Siczilianaṙow pżecżiwo Romſkim.
Neapolitanſki Kral ſam jich ẇedże, ha ſtejeſche na 4. Meje w Velletri,
tzi Hodżiné pżed Romom. Spanſke Wóiſko ma Porutżnoſcż, romſke Bróhi
naſtupicż, wone jo Mėſto Terraczina wobſadżiwo ha Bamużowu Khoroj pżi
Juſkaṅom Wobodleṙow wſchudżom hoṙetékawo. Też rakuſke Wóiſko cżehṅe ze
wſchelakich Stronow hubſcho do Italſkej; naipṙedé do Toſkanſkej, dżeż
hcżen żadén prawé Mėr ṅeƀe, hatżruṅe Republika powalena. Czéwo rakuſke
Wóiſko budże ſo pżed Livorno zjenoſcżicż; to jo jene jara ṅemėrne Mėſto.
Woni chczeidża ſo wobaracż.

Z Franczowſkeje. Z Pariza ſwóſchimó, zo ſu jenoż w Lėkarṅach 4388
Khoréch ha 2178 Mordwéch, kotziż na Kholeru zkhoṙeli bėchu. — Na
nėmſkich Ṁezach chczeidża Franczozojo 150,000 Mużi ſélne Wóiſko k
Wobkedżbuwaṅu Nėmczowſtwa romaduzcżahnécż.

Z Dreżdżan. Na ſachſénſki Lud. Sachſojo! cżeżki Strach naſchomu
wótcznomu Krajej rezé. Nėkotzi zwi Zmóſleni ha Zaẇedżeni, zjenoſcżeni z
czuzémi Zwóſcznikami ſo próczuja, ſtolėtne Zẇaſki roztorhacż, kiż
ſachſénſki Lud ze ſwojim Kralom zjenoſcżiw; Thróṅ ha krajne Wuſtawu
zbėnécż; Zakoṅ ha Ṙadomnoſcż powalicż, Zbożo zapuſcżicż. Te
naiṅekmanſche Srėdki woni nawożuja. Wulkomu Ṅezbożu napżecżo dżomu, joli
ſtara ſachſénſka Swėra ṅedobódże ha ſtrowé Rozom tak naẇedżitoho Luda.
Sachſojo! Spominajcże na Tżaſé Mėra ha Pżezjednoſcże, wo kotréchż bė
Zbożo ha Żonuwaṅo na naſchich kcżėjaczéch Honach. Pżirunaicże k tomu
Pżitomnoſcż, ha praſcheicże ſo, z Ruku na Wutroƀe, jo nėtk, habó bė
pṙedé lėṗe za nas: nėtk, déż wó waſchomu Kralej napżecżiwni, kotréż
tola, Bóh jo mój Swėtk, żanu druhu Żadoſcż ṅeznaje, hatż Zbożo ſwojoho
Luda; — habó pṙedé, dżeż Wėrch ha Lud z Dowėrnoſcżu romadże dżėchu.

Sachſojo! zpominajcże na waſchich Starſchich na waſche Żoné ha Dżėcżi,
na pżichodne Zplahu, kiż budża was pak żonuwacż, pak klecż! Móſlicże na
Zamojeṅo, kiż na wami wotpotżẇe, na Winwatoſcże, kiż was napominaja.
Wrócżcże ſo kiż ſcże zaẇedżeni, habó Zabwudżeni. Zatékaicże waſche
Wuſchi napſchecżo czuzém Żtżuwaṙam, kiż Tżeſcże ha tżaſnéch Kubwow
naramni, ſwój ſamotné Wużitk pótaja. Zjenoſcże ſo wſchiczé na Pucżu
Winwatoſcže; zkhadujcże ſo woko waſchoho Krala, podeṗeraicże joho ha
téch, wot ṅoho poſtajenéch Zaſtoinikow z Moczu ha Wutrobnitoſcżu; zo bó
Zakoṅ ha Rjad zdżerżane, Wuſtawó zakitane, tón lubé wótczné Kraj
wumożené bow.

Zjenoſcże ſo zo mnu k nutnomu Dżakej napżecżo tém wutrobnitém naſchoho
Wóiſka ha tém na Pucżu Zakoṅa na Pomocz powowaném ſwėrném bramborſkim
Wojakam, kiż ſu ſédém Dṅow dowho za ſprawnu Wėcz bėdżili zjenei
Wobſtoinoſcżu, ha zjeném ſo ſaméch Wopruwaṅu, kotreż jo wóſche
wſchitkeje Tżeſcże ha Kwalbó.

Ṅeṁeicże żadén Strach za Ṅėmczowſtwo. Też wo mṅi cżeṗe nėmſka Wutroba.
Też ja czu nėmſkoho Kraja Wulkoſcż ha Kraſnoſcż. Ja pak czu, zo bóchmó k
jenomu tak woſobnomu na Pucżu toho Prawa doſahnéli. Ja dach Wam moje
Swowo, ſobuſkutkwacż za nėmſkoho Kraja Jednotu. Ja ſém je hatż do
toholei Tżaſa ſwėrṅe dżerżaw, ha budu jomu ſtaiṅe ſwėrné woſtacż. Te wot
narodṅeje Zhromadżizné wo Frankfurcże wuradżene nėmſke Wuſtawó ja żeṅi
ṅeiſém czéle tżiſcże zacżiſnéw; ja ſém wo telei tak ważnei Należnoſcżi,
jenoi na zakoṅſkim Pucżu ha wo Zjenoſcżeṅu zẇetżimi naſchich Suſodow
dale krotżicż czéw. Zo ſo to hinak ſtacż ṅemóżeſche, budże kóżdé rozomné
pżi mėrném Pżekwadżeṅu ſam ſpóznacż.

K tomu, żtoż dérƀeſche porutżene ha poſtajene bócż, zo bó pżez wuṙadne
Srėdki Mėr ha Rjad <pb n="96"/>wrócżené, Wuſtawó zdżerżane ha Zakoṅ
tżeſcżwané bow, — nuzuwaſche zjawné Zbėżk ha Ropot, wuẇedżené z Brȯṅu w
Ruczé. Ja ſebi wo tém żanoho Poruka ṅetżiṅu; ja bėch wo mojim Praẇe; Ja
zcżėhuwach Wós Winwatoſcże, ha zawėrno, nicz teje nailochſcheje.

Też pżichodṅe budża Ṅepżecżeljo wótcznoho Kraja potwocżeni; tola
ṅezkóntżṅe ẇeſowa budże moja Wutroba, déż b’dże Mėr ha Rjad ſo wrócżicż,
ƀez Nawożeṅa Surowoſcże.

Twerdżizna Königſtein, 19. Ṁeje 1849.

Bedrich Awguſt.

♣Dr.♠ Ferd. Tżinſki.

Pżi Dreżdżankim Ṅemėṙe pażechu: 8 Bramborſkich, 23 Sachſow. Raṅeni bėchu
34 Pruſkich, 62 Sachſow; to wozjewi Miniſterſtwo.

Z druhoho Boka hcżen ṅejo doſcż wėſte. Zaṙebanéch jo jich 133. Wo
Lėkarṅach leiża 130 Raṅenéch. Pżez 500 ſu jacżi.

Ḃez témi, kiż ſu ṅewinowacżi Żiweṅo żhubili, jo też Wėrch z
Schwarczburg=Rudolphſtadt, kheiżorſki Wóſchi, kiż ſo Zahojeṅa ſwojich
bolaczéch Wotżow dla tudé hoṙedżerżeſche. Też jedén katholſki Wutżer jo
cżeżczé raṅené.

Z Ralbicz. Jedén wóſoko tżeſtżuwané Dobrocżeŕ naſchoho Domu jo na naſch
wulki Wowtar jara ṙané Tabernakél, kotréż 2. Różownika ſwoju Sẇecżinu
dóſta, wudżėwacż daw! Tomlej Dobrocżeṙej mó tuhdé naſch najwutrobniſchi
Dżak za taiki wulki Dar zjawṅe wupraẇimó. Bóh tón Wſchohomóczné zdżerż
nam toholej Dobrocżeṙa hiżcżen dowhe Lėta ha žouuj joho za to praẇe
bohacże.

Ẇele Sobuſtawow ralbitżanſkeje Woſadé.

Z Wotṙowa. Cżi, kiż pżez ṁe Jutnitżku dóſtanu, chczéli tak dobri bócż ha
za Mėſaczé mawé Różk Mėrcz ha Haperlej 6 nſl. 6. np. zapwacżicż. Michaw
Piwarcz,

Wutżer.

Tzecżi Dżeṅ Sẇatkow hako 29. Meje, Popowṅu wot ſcheſcżich, zmėje ſo w
Marinej Kuṗeli ṅedaloko Smėtżkecz pod Ẇedżeṅom K. Koczora ſedmé ſerbſki
ſpėwanſki Sẇedżeṅ z Hoſcżinu ha z Balom.

W Nakwadże Macżiczé ſerbſkeje ſu tute Kniżki wujſchwe ha za wobej
Ṙadomni Stawow Macżiczé ſerbſkeje we Wellerecz Kṅiharni darmo k
Doſtacżu: Kṅez Mudré, joho dżėcżi ha ſuſodni pżecżeljo, habó Wėncz
mólitżkich poẇedantżkow za Dżėcżi ha za Wotrosczenéch, wudaté wot A. M.
Michawa Buka, Direktaṙa tachanſkeje Wutżerṅe w Budéſchiṅe.

Serbſke rétżenſke towarſtwo zmėje ſchtwórtk 24. meje ẇetżor 7
zhromadżiznu na winiczé.

Seyfert, pżedſéda.

Jutze Popownu tzjoch zmėje budéſchinſke czérkw. Towarſtwo Spėwaṅo na
Schuli deleka a żtwórtej Klaſſé.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. — nſl. też 1 tol. 22 1/2 nſl.

Pſcheṅza 4 = 7 1/2 = — 4 = 25 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 10 = — 2 = 7 1/2 =

Jahwé 5 = 12 1/2 = — 5 = — =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Kana Butré 11 nſl. 2 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerec z Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

21. Tżiſwo. 26. Dżeṅ Meje. 1849.

Swoẇanow Wȯtczowſka.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Wużiſka? jo Serbowſka?

Jo dżeż na Hoṙe Praſchiczé

Su bóli Serbow Woporé? —

Ach ṅe! ach ṅe: nas Swoẇanow

Jo ẇacz ha naſchich Krajinow.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Morawſka? jo Slezénſka?

Jo dżeż na ſpėſchnej Multaẇe

Tam Wiſchehrad ſo pozbehuẇe? —

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Haliczſka? jo Swowakſka?

Jo dżeż na Horach ſnėjowéch

So Horel zṅeſẇe Tatranſkich? —

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Krajina mi mnohomna

Wot ſtaroh’ polſkoh’ Kraleſtwa

Do ẇele Kruchow dżėlena?

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Iliriſka? jo Schtiriſka?

Jo dżeż na Kuṗe Iſtriſkej

So Tżowmó twaṙa Kheiżorej?

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Horwatſka? jo Dalmatſka?

Jo dżeż Morlachi po Moṙu

So woża khiprém w Tżowmiku?

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Slawonſka? jo Serbiſka?

Jo dżeż tam ſtaré Dunaj dże

Ha Wotrotżſtwo preicż zmahuẇe?

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Bósniſka? jo Bulharſka?

Jo dżeż na zémném Balkaṅe

So ſtara Swawa wukhoẇe?

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Jo Wulko=Mawo=Ruſſowſka?

Jo Kraj Kozakow na Doṅe,

Ha Tżornomorſkich Wukrajṅe?

Ach ṅe! ach ṅe! h. t. d.

Dże Swoẇanow jo Wótczowſka?

Tak ṁenuj mi tón ſwawné Kraj!

Tak daloko hatż Swoẇeṅo

So witaja każ Pżecżeljo,

So Potżink tżeſcżi wótczowſki

To ſwawné Kraj jo ſwoẇanſki!

Tam Swoẇanow jo Wótczowſka,

Dżeż Swowo jo każ Pżiſaha;

Dżeż Ṙepżezjednoſcż zacżėri

Dżeż móczniſcho pżecz rozſchėri

Duch Kżidwa ſwoje ſwoẇanſke:

Tam Swawé Kraj jo wótczowſki?

<pb n="98"/>

„Ṅech żije naſche Swoẇanſtwo!

„O Bożo! daj jomu Żohnwaṅo!

„Daj ſtaru Swawu zaſé nam,

„Daj ſwowjanſkim wſchėm Narodam!

„Bódż Swawa ſwawnom Swowjanſtweu!

Ṅech Jazéki wſchė zaṅeſu! —

Z nėmſkoho Kraja. Ṅeẇedra naibóle wot Ẇetżora pżicżahnu. Tak też żadén
Dżiw ṅejo, zo ſo na politiſkim nėmſkim Ṅebju ruṅewon woko Ẇetżora cżežke
Rimotaṅo hromadu cżehṅe. Nėmſke ẇetżorne Kraje ſu: badénſke
Arcz=Wóiwodſtwo, baiernſka Pfalcz, Heſſénſka ha bramborſka Weſtphalen.
Kak w Badénſkej ha Pfalczé wónlada, ſmó w poſlenim Tżiſẇe ſwóſcheli.
Wojaczé ſu za te żadwawo, wóndaṅo trochu wopiſane Zadżerżeṅo wot
provizoriſkoho Kṅeżerſtwa khwalobne Pżipiſmo dóſtali, wo kotrémż rėka:
zo ſu ſebi Dżak czéwoho wótcznoho Kraja, Tżeſcż ha Kwalbu pżichodnéch
Splahwow zaſwużili. Wo témſamſném Pżipiſṁe ſu też wſchiczé druzé nėmſczé
Wojaczé napominane, ŕané Pżikwad téchlei ſwojich Bratrow zcżėhuwacż. To
rėka: zo bóchu też ſwoju Pżiſahu zwamali, Poſwuſchnoſcż ha Swėru zabóli
ha k Ludej pżeſtupili. Bóh zwarnuj nas pżed tém. Nainowſche Póẇeſcże z
badénſkoho wownoho Mėſta Karlsruhe póẇedaja, zo ſu Ludżo dżencza czéle
hinak zmóſleni ha hinak póẇedaja, hatż pżed dwėmaj Ṅedżelomaj; ha bórṅeż
cżi najhórſchi bóli, ſu z témi nowémi Podawkami ṅezpokomni ha praẇa: to
ſebi mó tola nidé móſlili ṅebóchmó! Haj mėniſch té, zo Cżwojek, kiż
junkrótż Pżiſahu ha Swėru zwaṁe, ju tebi dżerżecż budże, dha ſé ſo té
jara zamoliw. Te ṅepoſwuſchne Dżėcżo też ſwoju Macż z wótrém Nożom rani.
Żtóż ſam Pucż Zprawnoſcże wopuſchcżi, wo krótkim też ſam za ſo
Zprawnoſcż żadacż ṅetṙeba. Nawożeṅo ṅekmanéch Srėdkow hiżcżen żeni k
żanomu trajaczomu Zbożu ẇedwo ṅejo. Wo baiernſkej Pfalczé jo też Dżėl
Wóiſka k Ludej pżeſtupiw. Wo pr ſkich ẇetżornéch Krajinach ſu też wulke
Haré bóli, woſobṅe w Elberfeld, dżeż ſo z nowa zjawṅe pokazawo, zo jo
Wotpoladaṅo téch, kiż nėmſkich Wuſtawow dla Haru tżiṅa ha Wóinu ẇedu,
zẇetża Republika ha Kommunismus. W Elberfeld jo wóſchi Ẇedżicżer
Ṅemėrnikow z Merbach zjawṅe praẇiw, zo jo nėmſkich Wuſtawow dla ſo bicż
Bwaznoſcż. Provizoriſke Kṅeżerſtwo, kiż jo też tam zawożene, ha jedén
dérbi praẇicż, praẇe deṙe zmóſlene, jo Merbacha ha joho Tżródé pżez ẇele
Ṗeṅez tak daloko zpokojiwa, zo wón Mėſto wopuſchcżi. Wón chczéſche ſo do
Pfalcz ha Badénſkeje podacż. Hale 3 Kompanije bramb. Wóiſka za nim
cżehṅechu, ha hromadu zbeiżane Tżródé zbichu.

Wo Badénſkej ſo ẇele naſchich Dreżdżanſkich cżekṅenéch Ṅemėrnikow
namaka; woni poẇedaja jow ẇele wot téch pżez Wóiſko w Dreżdżanach
wobondżenéch Surowoſcżow ha zahoṙa pże zto Lud jaré. Zo pak ſu woni ſami
bóli, kotziż ſu w Dreżdżanach Kheiże zapaleli, ha to hiżcże czéle
ṅetrebawſchi, też hiżcżen wo poſlenich Wokomikṅeṅach, hatż
preicżcżehṅechu, na to dṙe ſu zabóli zpominacż.

Z Frankfurta. Pṙedé tak nadobna Tżróda Zapóſwanczow na naſchim nėmſkim
narodném Sejṁe jo hiżon praẇe mawa, ha hiżcżen dale, ſkora Dżeṅ wote Dṅa
wottebera. Nėkotréch ſu Wóſchnoſcże wotwowali, druzé ſami wot ſo du. Na
21. Meje bó też wot naſchoho ſachſénſkoho Kṅeżerſtwo pżipóſwane Piſmo
wozjeẇene, wo kotrémż ſachſénſkich Zapóſwanczow z Frankfurta Dom powoẇe.
Nėkotzi chczeidża poſuchacż; druzé wot ṅich praẇa, zo to nitżo ṅepwacżi,
dokelż jo jich Lud póſwaw, móże też jenoj Lud jich wotwowacż ha woni
budża tam woſtacż. Na témſamſném Dṅu ſu 13 ha zaſé 67 Zapóſwanczow z
druhich Krajow ſwój zhromadné Wuſtup w Komoṙe wozjewili ha praẇa, zo
woni, każ nėtklej te Wėczé ſteje, nėmſkomu Ludej nidé żadén Wużitk ẇaczé
pżiṅeſcż ṅemóża. Pżi poſlenej Zhromadżizni bė tam jenoj 189 pżitomnéch
<pb n="99"/>Sobuſtawow. — Dokelż dha bramborſki Kral nėmſki Kheiżor bócż
ṅecha, jo nėtk Liwicza Deputacziju na baiernſkoho Krala wotpóſwawa, hatż
wón ṅecha tu Zwużbitżku na ſo wzacż. Ja hiżcżen ṅeẇem, kaike Wotmojeṅo
ſu dóſtali.

Z Rakuſkeje. Ruſſénſke Wóiſko kiż nam napżecżo Wuheṙam na Pomocz cżehṅe,
budże 176,000 Mużi ſélne. To jo ſchwarna Tżródka. General Rudiger jo
naiwóſchi Wedżicżer. Wuheṙo ſo ṅeboja; ſu ẇeleẇaczé, pżez jich
Pżitomnoſcż hiżcżen ẇele bóle zahoṙeni, ha wſchitkoṙeṅe ſo tam Bróṅe
pżiṁe. Każ piſaha, ſu ſo Wuheṙo woprawdże też hiżon z Ruſſami mėrili ha
jich khėtṙe zbili. Z Wina ſo pżichodṅe ẇele Póẇeſcżow wot Wóine
nadżijecż ṅetṙebamó, dokelż jo tam Wóſchnoſcż wſchėm Piſaṙam Nowinow to
krucże zakazawa ha Jenoho, kiż ṅepoſkaſche, do Dżėré tékwa. Zo ſu Wuheṙo
Peżt wobſadżili ha tam jara witani bóli, jo wam znajowne. Na druhej
Stroṅe Dunawé leiżi Twerdżizna Ofen, dżeż ſo rakuſke Wóiſko móczṅe
wobaraſche. Hale podarmo, Wuheṙo ſu jich pżewinéli ha tu ze wſchėmi
wóinſkimi Potṙebnoſcżami deṙe wobſtaranu Twerdżiznu wobſadżili; tež
Pokwadnicza jo do jich Rukow padnéwa. — Też z jużnéch ſwoẇanſkich
Krajow, (Südſlaven) dżeż Jelatżicż ſteji, Póẇeſcże jara zrudṅe klincża.
Wuheṙo wſcho pżedobówawa ha ſu też Mėſto Karlowicz, wo kotrémż
Patriarcha bódli, wobſadżili. — Ruſſenſki Kheiżor jo do Warſchawa
pżiſchow; rakuſki Kheiżor jo ſo tam też podaw, zo bó joho powitaw.

Z Italſkeje. W Roṁe ſo ſélṅe wobaraja. Woni ſu Neapolitanaṙow zbili (to
je hiżon druhi krótż), Popanenéch pak, dokelż ṅeẇedżachu, żto z ṅimi
zapotżecż, ƀez Bróṅe zaſé puſchcżili. — Franczozojo hiżcżen też pżed
Romom ſteja; jich jo 17,000 — z 40 Kanonami ha z 400 Koṅemi. Jich
Ẇedżicżer jo ſo hiżon tak ṁerzaw ha rudżiw, zo jo khoré. Bamż ſam ṅecha
pżidacż, Rom z Moczu pżimacż; jenoj z Dobrém.

Mėſto Bologna jo ſo rak. Wóiſkej pżepodawa. Rakuſczé ſu ſkoro czéle ƀez
Kreje=Pżelecża nuczcżahnéli. Pżedobóte Wóiſko dérbeſche zaſé Bamużowém
Khorojam pżiſahacż. Te pżepodate Klucże toho Mėſta ſu na Radeczki
póſwali, kotréż jo je zaſé do Gaeta na Bamuża wottedaw.

Z Franczowſkeje. Badénſki Arcze=Wóiwoda jo do Franczowſkeje cżeknéw
dżeiż ſu joho wſchudżom jara deṙe hoṙewzali. — Franczozojo ſo ſélṅe
ṁerzaja ha ſo wótſe hórſcha, zo Ruſſa rak. Kheiżorej napżecżo Wuheṙam na
Pomocz cżehne; ha ſu, każ rėka, wóndaṅo poſleni krótż wo tutej
Należnoſcżi Liſté na Mikwaſcha póſwali. Kak zo traż hiżcżen też
Franczowſka Rakuſku z Wóinu wobcżehṅe! Potém dṙe budża Frankfurtſczé,
kiż hiżon dawṅo wot Wóiné pżecżiwo ṅepoſwuſchnomu rak. Kheiżorej rėcża,
też zapotżecż? No haj wſchak haj, woni budża tak dowho motacż, hatż
budża ſo tak praẇe zaſṁatacż. Też chcze Franczowſka ſama po ſwojej Woli
w Roṁe dżėwacż ha żada wot Rakuſkeje, Spanſkeje ha Neapolitanſkeje,
ſwoje Wóiſka preicżwzacż.

Ze Schleſwik=Holſtein. Mėſto ha Twerdżizna Friedericzija ſo ſélṅe
wobtzėla. Cżi Wobodleṙo ſu z nowa z poniżnej Próſtwu pżiſchli, na Mėſcże
ſo ſṁelicż, hale podarmo — ha cżekaja nėtk wo wulkich Tżródach precż. Wo
Mėſacżu Meju ſu 40 wumṙeli.

Sachſénſke Wóiſko jo na 18. Meje narodné Dżeṅ naſchoho Krala Bedricha
Awguſta ſẇecżiwo. Na jenej Wuczé bėchu ſo zjenoſcżili. Jedén hanoverſki
Duchowné dżerżeſche boże Swużbó; Tert joho Prėdwaṅa bėchu te Swowa:
„bódżcże ſwėrni hatż do Smercże ha ja chczu wam tu Krónu toho Żiẇeṅa
dacż.” Generol Heitz wuṅeſe Swawu na Krala ha ẇeſowo Wóiſko pżiwowaſche.
Sachſénſki narodné Spėw: toho Krala żonuj Bóh” ſpėwajo cżehṅechu dom.

Z Dreżdżan. Pżepótaṅo do Ṅemėra Zaplecżenéch traje hiżcżen. Też wo
druhich Mėſtach <pb n="100"/>Kraja ſu Sudé na to poſtajene. Wo Żittaẇe,
dżeż ſu 8 ſadżili, jo też tamnoho Klóżtera Syndikus Juſt jaté. Też w
Budéſchiṅe ſu zandżenu Sobotu za nėkotrémi wójili ha jim darmo Wobodleṅo
pżihotuwali. Z hornich Wſow ſkoro kóżdé Dżeṅ Jatéch do Budéſchiṅe
pżiẇedu. — Tȯn naiwoſobniſchi we Dreżdżanach jate jo Bakunin, jedén
Ruſſa; pola ṅoho ſu jara ważne Paṗeré namkali. Tež Heintza, kiż jo
Ṅemėrnikow hako nazhoṅené Wojak, kiż pṙedé wo Griechiſkej ſwużeſche,
ẇed, jo popaṅené, ważne pótaine Wėczé pżeradżiw. Na 16. Meje
Obertribunalrath Waldek w Barliṅe Kriminalſkoho Komiſſariuſa do ſwojej
Stwu ſtupicż widżeſche. Ze Zpodżiwaṅom ſo praſcheſche, żto tola chcze.
Ja chczu te ha te pżeradne Piſma wot was mėcż, dokelż ſu w Dreżdżanach
jacżi wuprajili, zo ſo w waſchich Rukach namakaja. — Oh Bóh zwarnuj,
wotmoji wón, ja żane nimam ha wot toho nitżo ṅeẇem. Kommiſſarius na to
wotmoji: déž mi wó je ṅechacże dacż, dha budu ſebi je ſam wzacż. Ha wón
wotſtorcżi Koneṗe, wocżini zadé w Muri pótoine Durtżka, ha namaka czéwo
Piſmowſtwo. Te ſebi wón wuproſé ha Waldeka ſamoho tež ſobu do Jaſtwa
ẇedžeſche.

Wo Dreždžanach ſteja pódla naſchich Wojakow hižcžen 6 Batalionow Pėžkow,
2 Kompanije Jägeṙow, Schwadrona Küraſſirow, ha jena Baterija wot bramb.
Wóiſka. Jena druha Batterija ha Küraſſtṙo ſteja wo Wokownoſcži.

Naſch Miniſter Beuſt, kiž jo hako ſachſénſkt Zaſtuṗer na Kongreſſu w
Barliṅe, budže telej Dné zaſé dom pžincž; woṅe rėka, zo ſu tam jara
khėczé ha jara deṙe ſwoje Wėczé dla frankf. Wuſtawó wuẇedli, zẇetža po
Swoẇe hoṙewzali, jenoj nėkotre Artikle pžeṁenili. Bóh daj, zo bó tež
nėmſki Lud je z Luboſcžu pžijaw.

Ze Schėrachowa. Naſche Mėſto, hiżon loni, żtoż krajne Należnoſcże
naſtupa, k Sachſénſkej pżiſtajena, jo nėtk też w Czérkwinſkich Wėczach
budéſchinſkomu Tachantſtwej poſtajene. Na

Dżen Ṁeje bė z Beka Biſkopa z Leitmericż pżepodate ha zandżenu Ṅedżelu
jo naſch Kṅez Biſkop pṙeni krótż ſẇ. Sacrament Fėrmwaṅa tam wudżėliw,
prėdwaw, ha ſchulſke Pruhi wotdżerżaw. Schėrachowſlzé ſu joho na ſwojich
Ṁezach powitali, do Mėſta nucz pżewodżeli, dżeż Duchowni ha Schula z
czérkwinſkimi, Khorojami, ha Innunki ze ſwojimi joho potżeſcżwajo
wotcżakwachu; ṙane Porté bėchu pſched Hrodom natwaṙene, ha zawoſné Lud
pżitomne; też zwoṅene ha tzėlane. Ṙane Ẇedro ṗomhaſche Dżeṅ
kraſnoſcżicż.

Z Budéſchina. Zandżenu Póndżelu 21. Meje pżicžežechu Wojaczé do Mėſto:
pṙena Schwadrona lochkich ſachſénſkich Ježnikow (Rajtaṙow), kiž ſu pola
Mėſcžanow na Hoſpodže. Dale nėkotzi wot Artillerije z dwėmaj Kanonomaj,
ha maja Móſle, naiſkeṙe dlėſchi Tżas pži nami woſtacž. Tež dérƀeſche
zandžené Żtwórtk 800 bramb. Pėžkow pžicžahnécž, ha pola nas Hoſpodu
wobcžahnécž: hale woni nimo cžahnéli. Woni budža téch, kiž hatž dotal w
Dreždžanach ſtejachu, zaſtupicž, kotziž dale cžahnu; naipṙedé do
Erfurta.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. — nſl. też 1 tol. 22 1/2 nſl.

Pſcheṅza 4 = 7 1/2 = — 4 = 25 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 10 = — 2 = 7 1/2 =

Jahwé 5 = 12 1/2 = — 5 = — =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Kana Butré 11 nſl. 2 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerec z Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

22. Tżiſwo. 2. Dżeṅ Junija. 1849.

Poſtroweṅo.[19]⁾

Ẇeleż Hwėzdow na Ṅeƀu

Bwóſchcżi ſo wo Slėboru,

Ẇeleż Schtomow wo Lėſu,

Wėrſchki k Ṅeƀu pozbėhnu,

Ẇeleż Wowczkow na Ladach,

Ẇeleż Kwėtkow na Honach:

Teiko krótż cże powitam

Ha na tebe ſpominam.

Ẇeleż Kapkow wo Moṙach,

Ẇeleż Pėſka w Puſcżinach,

Ẇeleż w Lėſu Liſcżitżkow

Ha na Wuczé Trawicżkow,

Ẇeleż cżėhne Mrocżawkow,

Zṅimi ſpėſchnéch Waſtojcżkow:

Teiko krótż cże poſtroẇu,

Ẇele dobroh’ póſcżelu.

Ẇeleż Pupkow różowéch

W Nalecżu jo zakcżetéch,

Ẇeleż Kwóſkow na Stwelczach

Zmahuẇe ſo po Honach,

Ẇeleż wſchėdṅe Stworeṅi,

Boża Zcżėdroſcż zeżiwi:

Teiko krótż ja poſtroẇu,

Moju ſerbſku Wużiczu!

Z Rakuſkeje.

Z Wina 21. Ṁeje. Dżencza pżindże poẇeſelacza Póẇeſcz wot Bitwé pola
Sczerdahali na wulkej Kuṗe Schütt. Wuheṙo bóchu czéle zbicżi, ha
zhubichu ẇele Ludżi. Wot dwė Eskadroṅe Huzarow jich mawo cżekné, 4 — 500
Mużi ha 17 Cżikos[20]⁾ bóchu popaṅeni; woko 30 Huzarow z dwėmai
Wóſchomaj ſu k nam pżeſtupili. Haj taike Póẇeſcże ſu wo Wiṅe wėſcżi
zmolom wozjeẇili.

Ta wot wſchėch Nowinow wozjeẇena Póẇeſcż, zo ſu Wuheṙo Ofen dobóli, tola
wėrno ṅejo; ẇeleẇaczé ſo tam Kheiżorsczé jara deṙe dżerża, ha chczeidża
ſo dale dżerżecż. — Na 23. Meje jo kheiż. Wóiſko na wſchėch Stronach
Ṅepżecżela pżimacż zpotżawo, kotréż ſo wrócża. Pola Böös bė Bitwa, woboj
Stroṅe ſo deṙe dżerżeżtaj, Kheiżorsczé dobóchu. Wot delṅeje Dunawé
piſaja, zo móża nėtk trochu ſwobodniſcho déchacż, dokelż Wuheṙo ſu jich
z ẇetża wopuſchcżili ha zhromadża ſo polo Sczegedin. Pṙedé hatż
wotcżehṅechu, pak ſu wſchitko wurubili, też z Czérkẇow; też z Thurmow ſu
Kupr wotorhali ha pżedali. Kóżdé Serb wot 15 hatż 40 Lėta dérbeſche be
wſchoho Wuṁeṅeṅa z nimi <pb n="102"/>napżecżo wuherſkim Ṅepżecżelam
cżahnécż. Ruſſénſke Wóiſko, kiż z Wallachinſkeje pżicżehṅe, ſteji pola
Orzowa. Ban Jelatżicż ſteji pola Eſſeg.

Nainowſche: na Twerdżizṅe Ofen wėhe wuherſka Khoroj ha pod ṅej kṅeżi
Wuherſki Wóſchi Görgej z 30,000 Wuheṙami! Zawoſṅe deṙe ſu ſo Kheiżorſczé
ha jich Wóſchi Hentzi tam dżerżeli; napoſledku pak tola podleiżeli. Ta
Wėcz ma ſo tak: na 4. Ṁeje pżicżehże Görgej. Hentzi tak ſélṅe tzélaſche,
zo ſo zaſé wrócżichu, ha zmėrom zadżerżachu hatż do 9. M. dżeż z Horow
Twerdżiznu wobtzėlachu. Hentzi wotmoji pżez ſélne Bombamdirwaṅo Mėſta
Peżt; żtoż bė na 13. M. hiżcżen ſélniſche. Na 17. M. w Noczé 10.
żturmwachu Wuheṙo pṙeni krótż, nėkotzi też hatż k Muṙam Twerdżizné
pżindżechu, dérbjachu pak ſo wrócżicż, na 500 Mordwéch zawoſtaiſchi. Na
19. Ṁ. żturmwachu druhi krótż w Noczé Jėdnacžich, ṅepżindżechu pak hatż
k Muṙam, nėkotre ſta Mordwéch zhubichu. Na 20. Ṁ. Ẇetżor żtėṙoch tzetżi
krótż Kheiżorſkich pżimachu; pżeż czéwu Nócz w Woheṅu bėdżechu, ha rano
ſcheſcżich na 21. M. Twerdżiznu pżedobóchu. Hentzi z tzjoch cżeżkich
Ranow krawi. Jow pwacżi Róntżko:

„Żtóż jun krótż Wėrnoſcż ṅerétżi

„tomu nichtón radé ṅewėri.“

Pżicżahowaczéch Polakow do Wuherſkeje jo ze wſchėch Stronow jara ẇele.
Wſchiczé Studentojo z Lemberka w Galliczizkeje cżekaja, ha w Draſcże
Burow wuherſke Ṁezé pótaja. — Wo wuherſkim Wóiſku, jeli wėrno każ
piſaja, deṙe wonṅelada. Huzarojo, kiż chczeidża ſwojoho ſtaroh Krala,
ṅechadża na Republiku pżiſahacż ha cżekaja wo wulkich Tżródach. Ja mam
za to, joli też Wuheṙo dobódża, dha budże ſo zaſé Ṅemėr ƀez ṅimi ha
Polakami zbėnécż; kóżdé budże kṅeżicż chczécż.

Pownóczne kheiżorſke Wóiſko do Prėdka cżehne, jo hiżon pżez Rėku Waag;
Wuheṙo tżiṅa, każ bóchu ſo jich bojeli ha ſo wſchudżom wrócża. Żtó wė,
kaike Wotpoladaṅa pak ṁelcżo maja. Wot Ruſſow ṅitżo ſwóſchecż ṅejo.
Franczowſka jo ſo hórczé na to wobcżeżwawa, zo tam cżahnu. Też jużne
Wóiſko ſo khėtṙe hiba, ṅejo pak hiżcżen żanu Bitwu mėwo. Wone ſo zda, zo
ſu Wuheṙo tamne Kraje wopuſchcżili. Ach lubo pomhaj tola na telei ſurowo
Kreipżelecżo!

Z nėmſkoho Kraja.

Bramborſke Wóiſko, kiż ſo pżi Reinu zhromadżi, ſo ṅebudże do
Należnoſcżow téch ṅemėrnéch ſuſodnéch Krajow mėſchecž, kotreż z
Frankfurtom dżerża. Woni maja jenoj, joli chczéli bramb. Ṁezé naſtupicż,
jich pżimacż. — Wóndaṅo ſu tam prawé Dobótk nadeſchli: na Zelezniczé
dżėchu dżeẇecż cżeżkich Wozow naṗelṅene z Bróṅami ha z druhimi wóinſkimi
Potṙebnoſcżami, poſdżiſcho zaſé jedén Wós ha na Drozé Kachcże powne
tajkich Wėczow. Dokelż maja Napiſmo na jenoho Kupcza w Kölni, budża dṙe
też Kużow, zwotkel pſchindu, nazhonicż.

Też Würtembergſki Kral jene Wóiſko na badénſkeje Stroṅe hromadu cżehṅe,
zo chcze ſwoje Ṁezé cżiſte dżerżecż pżed wokocżahaczémi Rebellerami.
Joli hcżen też Franczoza jim Nuczſtup do ſwojoho Kraja ṅedowoli, dha
budże Badénſka ha Pfalcz jich dowho hoſpodaricż dérƀecż ha jich zbożomnu
Pżitomnoſcż hcżen bóle nazhonicż.

Kak krucże Würtembergſki Kral na Frankfurcże wiſé, móżemó z toho
zpóznacż, zo bė wóndaṅo jedén wot bramb. Krala na ṅoho wotpóſwané
Póſuwa, kiż chczéſche, zo bó ſo Würtenbergſka z Bramborſkej napżecżo
Frankfurt zjenoſcżiwa, wotpokazané. Ḃez tém pak ſo tola też ſamém
Zapóſwanczam na würtenb. Sejṁe te wo Frankf. wużitne Waſchṅo Zakhadżeṅa
czéle ẇaczé ṅezpodoba. „Wótczné Kraj jo wo Straſche, wot téch pżeradżené
bócż, kotréchż wón k ſwojomu Zakitej ha k Tżeſcżi nėmſkoho Kraja tam
powowaw jo“ — taikelej Rétże bėchu pola nas k Swóſcheṅu, ha nichtón ſo
na to ṅehórſcheſche. „Haj z Moczu dérbi frankf. Miniſterſtwo napżecżo
frank. Zapóſwanczam hoṙeſtupacż, joli żto hódne jo“ mėṅeſche jedén
druhi.

Z Badénſkeje piſaja, zo ſu tam Haré <pb n="103"/>ha Ṅemėra khėtṙe ſécżi.
Tak dowho hatż bėchu w krajnéch Pokwadniczach Ṗeṅezé, ſo ta Wėcz
tżiṅeſche; nėtk pak ſu te z ẇetża wubeiżeli ha provizorſke Kṅeżerſtwo
ṅeẇe, żto zapotżecż. Nowo krajne Dawki dṙe ſu wupiſane hale Lud ſo
wobara; ja ṅeẇem hatż budże jene wot prov. Kṅeżerſtwa wudate Pżipiſmo na
Lud ẇele pomhacż. Kóżdė widżi, kak woni hoſpodaṙa ha lutwaja. — Też
Wojaczé zpotżeja zpóznawacż, zo jim dowolene Prawo, po kotrémż ſebi
ſwojich Wóſchich ſami wuzwolja, nitżo wuſchne ṅejo. Wóndaṅo bėchu ſebi
jenoho Rekrutu za Wóſchoho poſtajili, na druhi Dżeṅ joho zaſé z Haṅbu
wotſadżili; ha tak jo ſo tém wot Wojakow Wuzwoleném z ẇetża wſchėm
ſchwo. Wo Freiburku jo Rada wobzanknéwa, Arczé Wóiwodu za krajnoho Kṅeza
zpóznacż, hatżruṅe jo z Kraja cżeknéw. Wón jo w Frankfurcže. — Woko
Mannheim ha Heidelberg ſteja 20,000 ſwobodnéch Tżródow (Freiſchaaren),
kiż chczeidża wſchiczé deṙe żiwi bócż hale nitżo dżėwacż; Wobodleṙo
derbja jich zeżiwicż. Franczowſka naſche provizorſke Kṅeżerſtwo za dobre
zpóznawa ṅejo. Hale naſchi Nadżiju ṅezpuſchcża, ha ſu tohodla dwaj
tajkej prawoj do Franzowſkeje wotpóſwali. K tżomu? leicże nėtk jo w
Franczowſkej nowo Wuzwoleṅo na Sejm ha zo bóchu praẇe naſchim ruṅa
Zmóſlenéch wuzwoleli, na to mataj naſchej Wotpóſwanej z Moczu dżėwacż. Z
tém pżezjeni ſu też w Frankfurcże ſtajené Naṁet: „zo ſo czuze Kraje na
żane Waſchṅo do nėmſkich Należnoſcżow méſchecż nimaja“ wotpokazali, ha
hoṙeṅewzali. —

Z Pfalczé. Też w Pfalczé ſo taike Tżródé namakaju. Jedén wot prov.
Kṅeżerſtwa jo ſo do Pariza podaw ha chcze ſo z francz. Ṅezpokojnémi
zjenoſcżicż ha Pomocz za Wobſtacżo ſwojoho Ṅemėra żadacż. Joli baiernſki
Kral zmolom jich Żadaṅa ṅedoṗelni, budża ſo czéle Franczowſkeje
pżizanknécż. Leicże dha, to ſu cżi wuwowani Pżecżeljo nėmſkoho wótcznoho
Kraja. Jena nėmſka pólſka Legiona jo zawożena k Wobaraṅu, joli
Bramborſczé habó Baiernſczé do Kraja pżicżahnu. Bórṅe pak też baiernſki
Kral témlej ſwojim Podanam wſchitko dowoliw, mėnicże dha, zo bó po tém
Kóncz Haré bowo.

Z Münchna. Baiernſka Wóſchnoſcz chcze ſo harwaczej Pfalczé tak praẇe
wuharwacż dacż. Nėkotzi jow na wóſokej Schuli Studuwaczi z Pfalczé
podachu ſo Dom ha chczéchu Dżėl mėcż na Bėdżeṅu wótcznoho Kraja za
Swobodu. Hale woni w krótkim zaſé pżindżechu, prawiczé: „ṅe, z taikimi
Ludżimi, każ to ſu, mó ṅechamó nitżo tżintcż mėcż.“ Póẇedachu też, zo ſo
tam jena nowa Revolutzija, nėtk wobſtejaczej napżecżiwna pżihotuẇe.

Z Pfalczé ſu Rebelleṙo też hiżon do Heſſénſkeje pżeſchli, ha też jow
Pżipad namakali. Tam pak tola też Bramborſczé ſteja. Dha dṙe budża ſo
tṙechicż. Nėmſka Twerdżizna Landaw jo hiżcżen wot ſwėrnoho Wóiſka
wobſadżena. 60,000 Bramborſkich, kiż woko Frankfurta ſteja, budża
Twerdżiznu Raſtatt, kiż jo w Rukach Ṅemėrnikow, wobſadżicż.

Z Münchna też piſaja, zo jo wulki Dżėl rakuſkoho Wóiſka w Italſkeje
pżihotuwané, za Zpokojeṅo Ṅeṁera naſchich nėmſkich Krajow wuſtupwacż.

Z Dreżdżan. Naſch Kral jo krajne Dawki na Lėto 1849 hatż k Haperleji
1850 na dwaj Razaj k Wotedawaṅu wupiſaw. Wón powoẇe ſo na Zakon, kiż
jomu k tomu Prawo daẇe, hatżruṅe jo Sejm jenoj hatż k Haperleju 1848
jich Wuzbeṅeṅo dowoliw. Praẇi też, zo budże wón po dokoṅanéch
Pżihotuwaṅach, wėſcżi wo tém pżez Zakoṅ poſtajeném Tżaſu Sejm powowacż
ha tutu Należnoſcż Zapóſwanczam naipṙedé prėdkpowożicż. — Miniſterſtwo
jo, na to zwożiwſchi poſtajiwo, pṙeni Raz Dawkow zmolom wottedacż. Żtóż
chcze, móże też za druhi nėtk ſobu zapwacżicż. Kataſtere ſu na Kraju te
ſtare.

Na ſachſénſki Lud. Sachſojo! hatż ja w pṙenich Dṅach toholej Mėſacza tém
Próſtwam wulkeje Mnohoſcże Luda ſo zṗedżich, ha te wot frankf.
Zhromadżizné wuradżene Wuſtawó wotpokazach, ſo to ṅejo ze żanoho druhoho
Wotpoladaṅa ſtawo, hatž z toho krutoho <pb n="104"/>Pžepokazaṅa, zo wone
Jednotu ha Zbožo nėmſkoho Luda na žane Waſchṅo wobkrucžicž ṅezamóža; zo
ſo wone nėtk, déż jo je Nėmczowſtwa naimóczniſchi Kraj, Bramborſka;
zadcžiſnéwa, wuẇeſcž ṅehodža. —

Ẇeſowu Tróžt bó mi bow, dhe bėch ja na tém z Dobom wot Zpotžatka
naſtuṗeném Pucžu wo Zjenoſcžeṅu z Druhimi nėmſkimi Mócznarſtwami ha z
narodnej Zhromadžiznu nowu nėmſki Poṙad zawožicž mow. Narodna
Zhromadžizna ſama jo to ṅemóžne tžiniwa. Żadoſcže téch Wóſchnoſcžow k
tomu po pṙenim Wuradžeṅu wukhadžanéch Wuſtawow, bóchu pola druhoho
Wuradžeṅa czéle na Bok powožene; ha tola wobzankné narodna Zhromadžizna
Wuſtawó za Zakon poſtajicž ha zjeẇicž. Wot toholej Wokomikṅeṅa
wopuſchcži narodna Zhromadžizna Pucž Prawa, dokelž jeje Sobuſtawó
dérbjachu wo Pžezjednoſcži z Wóſchnoſcžami ha z Ludom Wuſtawó wuradžicž;
— potaikim ṅeṁejachu te Prawo ſami za ſo jenoj Zakoṅ wudacž. Wot toho
Wokomikṅeṅa bė wėſte, zo z telej Zhromadžiznu žane Zjenoſcżeṅo móžno
ṅejo. Toho dla dérƀeſche, chczéchmó naſche Wotpoladaṅa wuẇeſcž, druhi
Pucž naſtuṗené bócž, ha ja ſém, ſwėrné mojomu Prėdkwzacžu, kóždé Wopor
pžiṅeſcž, kotréž nėmſkoho Kraja woprawſke Zbožo žada, jón naſtupiw. Te
Wuſtawó, kotrež ſo džencza zjeẇa, ſu w Barliṅe wot Wotpóſwanéch mojeje,
bramborſkeje ha hanoverſkeje Regėrunki wuradžene; woni ſu nimale
teſamſne, kaž frankfurtſke; jenoj tam pžeṁeṅene, džež to k Lėpſchomu
nėmſkoho Kraja, k Wobkrucžeṅu ſélnoho Mócznarſtwa (Reichsgewalt) nuzne
bėſche. Wone zpokoja te, tež wote mṅe wutrobṅe zatžute Potṙebnoſcže
pžichodnoho Zjenoſcžena nėmſkoho Kraja, dowolja pak tež pži tém kóždomu
Krajej woſeƀe ſwoje politiſke Naležnoſcže ſwobodṅe ẇeſcž, kaž jo to
pžeczé bowo; žtož ſo tež z Dobom powalicž ṅeda.

Te Wuſtawó, kotrež te zjenoſcžene Wóſchnoſcže nėmſkomu Ludej zkicża,
žadaja wote mṅe cżeżke Woporé. Z toho, zo ſo ja témlej Woporam
podcžėſnu, budże mój Lud zpóznacż, hatż ſém ja jich ſélném Próſtwam
frankf. Wuſtawó za dobre zpóſnacż jenoj ſamopatžnéch Wotpoladanow habó
ludowo Zboža dla napžecžo ſtupiw. Wſchitke Kraje Nėmczowſtwa ſu
pžeproſchene, ſo z nami zjenoſcžicž ha tém wot nas wuradženém Wuſtawam
pžiſtupicž, kotrež budža tej wot nas w Krótkim powowanej Zhromadžizṅe k
Pžiſtuṗeṅu prėdkpowožene. Ja ſém jim pžiſtupiw, z tém Wuṁeṅenom, joli
mojoho ſachſénſkoho Luda ſejmſczé Zaſtuṗeṙo do toho zwola.

Nėtk jo nuzne, zo ſo wſchiczé woprawdże nėmſczé zmóſleni Mužojo
Sachſénſkeje zjenoſcža, mojich Zaſtoinikow na tém naſtuṗeném Pucžu hako
tém jenitžkim tomu wulkomu wot nas žadanowu Zkóncžeṅu doſanécż
podeṗeracż.

Twerdžizna Königſtein. 30. Ṁeje 1849

Bedrich Awguſt.

♣Dr.♠ Zſchinſky. z Beuſt. Rabenhorſt.

z Friezen. Behr.

Z Budéſchina. Naſche woṁaczé Wiki budża na 11. ha 12. Junia tudé
wotdżerżane.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 12 1/2 nſl. też 2 tol. 7 1/2 nſl.

Pſcheṅza 5 = 10 = — 5 = — =

Wȯws 1 = 15 = — 1 = 7 1/2 =

Róch 2 = 15 = — 2 = 10 =

Jahwé 5 = 7 1/2 = — 5 = — =

Heduſchka 2 = 25 = — 2 = 10 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Kana Butré 11 nſl. 2 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerec z Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

23. Tżiſwo. 9. Dżeṅ Junija. 1849.

Piwné ſerbſki Ẇetżor.

Tżmitżka jo — Hoſpodar ha Hoſpoza z Dżėcżimi ſo do Woża hotẇetaj. Po
czéwém Twaṙeṅu luté Mėr ha Cżichota! Spi dha dżencz hiżon wſchitko z
Kurémi? Nidże ſo nitżo ṅehiba — na Dwoṙe jo też wſcho zmėrom — hale
zdaloka jo ẇeſowo Piſkaṅo, Spėwaṅo, Juſkaṅo ha Wowaṅo k ſwóſcheṅu. Tak
haj! Kortżmar ma dżencz Herczow — tohodla jo doma wſchitko cżicho! — tam
Séné, Dżowki ha Tżelecż ſo zẇeſeluja! — Bliże k Kortżṁe krotżiſch, ẇetżu
Haru ſwóſchiſch. Wſchitke Wokna rozſwėcżene — poladajmó tola, żto cżi
Ludżo tżiṅa! Do Kheiże ſtupiwſchi, ſtwine Duṙe widżiſch wotewṙene, hale
nuczka ſo kuri ha kadżi każ w Ṗeczé, déż z mokrém Dṙewom zapóriſch; za
wſchėmi Blidami Hratżczé ſeidża, wulke Mrócżele ſṁerdżaczoho Kura z Hubu
puſchcżeja. Nėkotzi pija Piwo, druzé Palencz, żtoż żanomu ſwodżi.
Kheiżkecz Kmót tamlej Hubu pocżahuje, każ bó ſo radé nėtżoho druhoho
napiw, hale żto wſcho pomha, z próznej Schklenczu ſeidżecż ṅemóże,
tohodla ſej znowa poṙedżicż kaza. Jedén ſo radoſcziẇe ſmėje, druhi
zrudṅe pozdéchẇe, tzecżi zaſtona ha na Ṅezbożo ſwari, tónlei lubozṅe na
ſwoje Ṗeṅezki mikocze ha ſo krucże nadżije, zo budże dobóta Romadka ƀez
Kóncza roſcż; tamón próſnu Móſchnu w Ruczé ṁerzaczé ſo za Wuſchomaj
draṗe, hale hiżcżen zwota Nadżija joho ṅewopuſchcżiwa. — Ẇaczé wón
zhubi, khróbliſcho ſadża; „wone móże tola hiżcżen zaſé pżincż“ móſli
ſebi; hale ja ſo boju, zo jo ſo dżencz zhebaw, Suſodowa Móſchna pżemócz
jara pżiƀera. Nėkotré jo tu Zaſwużbu czéwoho Tédżeṅa pżiṅes ha poƀehṅe w
Noczé zprózném Zakom zrudṅe dom; wone dṙe jo hiżon ſo jomu huſto taklej
ſchwo, wón pak tola kóżdé krótż ṙekṅe: „nó ja móżach ruṅe tak deṙe
nėkotre Schėſnaki tornécż.“

Towſté Kortżmar w Scheṅkwaſu ſteji, ha z mócznej Ruku piwné Karan
nakhila, jednu Schklenczu po druhej naliwa, zawoſṅe ſo próczẇe; Pót jomu
po Liczomaj dele bejżi; — bohi — kajku ma wón tola Nuzu pżi Ẇeſelu
ſwojoho Bliſchoho. Ha tola hiżcżen pżeczé na ṅoho ſwaṙa zo kuſk jara
Piwo kcżije. Cżi Bezdżakni! — wón to tola wėſcżi jenoż ze Staroſcże za
jich Strowoſcż tżiṅi, dokelż wė, zo ſu wot ſélnoho Piwa Stawó radé
cżeſchke. Lėdom jo Schklencza nalata, dha rabṅe Krédu, ha piſche na
tżornu Piſawku dowhe Rénki Smuſchkow; móże bócż, zo ſo drudé za jenu dwė
radżitaj, — żtó bó jomu to za zwo wzaw, tajki Zmólk ſo pżi Kwataṅu ſkoro
ſtaṅe, zawėſcżi to ze Zamóſwom ṅetżini — wſchak jo Kortżmar pobożné
Ṁużik ha ma Swėdoṁo; — lėṗe hiżcżen tak tola pżeczé jo, hatż hdé bó ṁeṅe
napiſaw, ha tak pżi ſwojej cżeżkej Próczé za czuze Ẇeſelo ha Strowoſcż,
bohi hiżcżen Żkodu mėw.

Kajke to tla Zakhadżeṅo wóſche nas! wſchitke Ṙadé ſo zibuja, ha
Żpundwaṅo pikocze. Mó tam ruṅe też hoṙe poladacż dżomó! — Hleicże to jo
Serbow Ẇeſelo! — Herczé zadé na Poſcżeṅ w Kucżiku, horkach tżiſcże pod
Wėrchom ſeidżo hudża, tak zo Wuſchach bruncżi. Pṙeni na Huſlach ſmoka,
zo ſo Truné pukaju; druhi do Piſchcżele duhje, zo jo tżiſcże módré bez
Wotżi, ha tzecżi na Dundrach zakhadża, zo wſcho bórcżi, ſchwórcżi żri ha
rimocze! — Zawėſcżi, dżiwacż ſo jedén <pb n="106"/>mow, kak nėkotré tu
na Swėcże ſo próczẇe, pocżi ha wſchė Moczé napina, zo bó ſwojoho
Bliſchoho Radoſcż powóſchiw.

Ha Hólczé ha Holtżata, te ſo tu ẇercża, torhaja, ſkakaja, ſtórkaja,
pżeczé kowokow ƀez Kóncza, zo jo ƀez ſchika!!! Ach tu móże tola kóżdé
zjawṅe widżecż, kak ſo dérbiſch wuſcharwacż, chczeſchli ſo drudé
tróſchku zẇeſelicż! zawėſcżi jim jo hiżcżen ẇele hóṙe hatż Korcżmarej
delkach z Karanom, abó Herczam w Kucżiku pod Wėrchom. — Nėtkoj
wobſcheſtachu! — Hólczé wokow Herczow ſtupaja, po Schklenczé ſo
nacżahuja, kotromż Piwo wujſchwo jo, z próznej Schklenczu wot laczowo
Knefle pėṙe; Kortżmarecz Dżowka doſkoka bėha, ha tola donoſécż ṅemóże,
dérbi ſej Wotrocżka na Pomocz wowacż. Kruwarka ze ſtarej dójnej Dóncżki
próſchnu Hujbju wobkrepẇe; pżi tém jo toho wulkoho Nohatoho tamlej
woblawa, — — „ale ṅech“ — wón ſej móſli, wottżaſe ſo ha zaſtaji
Schklenczu zo jom Piwo po Bruſche beiżi, każ pżi Dejżcżiku Woda wot
Tſėchi.

Mó pak chczemó ƀez tém ſo kuſk na Skakaṅczé rozladwacż. Pżi Skhodże w
Kucżiku ſtaré Mużik ſeidżi z wulkej Hromadu Popranczow, wulka Tżróda
Hólczow ſo woko ṅoho twótżi „hoṙe ha dele“ ẇercżo ſwoje Zbożo ſpótuja,
ſkoro ſo na ṅich pżiladẇe każ delkach na ſtaréch Ratżkow ſchėdżiwóch.
Nėkotré hiżon też ſwoju Kuṙawku w Huƀe dżerżi, jedén ſo Dobócża ẇeſeli,
druhi ſwari, dwaj ſtaj ſo zwadżiwoj ha torhatej ſo za Wuſchi. —

Holtżata pżi Zczėnach na Wawkach ſejdżo, ƀez ſobu ſchukotaja, jena
tamlej k Pſchipicżu wowana k Herczam dżo, — Wowu pżikwoṅi, módrej
Wótżczé pżiſtojṅe k Zemi ladataj, — Rejwakej k Strowoſcżi wotpije, z
Liwoj ſebi ſchikwaṅe Hubu wótṙeje, ſo podżakẇe ha wrócżi ſo zaſ’ k
Towarſcham. Druhe ƀez tém na ṅu ladaja ha ſwaṙa, „zo tak pſchemócz rejẇe
— ſo jara póſchna hótẇe, nowo żidżane Rubiſchko woko Schije noſé, kak
tla Nozé pżi Khodžeṅu ſtaja,“ ha toho ruṅa. Nėkotzi dṙe praẇa, zo jim
Zawiſcż taklej rétżecż każe, dokelż tamna najṙeṅſcha Holcza w czewoj
Wokownoſcżi ha Neẇeſta jo, ale to jo wėſcże zehwane; — wſchak bėchu
wſchitke dopowṅa na Prėdwaṅu ha ſwóſchachu, żtož Farar wot
kſchezcżijanſkej Luboſcże, wot Zadżerżeṅa pżecżiwo ſwojomu Bliſchomu
prėdwaſche, — abó ſu traż w Kemſchach kuſk podrémali, ha Prėdwano
pſcheſpali? ah, żtó budże tla wot modéch Holczow taklej rozṅe rétżecż!?
— Tamlej ſtaj ſo dwej rozzwobiwoj ha ſo rabnéwſchi pótżṅetaj ſo ṁetacż.
„Żto dérƀawej Kṅejſtwu Ṗeṅezé noſécz“ — ſej móſlitaj —, wſchak móżemoj
ſej jowlej ſamoj jedén druhom ƀewſcheje Zkórżƀu dorétżecż!“ druzé to
cżerṗecž ṅechaju ha ſu jej rózna zehnali.

Herczé ſu znowa zapiſkali ha Hólczé wokow ṅich ſteja, ha do Rukow
placzaja; taklej koiżdé ſwoju Rejwarku ſej póta. Zaſ’ ſo wſchitczé w
wulkim Kole ṅemdṙe wokow ẇercża. Tamlej tajki mawu ſchmotawu każ Kózlik
wokow ſkaka, pak tu pak tam do jenoho ſtortżi, „ale ṅech“ ſebi móſli, ha
ſpokojné ze ſwojej Wuſchiknoſcżu ſo dale wokow towtże. Jowlej tón wulki
Nohaté chcze dżencz też pókazacż, kak deṙe rejwacż nawuknėw jo; dżiẇe po
Skakaṅczé woko haṅa, zo Holcza ƀez Décha lėdom joho zczėhuwacż móże.
Wėſté Nan ṅėdé ſwojoho Séna khwaleſche: „Hlej! kak tola mój Michaw ṙeṅe
rejẇe, „wón jo na wſchėch Róſchkach, pak pżi Zkhodże, pak na Poſcżėn!“ —
Dwė ſtarej Żoṅa tamlej pżiladẇetaj; ‚Kmótra — ta jena praji — tżeji to
tla hwupu Hans jo — taklej z naſchej Hanu zakhadża!‘ „Ach luba, to dżėn
jo naſch Juri!“ — tamna wotmoẇi. ‚Ach kak lubu ha pžiſtoiné Hóltżecz to
tla jo!‘ — pṙeṅa zaſé dżeſche — ha wobej dwė radoſcżiẇe dale
pżiladwaſchtaj.

Pownoczé hiżon jo dawno nimo, tu ha tam ſo jena pótżṅe domoj hotwacż,
Rejwak ſo woko ṅeje ſchṁacze ha chcze ju pżewodżecż; żadén Dżiw! —
Nóczka jo ha ſtraſchṅe ſamomu pó Tżṁe khodżicż. Na Poſcżen dwaj ſo za
Ruczé dżerżo z pownémaj Schklenczomaj zejrawajo zdėbawóm Woſom ſpėẇetaj:
„Naſch — ♣ski♠ Lud, jedén ẇe<pb n="107"/>ſowu Lud, wón ſpėẇe, wón hraje,
wón ẇeſowu jo.“ — Pżi tém tak dżiwṅe pżeſtupẇetaj pak tu, pak tam ſo
ſtortżitaj, ſkoro, każ bóſchtaj ẇaczé krucże ſtacż ṅemówoj — wėſcżi jej
wot Rejwaṅa Nohi bola, — wſchak bė w Piẇe Wodé doſcż, zo jimaj żkodżecż
ṅemóżeſche. — Nėtk ſo poſleni Sukṅu wobleka — na Skakaṅczé potżṅe cżicho
bócż. Kortżmar Swėtżki wuhaſẇe — potom delkach do Schenkwaſa ſtupiwſchi,
na tżornu Piſawku, — kotraž jo nėtkój tżiſcże bėwa — ſo ſṁejo pohladẇe,
— „Bohu dżakwano“ — ſej móſli — moja Prócza ṅeƀe podarmo „Piwo bė dobre,
Ṅezbożo ſo ſtawo ṅejo! ha modé Lud bė ẇeſowu!“ Kheiżine Duṙe zezankajo
do Woža ſo hotuẇe, zo bó nowojej Moczé nadobów ha pżichodṅe ſo zaſ’
pilṅe za modoho Luda Ẇeſelo ha Strowoſcż ſtaracż mów. — Nitżo za zwo. —
Jaromėr.

Swėtne Podawki.

Wo politiſkim Swėcże ſo tón Tédżeṅ ẇele podawo ṅejo, toho dla jenoj z
krótka naiważniſche zpomnimó.

Z Frankfurta. Mėſto jeneje mamó nėtk dwej narodnej Zhromadżizné: Ẇetżina
téch w Frankf. wóſchewoſtatéch Zapóſwanczow wobzankné, do wownoho Mėſta
Würtenbergſkeje, Stuttgart cżahnécż ha tam ſwoje Zhromadżizné pżichodṅe
dżerżecż. Nėkotzi ſo wobaraja, ha praẇa: mó woſtaṅemó jow. Arczé-Wóiwoda
Jan też w Frankfurcże woſtaṅe. Kotra dha jo nėtkoj ta prawa
Zhromadżizna?

Z Barlina. Zaſtuṗeṙo nėmſkich Wėrchow, kiż z Frankfurta wukhadżane
Wuſtawó hoṙewzali ṅeiſu, ſu nėtkoj wo Barliṅe nowo wuradżeli ha z tém
hotowi, je tež hiżon wudali. Bramborſka, Hanoverſka, Sachſénſka, bėchu
cżi pṙeni, kiż je za dobre zpóznachu; nėtk jo tež Baiernſka pżiſtupiwa,
każ tež Meklenburg, Braunſchweig ha Anhalt-Bernburg. Badénſki
Arczé-Wóiwoda chcze pżiſtupicż, joli jomu Bramborſki napżecżo badénſk.
Ṅemėrnikam pomha.

Wo Badénſkeje jaré na Ṗeṅezami pobrachuẇe. Ta żadana francz. Pomocz
hiżcżen pżiſchwa ṅejo. Wojaczé zpotżṅeja proviſorſkomu Kṅeżerſtwu Kazṅe
ſtajecż.

Zbėżkaṙo z Pfalczé bėchu wóndaṅo do Heſſénſkeje pżiſchli, jow pak wot
heſſénſkoho Wóiſka z krawémi Wowami dom pokazani. — Badénſka ha Pfalez
ſtaj ſo zjenoſcżiwow ha czentralſke Kṅeżerſtwo za wobeje poſtajiwoj.

Z Italſkeje: Rakuſke Wóiſko (50,000 Muži) ſo romſkim Ṁezam pżibliżuẇe.
Neapolitanſkoho Krala ſu Romſczé zbili, ha wón jo ſo dom wrócżiw.
Franczowſke Wóiſka, hiżcżen pżed Romom ſteji ha chcze z Dobrém, ṅicz z
wótrém Ṁetżom Zbėżk zmėricż.

Druhi Dżėl rak. italſkoho Wóiſka, kiż jo Venedig woblenéwo, jo jenu
Twerdżiſnu pżedobówo, ha nėtk z ṅej Mėſto dale móczṅe wobtzėla.

Z Wuherſkeje też ẇele ṅezhonimó. Ruſſojo pżeczé cżahnu ha cżahnu hale
heẇak nitżo. Ḃez nimi ſamémi zpotżina zwó Ṅepżecżel zakhadżecż; wó joho
znajecże, wón rėka Kolera. Też wo rakuſkim Wóiſku ſo Kolera ſélṅe
pokazẇe. Wóſchi Ẇedżicżer rak. pownócznoho Wóiſka, Weldén, jo wotſtupiw,
wone rėka dla ruſſénſkoho Żtżuwaṅa. Żkoda joho! Staré Ruſſa Paſchkewicż
dṙe budże jow kṅeżicż. Wo jużnéch Krajach jo Serb Knicżanin dwė Bitẇe
dobów.

To dṙe ſebi rakuſczé Wojaczé tež ṅebudża lubicż dacż, zo Czuzowniki jim
Kazṅe ſtajeja; ẇele ṁeṅe budża Wóſchi, kotziž wotſtuṗenoho Welden jara
tžeſcżwachu ha lubuwachu, to cżerṗecż. Baron Hainaw, kiż dérbi na joho
Mėſto ſtupicż, dṙe jo czéwu Wojak, ſélné Muż; hale k jenomu Ẇedżicżerej
jo ẇele ẇaczé trėbne. Wone ſo pójeda, zo budże Marſchall Radetzki tak
khėczé hatż budże wo Italſkej Mėſto Venedig pżedobócż, wóſche Ẇedżerſtwo
kheiż. rak. Wóiſka wo Wuherſkej na ſo wzacż. Ruſſojo ſu do Preſburka,
pṙeṅe wuherſke Mėſta na rakuſkej Ṁezé, pžicžahnéli, ha zmolom
Porutžnoſcž dóſtali, do prėdka cžahnėcž ha Wuheṙow pžimacž. — Wuheṙo ſo
hižcžen jara deṙe džerža. Wóndaṅo rėkaſche, zo jo kheiž. Wóiſko Rėku <pb
n="108"/>Waag pżeſchwo, nėtk zaſé póẇedaja, zo ſu jich Wuheṙo wo dwėmaj
Bitwomaj pžewinéli. — Z Wina piſaja, zo ſu wóndaṅo ẇele Raṅenéch k nim
pžiẇezli, ha zo jo jich nėtk wſchėch hromadže tak ẇele, ha z nimi wſcho
tak naṗelṅene, zo woprawdže ṅeẇedža, žto z nimi zapotžetž, ha dže jich
wobſtaracž. Tež Lėkaṙow jo hižon jara mawo. Ruſſénſke Wóiſko jo pžez zwó
Khoroſcž Koleru hižon wot teiko Ludži pžiſchẃo, kaž bó tu naiẇetžu Bitwu
pžerawo.

Jelatžicž ze ſwojim južném Wóiſkom hižežen ſo pžeczé deṙe dżerži, jo
pola Titl pžez Donau ſchow ha Wuheṙow pžimacž zpotžaw.

Z Münchna. Baiernſka jo ſwój Pżiſtup tém w Barliṅe wuradżeném nėmſkim
Wuſtawam, jenoj pod wėſtémi Wuṁeṅami dopuſcżiw: hako pżichodné Pżiſtup
rakuſkoho Kheiżora, joli budże zechczecż; ha potém żada Baiernſka, zo bó
ſo bramb. Kral, kiż dṙe jo hako pžichodné Wėrch Nėmczowſtwa Ṁeno
nėmſkoho Kheiżora wo nowéch Wuſtawach zadcžėſnéw, hale wſchė kheižorſke
Prawa za ſo wobkhowaw, téchſamſnéch ſo wotṙek, ha na Pžikwad te
naiwažniſche Naležnoſcže, kaž Wobzankṅeṅa Wóiné ha Mėra dla — Jedṅaṅa z
druhimi krajnémi Wėrchami ha Wóſchnoſcžami, ha Wobkedžbuwaṅo czuzeje
Politiki nicz ſam za ſo wobkhowaw, hale Zhromadnoſcži nėmſkich Wėrchow
pžepodaw. — Joli bramb. Kral to chcze, dha budže Baiernſka pžiſtupicž. —

Liſt na wſchė ſerbſke Hozpozé ha Dżowki!

Dowolcżi mi, też k wam jene Swowtżko rétżecż! Nėkotrażkuli wot was ma
druhdé Ṅedżelu ha ſẇ. Dżeṅ po bożich Swużbach Kuſk Khwiłe wóſche. Ja
dowolu ſebi tuhdé was na jemu ſnadnu Próczu, z kotrejż móżecże ſebi
tedém Tżas praẇe duſchṅe zhanacż, kedżbliwéch ztżinicż. Ṅehórſchcże ſo
pak do Tżaſa, ha ṅeprajcże: „Mó mamó tak doſcż dżėwacż; żto chczejſch
nam té ẇaczé Dżėwa hoṙe kwaſcż; dżėwaj ſej ſam!“ Nė, to wėſcżi żana
praẇicż ṅebudże, hale budże pṙedé na moju dobru Radu poſuchacż.

Jutnitżka hiżon jo nam póẇedawa, zo ſo horliwi Serbja na Kżiżach ha
Wopownikach ze ſerbſkimi Napiſmami zẇeſela. Talej Ẇeſowoſcż bó pak
hiżcże tżim ẇetża bówa, dhé bóchu na kóżdém Roẇe naſchich Kėrchowow tež
ṙane bėwo, tżerẇene ha módre Nuchawki naſadżane bóli, każ mó Rowé
mėſtżanſkich Kėrchowow zẇetżoh widżimó. Lejcże, z lochkej Próczu móżecże
wó nam naſche Kėrchowé ruṅa tém najṙenſchim różowém Zahrodam ztżinicż.
Tajkilej Skutk bó wam wſchu Tżeſcż tżiniw. Chczéli wó pak Rowé na
najṙenſcho wudéƀene mėcż, tak dajcże ſebi je na Bokach najpṙedé wot
waſchich Hozpodaṙow habó Wotrocżkow z nėżto ṙanémi zelenémi Dornami
wobſadżecż. Potom bó ſo wam ſamém Wutroba ſṁawa, déż bóchcże na Kėrchoẇe
tajkelej pżiſtoiṅe wudéƀene Rowé widżeli; potom też ṅebóchu teſamo tak
wohidne wonladawo, każ je ze Zrudobó tu ha tam widżimó, kotreż ṅejſu na
Rowé zpodomne. Perſchcż na nich jo rozkopana ha Kżiże ſu zpowalane! Pżi
Poṙebach ha Próczeſionach budże ſo potom tež wėſcżi Kóżdé na Kedżbu
bracż, zo bó żadén Row ṅewobżkodžiw. Mi jo wėſté Kėrchow znaté, na
kotrémż ſu hiżon nėkotre Rowé takhlej reṅe z Nuchawkami wobſadżane! Ja
ſém moju Móſlitżku wupraẇiw; kotrejż wot was wona ſo zpodoba, ta ṅech ju
po ſwojej Móżnoſcži lórzé wo Skutku dale wuẇedže! To budže ſẇeſelicž
waſchoho ſerbſkoho Pžecžela. H. W. z Delan.

Jutze za Tédžen 17. Junija zmije budéſchinſke czérkw. Towarſtwo Spėwaṅo
na Schuli.

Jutze za Tédžen, hako 17. Junia zmėje haſlowſke ſerbſke Towarſtwo
Zhromadžiznu w Bóſchiczé. Robel Pžedſéda.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerec z Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

24. Tżiſwo. 16. Dżeṅ Junija. 1849.

Zwȯntżk na ẇeznej Czérkwitżczé.

Jaſné Zwóntżko z Tórmika,

Wſchitkich, z blizka z daloka,

Wowaſch rano ze Zpaṅa,

K Modleṅu ha do Dżėwa.

Zaſé teƀe Pżipowdṅu

Zwóntżko rétżecż wuſwóſchu:

Spróczni! póicže woƀedwacż

Boże Daré wużiwacż.

Jo ſo Ẇetżor pżibliżiw

Wſchitkim Sẇatok poſkicżiw,

Wowaſch Zwóntżko ſpėwajo:

Kwotpotżinkej modlcże ſo!

Sẇaté Dżeṅ ha Ṅedżelu

Zwóntżko teƀe wuſwóſchu;

W Zrudoƀe ha Ẇeſelu

Zbudżiſch wo mni Dowėru.

Dérbu precż ja ze Swėta,

Pżewodżeſch ṁe do Hrowa,

Zbudżiſch w dobrém Cżwojeku,

Zawoſcż habó Nadżiju.

Lubu Zwóntżko ſlėborné,

Kak twój Zénk jo radoſtné!

Ṅech twój Wóz ṁe doẇedże

Hatż na Wrota ṅeƀeſke.

Swėtne Podawki.

Ze Stuttgarta. Narodna nėmſka Zhromadżizna, kiż jo ſo wot frankfurtſkej
dżėliwa ha nėtk wo naſchim Mėſcże pżebóẇe jo na 6. Junija ſwoje pṙeṅe
Wuradżeṅo mėwa. Litżba Pżitomnéch bė 104. (Wo Frankfurcże bė jich pżi
Zapotżatku ſchėſcż krótż ẇacz;) Zcżehuwacze bó wobzankṅene: Wuzwoleṅo
nowoho Kṅeżerſtwa za nėmſke Kraje, na Mėſcże dotalnoho (ṁenuiczé
Arcze-Wójwodu Jana) kotréż jo z tém Wėrch bócż pżeſtaw. Pṙeṅe
Wotpoladaṅo, praẇa, budże, jene Wóiſko na Nohi ſtajicż ha też Lud
wobronicż za Wobſtacżo nėmſkich Wuſtawow (Reichsverfaſſung) h. t. d.
Dale wobzanknéchu: Te wot Bramborſkeje, Hannoverſkeje ha Sachſénſkeje
wudate Wuſtawé nitżo ṅepwacża, kóżde Zpótwaṅo zo bóchu ƀez Nėmczami ſo
pżedobóli, jo wulki Pżerad na Kṅeiſtẇe nėmſkoho Luda. Na Mėſcże pżez
ṅich wotſadżenoho czentralſkoho nėmſkoho Mócznarſtwa wo Frankfurcże
(Arczé-Wojwodu Jana) ſu w Stuttgardże nowo Kṅeżerſtwo za nėmſke Kraje
(Reichsregentſchaft) z ṗetżow Mużow poſtajili. — Cżilej ſu też hiżon
jene Pżipiſmo na nėmſki Lud wudali, wo kotrémż ſo hako wot Zaſtuṗeṙow
nėmſkoho Naroda za Kṅeżerſtwo Nėmczowſtwa Wuzwolenéch prėdkſtaja —
Pżipad czéwoho nėmſkoho Luda na jich Stronu wottżakuja — ha woſobṅe na
czéwo nėmſke Wóiſko ſo wobrocżiwſchi, teſamſne k Poſuſchnoſcżi pżecżiwo
nim napominaja; dalſchu Swėru ha Poſwuſchnoſcż pżecżiwo frankf.
czentralſkomu Mócznarſtwej pak za Zwamaṅo Pżiſahi ha Pżerad na nėmſkim
Narodże wupraẇa. (Ṅeiſu to krajne Stutżki!) — Würtenbergſka Wóſchnoſcż,
kiż jo jich do ſwojoho Kraja horewzawa, jim też ſwoju Sejmownu k jich
Wuradżeṅam dopuſchcżiwa, jo zmolom po Wozjeẇeṅu horṅoho Pżipiſma Proteſt
pżecżiwo tomu na ſwój <pb n="110"/>würtenbergſki Lud wukhadżecż dawo.
Mėſcżanſka Rada — Wuƀerk Mėſcżanow — Ẇedżicżer ha druzé Wóſchi
mėſcżanſkeje Wobaré (Bürgerwehr) ſu ſo zmolom k tomu pżizanknéle.
Würtenbergſka Sejmowna jo nėmſkim Zapóſwanczam zakazana. Żtó wė, dże
budża ſo nėtkoj zhromadżecż? — Wo Zhromadżizṅe würtenbergſkoho krajnoho
Sejma wuſtupi Miniſterſtwo praẇiczé: zo jo napżecżo Zapóſwanczam,
nėmſkoho Luda wuſtupicż dérbjawo — napomina ſwojich Zapóſwanczow ſo
wupraẇicż, żto k tomu mėṅa ha pżiſtaji, zo ſo Miniſterſtwo nadżija, kak
zpokoimné Sejm z tém budże. Ẇele jich wowaſche: Swawa! druzé: ṅe! ṅe! ha
zawoſna Hara tam naſta. Na poſledku za dobre zpóſnachu: ſo czéle
ṅewupraẇicż. To dṙe bė zjawṅe doſcž wupraẇene.

Też Pżedſéda frankf. Miniſterſtwa jo na würtenbergſku Wóſchnoſcz Piſmo
wotpóſwaw, wo kotrémż praẇi: zo nėmſczé Zapóſwanczé Frankfurt
wopuſchcżicż żane Prawo nimaju. Wo Ṁeṅe czentralſkoho Mócznarſtwa
proteſtėruẇe wón pżecżiwo wo Stuttgartże poſtajenomu Kṅeżerſtwej za
Nėmczowſtwo; pżez tżoż jo tamna Zhromadżizna Pucz wſchoho zakoṅſkoho
Prawa wopuſchcżiwa; napomina würtenb. Wóſchnoſcż, dokelż wo jeje Kraju
ſo taikelej za wſchė nėmſke Kraje ṅezbożomne podaẇe, to nicz cżerṗecż,
hale tomu ſo wobaracż; ha pżiſtaji na Kónczu, zo budże frankf.
czentralſke Mócznarſtwo, joli Würtenbergſka ſwoju Winwatoſcż ṅedoṗelni
habó jeje Moczé ṅedoſaẇeja, ſamo na wſche Waſchṅo taike Wotpoladaṅa
zanitżicż, wuproſé pak ſebi zmolom Wotmojeṅo na tute ſwoje Pżipiſmo. —

Würtenbergſka jo tón jenitżki nėmſki Kraj, kiż hiżcżen ſo czentralſkomu
Mócznarſtwej dżerżi, dokelż Pruſka, Baiernſka, Sachſénſka, nėmſke
Wuſtawu hoṙewzali neiſu, Hannoverſka jo jim pżipadnéwa; ha te ṁenſche 29
nėmſke Kraje, kiż bėchu frankf. Wuſtawó za dobre zpóznali, praẇa, zo ſu
ſo woni za to wupraẇili, z tej Nadżiju, zo budża też te ẇetże Kraje to
tżiṅicż; déż pak tomu tak ṅejo, ha woni ſami tola ṅemóża nitżo
wutżinicż, dha nėtkoj jedén po druhim ſo za te wot Bramborſkeje wudate
wupraẇi. — Zo nėtk jena nėmſka narodna Komora w Stuttgartże ſeidżi, to
Würtenbergſkomu Krajej, kiż ſam lutki tak ſwėrṅe z Frankfurtom dżerżi,
dṙe też ẇele Żonwaṅa pżineſcż ṅebudże. Chczéwa Wóſchnoſcż z nimi
dżerżecż ha jich Wolu wuẇeſcż, dha dérbi, taž wóndaṅo würtenb. Miniſter
zjawṅe w ſwojej Komoṙe praẇi, Wóiſko wot 30,000 Mużi wobrowicż, dokelż
woni tṙebaja Mócz, déż chczeidża, zo bó jich Wola ƀez Nėmczami pwacz̀iwa;
dale chczeidża woni, dokelż tež Ṗeṅezé tṙebaja, 5 Millionow ſebi
poſchcżicż, ha Würtembergſka dérbi za to dobre ſtacż. Wulka Hara na
taike Wozjeẇeṅa wo würtembergſkeje Komoṙe naſta.

Z Badénſkeje. Karlsruhe. Mó mamó nėtkoj wſchė Dobócża Mejſkoho Zbėżka,
hako: Staw Wobleṅeṅa (Belagerungszuſtand), nahwé Sud (Standrecht),
Wuruƀeṅo Bróṅerṅe, Wupróſṅeṅo Pokwadniczow, Zapójeṅo Dawkow,
Wotcżahowaṅo Zdé krajnéch Swużownikow, Potwocżeṅo Swobodé Cżiſchcża
(Preßfreiheit), dokelż nichtón ṅeſṁe nitżo cżiſchcżecż dacż, żtoż bó
pżecżiwo Republiki bowo, h. t. d. Wóndaṅo pżicżeże Tżróda ſwobodnéch
Schwiczarſkich kotziż nailėpſche Wotpoladaṅa ṅemėjachu. Mėſcżanſka
Wobora ha Wóiſko ſo z Kanonami jim napżecżo ſtaji; to bė Wina, zo zaſé
dom cżehṅechu. Struva, naiwoſobniſchi Zawożer badénſkeje Republiki, kiż
jo też Sobuſtaw provizorſkoho Kṅeżerſtwa, bė wot Luda popaṅené, ha
dérƀeſche puſchcžené Mėſto wopuſchcżicż. Brentano, jedén druhi Sobuſtaw
prov. Kṅeżerſtwa, kiż ṅejo taiki, zo bó wſchė Poſtronki torhaw, ma wulki
Pżipad ƀez Ludom; — wón chcze, zo bó Arcze-Wójwoda zaſé pżiſchow, ha
Kraj ẇed. — Na 7. Junija pżicżeże Tżróda wot 600 Polakow; żto chczeidża,
ha kaiczé ſu, ṅeẇemó. — Cżi wot provizorſkoho Kṅežerſtwa Badénſkeje ha
Pfalczé do Pariza Wotpóſwani ſu ſo zaſé domoj rócżili. Po Witaṅu ſo
kóżdé praſcheſche: nó, kak dha jo ſo wam tola ſchwo; żto dha tola
Napoleon <pb n="111"/>ha joho Miniſteṙo praẇachu. Ach, bė Wotmojeṅo, cżi
nam anicz Pżiſtup k ſebi dowolili ṅeiſu.

Czentralſke frankf. Mócznarſtwo jo baiernſke, heſſénſke ha meklenburgſke
zjenoſcżene Wóiſko napżecżo Pfalcz ha Badén wupóſwawo. Wraczlawſke
Nowiné chczéchu hiżon ẇedżecż, zo ſu Rebelleṙo czéle zbicżi. Tak ẇele jo
jenoi wėſte, zo ſu Heſſojo badénſke Mėſto Hamsbach wobſadżili, ha 20 Ohm
Wina ha 500 Pochutow Klėba żadali. Hatż Mėſcżeṅo wuznachu, zo jim to
móżno ṅejo, dha heſſénſki Kommandanta wotmoji, zo bérbja wſcho dacż ha
déż ſami nimaja, wobſtaracż, heẇak budże wón Mėſto wobtzėlecż dacż. —

Z Barlina. Póẇeſcże wot Wuradżeṅow Zbótka nėmſkeje narodneje
Zhromadżizné w Stuttgartże nichtón jara kedżbu nima. Zo budža ſo pžez
Wobzankṅeṅa, każ te hoṙeka zpomṅene ſu, pżed czéwém Swėtom Smėcham
wuſtajecż, to ſebi nichtón ṅemóſleſche. Sama Würtenbergſka, tak ſwėrna,
jo ſo jim wotṙekwa; ha chcze nėtk na druhe nėmſke Wóſchnoſcże, kiż ſu
ſobu za frankf. nėmſke Wuſtawu, tón Naṁet ſtajiwa, zo chczeidża hromadu
ſtupicż ha ſo zjenoſcżicż, żto maja dale tżinicż. Też z Bramborgſkej ha
z Baiernſkej chcze zaſé Pżecżelſtwo mėcż. Würtembergſki Zaſtuṗer na
barlinſkim Dwoṙe ma Porutżnoſcż, ſo pola bramb. Wóſchnoſcże
napraſchowacż, hatż chcze wona pżi tém wot ṅej wo Zjenoſcżeṅu
Sachſénſkeje wudatémi Wuſtawami krucże ſtejo woſtacż, habó traż nėkotre
Pżeṁeṅeṅa dopuſchcżicż. Joli bó to chczéwa, dha dṙe mowo ſo zaſé jene
Kmotziſtwo pżi tzeicżich Wuſtawkach hromadu zencż. —

Bramborſki Préncz Adalbert jo ſo k Reinej podaw ha poẇedże bramborſke
Wóiſko, kiż ma Badénſku wobſadżicż. Też rakuſke Wóiſko wot kotrohoż
wóndaṅo zpominachmó, zo do Nėmczow ſo hotuẇe, ſo pżibliżuẇe. —

Z Wuherſkeje hiżcżen żane wėſte Póẇeſcże nimamó. Wowne wuherſke Wóiſko
ſteji wot Karpathow hatż k Donaẇe. Dembimſki ẇedże Prawiczu na
galliczizkich Ṁezach, Danneburg Sṙedżiſnu, Klapka Prawiczu pola Raab;
Görgei ſteji pola Komorn; Aulich deleka pola Papa. Bem wottżakẇe Ruſſow
wo Sedmihródſkej, wón chcze jich wotwobaracż, hale woni hiżcżen ſo
pokazali ṅeiſu. Dokelż joho nicz madżiarſczé Wojaczé wot Wóiſka huſto
cżekaja, dha jo Bem porutżiw, wſchėm Czuzownikam wo wuherſkim Wóiſku
jene Znamjo do Cżėwa zapalicż, zo bóchu jich, joli cżekṅenéch dże zaſé
nadeṅdu habó popanu, ƀez Próczé zpóznacż móli. Pżi pownóczném ruſſénſkim
Wóiſku budżetaj dwaj ruſſénſkej Prėnczaj Michaw ha Konſtantin,
ſobuwóiwacż. Ruſſénſki Kheiżor ſam chcze ſwoje Wóiſko wo Wuherſkej
wopotacż pżincż. Déż mó nitżo wot Bitwow ṅezhonimó, dha ſebi ṅezṁemó
móſlicż, zo jo tam mėrné Tżas, ha nichtón druhomu nitżo ṅetżini; mawo
Bitwó, wo kotréchż pak tón pak tamen dobóẇe, ſu wſchėdṅe. Na Kuṗe Schütz
bė naihóṙe, Kheiżorſczé ſu tam dobółi, ha pżez to Twerdżizṅe Komorn zaſé
trochu bliże pżiſchli. — Żtoż Jelatżicża naſtupa, dha piſachu, zo maja
joho dla ẇele Stracha wuſtacż, dokelż ſo 20,000 Wuheṙow tam dele
cżahnéwo. Wſchitko jo na to pżihotuwane, zo budżetaj wo bliżich Dnach
pownócznej ſebi napżecżiwo ſtejaczej Wóiſkaj horczé hromadu ſtorcżicż.
Wėſte hiżcżen też nitżo ṅejo; wone pak rėka, zo ſu Kheiżorſczé wulku
krawnu Bitwu zhubili.

Bajka wot Kȯtżki.

Naſchi Wótczojo nėkotreżkuliż Swėṙata ṅeznajachu, kiż mó nėtk znajemó;
ƀez témi bė tež Kótżka. Jedén Móṅk w Salecz Móṅe (tak ṁenuẇe ſo Món wot
Wſé Salowa, wot kotrejeż ṅedaloko leiżi; na Pucżu wot Kotżiṅe do Kulowa)
mėjeſche ṅemėrṅe ẇele Móſchi, mawéch ha wulkich, kiż chczéchu jomu wſcho
zeżracż. Wón ſo tam ha ſém wo Radu praſcheſche; zawdawaſche jim z Jėdom;
hale bóle ſo wón próczwaſche, je zahnacż, ẇaczé ſo jich nalané, hako
bóchu jomu klubu tżiṅili. Nėhdé pżiṅdże k ṅomu nėmſki Muż <pb
n="112"/>kiż joho Staroſcż ha Zrudnoſcż widżiwſchi, ſo praſcheſche,
tżoho dla tak Wowu póiſcha? „Ach, kak ja ṅedérƀaw zrudné bócż!“ wotmoji
Móṅk, „déż mam taike Ṅezbożo w Doṁe.“ „„Ha kaike?““ dżeſche tamón.
„Móſche chczeidża ṁe zeżracż.“ „„Oh, déż nitżo ẇacz ṅejo, chczu cżi
zjeném Dobom pomhacż!““ Na to potża jomu nėmſki Muż wot Kótżki póẇedacż;
Móṅk na ṅoho tak nuterṅe poſkaſche, zo zkoro déchacż zabó. Hatż Móṅk to
ſwóſcheſche, ſlubi wón nėmſkomu Mużej Móſchnu Ṗeṅez, joli jomu jenu
taiku Kótżku pżiṅeſe. Nėmcz jomu to zawėſcżi ſluƀeſche, dżerżeſche też
ſwoje Swowo ha pżindże za nėkotre Dné zaſé, ṅepżiṅeſe jenoż Kótżku hale
też Koczora ſobu zo bóſchtaj Mwode lanéwoj; dokelż ſebi wón móſleſche,
zo mowa jedna ſama po Tżaſu Kóncz wzacż, ha Móṅk potém żanu ṅemėw. Hatż
Móṅk tejelej dżiwnej Zwėṙecżi wuhlada, zẇeſeli ſo jara ha da z Radoſcżu
Mużej Móſchnu Ṗeṅez za ṅej. Nėtkoj ſo Muża wopraſchwaſche, kak ma jej
dżerżecż, h. t. d. — Potém chczéſche Muż zaſé domoj hicż, hatż ſo Móṅk
lédém dopomni, zo ſo joho ṅejo wopraſchaw, żto budżetaj Kótżczé potém
żracż, déż budżetaj Móſche wuwojicż. Toho dla zawowa wón Muża zaſé k
ſebi ha wopraſcha ſo wot to. Muż pak, kiż bė nėmſki jomu ṅezrozemi ha
wopraſcha ſo po nėmſkim z tém Swowom: „Was?“ to jo po ſerbſkim: żto? żto
chczeiſch? Naſtróżené beiżeſche Muż k Żoṅe nucz, ha póẇedaſche ji, kaike
Zwėṙata jo ſebi do Domu zacżahnew; zo woni déż żane Móſche nimaja,
Cżwojekow żeru. Nėmſki Muz pak wonka tżakaſche, déż dże Móṅk zaſé pżincż
ha jomu praẇicż, żto chcze. Hatż bė ſo natżakaw, dżėſche dom. Móṅk pak
ſebi pżeczé móſleſche, Kȯtżczé budżetaj, po wuwojenéch Móſchi, Ludži
żracż; wón bė w Straſche, ha kedżbuwaſche pżeczé na ṅej: dlėje to tak
trajeſche, bojazniſchi wón bė. Nadobo pżindżeſchtaj junu Kóczczė k
Móṅkej, ſo ẇercżo ha ṁawtżo woko ṅoho twócżeſchtaj; z Wopuſchomaj
ſtraſchṅe wijeſchtaj, Wotżi wudżereſchtaj. Mónk cżepotajo ſtejo woſta,
zdéchné k Ṅebju, dokelż joho poſlene pżiſchwo. Tón krótż hcżen wundże.
Jedne Raṅo pak ſtané Móṅk zahje, ha chczéſche ſebi k Sécżu Rożku
nawoklepacż. Kótżczé ſo wo Bróżni namakaſchtaj. Pow Kopu Snopow bėſchtaj
z Wotrotżkom zwoklepawoj, potżeſchtaj Woklepanczé do Komorow ṁetacż.
Mónk, kiż bėſche z Kótżkomaj ſo zaſé zjednaw, widżeſche jenu nuterṅe na
Móſchi wakajo, chczéſche ji nėżto klubu ztżinicż, ha zpotża ṅedaloko wot
ṅeje z Porſtom w Swoṁe hṙeƀacż. Kótżka to zmolom pótné, zkotżi z Moczu
na tu mėṅenu Móſch, ſwoje Pazoré do móṅkowoh Porſta tak huboko zarubné,
zo je wucżahnécż ṅemóżeſche. Nėtk pomoſli ſej Mónk zaſé na tamne Swowo
Nėmcza („Was“) ha bė nėtk zjawṅe doſeż pžepokazané, zo jo joho Koczor
popadnécż, zakuſacż ha zjėſcż chczéw. Mónk wutorné wo dżijim ſṁertném
Straſche ſwoj Porſt tak ſélṅe z koczorowéch Pazorow, zo Kruch Ṁaſa na
ṅich wiſajo woſta; rabné Żonu ha Dżėcżi, Tżelecż ha Wėczé ha cżekné z
mordarſkoho Twaṙeṅa. Nichtón pak joho k ſebi wzacż ṅechaſche; toho dla
ſpali wón ſwój ſtaré Món ha natwari ſebi nowu; nicz ẇaczé wo Wſé hale
khėtré Kruch dale, dżeż hiżcżen dżencżiſchi Dżeṅ ſteji ha jón widżiſch
na Liwiczé, déž wot Kotžina do Kulowa džowſch. Wornar.

Jutze Popowṅu tzjoch ſerbſke Spėwaṅo na Schulu.

Jutze zmėje haſlowſke ſerbſke Towarſtwo Zhomadżiznu w Bóſchiczé.

Róbel, Pżedſéda.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 5 nſl. też 1 tol. 27 1/2 nſl.

Pſcheṅza 5 = 5 = — 4 = 22 1/2 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

25. Tżiſwo. 23. Dżeṅ Junija. 1849.

Serbſki Spėw.

(M ... kecz Michawej.)

Serbſke Barbó moja Radoſcż,

Déż je widżu zmahowacż;

Serbſke Barbó moja Żadoſcż,

Déż mam ja ſo zradowacż;

Barbu bėwu, módru, tżerẇenu

Z czéwoj Wutrobó ja lubuju.

Serbſke Barbó moja Radoſcż,

Déż na Lubu ſpominam;

Serbſke Barbó ſu jeje Ṙanoſcż,

Déż ja na ṅu pohladam.

Tżowo bėwo, Litżko tżerẇene,

Wótżko módre praji: „lubuj ṁe!“

Serbſke Barbó moja Radoſcż,

Déż jo do ṅich zdraſcżena;

Serbſke Barbó Duſche Kraſnoſcż,

Kóżda ẇele znaṁeṅa:

Tżerẇena jej Luboſcż, Horliwoſcż,

Módra Swėru, bėwa Ṅewinoſcż.

Serbſke Barbó moja Radoſcż,

Déż na Wutżku wuſtuṗu;

Serbſkich Barbow ſkicżi nadoſcż

Do Nuchawki za Lubu:

Tżerẇene ha bėwo Różitżki,

Miwo, módre Ṅezapomnitżki.

Serbſke Barbó moja Radoſcż,

Déż jo Spar ṁe poſélniw;

Serbſke Barbó Swėta Ṙanoſcż,

Déż ſém k Dżėwu pżikrotżiw:

Swėtwé Dżeṅ, hlej, ſkhadża w Barbach téch,

W Ṅeƀu módrém z Pruhow tżerẇenéch.

Serbſke Barbó moja Radoſcż,

Dójż mi bije Wutroba;

Serbſke Barbó moja Żadoſcż

Budżeja hatż do Rowa:

Barbu bėwu, módru, tżerẇenu

Z czéwoj Wutrobó ja lubuju.

* — *

Swėtne Podawki.

Z Wuherſkeje. Pola Twerdżizné Peterwardein ſteji Dżėl jużnoho Wóiſka,
kotréż ma Wuheṙow wobkedżbuwacż ha jich Zjenoſcżeṅu wotwobaracż. W Noczé
4. Jun. napażechu tutéch nahẇe Wuheṙo z Twerdżizné. Kheiżorſczé ſo deṙe
dżerżachu ha póſuwachu téch, kiż lejżo ṅewoſtachu zaſé dom. Tola też z
Boka Kheiżorſkich jich ẇele pażechu; ha nėkotre Kanoné wzachu cżekaczi
Ṅepżecżeljo ſobu do Twerdżizné. — Jużne Wóiſko jo pod Ẇedżeṅom Bana
Jelatżicża wulku Bitwu dobówo; wona bė pola romſkich[21]⁾ Hrocżiſchcżow
ha jara krawna. Bem ẇedżeſche wuherſke Wóiſko; wone ſo pójeda, zo bė
wón, hatż widżeſche, zo budże Bitwa zhuƀena, tak nėwné, zo jo nėkotréch
ſwojich cżekaczéch Wojakow ſam zakow. Te naizpodżiwniſche pak ſo pżi tej
czéwoj Wėczé zda, zo mėjachu Kheiżorſczé jenoj 2 Mordwoj ha 10 habó <pb
n="114"/>12 Raṅenéch, ƀez tém hatż jich Bem na 1500 zhubi. To dṙe jo
tola też Vża. Jużne Wóiſko jo na to dale doprėdka ſchwo; Neuſatz
woblenéwo ha pżedobówo. Żkoda, zo Wuheṙo, pṙedé hatż wotcżehṅechu, Mėſto
zapalichu. Też Twerdżiznu Peterwardein, kiž Neuſatzej ruṅe napżecżo na
druhej Stroni Rėki Drawó leiżi, ſu krucże wobdali ha maja wėſtu Nadżiju,
Ṅepżecżela ſwojej Narodnoſcże wo krótkim z wótcznoho Kraja wuhnacż. Na
18. Jun. jo też Kommandanta Mėſta Eſſegg 8000 Rebellerow pobiw. Wſchitko
to jo ſo w Kraju jużnéch Serbow ſtawo. Żtoż pak pownóczne, z Ruſſami
hiżon zjenoſcżene kheiżorſke Wóiſko naſtupa, dha mamó jow hako te
nainowſche wozjewicż, zo jo wulku Bitwu z Wuheṙami mėwo, wo kotreiż
23,000 Kheiżorſkich, 10,000 Ruſſow ha 10,000 Wuheṙow pażechu. Żtóż tak
pże wſchu Mėru vżi, zo móże kóżdé zmolom widżecż, zo wėrno ṅejo, to ṅech
hiżcżen ſo zendże. Póẇeſcże wot tuteje Bitwó ſu też za tém. Wuheṙo z
Moczu Kheiżorſkim Rėku Waag pżeſtupicż wobaraja ha ſu jich nėkotre krótż
khėtṙe zbili. Hrodżiżcża na Twerdżizṅe Ofen, dokelż je tola doſcż
wobſadżecż ṅemóża, zpotżṅeja Wuheṙo róznotorhacż.

Na 14. Jun. bė ruſſénſki Kheiżor w Krakoẇe; wón jo hiżcżen tón ṙané
nadobné Muż, każ hdé pṙedé, jenoj joho Woſé ſu woblėdnéli, ha joho
powne, towſte Cżėwo khėtṙe ſpadnéwo. Wone ſo póẇeda, zo ruſſénſke Wóiſko
jara ṅeradé wo Czuzƀe ha napżecżo Wuheṙam wójẇe; ha zo toho dla jich
Kheiżor ſam jow pżindże, za bó pżez ſwoju nakwilnu Pżitomnoſcż ƀez nimi
jich praẇe zahoriw. Haj wſchak haj, hdé bó jenoj ta ẇedrowa Kholera
ṅebowa; ta jo tola kuſk jara zwa. Wone jich, każ piſaja, wot ruſſ.
Wóiſka wſchėdṅe ſto Mużi wumṙe. Ha ſpodżiwṅe, kheiżorſkim Wojakam tuta
Khoroſcż nitżo ṅetżini. Żto teżto pak jo na tém Wina. — Też Póẇeſcż, zo
jo Dembinſki wotſtupiw, ṅejo wėrna. Ruṅe tak też, zo jo ſo Koſſuth ze
ſwojimi Miniſterami ha ze Zapóſwanczami wuherſkoho narodnoho Sejma do
Peżta pżecżahnéw. Wſchitczé cżi hiżcżen wo Mėſcże Debrecżiṅe, na
ranſchich Ṁezach Wuherſkeje pżebówaja ha wuradżeja. Z jużnoho ſerbſkoho
Kraja hiżcżen piſaja, zo jo na 2. Junija Poſow na Jelatżicża pżiſchow,
ha jomu tu Póẇeſcż pżiṅes, zo Ruſſojo, 55,000 Mużi, jomu na Pomocz
cżahnu. To hiżon jo pżez tzi Ṅedżele, hale zo bó ſo dże żadén pokazaw,
nichtón nitżo ṅeẇe. Pola Dukla hegen ſteja, Bem jim napżecżo.

Baiernſki Miniſter z Pfortén, (pṙedawſchi ſachſénſki) jo w Wiṅe, ha
chcze ſo jow nėmſkich Należnoſcżow dla z rakuſkej Wóſchnoſcżu
rozrétżecż. Woni wſchak tu lubu nėmſku Jednotu wſchudżomṙeṅe pótaja,
hale nidże ṅenamkaja.

Z Italſkeje 5. Junija Ẇetżor. Franczozojo ſo z Romſkimi ſélṅe cżepu;
Romſczé ſo móczṅe wobaraja. Franczozojo ſu ẇele Ludżi zhubili. Na 6. bė
Mėr, zo bóſchtaj wobej Stroṅe ſwojich Mordwéch zaṙebawoj. Na 7. zapotża
ſo Tzėleṅo ha Bėdżeṅo z nowa. Franczozojo ſu Muṙe potzėleli ha Mėſto
naſtupili; jow pak hiżcżen cżeżki Kuſk Dżėwa na ṅich tżaka, dokelż
ſélne, móczne Barrikadé ſu tu dawno pżihotuwane, ha Nepżecżela Tzėlbó z
kóżdej Dżerki na ṅich wakaja. To budże tak każ w Dreżdżanach bėſche; Na
8. Jun. wobaraſche ſo romſka Naczionalgarda dlėje wóiwacż. Romſkej
nėtuſchej Wóſchnoſcżi zwoſtanu po taikim jenoj 13,000 Muži Wojakow, ha
ztóż wot niſchoho Luda Bróṅe noſé. Z tém ſo dowho dżerżecż ṅebudża.

Neapolitanſki Kral, kiż chczéſche też napżecżo Romſkim cżahnécż, hale na
Pucżu zbité ſo zaſé wrocżt, jo z nowa Wóinu wobzanknéw. Wón jo ſo ze
żpanſkim Wóiſkom zjenoſcżiw, ha cżehṅe k romſkim Ṁezam.

Rakuſke Wóiſko ſteji w Perugia. Franczowſki Wóſchi Udino jo
Proklamacziju na Romſkich póſwaw, wo kotreiż jim ſlubi, zo chcze te wot
Bamuża jim pṙedé hiżon dowolene Prawa ha tu pżez to dóſtatu Swobodu
zakitacż. Z Wina wot 18. Junija piſaja, zo jo Miniſterſtwo wot ſwojoho
Wóiſka, kiż wo pżedobótém romſkim Mėſcże Ankona leiżi, tutu Póẇeſcż <pb
n="115"/>dóſtawo: na 14. Jun. mėjachu francz. wóinſke Wódże
(Kriegsſchiffe) kiż pżed Ankona leiża, wulki Sẇedżen ha ẇeſelacze
Tzėleṅo, każ rėka Pżedobócża ha Wobſadżeṅa Mėſta Roma wot francz. Wóiſka
dla. Franczozojo ſu pżi Żturmwaṅu 2000 Mordwéch ha Raṅenéch zhubili. Ta
Póẇeſcż pak hiżcżen jo jara ṅewėſta.

Z Mailanda 13. Jun. Dżencza jo Mėr ƀez Rakuſkej ha Zardinſkej dokoṅané
ha wot Zaſtuṗeṙow wobojej podpiſané. Po nim pwacżi Zardinſka jenoj 63
Milionow ha woſtaṅe, dóiż ṅezapwacżi, rakuſke Wóiſko wo tém hiżon
wobſadżeném Kraju, Twerdżiznu Aleſſandria dérbja pak Rakuſczé
wopuſchcżicż. Mėſto Venedig, wot Rakuſkich wobleṅene, ſo hiżcżen dżerżi;
Wobtzėleṅo Mėſta jo ſurowo; z Mėſta ſélṅe wotmoja. Rakuſczé dṙe
dobówaja, hale dérbja ſebi kóżdu Krocżel droho wukupicż.

Z Pariza. Dawno hiżon ſmó ſo bojeli, zo budże też pola nas Hara ha Ṅemėr
zaſé wudéricż. Nėtk jo ſo ſtawo. Dżėl narodnoho Sejma, „Hora“ ṁenuwané,
jo jón zapotżawa. Wo jeném Pżipiſṁe na francz. Lud bėchu woni Präſidentu
Republiki ha joho Miniſterow wobzkorżili, zo pżecżiwo Konſtitucziji
dżėwaja ha ſo Bróṅe pżimacż, napominali. Na 13. Junija woko Pżipowṅa
zbėné ſo jich Pżipad ha cżehṅeſche pżez Méſto, bóhſnadno chczéchu na
Sejmowṅu Zapóſwanczow móczwacż, Zkórżbu napżecżo Napoleonej ha joho
Miniſtram za dobru zpóznacż. Barrikadé ſo twaṙachu; też wot
Natzionalgardé bė jich ẇele, woſobṅe Artillerije z Tzėlbami pżi ṅimi.
Miniſterſtwo pak krucże wuſtupi. Wóiſko, wot dobroho Ducha zahoṙene,
wobda Sejmowṅu; żtéri Regimenté Kavalerije, pod Ẇedżeṅom Generola
Schangarniera rozehnachu Rebelleṙow, wutżiſcżichu Haſé, wotnoſéchu
Barikadé. Woko żtéṙoch bėchu hotowi. Napoleonej, kiż tam też pżindże,
wuṅeſe Wóiſko Swawu. Ṅemėrnéch Zapóſwanczow ha Wojakow, wo jenej Kheiżi
zjenoſcżenéch, popanéchu; Ẇetżina téchſaméch dóſta Pżileżnoſcż cżeknécż.
Nėtk, déż kóżdé widżeſche, na kotrej Stroṅe Dobócżo jo, ha czéwa Hara
hiżon potwocżena bė, zbėże ſo też Naczionalgarda, kiż hatż dotal ṅitżo
tżiniwa ṅeƀe, napaże Kheiżu, dżeż ſo Nowiné, kiż za tżerẇenu Republiki
ſu, cżiſchcża, ha zapuſcżi jow wſchitko. To jo prawa Khrobwoſcż! Sejm jo
kriminalſke Pżepótaṅo napżecżo tém do Ṅemėra zaplecżeném Zapóſwanczow
dowoliw. Artillerija wot Natzionalgardé jo zakazana ha Tzėlbu ji wzate,
dokelż jo na Rebellioṅe Dżėl brawa. To bó zaſé wulki Strach pżetraté; za
Franczowſku cżeżke Ṅezbożo wotwobrocżene. Żto bó nad nas pżiſchwo, hdé
bóchu Ṅemėrniczé dobóli, móżemó z toho zpóznacż, kaiku Wóſchnoſcż
zawożicż woni w Móſlach mėjachu. Wo jeném namakaném Piſṁe bė wot nich
Ledrü-Rollin za Diktatora demokratiſkeje ſoczialſkeje Republiki z tej
Moczu na Żiẇeṅo ha Sṁercż kóżdoho Franczoza poſtajené. Dhé bó to k
Wuẇedżeṅu pżiſchwo, dha dṙe bóchu ſo Tżaſé zandżenoho Stotétka wo
krótkim zaſé wrócżili. — Tón krótż dṙe hiżcżen bó Ṅezbożo wotwobrocżene,
hale na kak dowho? Cżi zmėrom ṅebudża. Zo jich mawo ṅejo, bė hiżon w
Parizu k Widżeṅu; kaiki Pżipad woni wo czéwém Kraju maja, móżemó z toho
zpóznacż, zo, lėdém w Parizu Ṅemėr wudéri, wo wſchėch ẇetżich Mėſtach
też Haré naſtachu, każ w Lioṅe, w Rheims, h. t. d. — Kolera w Parizu
jara pżiƀera. To traż jo w bożej Ruczé Srėdk, Lud k Rozomej ẇeſcż ha
hiżcżen ẇetże Ṅezbożo wot czéwoho Kraja zdaluwacż. Francz. Generol
Bügeaud (wupraj: Büżoh) jo wumṙew. Franczowſka wobżarẇe jenoho wulkoho
Muża. Wón bė pṙedé Ẇedżicżer francz. Wóiſka w Algier; nėtk pod
Republiczé Ẇedżicżer jużnoho francz. Wóiſka

Z Badénſkeje ha z Pfalczé. Tudé jo ſo nėtk Wójna zapotżawa. Najwóſche
Kommando jo Polak Mieroſlawſki na ſo wzaw. Mieroſlawſki jo znaté wot
poſlednich pólſkich Wójnow wo Lecże 1846 ha 1848, dżeż wón pólſke
poſbėhneṅo wedżeſche. Mó budżemó pozdżiſcho joho Żiweṅo ha Skutkowaṅo
wobpiſacż.

Badenſka jo zwetżorneje Stroné czéle wot Rėki Rejna wobmezowana, kotréż
ju też wot <pb n="116"/>Pfalczé dżėli. Ṅedaloko wot pownócznéch Mezow
pak cżehne Rėka Neckar prėki pżez czéwó Kraj ha wuliwa ſo do Rejna, tak
zo ſu Badenſzé wot tutej dwej Stronow khėtro deṙe zakitani. Wo tém
Kucże, dżeż ſo Neckar do Rejna wuliwa lejżi na Badenſkej Stroṅe Mėſto
Mannheim. Tutón Kut a Mėſto Mannheim, każ też czéwó Nekar ſu Badenſczé
ſélṅe wobſadżili. Z tameje Stroné teju Rėkow ſteja pak mócznarſke
Wójſka, Pruſczé pżez Rejn, Heſſénſczé, Mecklenburſczé ha druzé pak pżez
Neckar. Wot Mannheima wedże pżez Rejn wulki Móſt do Ludwigshafena.

Na 15. Juni zapotża ſo Bitwa wot Pruſow każ też wot Heſſow. Heſſojo
bóchu wot Mieroſlawſkoho zbicżi ha dérbjachu cżėkacż. Woni zawoſtajichu
80 Morwéch, ha 40 Rajtoṙo bóchu jecżi. To bėſche pola Weſki Käfernthala.
Pola Ludwigshafena, pak dżeż bėchu Badenſzé na pomenowaném Moſcże pżez
Rejn cżahnéli, ṅebėchu woni tak zbożomni. Tudé kommandirowaſche wuherſki
Polkownik habó Oberſta Türr. Badenſczé, ludowa Artillerija ha
Infanterija dérbjachu zaſé pżez Móſt twochowacż ha Dżėl tohoſamoho
wotwamacż. Tola pak ſu tež Pruſczé khėtro wele Wojakow pżiſadżili,
dokelż ſo Vadenſczé deṙe bijachu. Pruſczé nėtk Mėſto Mannheim
wobtſéleja, ha Mieroſlawſki z druheje Stroné Rėki do Ludwigshafena
tſélecż da. Dokelż Mannheimſczé Mėſchtżenjo pżecżiwo Badenſkim deṙe
zmóſleni ṅejſu, jo Mieroſlawſki tute Mėſto do wobleżerſkoho Stawa
poſtajiw, nahwó Sud (Standrecht) proklamirowow, ha Mėſchtżanam Bróṅe
wotewzaw, kotreż móža joho Ludżo lėṗe tṙebacż.

Też pola Ladenburga jo 15. Junija Bitwa bówa. Taſama zapotża ſo rano
żtérjoch ha trajeſche hacż do Noczé. 1200 Mecklenburg z 2 Kanonomaj
cżehnechu na Ladenburg. Hale tu ſtojeſche 10,000 Badenſkich.
Mecklenburgſczé zhubichu wele Wójſka ha dérbjachu cżėkacż. Woni
zlehnéchu ſo nėtk na te druhe Wójſko pola Weinheima. Ale ƀez tém ſo
Badenſczé rozpżėſtrechu ha k Bitẇe pżihotowachu. Pżeczé nowe Wójſka
cżahachu pżecżiwo nim, hale to wſchitko nitżo ṅepomhaſche. Wſchitczé
dérbjachu twochowacż. Badenſcże ſtejachu krucże, mėjachu wjaczé Wóſka ha
Artillerije. Wo Woheṅu bėchu 2. 3. 4. heſſénſki Regiment a też pruſka
krajna wobora (Landwehr). Heſſénſczé Rajtaṙo bėchu dṙe badénſkich
Dragunarow zacżiżcżeli, ale na jene dobo potża ſo wo wſchitkich Żitach
hibacż ha ẇaczė hatż 1000 Tſélbow ha badenſke Kanoné potżachu do nich
praſkacż. Woni zhubichu wele Ludżi, tola pak hiżcżen móżno ṅeje zhonicż
kak wele, 3 Kanoné a wele Koni. Też nėkotſi Officzieroẇe ſu padnéli.
Darmſtadtſke Laczareté ſu z Raṅenémi napelṅene. 300 Raṅenéch pżijėdże
tam ze Żelezniczu. Miroſławſki kommandėrowaſche a bėſche wſchudżom
pžitomné, dżeż bė najwetſchi Woheṅ. Wón ma wilku Luboſcż a wilku Dowėru
pola Wojakow. Na 16. Jun. zapotża ſo nowa Bitwa, kiż za Heſſow zaſo zlė
wupané. Heſſenſczé Jėzni, kiż chczéchu badenſku Batteriju wzacż, bóchu
tak z Kartetżami powitani, zo ſo preṅa Schwadrona, każ z Koṅa ſépné.
Jedna Kolonna ludoweje Woboré (Volkswehr) kotraż pod ſwojim nowém
Wodżeṙom prózna ſtojeſche, dóſta pólſkoho Pólkownika (Oberſtu) Tobiana
za ṅoho ha cżehṅeſche pod tutém khróble dopṙėdka. Tutón wutrobité Wóſchi
dóſta Ranu pżez Hubu, hale joho Adjutanta Jukowſki jomu pżiwowa: „dżerż
ſo każ dowho móżeſch, zo naſchim Ludżom Wutroba ṅeſpadṅe!“ ha Rubiżko
pżed Hubu wzawſchi, woſta wón hiżcżen 1/2 Hodżiné (Żtundé) na Cżole
Wójſka, hatż joho Mieroſławſki pżez Jukowſkoho wotẇazacż daſche, kotréż
potom ſwojich Ludżi pżecżiwo Nepżecżelej wedżeſche, joho z Bajonettami
pżimacż daſche, ha rozproſchi. Czéwo Wójſko jo ſo wutrobicże biwo,
Artillerija deṙe tſélawa, Dragunarjo ſwoju tżorawſchu ſcżėrbiznu
wuwótſili, ha hanawſczé Tſelczé nėkotroho Heſſu na Pėſk pżeſtreli.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

26. Tżiſwo. 30. Dżeṅ Junija. 1849.

Nailubozniſche tzi Nuchawki.

(Po nėmſkim wot Delanſkoho.)

Tzi Nuchawki kcżėja tak lubozṅe

Wo Zahrodże ſerbſkoho Kraja;

Na Horach ha Polach ha w Dołe

Nam Jandżelow Rutżki je haja.

Je ſchcżiṗe ta dżėcżacza Ṅewinwatoſcż,

Ha wije ſej Wėnczé za Ṅeſṁertliwoſcż.

Snėbėwu tón Howbik tam bwóſcżi ſo

Każ Jandżelow Draſcżitżki Swėtwo;

Wón w Nalėcżu mwódniẇe zakcżėjo

Ṅewinwatéch Duſchow jo Znaṁo.

„Tżeſcż dawaicże“ — prėduẇe Nuchawka nam —

„Tom’ Kṅezej, kiż wſchitkich nas ſtworiw jo ſam.“

Ta lubozna Fijawka poniżṅe

So w zelenéch Woṗeżkach khowa,

Ha naṗelni Haniſchcża nalėtṅe

Ze ſwótkimi Démami znowa;

Ha Wóṅ jeje powna jo Luboznoſcże —

To woſobṅe Znaṁo jo Pokornoſcże.

Ta Ṅezapomnitżka pak piſani

Broh Rėki ze ṅeƀezkim Módrém;

Ha kcżėje hatż wokow wſcho zjadniwi

Ha débi ſo z Kwėcżom pżecz mwódném.

Déż Luboſcż ha Pżecżelſtwo zjenoſcżi ſo,

Tam zwoſtaṅe wona pżecz zakcżėwajo.

Wó Lubi! te Woṅawki ſcżipajo

Do leſnoho Wėncza ſej ſpleſcże;

Ṅewinwatoſcż, Pokornoſcż, Pżecżelſtwo,

Jich Znaṁo wo Wutrobach tżeſcże.

Te Woṅawki w Zahrodże ſerbſkoh Kraja

Wo Wutrobach tżiſtéch ſo namakaja.

Swėtne Podawki.

Z Wuherſkeje. (zpownócznej Stroné:) Dawno hiżon rėkaſche, zo Kheiżorſczé
na wſchėch Stronach móczṅe pżimaja, tola pak hiżcżen hatż dotal k żanej
wulkej Bitẇe pżiſchwo ṅejo. Wina na tém jo, każ praẇa, dokelż jo Nėchtón
wſcho, żtoż bė kheiż. Wóiſko wo Ẇedżeṅu Wóiné wotpoladawo, Wuheṙam
pżeradżiw; żtoż Kheiżorſczé zmolom zpóznachu, dokelż wſchudżom jim
Wuheṙo do prėdka pżindżechu, ha dżeiż nėżto wuẇeſcż chczéchu,
ṅepżewinite Zadżėwki jim napżecżo ſtajachu. Nėtk dérbja Kheiżorſczé zaſé
nowu Pucż, po kotrémż Wóinu ẇeſcż chczeidża wunamakacż. — Kheiż. Wóiſka
wóſchi Ẇedżicżer Hainaw jo jara ṅeſṁelné ſurowu Cżwojek; wón da
zatzėlecż ha woiƀeſchecż, zo nėżto rėka. To Luboſcż Kheiżorſkim ṅebudże
pżizporicż. Tak jo k Pżikwadej wóndaṅo zcżėhuwacze wczjeẇiw: „dokelż cżi
Wobodleṙo w Bözarkani ſo pżecżiwo kheiż. Wóiſkej zṗedżili, dha ſém ja wo
tém Winu namakaw, te Mėſto k zaſwużenej Żtrafe zapalicż ha zapuſcżicż,
żtoż jo ſo na moju Porucżnoſcż na 21. toho Mėſacza ſtawo; zo bó kóżdé ſo
za pżichodne Tżaſé wotraſchicż daw, taike żto zapotżecż.“ Hale, kak ẇele
Ṅewinowatéch dṙe jo pódla wo wſcho pżiſchwo!

Z czéwa pak ſo zda, zo z pownóczném kheiż. Wóiſkom deṙe ſteji; woni
zẇetża dobówaja. Na Kuṗe Schütt ſu wóndaṅo Kheiżorſczé Wuheṙow nadpanéli
ha pżewinéli. — Dale bė Bitwa pola Pered, dżeż dérbeſche Görgei, kiż z
30,000 <pb n="118"/>Kheiżorſkim napżecżo ſtejeſche, pżez Rėku Waag
cżeknécż. Jow bėchu pṙeni krótż też Ruſſojo ſobu wo Woheṅu.

Ruſſénſki Wėrch, ſtaré Marſchall Paſkewitż cżehṅe pżez Kaſchaw ha Tokaj
(dżeiż te dobre Wino roſcże) ruṅewon na Mėſto Debrecżin, dżeż ma
wuherſke Kneiſtwo ſwoje Sedwo. Tute Kneiſtwo, kiż pṙedé republikanſke
Ṁeno ẇedżeſche, jo hiżon ſo pżeſtworiwo ha wot Republiki żana Rétż ẇaczé
wo téch wot Koſſutha wudatéch Piſmach ṅejo. To pokaza, zo jo ta ſélna
móczna Ariſtokratzija wo johoj Radże ha wo Wóiſku Pżewahu dóſtawa; to
wſchak ṅemóże hinak bócż, dokelż 4000 Zeṁaṅow ſu Wojaczé ha wſchiczé
wuherſczé Ẇedżicżeṙo ze ſtaréch zeṁanſkich Zplahow. Żtóż jo ſebi dhé
móſliw, zo mowo Zbėżkam nėmſkich Demokratow pżez Wuheṙow Dobótżo żto
pomhane bócż, tón jo ſo jara zamoliw. Koſſuth ſo dżerżi każ mawu Kralik,
wón ma hiżon ſwoju 400 Mużi ſélnu Leibgordu, ha Kṅeni Koſſuthowa ma każ
Kralowné ſwoju Oberhofmeiſterku ha ſwoje Ehrendomki. — Wuheṙo ſu pilni
wo Wotnoſchwaṅu Hrodżiſchcżow Twerdżizné Ofen.

Jużne Wóiſko pod ſwobodném Ẇedżeṅu Jelatżicża jo ſo też w tém Tédżeṅu
każ w zandżeném ſwawṅe, rétżerſczé dżerżawo. Tón w ſerbſkim Kraju ſuroẇe
zakhadżaczé Perczel jo pobité, lėdéma wón ſam cżekné; 1500 Mużi ha 40
Kanoné wón zhubi. Tak wuherſke Póẇeſcże ſamo praẇa. Dobówajo Jelatżicż
do prėdka cżehṅe, hiżon jo Czambor wobſadżene, Thereſiopel budże ſo w
krótkim podacż dérƀecż. — Za wėſte nėtkoj zhonimó, zo ſu Ruſſojo też wot
jużnej Stroné na 13 Jun. z Bukowiné pżicżahnéli ha ſedmihródſke Ṁezé
blizko pola Kronſtadt pżeſtupili. — Na 20 Jun. mėjachu Serbja prawo
Ṅezbożo. Na jeném Tżowṁe ẇezechu ſo Ludżo ha pódla mėjachu na 50
Czentnaṙow Pulvera; pžez Ṅeradnoſcż Swużaczéch wudéri Woheṅ, ha żto ſo
ſtawo, móże ſebi kóżdé móſlicż — 120 Ludżi pżindże wot Żiẇeṅo.

W Italſkeje jo hiżcżen wſcho pżi ſtarém. Franczozojo tzelaja, Romſczé ſo
wobaraja. Jedén Liſt z Roma wopiſa te Zapuſcżeṅo, kiż w Roṁe kṅeżi.
Franczowſke cżeżke Tzélbu dṙe ſu też ſobu na tém Wina; z ẇetża pak tute
Ṅezbożo, kiż pżekraſne Mėſto zkónczuẇe, wot romſkich Zbėżkaṙow ſaméch
wukhadża, kiż tam ſuroẇe zakhadżeja, ha ſebi Ẇeſelo z toho tżiṅa, te jow
zromadżene Pokwadé, kiż na czéwém Swėcże nidże ẇaczé tak nadobṅe k
Namakaṅu ṅeiſu, każ jow, rozbrojicż, rozbicż, ha zpalicż. Ẇeſowu hiżcżen
móże jedén bócż, déż widżi, zo ſo nėżto pżedaẇe, dha tola Koncz ṅewozṁe.

Z Badénſkeje ha z Pfalczé. Tém hiżon wo zandżeném Tżiſẇe zpomṅeném
Bitwam mamó dżencz nowo pżiſtajicż. Mócznarſke Wóiſko jo w Pfalczé
hótowo, ſo do Badénſkeje wobrocżiwo. Na 8000 Zbėżkaṙow z Pfalczé ſu ſo
do Badénſkeje podali, ha chczeidża jow hiżcżen jun krótż ſwoje Zbożo
zpótacż. Dżiwne, piſane Tżródé: Baiernſke Wojaki wo khėtṙe dodżerżanéch
Draſtach, z ẇetża pak ſwobodne Tżródé ze wſchėch nėmſkich Krajow, pódla
mawo Polakow ha Helvetow, 1500 z Koſami. Wot Bitwow bė ta pola Waghäuſel
naiẇetża, kotreż Mėſto Badénſczé pżedobóchu, ha Heſſow ha Pruſkich
powalichu. Tola nowu Napad ze Stroné Pruſkich lėṗe wupaże, Badénſczé
dérbjachu nochowacż. — Wóſchi badénſki Kommandanta Mieroſlawſki bėſche
ſo w Mėſcże Mannheim krucże ſadżiw; ha chczėſche ſo jow na wſchė Waſchṅo
dżerżecż, każ ſam praẇeſche: dóiż budże żadén Kameṅ na druhim ſtejo
woſtacż. Wobodleṙo Mėſta joho nutṅe proſchachu, tola taike Nezbożo na
jich Mėſto ṅepżineſcż (woni ſo Wobtzeleṅa Mėſta bojachu), wón pak to
Kedżbu ṅemėjeſche. Hale hatż wón junu ſwojim Komerotam w Bitẇe na Pomocz
cżehṅechu, nadpażechu mannheimſczé Mėſchcżeṅo Wojakow, zwachu jim Tzėlbó
ha pżeproſéchu Bramborſkich, Mėſto wobſadżicż, żtoż też ſo zdobow be
wſchoho Kreipżelecża ſta Też Mėſto Heidelberg ma mócznarſke Wóiſko wo
ſwojej Ruczé. Mieroslawſki jo do Horow cżeknéw. Wo Mannheiṁe ſu też <pb
n="119"/>Trütżleṙa z Dreżdżan popanéli. Mócznarſke Wóiſko jo dale też
hiżon badenſke wowne Mėſto Karlsruhe ƀe wſchoho Kreipżelecża wobſadżiwo.

Kheiżorſke Wóiſko, 16,000 ſo też Badénſkim Ṁezam pżibliżuẇe. Pżi wſchėm
ſmó ſo pżeſwėtzicż móli, zo ſu Badénſczé deṙe wobroṅeni bóli, ha bėchu,
woſobṅe w Artillerije jara ſélni. Zo ṅeiſu na wſchė Waſchṅo deṙe
wobſtarani bóli, na to nidé ṅebudże zkorżicż mócz.

Ze Stuttgarta. Würtenberſka Wóſchnoſcż bė pola nas pżebówaczomu ha
Należnoſcże Nėmczow jow wuradżacżomu Zbótkej nėmſkoho narodnoho Sejma
ſwoje Zhromadżizné zakhazawa. Pżedſéda powowa pak tola Zhromadżiznu ha
to na 18. Jun. rano zaje tzjoch. Déż tam k Sejmowni pżindżechu,
namakachu ju ha wſchė pódla leiżacze Haſé wot Wóiſka wobſadżene, kiż jim
Pżiſtup zakazachu ha jich wo wſchėm Mėṙe dom póſwachu. Mėſchcżanſka
Wobara (Bürgerwehr) dérbeſche jich zakitacż, ha jim pomhacż, hale
nichtón ſo tam wot nich ṅepokaza; cżi hiżcżen wſchiczé w Wożach
leiżachu. 14 Kanoné ſtejachu pżihotuwane, joli ṅebó z dobrém ſchwo; hale
wone dżėſche. Te czéwo Towarſtwo jo ſo nėtk do Karlsruhe podawo. Tam dṙe
też pżiſchli ṅeiſu, dokelż tam Brambórſczé ſteja; z témi pak woni żane
Pżecżelſtwo nimaja. Żtó wė dże ſu.

Ze Schleſwik-Holſtein. Nėtk jo czéle na tém, zo budże tuta Wóina Kóncz
wzacż. Dokelż też czentralſke Mócznarſtwo jo ſo za Mėr ha, Pokoj
wupraẇiwo, żtoż bramb: Kral hiżon dawno chczéſche. Bóh daj, zo bó
Zjenoſcżeṅo dla Mėra zkoro Kónczej pżiſchwo. Ja ſo ṅemóżu pżedſwėtzicż,
zo bó wo tej Wóini za koho żane Zbożo bowo. Ludżi wot Żiweṅo pżiṅeſcż
(wo jeném Liſcże jo ſtawo, zo ſu wo jenej Bitẇe 40 Sachſow padnéli) ha
podarmo Ṗeṅezé wudawacż, ja ṅeẇem, żto budże nam heẇak wulke pżiṅeſcż. —
Wobtzėleṅo Twerdżizné Fridericzija w Jüttland traje hiżczen; z tzjoch
Stronow jo nėtkoj wot nėmſkich Batteriow wobdata. Dhé bóchu jich z Moczu
pżimali, dha móli dawno hotowi bócż. Jedén wóndaṅo żortliẇe praẇeſche,
zo tam kóżdé Dżen Kulku wottzelja, pżi kotreiż jo Czedélka pżilėṗena, na
kotreiż ſteji: „ṅemeicże nam za zwo!“ Ta czéwa ſchleſwiſka Wóina
zpotżina ſmėſchna bócż.

Wſchelkizné. W Tżechach ſu Krupu wulke Ṅezbożo tżinili. Dże ſu tṙechili,
ṅeƀe piſane, jenoj zo ſu jara wulke bóli, też mawó Zkot zarazéli; Żnė
cżi bozé Ludżo żane ṅezmėja.

Ruſſojo ſu ƀez tém hatż w Czuzƀe Rakuſkim pomhaja, doma ṅeproſchenéch
Hoſcżi dóſtali. Tżerkeſſojo, kiż hiżon dowhe Lėta ſwoju Swobodu pżecżiwo
Ruſſam wukhowacż ẇedżachu ha déż hinaiſcha Rada ṅeƀe, w Horach ha Lėſach
ſwojoho wótcznoho Kraja znadnu Khowanku namkachu, dżez Ṅepżecžel deṙe za
nimi ṅemóże — cžilej Tžerkeſſojo bėchu wóndaṅo zaſé Ruſſow napadnéli, ha
to z taikej Moczu ha Khrobwoſcžu, zo Ruſſojo 4000 Muži ha 150 Kanonow
zhubichu. Żto budže Mikwawſch k tomu praẇicz̀?!

Litżba téch w Dreżdżanach jatéch Zbėżkaṙow jo ſo hatż 80 poṁenſchiwa. —
Bramborſke Wóiſka hiżcżen pżez Wużiczu cżahnu. Ṅedżelu pżicżeże Regiment
Pėżkow ha bė do Budéſchina ha pódlanſke Wſé powożene. Wo Barliṅe ſo też
Wóiſko zhromaduẇe ha k Rejnej pocżehṅe. — Bramborſki Kral chcze, déż
budże w Badénſkej Mėr, jomu ſwuſchazu Krajinu w Helvetiſkej (w Schwiczé)
kotraż jo w lonſchim Zbėżku wot ṅoho wotpadnéwa, zaſé wopotacż. Każ
wſchudżom, tak dṙe joho też tam deṙe powitacż ṅebudża.

Hointwa.

(Politiſke Wudantżko wot D.

Kóżdé Cżwojek ma ſmoje Dżėwo, ja też. Wó Buṙa dżėwacże pak tu pak tam na
waſchich Polach, ja pak pżeczé wo ſwojej cżichej Stwicżczé. Junu bėſche
ſo mi wo ṅej woſtudżiwo, habó lėṗe, mi ſo zpotża wo ṅej ſtéſkacż, ha ja
wuſtupich z ṅej do bożoho Swėta, do jaſnoho Dṅa. Kak mi tam bėſche, hako
czéwu Wokownoſcż wo Ẇeſelu namakach! Wſchitka Ptacżina pod <pb
n="120"/>Hawozami ſpėwaſche ha zlėtowaſche; czéwa Zwėrina dżiwṅe ha
ſmėſchṅe ſkakaſche ha ſo wo Skoku hoṅeſche ha wójeſche Ja ſebi móſlach,
to jo Zwėrina, hale kak ṅewinowacże ſo wona ẇeſelicż wė. Pżi wſchėm tém
pżipadnéchu mi tamne Swowa, kotreż Bóh pżi Stwoṙeṅu Swėta rétżeſche: „ha
lej, wſcho bė dobre!“ Hale żto ſo ſta? Nėkotzi Hajnczé ze ſtaréch Tżaſow
ſo pżibliżichu — na jich Kribecże wiſachu traſchne Tzėlbó. Jich Wotżi ſo
z Nėwom ſwėtżeſchtaj. Pṙedé ha zadé nich hoṅachu wulke Pſé, kiż pżeczé
Zubu żcżeṙachu. Ha tón pṙeni téch Hajnkow zaſta ha dżeſche: „Zwėrina,
ſchto ſé ſebi zwėriwa, zo taiki Ropot cżėriſch? té ſé nas z naſchoho
Pokoja wubudżiwa — nėtkoj bėr ſwoju Zdu za to!“ Ha wſchiczé mėṙachu ſo
ze ſwojimi Tzėlbami. Zwėrina pak ze Steſknoſcżu cżėkaſche. Ptacżina
pótaſche naicżėmniſche Lėſé, ha khowaſche ſo tam; Żtėrinohacże pak
namakachu ſwoju Khowanku w naihubſchich Skawbach, dżeż żadén tomu
druhomu nitżo ṅetżiṅeſche. Pżindżechu pak tam też cżi rozwoƀeni Hajnczé,
ha żtżuwachu ſwoje Pſé do Skawbow. Lej, jene Dobo pżiſtupi tam nowu
Hajnik, hiżcżen ſtarſchi hatż cżi pṙeni, ha mėjeſche ſnėbėwu Brodu; joho
Woblecżo bėſche bwóſkotate. Tón dżeſche: „wotpowożcże ſwoje Tzėlbó ha
wotſtupcże wot tutoho Mėſta; popżeicże ṅewinowatej Zwėriṅe jeje Ẇeſelo
ha Radoſcż.“ Cżeżczé joho Swowo Hajnkam na Wutrobu padaſche ha woni
dérbjachu poſwuchacż. Tón ſtaré wóſchi Hajnk zaſé wotendże. Wſchitka
Zwėrina bėſche nėtkoj zaſé zpokojena. Ṁedwecż pak ha nėkotre druhe
Zwėṙata pak ṅemóżachu na ſwoje pṙedawſche Pžezcżėhaṅa zabócž ha chczéchu
ſo ẇecžicž, (Rachu pótacž). Woni ſo zrétžachu, kak chczeidz̀a ſebi
pomhacž, ſwoju Pžeradu wuẇeſcž. Ha hako cži Hajnczé ſpachu, nadpanéchu
ha zkónczowachu jich woni. Zwėrina pak bėſche z taikej potainej Pżeradu
ṅezpokoina, dokelż ſo wot Hajnkow żaneje Zwóſcże ẇaczé ṅebojeſche. Law
powowa ju (tu Zwėrinu) #oho dla hromadu ha dżerżeſche Sud nad témi
Pżeradnikami. Wotſudżeṅo bė: „ṅech dha ſo jim dżo, każ ſu tżiṅili!“ Ha
nėtkoi bėſche zaſé Jednota ha Mėr ha Zpokoinoſcż. To bėſche ta Hojntwa,
kotruż ſém ja widżaw.

Zwudaicże nėtk: żtó ſu cżi Hajnczé — żtó ta Zwėrina jo, ha żtó tón ſtaré
wóſchi Hajnk?

Wſchitkich téch, kotrémż ja „Jutnitżku“ wobſtaraw, proſchu tuhdé, zo
bóchu tak dobri bóli, ha mi za tuſamu na zandżene tzi Mėſaczé 6 Nſl. 4
Now. zapwatżili. Wutžer Hiczka.

Jutze Popowṅu tzjoch zmėje budéſchinſke czérkw. Towarſtwo Spėwaṅo.

Praſcheṅo: Żto ſkutkẇe ha pwodżi Wėrnoſcž, déž ju wėſtém Ludżóm
praẇiſch?

Wotmojeṅo: To, żtoż boże Swóntżko, déż do Nėzda Sowow padṅe. Te mode
Sowó wotutža, žkrėtža, z Kžidwami ṗeru, woko ſo kuſaja.

Pžedſéda francz. Republiki jo jene Piſmo na bramb. Krala póſwaw, wo
kotrémž francz. Wóſchnoſcž ſo jara khwalobṅe wupraẇi w Naſtupaṅu toho,
žtož ſu nėmſke Woſchnoſcže k Zmėṙenu nėmſkoho Kraja ha k Potwotženu
nėmſkich Zbėžkaṙow tžinili. Slubi tez̀ dale, zo wona ženi ha na žane
Waſchṅo taike ṅekmane Wotpoladaṅa podeṗeracž ṅebudže.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. — nſl. też 1 tol. 20 1/2 nſl.

Pſcheṅza 5 = 5 = — 4 = 22 1/2 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 10 = — 1 = 5 =

Rȯch 2 = 15 = — 2 = 10 =

Jahwé 5 = 7 1/2 = — 5 = — =

Heduſchka 2 = 15 = — 2 = 10 =

Kana Butré 11 nſl. 2 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

27. Tżiſwo. 7. Dżeṅ Julija. 1849.

Pożadaṅo.

O ſchuṁacze Lėſé cżėmniwo

Wó do Kraja ſcżelecże Wėtré;

Ach zbożomne Hajki kwódniwo,

Kak zmahẇecże lubozne Démó!

Haj do Kraja ṙanoh’ pwódniwoh’,

Dżeż pokojne Duſche tam bódla,

Dżeż Holitża khodża zpróczniwo

Ha Pachowó nadobni roſtu.

Aj Hola mi kraſna mnohomna,

Kak wudébiſch Horé ha Dowé!

Aj Krajina droha wótczowſka,

Kak zradujeſch w ranſchim ſo Swónczu!

O zbożomne, tzi krótż zbożomne

Wó Wuki, dżeż ſtupawa Luba

Na Trawiżki waſche zelene, —

Ha Różitżku parloitu tżaſwa!

Kak Rėka Zbożo cżi zawidżam!

Pżi Zahrodże zmahujeſch Żowmó,

Té pżiṅeſeſch Póẇeſcże Holitżam,

Wot Pachowow dalokich ſwėrnéch!

Ha rozmwoẇeſch ſo wot Luboſcże,

Ha ẇeſele poſkakẇeſch dale;

Aj Wodżitżki ſpėſchne doṅeſcże

Też wote mṅe pżecżelne Stroẇo!

Ach poſtrowcże Dżėcżo lubozṅe

Wſcho dobre jom’ wote mṅe pżeicże;

Mi ſtéſchcże ſo w Czuzbi wulczéſchṅe

Po Ḃeſadże Towarſchow ſwėrnéch.

Ach kraſne mi Tżaſé zaṅdżene

Kak dowho was podarmo żadam? —

Snadż ƀez tém hatż Scżeżki wundżene

Tam zaroſtu z Powonom z czéwa? —

„Dėż Zorna wo Kwoſach dozraẇa

„Ha Stwelczo ſo potula k Zemi,

„Déż Zahrodku Róz̀e wudebja,

„Ha z Pwodom ſo zhibẇeja Hawzė.

„Déż Bėrné ha Hejduſch wukcżėja

„Ha Pſchencza ſo w Wėtſiku ṁeta:

„Pon kraſné tón Tżas ſo pżibliża,

„Dżeż naſtupiſch narodnu Zeṁu.“

Ach lubozne Swóntżko wohrėwaj

Te daloke doṁacze Hona,

Żnė powne jim zahje darowaj,

Zo Bróżeṅ ſo z Nadobu ṗelni.

Zo Tżas ſo mi bliži radoſtné

Ha Stéſkaṅo pokrótſi moje

Déż na Pucż ſo podam ẇeſowé

Ha poſtroẇu macżerſku Zeṁu.

Swėtne Podawki.

Z Wuherſkeje. Ban Jelatżicż jo hiżon zaſé na 18. Jun. wulku Bitwu
napżecżo Perczélej dobow; wona bė jara krawna; z wobej Bokow ſélṅe
bėdżachu. — Też ƀez Wóiſkom Bana Jelatżicża Kolera ẇele Woporow żada. —
Perczél jo ſo do Temeswar podaw, chcze ſo z Bemom zjenoſcżicż ha
Jelatżicża z nowa pżimacż. K Pownoczé bėſche ſo Gör<pb n="122"/>gei pola
Twerdżizné Raab krucże ſéhnéw ha jow ſélne Wóiſko hromadu zcżahnéw; wone
ſo zdaſche, zo budže ſo jow nėżto podacż. Hale Wuheṙo ſo nahẇe wrócżichu
ha Raab ƀez wulkej Próczu do Rukow Kheiżorſkich paże. Modé rak. Kheiżor
ſam pżi tém Dżėl ſwojoho Wóiſka ẇedżeſche ha Mėſto wobſadżi. Twerdżiznu
Komorn wobdaẇe 40,000 Ruſſow ha 20,000 Rakuſkich.

Marſchal Paſkewitż ſteji w Kaſchaẇe; wȯn jow pżes 100,000 Ruſſow
zhromadżi. Po wóinſkich Póẇeſcżach tṙechichu Ruſſojo ſreidż Eperies ha
Kaſchaw na 36,000 ſélne wuherſke Wȯiſko, kotreż Dembinſki ẇedżeſche. Na
22. ha 23. Jun. bė ƀez ṅimaj mordarſka Bitwa; wo kotreiż ſtara ruſſénſka
Khrobwoſcż ha Wutracżo ſo z nowa wopokaza, wſchė Zadżėwki pżewiné ha
Wuheṙow czéle zbi ha rozṗerſchi, ẇele wóinſkich Wėczow ha 35 Kanonow
dobó. Cżi do Lemberka ha Warſchawa z tej Póẇeſcżu tutoho Dobócża
Wotpóſwani póẇedachu, zo maja Ruſſojo na 3000 Mużi Raṅenéch ha Mordwéch.

Z druhoho pownocznoho Boka ẇedżetai Generolaj Grabla ha Sas druhe
ruſſénſke Wóiſko, kotreż hiżcżen na żanoho Nepżecżela tṙechiwo ṅejo.

Pżi Rėczé Waag ſteja 15,000 Wuheṙow. — Marſchal Paſkewitż jo hiżon w
Miſchkolcz; Kozakojo pokazaja ſo też dale pola Göngiös. Jene nowo
ruſſénſke Wóiſko budże wo krótkim pżez Karpathé pżicżahnécż ha pocżehṅe
na Munkatż (to jo bliſko na pownócznéch ſedmihródſkich Ṁezach); pżez.
10,000 Mużi jo hiżon ſo hromadu zeiſchwo ha pżihotuẇe za cżeżke Tzėlbó
Pucż pżez Horé.

Ja tola na Swėcże ṅeẇem, żto tam cżi Ludżo wo bohej Wuherſkej chczeidża;
cżi budża wſcho poteptacż. Hale wone ſo ſélṅe póẇeda, ha ruſſénſczé
Wóſchi z toho nitżo ṁelcżacze ṅetżiṅa, zo Ponvocżeṅo wuherſkoho Zbėżka
jich jencżke ha woſobne Wotpoladaṅo ṅejo — jich Pucże dale ẇodu. —
Préncz z Joinville (wuprai: Żonvil) ſo w Wiṅe namaka; wón jo Staw
pṙedawſcheje franczowſkeje kralowſkeje Pżitomnoſcż pola nas dṙe też
podarmo ṅejo ha Swójbé. Joho hodżi ſo deṙe zjenoſcżicż z tém Wotpodaṅom
francz. Republiki zbėnécż ha jim zaſé Krala dacż. Dha hižcżen mamó ſo
ṙanéch Tżaſow nadżecżl To ſu kraſne Nadobócża! — Ha żto haklej z Dorpata
piſaja: na 13. Jun. zapotża pola nas Pżecżahowaṅo ruſſénſkich Gardow
(naiwoſobniſche ruſſ. Wóiſko) kiż z Petersburka pżindu ha to póndże tak
dale hatż do 5 Julija. Z czéwa pżez Darpat pocżahnu 19 Batallionow
Gardé-Pėžkow ha 44 Schwadroné Raitaṙow ha 6 Batterije. Déż te cżahnu,
praẇa, dha jo zlė.

Z Peżta. 200 naſchich Mėſchcżanow z ẇetża Nėmczé bėchu jene za rakuſkoho
Kheiżora ſo ſélṅe wupraẇacze Piſmo podpiſali ha Kheiżorei pżipóſwali.
Deputatzija bė na Pucżu do Raab, dżeż ſo Kheiżor namaka, wot Wuheṙow
popaṅena, kotziż jenoho zmolom wóiƀeſechu, téch druhich pak do Peżta
pȯſwachu z tej Porutżnoſcżu, wſchėch kiż bėchu ſo podpiſali, do Jaſtwa
ſadżicż.

Wo Italſkeje jo z ẇetża wſcho pżi ſtarém. Rom ha Venedig ſo ſélṅe
wobara. — Z tóho ƀez Rakuſkeje ha Zardinſkeje tak ẇele każ hotowo Mėra
zaſé nitżo ṅebudże. Wina leiżi woſobṅe wo tém zo chcze Rakuſka Zardinſku
ſobu do toho Zjenoſcżena Czolla mėcż, kotreż Kheiżor ƀez jużnémi
nėmſkimi Krajami pżichodṅe zawożecż tu Nadżiju ma; pżez to pak bó
zardinſke mnohe Pżekupuwaṅo nimale czéle zaiſchwo; ha dokelż bó też
Franczowſke Wikowaṅo z toho wulku Żkodu mėwo, dha chcze Franczowſka
Zardinſkeje na wſchė Waſchno k Pomoczé ſtacż. Też mėni Franczowſka, zo
jo Rakuſka hiżon tak pżez Pżedobócżo Bologna Pżewawu wo ttalſkich
Należnoſcżach dóſtawa.

Neapolitanſki Kral bėſche lonſchi Zbėżk ſwojich ſiczilianſkich Poddanow
jenoj z Pomoczu téch, ſwoju Pżiſahu ſwėrṅe dżerżaczéch ſchwaiczarſkich
Wojakow, kiż ma wón w ſwojej Swużbe, dobów. Nėtk pak jo ſchwiczarſka
Wóſchnoſcż te Prawo wuzƀenéwa, ha traż ṅebudże nichtón ẇaczé ſmėcż wo
czuzém Kraju za Wojaka ſwużicż. To ſo neapol. Kralej jara ṅezpodoba.
Hale żto tżinicż, — kak ſebi pomhacż? Ẇele ſchwiczarſkich <pb
n="123"/>Swójbow w neapol. Krajach pżeboẇeja, ha ſo tam jara deṙe
namakaja; Kral jo rozéw, wſchėch téch z Kraja wupokazacž, joli żanéch
Wojakow ẇaczé ṅekrėdṅe. Cżi Ludżo ſu ſami też Próſtwu na ſchwicz.
Wóſchnoſcże pżipóſwali ha mėṅa, zo ma też z czéwa ſchwicz. Pżekupuwaṅo w
Neapel ẇele Swobodé ha Prawa ha to budża wėſcżi też wſchitko zakazacż.
Żto budża nėtk ſchwiczarſke Wóſchnoſcže tžinicž, to jo ṅeẇeſte, wone dṙe
budže naizkeṙe pži ſtarém woſtacž. Za Naležnoſcže južneje Italſkeje jo
to jara wažna Wėez.

Z Badénſkeje. Karlsruhe 30. Jun. Wot naſchoho Mėſta poda ſo zjenoſcżene
bramborſke ha mócznarſke Wóiſko dale, Rebelleṙow, wot kotréchž poſleni
krótż zpominachmó, zo ſu ſo do Horow zcżahnéli, też z tutéch Khowankow
wuhnacż. Mócznarſkoho Wóiſka Ẇedżicżer, Generol z Peuker, pżecżeże Horé
ha wuhna Badénſkich do Runinow, dżeż jich bramb. Wóiſko pod Ẇedżeṅom
bramb. Préncza powita ha wſchudżom, dżeż ſo wobaracż zpótachu, pżewiné.
Tak dżėſche nėtk do prėdka, pżeczé dale na Twerdżiznu Raſtatt, wo
kotreiż Mieroßlawsky leiżi, ha dżeiż chcze wón Poſleṅe zpótacż. Raſtatt
budże woblehṅené ha wobtzėlané. — Suroẇe zcżėhuwacza Poẇeſcż klincżi.
Ẇetżor woko woſémich pżicżeżechu na 100 Mużi wot 16 ha 17. Regimenta
bramb. krajneje Wobaré do Wſé Oberweier, Hodżinu niże Raſtatt. Żadén
Ṅepżecżel ṅeƀe k widżeṅu. Ḃez Stracha ſtajichu Wojaczé ſwoje Tzėlbó do
Hromadé ha wotpocżwachu mėrṅe — hatż ſo nahẇe wſchė Duṙe ha Wokna
Kheiżow wotewrichu ha czéwo Tżródé Badénſkich jich napażechu, wobdachu
ha mordarſczé na ṅich tzėlachu. Jich bė na 3000. Surowa Bitwa naſta.
Bramborſczé pod mudrém Ẇedżeṅom Adjutantu 16. Regimenta, widżiwſchi, zo
Mnohoſcżi po Tżaſu podleiżecż dérbja, ſo wrocżichu. — Pżeradniczé
dóſtachu ſkoro ſwoje zaſwużene Mȯto. Mnohe Tżrȯdé zjenoſcżenéch bramb.
Wojakow na Pomocz pżindżechu — Ẇez wobdhachu ha z cżeżkimi Tzėlbami
potzelachu; Badénſczé dérbjachu zaſé do Kheiżow cżeknécż; hale te ſo
zapalichu, ha po Hodżiṅe Ẇez ha Ludżo ẇaczé ṅeƀechu. Wo Freiburku
pżebóẇeja nėtkoj Ṅemėrniczé ha ſo hiżcżen ṅezpokoja; na wſche Waſchṅo
Lud żtżuwaja, pżez to, zo wſchelake Vżė wunamkaja wot Surowoſcżow
Bramborſkich, wot dobówaczoho Bėdżeṅa Badénſkich, każ Freiburgſke Nowiné
hiżcżen w téchlej Dṅach tżinachu. To ſo jara deṙe hodżi, dokelż druhe
Nowiné Ludżo żane do Rukow ṅedoſtanu.

Z Frankfurta. Arczé-Wójwoda krucże ſeidżi, wón ṅenochuẇe, hatžruṅe
Bramborſki joho z nowa zaſé wabiw, ſwoje Mėſto wopuſchcżicż.

Wón jo ſo ſwojej Strowoſcże dla do Kuṗele Gaſtein w Salczburgſkim
(rakuſka Krajina, kiż z Baiernſkeje ṁezuẇe) podaw, hale woſtaṅe, k
tżomuż jo poſtajené, czentralſka Wóſchnoſcż Nėmczowſtwa ha jo też toho
dla ſwojich Miniſterow ſobu wzaw. Wón jo nėkomu praẇicż dérbjaw: „déż
budu ja z Gaſtein ſo wrócżicż, potém budże Rakuſka w Italſkeje ha
Wuherſkeje hotowa; potém pak budże też bramborſki Kral hinak rétżecż
hatż nėtk.“

Z Wótczcziné.

Z Dreżdżan. Mėſtacżczé Krimitżaw ha Werdaw ſo wot poſlenoho Zbėżka ſem
ṅemóżetaj zpokojicż ha jo ſo tam z nowa też Kuſk Haré ſtawo. Pżi tém pak
jo tam też hiżon nėkotre krótż bożi Woheṅ wudériw, naiſkeṙe pżez
Zwoſcznikow, ha Mėſto toho, zo bóchu pżi taikim Ṅezbożu pomhali, ſu
Wobodleṙo prózni k tomu pżiladwali. Wſcho to wobſwėtzi Ducha, kiż tam
kṅeżi. Sachſénſka krajna Wóſchnoſcż w Straſche, zo traż mowo też dale
Mėr tam prudżené ha Zamożeṅo Ludżi wobżkodżene bócż, jo czéwu Krajinu
Werdaw do wóinſkoho Stawa (Kriegszuſtand) poſtajiwa; Holczendorf ẇedże
tam Wóiſko. Wſchė Bróṅe dérbja wottedate bócż, wſchė Nowiné, Towarſtwa
h. t. d. ſu zakazane.

Naſch Kral budże tón Tédżeṅ Twerdżiznu wopuſchcżicż ha ſo do Pilnicza
pżecżahnécż. <pb n="124"/>Wone rėkaſche, zo budże k nam do Dreżdżan
pżincż; ja pak to hiżcżen ṅewėṙu.

Z Radwoṙa. Zandżenu Sṙedu w Noczé jėdnacżich bė naſch nóczné Mėr ha
Wotpotżink budżené pżez Nezbożo, kiż naſchu Ẇez natṙechi. Bożi Woheṅ
wudéri w Bróżni Jakuba Wicżaza. W témlej Tżaſu wėſcżi nichtón w Bróżni
nitżo tżinicż nima ha ſu najſkeṙſcho zwi Ludżo, każ ſo to hiżon
huſcżiſchó ſtawo, też na nas telej Ṅezbożo pžiṅeſli. Bóh ſmėlui ſo nad
nimi. Tež dwė druhej Żiwnoſczé ſo wotpaleſchtaj: Michaw Horeṅ ha Marja
Bėrkowa bėſchtaj tej kotreiž te cžežke Domapótaṅo tṙechi. — Wutrobné
Džak praẇimó wſchėm tém, kiż z božej Pomoczu Woheṅ poduſécž ha ẇetže
Ṅezbožo wot nas wotwobrocžicž ſo próczwachu. Cž.

Jendżelſki Kraj w Indiſkeje.

Tutón Kraj nam zjawṅe pokaza, kak móže z mawoho Zapotžatka pžez Pilnoſcž
ha Wobſtainoſcž nėžto wulke naſtacž. Jandželſki Kraj w Indiſkeje leiži w
južno-ranſcheje Aſiſkeje, kotraž tež raṅſcha Indiſka (Oſtindien) rėka.
Joho Zawožeṅo ha nėtuwſche Wobſtacžo jo zcžėhuwacze: Wo Lėtu 1599
zjenoſcžichu ſo wo wowném Mėſcže Jandželſkeje, w Londoṅe, nėkotzi
Mužojo, kotziž na Aktzije 30,000 Punt Sterling[22]⁾ hromadu dachu. Wo
Zjenoſcžeṅu chczéchu woni z tutémi Ṗeṅezami wulke Tžowmó nakupicž ha pod
Ẇedžeṅom naẇedžitéch Mužow wotleižane indiſke Kraje Kupwaṅa ha
Pžekupwaṅa dla wopotwacž. Tež deṙe wobroṅene dérbjachu tute Tžowmó bócž
z Tzėlbami ha wojerſkimi Ludžimi, zo ṅebóchu Ruƀežnikam ha Mordaṙam do
Rukow padnéli. Tež na Moṙu ṁenuiczé ha jow hižcžen ẇele huſcžiſcho hatż
na Kraju Ruƀežniczé ſwoje Ṅekmanſtwo tžėra, dokelž rėka, zo ſwobodne
Moṙo žanoho Kṅeza nima, ha tomu pžiſwuſcha, kiž jo naimóczniſchi. Wo
Africzé k Pžikwadej bėchu naipṙedé czéwo Krajiné taikich khrobwéch
morſkich Ruƀežnikow (Seeräuber-Staaten) kaž Algier, Tunis, Tripolis,
Kheižorſtwo Fecz ha Marokko. — Do téch pžez taike Wikowaṅo do Indiſkeje
nadobóte Ṗeṅezé chczéchu ſo woni džėlicž, za tém hatž bė kóždé Pžinoſcž
k tomu daw. Woni ſo na indiſkeje Zemi krucže ſéžechu, dale ha dale
rozſchėṙachu, pžez huſto jara ṅezprawne Wóiné Krale ha Kheiżoré
wotſadžichu ha na joho Mėſcže kṅeżachu ha hižcžen džencžiſchi Džeṅ
ſtainu Woinu napžecžo tém pṙedaſchim Wobodleṙam ha Kṅežim ẇedu. Hižon w
Lėtu 1784 mėjeſche jich Kraj woſebite Miniſterſtwo w Londoṅe, kiž ma
Naležnoſcže tutoho Kraja ẇeſcž; kotréž Kraj ma 600,000 Quadrat Mil Zeṁe
z 100 Millionami Wobodleṙow.[23]^(*)) Pódla pak hižcžen junkrótž tak
wulki Kraj ẇaczé habó ṁeṅe wot ṅich wotwiſẇe, ha pži pṙeṅej lėpſchej
Pžiležnoſcži móže ſebi tež to czéle podcžėſnécž. Jandželſczé džerža ſebi
tam 250,000 Muži ſélne Wóiſko; ƀez kotrémiž ſu jenoj 30,000 Ewropäeṙow;
druzé ſu z tamnoho Kraja Narodżeni, kiž Jandželſkim ſwuža ha czéle po
ewropſkim Waſchnu woiwacž wutženi ſu ha tež pod jandelſkimi Wóſchimi
ſteja.

Jutze za Tédžen 15 Julija zmėje haſlowſke ſerbſke burſke Towarſtwo
Zhromadżiznu w Haſloẇe pola Rebiſcha Robel, Pžedſéda.

Za te ökonomſke Towarſtwo króſcżanſkeje ha wujezdžanſkeje Woſadé jo tón
„Glauberſalz“ pžiẇezené, ha móža Sobuſtawé poṁeṅenoho Towarſtwa tónſamé
pola Kubleṙa Wowtžerka w Leiṅe dóſtacž. Punt pwacżi 8 Nowéch.

Wieſand, Pžedſéda.

Jutze Popowṅu zmėje budéſchinſke czérkwinſke Towarſtwo Spėwaṅo na
Schuli.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

28. Tżiſwo. 14. Dżeṅ Julija. 1849.

Wozjeẇeṅo.

Wo nėkotréch Krajinach Wotcziné ſu każ rėka, wóinſczé Rezerviſtojo
hromadu ſtupili, ſo zradżicž, hatż- ha pod kotrémi Wuṁeṅeṅami woni
Porutżnoſcżi, do Ṙada Wóiſka ſtupicż poſuchacż chczeidża?

Miniſterſtwo Wóiné jo pżeſwėtzene, zo budża Wojaczé ſachſénſkoho Wóiſka,
zpominajo na ſwoju Pżiſahu, Doṗelṅeṅo kóżdeje Winwatoſcże za Wótczinu,
też naicżeżeje, ze ſtaiṅe wopokazanej Swėru ha Podwolnoſcżu na ſo wzacż.
Woni ſu to z nowa wopokazali wo téch ważnéch Dṅach, wo kotréchż jich
Wutrobitoſcż ha Swėra wo Doṗelṅeṅu Winwatoſcże za Zbożo naſchoho
wótznoho Kraja cżeżku Pruhu ſwawṅe pżetrawa.

Wóinſka Rezerva naſchoho Wóiſka budże Pżikwad jich Bratrow w Bróṅe
zcżėhuwacż. Wona dobre Ṁeno Wóiſka ṅebudże zranicż pżez Ṅepoſwuſchnoſcż
Winwatoſcże za Wótczinu.

Pżikazṅa, kiż na ṅich zeſchwa, zwożi ſo na Zakoṅ. Poſwuſchnoſcż pżecżiwo
Zakonej nikomu ſẇatżiſcho ṅejo hatż Wojakej. Nikoho pak też cżeżo
ṅetṙechi tónſamé Zakoṅ hatż Wojaka, déż tutu Winwatoſcż zabudże.

W Dreżdżanach, 5. Julija 1849.

Miniſterſtwo Wȯiné.

Rabenhorſt.

Z Wuherſkeje. Tón Tédżen jo wulka Bitwa bowa pżed Twerdżizné Komorn; z
Boka Wuheṙow pod Wedžeṅom Wóſchoho Görgei; na Stroṅe Kheiżorſkich bė
modé Kheiżor, hatż pak wo Woheṅu, ṅeẇem. Kheiżorſczé, (Rakuſczé każ
Ruſſénſczé) ha Wuheṙo dracżwachu ſo tu wot Roṅa hatż do Noczé; pak tón
pak tamón te habó tamo Mėſto dobó ha wobſadżi, pak zaſé druhomu
rumwaſche. Ẇele Tawſéntow tam mordwéch leiżo woſta. Ruſſénſczé ſu, każ
piſaja, wot jenoho Regimenta wuherſkich Huzarow 500 zabili. Żtó jo Bitwu
dobów, jo ṅewėſte; zda pak ſo, zo ſu Kheiżorſczé bóli, dokelż poſdżiſche
Póẇeſcże praẇa, zo jo Twerdżizna Komorn wot kheiż. Wóiſka czéle wobdata,
żtoż bowo ṅebó, dhé bóchu woni Bitwu pżerali. Kheiżorſczé ſo ſélṅe
pżihotuẇa, Twerdżiznu woblehnécż. 80,000 Wuheṙow ju wobſadżenu dżerżi. Z
nimi pak deṙe ṅeſteji ha każ rėka chcze Görgei ſo podacż, joli ſlubja,
ſwojomu Wóiſkej nadni bócż, z nim ſamém ṅech ſo ſtaṅe, żtoż chcze. Dhé
jenoj bó tomu tak bowo hale na Görgeja pododne ſo to ṅezda bócż. — Wot
toholej pownócznoho kheiż. Wóiſka dṙe nėkotré Ṅedżele nitżo ẇaczé
ſwóſchecż ṅebudżemó, dokelż chcze Hainaw wottżakacż, dóiż Paſkiewitż ha
Jelatżicż bliże ṅepżindżetaj.

Paſkewitż jo po wóndaṅo zpomṅeṅej, wot ṅoho dobótej Bitẇe Mėſto Miſkolcz
wobſadżiw; jow pak ſwoje Wóiſko rozdżėliw; z jeném won ſam na Peżt
cżehṅe, dżeiż Koſſuth pżebóẇe, druhe pak ſo na Debrecżin wobrocżi, <pb
n="126"/>dżeiż chcze ſo wuherſki Sejm zhromadżicż. Koſſuth jo na to z
Peżta cżeknéw ha ſo do Mėſta Zczegedin (w jużném Tele Wuherſkeje) podaw.
Pṙedé pak Piſmo do Kraja póſwaw, wo kotrémż wſchėm, kiż jenoj Bróṅ
noſécż zamóża, k ſwojomu Woiſkej pżiſtupicż ha pżecżiwo Ṅepżecżelam
Wótcziné ha rakuſkomu Pżeradnikej ha Czwėluwarej bėdżicż, krucże
porutżi. Tak, mėni wón, budżemó dobócż. Ṅech pak jo każ chcze, dha chcze
ſo wón hatż do poſleneje Krepki Kreẇe wobaracż. — Haj moji lubi Wuheṙo,
dhé jenoj bóſchcże wó też pṙedé z waſchimi jużnémi Bratrami ze
Zprawnoſcżu wobkhadżeli, Serbow ha Krawatow narodne Prawa, mėſto toho zo
ſcże je potwocżili, zakitali! Na wami ſo doṗelni te Pżiſwowo: „żtóż
druhim Jamu rėje, — tón ſam do ṅeje padṅe.“ — Ẇina, zo jo ſo Koſſuth z
czéwém wuherſkim Kṅeżerſtwom z Peżta do Zczegedin podaw, ṅeƀe jenoj
Póẇeſcž, zo ſo Ruſſojo pżibliżuwaja, hale w Mėſcże Peżt ſamém bė
Revolutzija napżecżo ṅomu wudériwa; hatż dotal bė wón ṁenuiczé pżez
wopacżne Póẇeſcże, zo Wuheṙo wſchudżom dobowaja, ha Ruſſow zacžepaja,
Wobodleṙow Mėſta pżi dobreje Nadżije zdżerżaw. Déż pak ſo nėtk dlėje
ẇaczé zakhowacż ṅehodżeſche, kak te Wėczé woprawdże ſteja, dha bėchu
Mėſchcżeṅo ludżaczu Zhromadżiznu wupiſali, ſo zradżicž, żto maja
zapotżecž ha wobzanknéchu, też Koſſutha do Towarſtwa pżeproſécż, zo bó
ſo ſwojich Vżow dla zamojaw. Wón pak ṅepżindże hale dżėſche dale.

Jelatżicż jo pola O Betżſe zaſé Bitwu dobow, ha tute Mėſto wobſadżiw.
Wón chczéſche jow radé Rėku Theis pżeſtupicż, hale Wuheṙo bėchu ſo na
druhej Stroṅe tak ſélṅe wobronili, zo jomu Pżeſtuṗeṅo Rėki móżno ṅeƀe. —
Z daloka bė tute Dné wulke Tzėleṅo k ſwoſcheṅu; to jo Bem, kiż ſo w
Sedmihroſkej z Ruſſami cżeṗe. Ruſſojo ſu dobóli. Kronſtadt jo ſo jim
podawo. To jo w jużnej Sedmihródſkeje. Wo pownóczném Telu jo druhe
ruſſénſke Wóiſko Biſtricz wobſadżiwo, jow pak ſo rozdżėliwo: jene cżehṅe
na Munkacż, druhe na wot Ruſſow hižon wobſadžene Debrecżin.

Venedig ſo hiżczen dżerzi.

Rom pak jo ſo, każ nainowſche Póẇeſcże z Pariza to też wobſwėtza,
francz. Wóiſkej czéle podcżėſnéwo. Na 3. Jul. pżimachu Fraczozojo z nowa
ha po horczém krawném Bėdżeṅu, pżi kotrémż ẇele Ludżi pażechu, poda ſo
Mėſto.

Z Badénſkeje. Z badénſkim Ṅemėrom jo tak ẇele każ Kónczej, hatżruṅe
Twerdżizna Raſtatt ſo podacż zwolena ṅejo. Freiburg jo wot Bramborſkich
be wſchoho Bėdżeṅa wobſadżene. Ṅemėrniczé kwatajo helvetiſkim Ṁezam
cżekaja. Mieroſlawſki z nimi; wón chczéſche jow hiżcżen junkrócż wſchė
rozbrójene Zbótki ſwojoho Wóiſka zhromadżicż ha ſwoje Zbożo zaſé
zpótacż, hale wón jo wſchu Dowėru zhubiw, wot wóſchoho Ẇedżerſtwa
wotſtupiw ha cżeknéw. Z nim też ſkoro wſchiczé druzé Wėrchojo Zbėżka.
Każ piſaja dha ſebi woni w helvetiſkich Mėſtach dadża deṙe bócż; — żtó
móże jim to też za zwo wzacż! woni ſu ſo dowho doſcż ze wſchėch Moczow
za ludowo Zbożo próczwali, czéle tola też na ſo zabócż ṅeſṁedża. — Wot
badénſkoho Wóiſka ſo jich ẇele pokukṅe wrócża — druzé chczeidża do
Swużbé helvetiſkeje Republiki ſtupicż. Na ſrancz. Zeṁu tak ẇele nėmſkich
Zbėżkaṙow cżeka, zo jo francz. Wóſchnoſcż zwolena, z ṅich francz. Wóiſko
zawożicż ha do Afriki póſwacż, k Rėczé Senegal, dżeż Franczozojo radé
ṅepżebóweja, tam móża ſo z témi Dżijimi bicż. Cżilej bozé Ludżo dérbja
nėtkoj cżerṗecż, Tżas Żiẇeṅa w Ṅezbożu daloko wot wótcznoho Kraja ſwoju
Bwaznoſcż wobżarwacż, ƀez tém hatż jich Zaẇedżeṙo, z badénſkich krajnéch
Pokwadniczow kraṅenémi Ṗeṅezami wobſtarani, ſebi dadża deṙe bócż. —
Wobtzeleṅo Twerdżizné Raſtatt jo ſo na 6 Jul. Ẇetżor zapotżawo. Żeliwo
wottzelane Kulé zapalichu w Mėſcże ha tżiṅachu ẇele Żkodé. Mėſchcżeṅo
chczéchu ſo radé podcżėſnécż; hale Wojaczé nidé; ha rożachu Wobodleṙam,
joli ṅechadża zmėrom bócż, ha poſuchacż, dha budża <pb n="127"/>ſwoje
Tzelbó na ṅich wobrocżicż. Na 8. ha 9. Jul. bė Twerdżizna tak ſélṅe
wobtzelena, zo w Karlsruhe wſchė Wokna żṙechu. — Straſchne Pżepótaṅo
Wėrchow badénſkoho Zbėżka jo ſo zapotżawo, nėkotzi ſu hiżon k Sṁercżi
wotſudżeni, ƀez nimi też jedén Sachſa z Ṁenom: Trütżler, jedén pżed
krótkim Tżaſom w Dreżdżanach jara widżané Muż.

Ze Schleßwig-Holſtein. Na témſamſném Dṅu, hatż ſo Twerdżizna Raſtatt w
Badenſkeje wobtzėlecż zapotża, bė też pżed Twerdżizné Fridericzija w
Jüttlandże horcza krawna Bitwa ƀez Nėmczami ha Danſkimi. Danſczé w
Twerdżizṅe wot Nėmczow wóbleṅeṅi, ha ze wſchėch Stronow wobdacżi, ſo
anicz praẇe hibacż anicz pżekhodżowacż ṅemóża; taike woſtudwo Żiẇeṅo
mėjachu woni ſéte; napażechu Nėmczow z taikej Moczu, zo ſtraſchna Rózba
na ṅich pżindże ha woni na wſchėch Bokach pżed ṅimi cżekachu.

Fridericzija leiżi pżi Moṙu ha dóiż bėchu Danſczé pżez Tżowmó Pomocz
dóſtali, na 20,000 Mużi ſélni. Nėmczam, tón czéwé Napad jara ṅenadżiczé
pżindże ha tak ſélṅe hatż ſo wobarachu, tola ſo dowobaracż ṅemóżachu.
Schleſwig-Holſteinſkich naibóle tṙechi, jich jo na 2700 Mordwéch ha
Jatéch, danſkich 800. Zkoro czéwa Artillerija paże do Rukow Danſkich. Zo
bóchu Sachſojo pódla bóli, nitżo ſwóſchecż ṅejo.

Z Dreżdżan. Pżepótaṅo téch do dreżdżanſkoho Ṅemėra Zaṗlecżenéch, wot
kotréchż bėchu jenoj 62 jacżi zwoſtali, jo ſo z nowa zaſé rozſchėricż
zpotżawo. Wina toho ſu z nowa namkane Paṗeré wėſtoho Bakunina, jenoho
pżi dreżdżanſkim Ṅeṁeṙe popaṅenoho Ruſſu. Tež Rewiczer z Kemnicza, kiż
bė Pżedſéda w druhej Komoṙe, jo jaté ha za Schafrathom tež pótaja. Tón
pak jo hako Sobuſtaw Zbótka nėmſkoho Sejma, kiż wo Stuttgardże radżachu
ha potém w Badénſkim ſo rozladwachu, nėtk w Helvetiſkej, dżeiż wón, każ
ſam w naſchich nėmſkich Nowinach wozjeẇeſche, jenoj Kuṗel tṙeba ha
ſlubi, zo budże ſo zaſé dom wrócżicż tak khėczé hatż bdże z joho
Strowoſcżu lėṗe.

Te w Dreżdżanach hiżcżen ſtejacze ſachſénſke ha bramborſke Wóiſko,
kotreż jo naſch poſleni Zbėżk zpokojiwo, poda ſo na 10. Jul. do
Pillnitz, zo bó ſo kralowſkej Majeſtoſcżi w Paradże pokazawo. Jėdnacżich
pżindże Kral na Koṅu, z ṅim Prénczaj Jan ha Jurij, każ też Miniſter
Nabenhorſt. Czéwa druha kralowſka Swójba pżiladuwaſche. Hatż bėchu
Wojaczé pżed Kralom defilirwali ha zaſé do Ṙada ſtupili rétżeſche Kral k
ṅim dżakowne Swowa za Swėru ha Wutrobnitoſcż, pżez kotruż ſu ſo ſaméch
tżeſcżili ha wótcznomu Krajej wużitni bóli. Wóſchoho Ẇedżicżeṙa
Generolleutnanta ze Schirnding deƀeſche wón z Kommandör-Kżiżom
wojerſkoho Ṙada Heinricha. — Nėtk podachu ſo Wojaczé do Zahrodé, jich
zcżėhuwaſche wulka Mnohoſcż pżitomnoho Ludu. Wojaczé wzachu za Blidami
Rum, kiż tam za ṅich pżihotuwane ſtejachu. Za Jėſcż ha Picż bė też deṙe
ſtarane. Kral ſam ſeidżeſche z Wóſchimi pżi jeném Blidże ſreidża ƀez
Wojakami ha wuṅeſe Wóiſkej Swawu. Ze Schirnding zaſé pod Juſkaṅom
Wojakow na Krala. Dobréch Móſlach wrócżi ſo Wóiſko woko żtėṙoch zaſé do
Mėſta.

Bliſko pżi naſchoho Krala Winiczé pola Dreżdżan wudéri Ṅedżelu w Noczé
Woheṅ. Po wſchėm Zdacżu bė zawożene. Też wo Werdaẇe jo z nowa zaſé Woheṅ
bow; nėkotre Bróżṅe ſo wotpalichu.

Z Budéſchina. Sṙedu pżez Budéſchin dżėſche polſki wojerſki Duchowné, wot
bramb. Krala za póſnanſke (Poſen) Regimenté krajneje Woboré poſtajené.

Z Radwoṙa. Z Dowėṙeṅom na Serbow znatu Sṁelnoſcż pżecżiwo wot Ṅezboża
potṙecheném Bratram zważu ja tu wutrobnu Próſtwu: wó chczéli tém w
Radwoṙu wotpaleném <pb n="128"/>tzjom Khėżkaṙam z Darami teje Luboſcże k
Pomoczé pżincż.

Cżėſla, gmeinſki Prėdkſtojecżer w Radwoṙu.

Baſnitżki wot wodnéch Mużi.

Wot M. H. z Kulowa.

Ḃez teiko Pżiwėrkami, kotreż na chi Wótczojo runiż każ druhe Narodé
mėjachu, jo też tón wot wodnéch Mużow. Tak woni rėkachu Ducham, kiż w
Wodże żiwi bėchu, ha tu ſo wſchoho móczwachu, tola pak za zwóch Duchow
dżerżani ṅeƀechu, Hiżcżen nėtk, déż Swėtwo kżeſcżijanſkeje Wėré teiko
Pżiwėré zahnawo jo, tola nėkotré ſtaré Dżėd ſebi wurétżecż ṅeda, zo ſu
nėdé taike wodne Duchi bóli. Tak jo ſo też ƀez Serbami Kulowſkeje Woſadé
Żiwka telej Pżiwėré zdżerżawa, ha wſchelake Wėczé ſo wot wodnéch Duchow
baja. Ja chczu tu nėżto mawo wot ṅich zpomnicż.

Wo tżorném Hawſchtroẇe na joho krótkim Pucżu wot Khotżina hatż do Kulowa
ſu tam ha ſém ṅekraſne Hubiné, tak zo na nėkotréch Blakach ani dwė
rébjaczej Żerdżi do Dṅa ṅedoſahnétaj. W taikichle Tumṗelach, póẇeda ſo
na Pżazach ha pżi druhich Pżileżnoſcżach, bėchu w ſtarém Tżaſu Bórwa
wodnéch Mużow; jow woni bódlachu ze Żonami ha z Dżėcżimi, Ludżom kowoko
pak Schibawſtwo pak Dobrotu tżiṅiwſchi. Huſto pżindżechu do Kulowa habó
do wokownéch Wſow na Piwo ha na Hracżo; jich Hóltżata ha Holtżata
khodżachu na Reje ha bėchu drudé praẇe ẇeſowi. Woni pak żeni dlėje
ṅewoſtachu hatż do Pownoczé; też bėchu pżeczé na Draſcże trochu mokri.

Naiwoſoƀniſche Kucżiki téchlej Duchow bėchu żtwore hatż k Khotżinej
hoṙe, pżetoż wóſche tejelej Wſé ṅejo Rėka ani huboka ani ſchėroka. Pṙeṅe
téchlej Borwow bė wo wulkim Kużole ha pżez Zpuſchcżadwa k nowomu Moſtej.
Ẇele Łudżi bėſche jow Mužika widžawo ſo na Brozé woṙewajo, tžerẇenu
Mėczku na Woẇe ha w rubjanej Khaṗe, kotrejež Kóntžki bėchu mokre. Tak bė
joho, kaž mi Wowka huſto poẇedaſche, też naſch Džėd widžaw, hatž w
ſwojich modéch Lėtach nėdé ze Swaṅa jėdžeſche ha wokow Pžipowdṅa k
nowomu Moſtej pžijėdže, wulada Mužika ſo na Bróžkuwoṙewacż; déž pak
chczéſche joho kruẇaczomu Hólczej pokazacž, ſkak! wali ſo Mužik do Rėki.
W témſamém Blaku bė ſo nėdé wodné Muż ſtaromu Wojakej do wudrowéch
Paſlow doſanéw; hale dokełż naſch Wojak nėżto ẇacz ẇedżeſche hatż Khlėb
kuſacż, puſchcżi joho, popoẇeda z nim ha za Khwilu bėſchtaj dobraj
Pżecżelaj. Każ ſo ſamo wė, pomhaſche nėtk jedén druhomu, zo wodné Muż
Wojakej Wudré pżihoṅa, jomu Karpé ha Wuheṙe pżinoſchẇe, ha wſchelake
ſwódke ha kóſchcżiwo Wėczé na Blido ha za joho Swójbu żidżane Draſté ha
wſchelaku Póchu w Mėſcże nakupẇe, dokelż ſebi wodné Muż ſam do Mėſta
ṅewėṙeſche (każ to pozdżiſcho hiſchcżen zpomṅene budże). Nėdé pżindże
naſch Wojak ha pżiṅeſe Bleſchu Wina ſobu, kotruż chczéſche ze ſwojim
wodżaném Pżecżelom wupicż, zo bó też tónſamón Kulowſku Khermuſchu,
kotruż ruṅe ſẇecżachu, powużicż mow, Lėdém bė dwóiczé do Broha tumpnéw,
(tak bėſchtaj ſebi zrétżawoj) pżindże k ṅomu wodné Muż, nicz pak ẇeſowé
każ heẇak hałe zrudné ha ſtéſkniwé. „Na, kaika Tżṁewa jo cże kuſwa?
ladaſch dżėn, hako bóchu cże k Schibenczé ẇedli! Jow maſch ha pij,
wſchak jo Kermuſcha!“ Kwataiczé wodné Muż Schlenczu wupi ha potém ṙekné:
„„Té ſé mi dowho ſwėrné Pżecżel bow, toho dla poſkai!

(Pżichodṅe dale.)

Téch, kiž wote mṅe Jutnitžku ƀeru, chczéli tak dobri bócž, ha zandžene
Bėtl Lėta zapwacžicž. Czėzla

Jutze hako 15. Jul. zmėje haſlowſke ſerbſke burſke Towarſtwo
Zhromadžiznu w Haſloẇe pola Rebiſcha. Robel, Pžedſéda.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

29. Tżiſwo. 21. Dżeṅ Julija. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Wuherſkeje. Na 11. Jul. bė pola Twerdżizné Komorn hiżon zaſé krawna
Bitwa; trajeſche pak jenoj pow Dṅa, wot Pżipowdṅa hatż do Ẇetżora. Tón
krótż Wuheṙo zapotżachu, kotziż chczéchu ſebi pżez rakuſke Wóiſko z
Moczu Rum tżinicż ha Pucż wubicż. (Bóſnadno bė ſo jim na Twerdżizṅe
woſtudżiwo, dżeż jo wulki Lud ha zwó Khoroſcże). Deſchcżik ha wulka
Kuṙawa jich Wotpoladaṅa Rakuſkim zakhowa. Jich czéwo Zapotżeṅo bė pak
podarmo. Z Moczu na wſchėch Stronach wot Rakuſkich pobicżi, dérbjachu ſo
zaſé do Twerdżizné wrócżicż. — Kak jo w tej wóndaṅo zpomṅenej Bitẇe pola
Komorn bowo, móżemó ſebi z toho wzacż, zo mėjachu Rakuſczé 170, Wuheṙo
180 Kanonow w Woheṅu.

Na 11. Jul. jo tež Dżėl Rakuſkich Buda-Peżt zaſé wobſadżiwo nidże ſo jim
żadén Ṅepżecżel ṅeſtaji. Też Ruſſojo ſo piżbliżuẇa, tak zo budżetaj ſo
Woiſczé w krótkim zjenoſcżicż; woni ſu hiżon Waitzen wobſadżili. Generol
Grabbe, (Ruſſa,) jo Neuſohl, Kremnitz ha Schemnicz (dżeż te ṙane Zwote
dżėwaja) wobſadżiw. — Wuheṙo cżekaja za Koſſuthom do Zczegedin, dżeż
chczeidża wo wużnéch Wokownoſcżach tuteje Krajiné Kheiżorſkich zaẇeſcż,
zo bóchu ſo tu pżepadwali ha zatepili.

Jelatżicż hiżcżen na ſwojim ſtarém Mėſcże ſteji; ha wobara Wuheṙam Rėku
Theis pżeſtupicż, Wuheṙo ſo ṅewėṙa, joho pżimacż. Tola wſchitko pokaże,
zo ſo wón na krawne Bitwó pżihotuẇe, dokelż deṙe wė, zo budża ſebi
Wuheṙo jow jedén Pucż k Cżekaṅu wotewṙené dżerżecż chczécż. Wuheṙ praẇi,
jow dérbimó dobócż, ṅech jo każ chcze, żana druha Rada ṅejo, jow jo nėtk
naſch jeṅtżki Wucżek. Wulke Tżródé Wuheṙow ſo tu hiżon też wſchėdṅe
zhromadżeja, wo Zczegedin ha Thereſiopel ſem ſo pżibliżuwajo. Każ rėka,
chcze Bem ſam na témlej ważném Mėſcże Wuheṙow napżecżo Serbam ẇeſcż. Kiż
z tamnéch Krajow pżindu, póẇedaja, zo jo na 4. ha 5. pola Topola krawne
Bėdżeṅo bowo. Kak jo pak wupanéwo, ṅeẇemó. —

Ze Sedmihródſkej zhonimó, zo ſo Bemej zrudṅe dżo. Joho Wóiſko bė tola
hiżon wóndaṅo zpomṅenu Bitwu pola Biſtricz pżerawo. Po tejſamſnej ſu na
Dompucżu 10,000 Mużi ſwoje Bróṅe preicż tżėſnéli ha rozcżėkali. Bem ſam
jo tak huƀené ha khoré, zo na Koṅa ẇacz ṅemóże, hale wo mawém Wozétżku
jėzdżi. (Też wot Görgeja rėkaſche, zo jo raṅené, haj, zo jo wumṙew, hale
tomu tak ṅejo). Wo Sedmihródſkej Ruſſojo ha Kheiżorſczé dale bóle ſo
rozſchėṙa. Sachſojo ha Romanojo ſu ſo też pżecżiwo Wuheṙam pozbėnéli.

Z Italſkeje. Mėſto Venedig ſo ṅepżeſtaẇe ſélṅe pżecżiwo Rakuſkim
wobaracż. Woni ſu na jandżelſku ha francz. Wóſchnoſcż z Próſtwu ſchli,
hale żadén jim ṅecha k Pomoczé ſtacż. Rakuſke Wóiſko, ƀez kotrémż jo
jara ẇele Khoréch, chcze pżeſtacż, Mėſto podarmo wobtzelecż, teſamo pak
na wſchėch Stronach tak krucże woblehnécż, zo żana Czéroba do Mėſta
ṅemóże. Tak traż móli ƀez Kreipżelecża Mėſto pżedobócż.

Z Roma. General Udinoh jo pżez ſwojoho Adjutantu Klucże Mėſta na Bamuża
wotpóſwaw. Bamż jo Gaeta wopuſchcżiw, ha ſo do Neapel <pb
n="130"/>podaw, Kralej ſo dżakuwacż za tu Luboſcż, z kotreiż jo joho wo
ſwojim Kraju hoṙewzaw. Potém chcze ſo wón do Benevent habó Roma ſamoho
podacż. Franczowſke Wóiſko w Roṁe ṅeiſu tak powitali, każ ſo woni
nadżachu. Nėkotrėch dérbjachu, dokelż jich pżez Mėru pżeſcżijachu,
jatéch wzacż, każ praẇa, dżėſche Zwóſcżiwoſcż Romſkich tak daloko, zo ſu
tam nėkotréch zatzeleli. Czéwo Mėſto jo ſwoje Bróṅe wottedacż dérbjawo.
— Dha też ṅemóżemó wulku Nadżiju mėcż, zo budża tam Bamuża deṙe
hoṙewzacż. Tak dṙe pak tam wón też ṅepóndże.

Z Badénſkeje. Ẇele zakraſnéch Tawſéntow do Helvetiſkeje ha Franczowſkeje
cżėka; Bramborſczé ſu helvetiſke Ṁezé wobſadżili. — Twerdżizna Raſtatt
ſo hiżcżen dżerżi. Ṅepżezjednoſcż ƀez Wojakami ha Mėſchcżanami jo wulka.
— Jenu bramborſku Bateriju, kotraż pżez ſwoje Tzeleṅo jim ſtaiṅe wulku
Żkodu tżiṅeſche, ſu wóndaṅo z Twerdżtzné napadnéli ha chczéchu ju nahẇe
preicżwzacż. Cżi pak lėṗe kedżbwachu hatż Nėmczé pżed Friedericzija, ha
póſwachu Badénſkich z krawémi Wowami zaſé dom. — Badénſke Wóiſko widżi,
zo budże zrudné Kóncz wzacż; toho dla chczeidża ſwoje Żiẇeṅo na wſchėm
Poſledku tak praẇe deṙe wużiwacż. Wo wſchėch Kortżmach dérbja w Noczé ha
wo Dṅo Herczé bócż ha ẇeſele piſkacż; woni pak rejwaja; żana Żonſka ſo
też ṅeſṁe wobaracż, z ṅimi zakhadżecż.

Z Dreżdżan. Bramborſczé Wojaczé zpotżinaja naſche Mėſto wopuſchcżecż. Za
to pak ſo nėkotre, ze zandżenéch zrudnéch Tżaſow deṙe doſcż znate
Woblecża z nowa pokazaja. Tuto ha Bojoſcż, zo traż mowo ſo po Potwocżeṅu
Badénſkoho Ṅemėra ẇacz taikich Hoſcżow k nam namkacż, jo Wina, zo jo
Wóſchnoſcż pod 18. Jul. porutżiwa: zo dérbi kȯżdé, kiż Dreżdżané ha
Wokownoſcż, kiż ſo wo wȯinſkim Staẇe (Kriegszuſtande) namaka, ſwoje
Legitimatzione pżi ſebi mėcż. Pola Krajownikow wobſteji to wo jeném
Wopiſṁe ſwojeje Parſchoṅe. —

Z wulkej Ẇeſowoſcżu ſwóſchimó, zo ſo naſch rétżerſki Préncz Albert na
Domputżu namaka; wón jo hiżon w Hamburku.

Z Wuherſkeje hiżcżen zhonimó, zo ſu Ruſſojo Debrecżin wopuſchcżili ha
dale cżahnéli, tak zo dṙe zmėjemó wo krótkim ważne Póẇeſcże wozjeẇicż.
Wúheṙo budża dale ha bóle do Wuſkoſcże pżincż, ze wſchėch Stronow wot
Ṅepżecżelow wobdacżi pak ſo pżepodacż pak, ſo na nėdże jenej Stroṅe
pżebicż, — pak każ Windiſchgräczowo zjenoſcżene kheiżorſke Wóiſka z
Kraja wuhnacż. Żtó dha wė kak hiżcżen wupadṅe.

Rakuſki Kheižor jo ſo z Wina do Brüna podaw, wone rėka, zo chcze
baiernſkoho Krala wopotacż (tej wſchak zmėjetaj nėtk wažne Wėczé ƀez
ſobu wutz̀iṅecž dla Zawožeṅa južnoho Nėmczowſtwa napžecžo Bramborſkomu
Kralej). Ruſſénſki Kheižor chcze tam tež pžincž.

Wot Jelatžitža tež zaſé nėžto nowo ſwóſchimó: Bem chczéſche ſo z
Perczelom zjenoſcžicž, ha zjenoſcženej chczéſchtaj potém Jelatžicža
napadnécž ha pžedobócž. Tón pak jej Zjenoſcžeṅo ẇedžeſche zadžėwacž ha
ṅeboji ſo. Cžežke Mėſto pak Serbjo pžeczé zmėja.

Z Frankfurta. Arczé-Wóiwoda Jan jo hako Zaſtoinik nėmſkoho czentralſkoho
Mócznarſtwa jara ṙane khwalbne Pžipiſmo na Generola Peukera, Ẇedžecžera
nėmſkoho czentr. Wóiſka w Badénſkeje wotpóſwaw, wo kotrémž jomu ha
ſwojim Wojakam, kotziž ſu w Zjenoſcžeṅu bramb. Wóiſkom pod Ẇedžeṅom
Préncza Bramborſkeje ſtraſchné Zbėžk pžewinéli Džak praẇi. Wón ſo ẇeſeli
na jich Khrobwoſcži, Swėṙe ha woſobṅe na jich Pžezjednoſcži ha
Bratrowſtẇe ƀez ſobu; wupraji pak pódla tež ſwoju Zrudobu zo ſu nėmſke
Bróṅe dérbeli tṙebane bócž napžecžo Nėmczam — ha ma tu Nadžiju, zo
wėſcži ženi ẇaczé taike Ṅezbožo naſch wótczné Kraj domapótacž ṅebudže,
zo bó nėmſka Jednota, Prawo ha Zakoṅ pžichodṅe mėrṅe kcžėw. (Haj, daj to
Bóh!)

Ze Schleſwik-Holſtein. Ḃez bramborſkim ha danſkim Kralom jo nakwilné Mėr
ztžiṅené ha Pžihotuwaṅa k pžichodnomu Mėrej ſo ſtanu.

<pb n="131"/>

Zwote Zorṅatka.

Zezbėrane z Piſmow ſẇ. Wótczow.

„Na Skawu ja poſtaju Czérkej moju.“ O Džiwé! — Kṅez Czérkẇe wiſé na
Kžižu, joho Wutžowniczé w Jaſtwach leiža; Czérkej joho pak roſcže, ſẇate
Evangelium ſo Džeṅ wote Dṅa rozſchėruje, ha žtoz̀ ſo pžihotuwa na joho
Zkažeṅo, pozpėchwaſche joho Rozſchėṙeṅo ha Zroſcžeṅo.

Sẇaté Chriſoſtomus.

To jo Samotnoſcž naſcheje Czérkẇe, zo kcžėje déž jo pžezcžihana, ha
rozcže, déž jo potwocžena, — zo pžiƀera, déž jo zadſpėta ha dobówa, déž
jo raṅena. Sẇaté Hilar.

Czérkej jo jentžka naſcha Macžer: wona nas rodži, ze ſwojim Mlokom žiwi,
ze ſwojim Duchom wobžiẇa; wona jo ṅeraṅena Mandželſka Kréſtuſowa, wona
jo za Boha nas wukhowawa, wona pžidžėluje Džėtžatka, kotrež jo pwodžiwa
k Kraleſtwej božomu.

Sẇaté Cziprian.

Czérkej jo hako Lilija ƀez Czernimi, ze Zwomi ha z Dobrémi naṁeſchana.

Sẇate Hawžten.

Baſnitżki wot wodnéch Mużi.

(Daleẇedżeṅo.)

Każ wó Cżwojekojo, ſmó też mo na ẇele Waſchṅow jara móczni, tola pak
jenoż Stwoṙeṅa jenoho Ducha, kotréż jo nam Ṁezé naſchoho Skutkwaṅa,
Mėſta k Bódlenu poſtajiw, kotromuż dérbimó poſwuchacż, ha déż kiwa,
tutón waſch Swėt wopuſchcżicż. Tak huſto hatż Ṅeẇedro bije, jedén wot
nas ſo miṅe. Bwóſk joho porazé. Tak jo wulke Rimaṅo ṅedawno też mojoho
Swaka zabiwo. Dokelż pak na tebi tak dobroho Pżecżela namkaw ſém,
móżeſch ſebi móſlicż, kak ṅeradé ha zrudné ſo na to dopomṅu, zo dérbu
cże traż ſkoro zhubicż. Dokelż telej Moṙeṅo mojoho Ludu ṅebudże
pżeſtacż, dóiž żadén wot nas ẇacz na Swėcże ṅebudże!““ — Żto jo ſo potém
dale ſtawo, ṅemóżach zhónicż.

W druhim Kucżiku, w Ṁertnecz Wopuſchi, bė nėdé wodné Muż, kiż huſto do
Kulowa po Ṁaſo pżindże, ha je za Karpó ha wſchelake Rébó mėṅeſche. Wokow
Sẇatkow pżindże k ſwojomu Rėznikej ha żada ſebi Kruch ſwiṅaczoho. Rėznik
ſo praſcha, kak ẇele; hatż tamón z Porſtom pokaza, wotrubné jomu
ſchibawé Muż Stawtżk Porſta. Hale wón to droho zapwacżi. Zazwoƀené wodné
Muż ſo zbėhné, pżimné Rėznika ha tżiſné joho do Wużitżki, dżeż ſo tamón
zdobom zatepi, hatż ruṅe bė to jenoż Kuſk Wodżitżki z nandżenoho
Deſchcżika. Wot toho Tżaſa ſebi wodne Muz̀e ẇacz tak khrobẇe do Mėſta
ṅewėṙachu, dokelż wſchiczé Mėſchcżeṅo bėchu jim ſwojoho Rėznika dla jara
zagramili.

Tſecże Borwo bė pola Brėżkowſkoho Hata. Jowlej nėdé jedén Brėżkowſki
Khėżkaṙ, z Ṁenom Nazdalak zrudṅe ſwoje Pólko wobkhodżwaſche, ſebi Wowu
wamawſchi, kak mow hatż k Żṅam z Khlėbom doſahnécż. Boże Daré dṙe tak
ṙane ſtejachu, zo ſo kóżdoho Wutroba zẇeſeli, Żita ſo żowcżachu; hale
hiżcżen bė Mėſacz hatż k Żṅam, mawo Peṅes w Móſchṅe ha boże Żito drohe,
dokelž ſo zandżene Lėto radżiwo ṅeƀe. Z dobom ſo pżiwda k ṅomu Muż,
ſchamawé ha doſcż rozné, ha praſcheſche ſo, tżoho dla jo tamón tak
zrudniwé. Bohi Khėžkaṙ dṙe ſo taikoho Kwaſaṙa ſtróżi, poſkorżi pak jomu
tola ſwoju Nuzu, ha ṙekné, zo bó po Żṅach poſchcżene Żito radė ha z
dżakownej Wutrobu zaſ’ daw. „Wėſch té żto“ — wotmoji ſchamawé Mużik —
„ja cz̀i żtėri Kórczé Żita poſchcżu, ſém dṙe wodné Muż jowle z Hubiné,
hale toho ſo ṅeboj. Dżencz Ẇetżor na Smėrkach pżincż na Hat k
Spuſchcżadwam, tam budża żtėri Kórczé dobreje Mėré, te ſebi wzmi. Ale za
to dérbiſch mi jutſe Popowdṅu dwaj Puntaj Kofeja, Czokora, ha wulkich
Rózénkow pżiṅeſcż. Sé z tém zpokojom?“ Bohi Kheżkaṙ bė ẇeſowé, zo budże
jomu tak deṙe zpomhane; téch Wėczow dla ṅeƀe ſtaraſcżiwé <pb
n="132"/>Ẇetżor ſebi Żito na Kaṙe dom zwozé ha hatżruṅe bė ſélné Muż, bė
tola, hatż dwóiczé po ṅe pobó, tak mutżné, zo tżujeſche, zo joho wodné
Muż na Mėṙe zhebaw ṅejo. Hatż pżichodné Dżeṅ wokow ṗecżich Nazdalak
kwataſche, ſwoje Winwatoſcże doṗelnicż, lei, dha potża ſo bwóſkacż ha
hrimacż, zo Wólſche pżi Rėczé ha pżi Hacże ſchwórtżachu ha ſtare Dubó
traſchṅe ſchuṁachu. Bliże k Zpuſchcżadwam pżindże, hóṙe bėſche. Z dobom
zabwóſka ha zarima ſo tak, zo bė zlė. Tola dóṅdże wón hatż k Tžeſakej,
dżeiż wodnoho Muża namkacż ſo nadżijeſche. Hatż pak joho ṅewidżiwſchi do
Wodé kowoko zladwaſche, wulada pżi ſtarém Peṅku — tam bė naihubſcho —
kraẇacze Pluſkerki ſo ẇercżecż ha wuſwóſcha telej Swowa: „Dżi dom:
kotrohoż pótaſch, toho jo Bwóſk zarazém.“

Hiżon dawne Tżaſé pżindże nėdé Muż, Ṁedẇedża, kiż móżeſche reiwacż, po
Kraju pokazawſchi, na Ẇetżor do Kózlikecz Móna, ha woſta tam pżez Nócz,
dokelż Móṅk bė joho ſtaré Znaté. Zwėṙo bė do Towkarṅe zankṅene. Na Raṅo
pżilėze wodné Muż, kiż bė, każ hiżon zpomṅene, wo wulkim Kużole, do
Towkarṅe, zaklepa Woheṅ ha chczéſche ſebi Snėdaṅo zwaricż; toho dla bė
ſebi brodatoho Karpa ha nėżto praẇe ſchwarnéch Schtukow ſobupżiṅes.
Ṁedẇedża Swėtwo wubudżi; cżipne Swėṙo, hatżruniż ſebi woprėdka
ṅewėreſche, pżilėze tola po Khwili k Woheṅej, dżeż wodné Muż w lanowém
Kotole zpróczniẇe z jahwowoj Mėſchawku ſwoje Snėdaṅo mėſcheſche ha
wobrocżeſche. Hatż bė doſcż waṙene ha prażene, wucżeże wodné Muż Karpa
ha potża joho kuſacż. Ṁedwecż tuto widżiwſchi, tékné też Pazoré do
Kotowa ha wucżahné ſebi Schtuku. Nėtk haklej wodné Muż joho wulada,
pozbėhné Mėſchawku ha ṙekné: „Kacz, abó cżi dam Placz!“

Zakomdżene.

Lėtza Sẇatki, déż ja w Pėſkeczé Reju ṙeiwach, zubich mój zwoté
Ṗerſchcz̀eṅ, ſlubju toho dla k Dżakej tomſamomu, kiż mi jón zaſ’ pżepoda,
cżerẇené Zwoté.

Pėter Delanſki, Schewcz.

Naẇeſchtk.

Woſobnu Kwalbu zaſwużitaj Muleraj Schierak z Neuhofa ha Rétżeṙa z
Wotrowa pżez to, zo wo wot ṅeju bėlenéch Iſtwach też ṙane Kanté
ſerbſkich Barbow tżiṅitaj.

Jedén, kiż taike Spėchuwaṅo tżeſcżuẇe.

Stawó ökonomſkoho Towarſtwa za Khróſtżanſku ha Wujezdżanſku Woſadu
pżeproſchu z tutém k Zhromadżizṅe, kiż budże jutſe 22. Jul. Popowdṅu
żtėṙoch w Leiṅe wotdżerżana.

Wieſand, Pżedſéda.

Też zmėje Sṙedu, hako 25. Julija Popowdṅu żtėṙoch ſmėtżketżanſke
ökonomſke Towarſtwo Zhromadżiznu w Kuṗeli.

Wieſand, Pżedſéda.

Nėtklej ſo zaſé Tżas pżibliżuẇe, dżeiż ſchamawo Muchi burſkich Ludżi
jara pżezcżėhaja, wſchė Hoṅtżki, Schklitżki cżipṅe pżepótaja, ha po
cżeżkim Dżėle hiżcżen jenomu kuſk mėrnoho Wotpotżinka ṅepopżeja. Ja
chczu wam praẇicż, kak móżecże z lochkej Próczu, be wſchoho Wudawaṅa
wſchė zkónczwacż: Wó znajecże te rozne wulke tżorne Zorṅatka, kiż w
waſchim Żicże ṅeradé widz̀icże. Wozcže ſebi nėkotre, roztowcžcže je na
Próch, ſépcže tón do Schklitžki, lincže nėžto tžopwoho Mloka, kaikež wot
Kruwu pžindže, hoṙe, ha ſtaicže to do Iſtwu; po krótkim budža ſo tam
Muchi zhromadžecž, jėſcž ha Kóncz wzacž.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rȯżka 2 tol. 2 1/2 nſl. też 1 tol. 27 1/2 nſl.

Pſcheṅza 5 = 7 1/2 = — 4 = 20 =

Jecžmeń 1 = 22 1/2 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 12 1/2 = — 1 = 7 1/2 =

Kana Butré 10 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

30. Tżiſwo. 28. Dżeṅ Julija. 1849.

Z Wuherſkeje. Hatż runiž khejžorſke Nowiné wele wot dobótéch Bitwow
rakuſkoho ha ruſowſkoho Wójſka poẇedachu, ha zo Rebellojo pżed nimi
cżėkaja, zo ſu jich tam ha tam zahnali, dha ſo tola wo najnowſchim Tżaſu
potżina pokazowacż, zo ſu to tżiſte Vżė. Z Wuherſkim Wójſkom, kaž
wſchitko pokaza, lėṗe ſtoji, hatż hdé predé. Wam jo znate, zo južne
Wójſko Wuheṙam wobaraſche pżez Rėku Téſu pżeſtupicż. Woſebe bė tež
ſerbſki General Knicżanin pola Titela wulke ha ſélne Naſépó natwaricż
daw, ha tež Jelatżicż hotowaſche ſo ſélṅe k Bitẇe. Wón deṙe wedżeſche,
zo budża Madżarojo tudé krutu Bitwu zapotżecż, ha ſebi na wſchė móžne
Waſchṅo Pżeſtupeṅo pżez poṁenowanu Rėku dobȯcż pótacż. To ſo tež ſta,
hale naſch khrobwó Swoẇan ṅemóžeſche jim dowobaracż, dokelż mėjeſche
jenož 8000 Wojakow, ha Ṅepżecżel, kaž ſo praji 40,000. Hatż runiž Ban
Jelatżicż ſwojomu Wójſku z najwetſchej Wutrobitoſcżu ha Khrobwoſcżu do
Prėdka dżėſche, dha wuherſki Generola Bem tola Rėku Téſu pola ſtareho
Bacżeja pżeſtupi. Jelatżicż zhubi khėtro wele Wójſka ha dérbeſche ſo do
tak ṁenowanéch romſkich Naſépow pola Verbaſcha wrócżicż zo bé Dunaj ha
Sirmiju zakitaw ha Ṅepżecżelej wobaraw, ſo z Twerdżiznu Peterwardein
zjenocżicž. Kroatojo jara ſwaṙa, ha maja tež Winu k tomu, zo ſu Rakuſczé
jich Bana z tak mawém Wójſkom wo tak ſtraſchném Mėſcże be wſcheje
Pomoczé woſtajili, ha zo ſo ſkoro zda, kaž bóchu tute Wójſko chczéli
Ṅepżecżelej do Rukow podacż. Dale poẇeda ſo, zo jo Jelatżicż Madżarow
pola Hegyeſa nadpanécż chczéw. Tute ſkradżne Wotpohladaṅo jo pak jedén
ſerbſki Wóſchi z Ṁenom Georgiewicż z Luboſcżu k Dżowczé madżarſkoho
Majora Lepirſa Ṅepżecżelej pżeradżiw, tak zo jo Jelatżicż pżez to wele
Ludżi zhubiw, ha ſo hatż do Ruma wrócżicż dérbjaw. Twerdżizna
Peterwardein, kotruż bė Jelatżicż predé woblehnéw, ha jara do Wuſkoſcże
pżiwed, jo, kaž ſo poẇeda woſwobodżena, ha wot Madżarow z nowém Wójſkom
napelṅena. Wot Orſowa pžindże, kaž rėka, 10,000 Ruſow Jelatżicżej na
Pomocz.

Druhe Ṅezbożo Khejžorſkich jo, zo jo ſo Twerdżizna Arad Madżaram
podcżiſnécż dérbjawa, dokelž Wojaczé wo ṅej žanu Czérobu ẇaczé
ṅemėjachu, ha hiżom 40 Koni zjėdli bėchu.

Tež Ruſam ſo deṙe ſchwo ṅejo. Bem jo jich wo Sedmihródſkej tak zbiw, zo
ſu pżez turkowſke Ṁezé cżėkacż dérbeli. Pola Forgaſa menujczé bėſche
ſurowa Bitwa, kotraż 36 Hodżinow (Żtundow) trajeſche, ha bó ruſowſki
Generola Lüders wot Bema do czéwa zbité.

Turkowſki Khejžor pak jo Ruſam prajicż daw, zo budże, joli zaſé pżez
joho Ṁezé pżeſtuṗa, jim Bróṅe wotewzacż. Bemowa Poẇeſcż wot 26. Junija
praji: „Dżenſa ſém Mėſto Biſtricz be wſcheje Bitwó wzaw. Ṅepżecžel
twochuje. Jutſe pocżahnu dale za nim, ha nadżiju ſo joho pżez
ſedmihródſke Ṁezé wuhnacż.“ Bem.

Wot 27. Junja piſa Bem: Ja ſém Ruſow pżewinéw ha namakam ſo wo
Rackendorfe. Sédom Hodżinow dowho jo moje kṅežṅacze (mwode) Wójſko
nepżecżelſku Gavalleriju pżimawo ha ju zahnawo. Ja ſém hatż do
Salindorfa doprėdka cżahnéw. Bem.

Wot 2. Jula: Ja ſém Ṅepżecżela pola Borgo czéle wobzanknéw. Bem.

Żtoż wetżorne Bitwiżcżo naſtupa dha jo tež <pb n="134"/>Bitwa pola
Waitzena za Madżarow deṙe wupanéwa, każ to ſamo ruſowſke Poẇeſcże
wobſwėdſuja. Görgey jo pola Komorna Liniju ruſowſkoho Wójſka pżewamaw,
Haynaua zbiw, ha póta ſo nėtk z Dembinſkim zjednocżicż. Bez tém pak jo
Dembinſki Pażkewicża khėtro zpraſkaw. Z czéwa pak ſo pokaże, zo wot toho
Tżaſa hatż jo Dembinſki na Görgeyowe Mėſto ſtupiw ha najwóſche Komando
na ſo wzaw, wſchitko za Madżarow lėpe dżo. Hatż runiž jo Görgey dobry
Wojak, dha tola wo wójnſkich Wėdomnoſcżach z Dembinſkim ſo mėricż
ṅemóże.

Pólſka. Kak wo Warſchawe wot nėtſiſchich Wobſtejeṅow Ruſowſkeje móſla,
to dopokaže ſcżėhowaczé Liſt z Warſchawé wot 10. Julija. Warſchawa ſo
dżiwa na czarowej Zrudnoſcżi. Joho Wokolnoſcż praſcha ſo, tżoho dla jo
jich Kṅez tak zamóſlené, ha to pżeczo bóle ha bóle, tak zo joho nitżo
ẇaczé zaweſelicż nezamóže? Ewropa ſo praſcha, tżohodla wón jedén
Regiment po druhim pżecżiwo Madżaram ſcżele, ha ßamo te nadobne Gardé do
Wójné ha do Bitwé dérbja? Hudaṅa ſu wſchelake. Nėchtón praji zo ſu
Khoroſcże ha ſmertne Podawki wo joho Swójbe joho pokhilili, druzé widża
zaſé dale ha meṅa, zo Swawa Khejžora ha rujowſkoho Kraja na Ratżkach
ſtoji. Ale Pżėracżo Generola Lüderſa ṅebė tola tak wulke, zo bóchu
tohodla wſchitke wójnſke Moczé k Dunaju powowane bócż dérbeli. Tehlej
Zamóſleṅo, ha tehlej žawoſne Bróṅeṅa ha wójnſke Pżihotowaṅa maja nėkajku
hwubſchu Winu. Czar ha czéwa Nuſowſka wė, zo wot wuherſkeje Wójné
Pżichod Ruſowſkeje kaž Nakuſkeje wotwiſuje, ha to jo tón Tżėrw kotréż na
Wutrobe Czara žėre. Tohodla powowa wón ſwoje Wójſka wot Newé ha wot
Kawkaza.

Dobódżeli Rakuſka dha jo mwodé Khejžor na wſchón Tżas ruſowſkej Moczé
podcżiſnené, ha to žtož jo Ruſowſka wot wele Lėt ſem chczéwa, jo ſo
dopelniwo: Ewropa jo jeje! Dobódża pak Wuheṙo, hda dérbi ſo Ruſowſka, zo
bó dale wobſtawa, Panſlawiſmej do Rukow dacż, a ze wſchej Moczu ſo na
Turkowſku walicż, zo bȯ tam nowó Kraj dobówa ha ſwoje neludne Krajiné ha
ſwoju wuprózṅenu Pokwadniczu znowa napelniwa. Hdé bó pak ſo ſtawo, zo bó
ſo tež Pólſka pozbėhnéwa, ha Turkowſka pżez to zaſé ẇaczé Moczé dobówa,
dha bu Ruſowſka ſo do Hromadé ſépnéwa.

Nowiné ♣Dziennik Polski♠ pżineſu Poẇeſcże, kotreż nam wobſwėdſja, zo ſo
Ruſam deṙe ṅeṅdże; Pażkewicż jo, każ jo jedén ruſowſki Wóſchi prajiw, po
pżėhratej Bitwe Kuriera na Khejžora póſwaw, ha joho wo Dowolnoſcż
proſécż daw, zo bó ſwoje Wójſko z nutſkomneje Wuherſkeje zaſo won
zcżahnécż ſmėw, dokelż cżim hwubſcho nuts pżindz̀e cżim hubenſcho ſo jom
dże. Wuheṙo wſchitko ſobu wozmu, ha beru jim zadé Magaziné ha Proviant,
tżohoždla Hwód ha Cżėkaṅo joho Tżródé jara pomenſcha. Pażkewicż
wottżakuje nėtk dalſche Rozkazé Czara, ha ṅecha dale do Prėdka cżahnécż.
Khejžor jo ſo pżi tutej Poweſzi tak rozhnėwaw, zo jo tón Stólcžk na
kotrémż bė ruṅe ſejdżaw, rozwamaw, ha Poſowa z Duṙemi won wuhnaw.

Jandżelſke Nowiné piſaja wot wuherſkej Wójné tak: Bóchu-li Wuheṙo wo
tutej Wójṅe podleželi, ha wſchitczé cżi kiž materialnu ha duchownu Mócz
wo Kraju maja, zahubeni habo do Wukraja zahnacżi bóli, žto potom
woſtane? Wuherſka, hako howa Provinczija Rakuſkeje ṅemóže žanu Pwacżiznu
za tuſamu mėcż. Tón Kraj bó dṙe woſtaw, hale Lud ha Peṅezé bóchu ſo
zhubili. Mėſta bóchu wo Popewe leželi, Brohi Rėkow roztorhane,
Železniczé ſ kónczowane, Stadwa rozperſchene ha zanitżene bóli, Hwód ha
Mór bóżtaj ſwoje Knejſtwo wo téch ṅeludnéch Krajinach mėwoj. Wuherſka ha
Rakuſka bóſchtej Ruſowſkej Provinczé bówoj; toſamo bó na Turkowſku
tżakawo, ha to hiſchcżen wo tejſamej Wójṅe. To pak ṅebó hiſchcżen wſcho
bówo — my bóchmo tež powſchitkomne wuherſke Wucżahowaṅo k wetżornej
Ewrope dotżakali. Wſchitczé cżi, kiž ṅebóchu pżez Wójnu ha Mór ſwoje
Żiweṅo pżiſadżili, bóchu pżed Ruſowſkim Prutom cżėkali, a cżihlej Wuheṙo
bóchu wo Wukra<pb n="135"/>ju toſamo bóli, žtož nėtko pólſczé
Wucżahowaṙo ſu. To wulke demokratiſke Hibaṅo wo wetżornej Ewrope bó pżez
nich wulku Mócz pżidobówo, ha ṅebó tohodla wetżorném Wėrcham nitżo
ſpomhane bówo. Ka — zo ſnadż pak Turkowſka ze ſwojoho Zaſlepeṅa wotutżi
ha tżaſa doſcż ſpóznaje, zo jeje ſamſné Wužik ſebi krute Podperaṅo
Madżarow žada.

Z najwóſchim Ẇedżeṙom khejžorſkoho Wójſka, Generolom Haynauom ſu wo Wiṅe
ruṅe tak ṅeſpojni, kaž z joho dwėmaj Predomnikomaj, Windiſchgrätzom ha
Weldenom, ha rėka tohodla zo budże tež wotſadżené. Na joho Mėſto ma
Generola Heß ſtupicż, kotréż jo ſo wo Italſkej pod Radeczkim za dobroho
Generola wopokaſaw. Ludżi zabijecż, ha Mėſta roztſelecż ſu wſchitzé tſjo
jara deṙe rozemili, ha tež ſeƀe ſamoho khwalicż deṙe móža, wulku
Mudroſcż wo Wojnuwedżeṅu pak žadén ṅejo dopokazaw.

Z ruſowſkoho Wójſka, zrudne Poẇeſcże pżindu. Hwód, Khoroſcż, Smercż ha
Cżėkaṅo Wójſko Dżeṅ wote Dṅa pomeṅſchuja, ha kaž rėka, dérbi tohodla
zaſo druhe Wójſko 150,000 Muži ſélne na Pomocz pżicżahnécż.

Schwicza. Kaž ſmó hižom wo poſlednej Jutnitżczé tżitali, jo ſo czéwo
badenſke Wójſko do Schwiczé zcżahnéwo, zo bó wo tutém ſwobodném Kraju
Hozpodu ha Zakit namakawo. Hale „ſwobodna Schwicza“ jo ſo wot
Bramborſkich do Stracha zahnacż dawa, ha najwóſchich Wodżeṙow badenſkeje
Wójné z Kraja wupokazawa. Bez Wupokazanémi namakaju ſo: Mieroſławſki,
Sigl, Doll, Merſy, Blenker, Willig, Metternich, Zitz, Brentano, Struve,
Gögg, Werner, Fickler. Wſchitko, žtož jo wo Kraju ſwobodne ſmóſlene,
hnėwa ſo na tutej Wukazni, kotraž, kaž praja, czéwó Kraj wo ṅetżeſcżi.
Badenſkich jo wo Schwiczé 9000.

Badenſka. Twerdżizna Raſtatt jo ſo podawa. Cżi nutszankneni Wojaczé
bėchu ṁenujczé nėkotréch Wóſchich wupóſwali, zo bóchu nazhonili, kak z
tém druhim Wójſkom ſtoji. Cżi Wóſchi ſu ſo z tej Poẇeſcżu do Twerdżizné
wrócżili zo jo wſchitko rozperſchene, ha zo tohodla na zwonkomnu Pomocz
tżakacż ṅetrebaju. Na to bó Twerdżizna pżepodata ha z tém badenſka Wójna
do czéwa zkóntżena.

Bramborſczé ſu wo Kraju Kṅežeṙo, ha zadżerža ſo, kaž bóchu domach bóli.
Kaž bramborſki Kral piſka, tak nėtk wſitczé nėmſczé Wėrchowe rejwaju.

Sachſénſka: Kral jo kralowſkoho Préncza Alberta, kiž jo z Wójné dom
pżicżahnéw, k Majorej ztżiniw.

Kralowa jo bramborſkom Regimentej „Alexander“ ṙanu Khoroj dariwa, ha zda
ſo potajkim zo jo te ſtare Ṅepżecżelſtwo ƀez tutémaj dwėmaj Krajomaj ſo
na jene dobo do najwetſchoho Pżecżelſtwa pżewobrocżiwo. Tak ſo Tżaſé
meṅa, tak tón naſch Swėt bejżi!

Schleſwik-Holſtein. Bramborſki Kral jo z Danſkimi Pżimėr
(Waffenſtillſtand) ztżiniw a to na ſwoju ſamſnu Ruku. Holſteinſczé pak
praja: Hejzo budża nas naſchi nėmſczé Bratſja wopużcżicż, dha budżemó
naſchu Wójnu ſami weſcż.

Bajerſka ſo pżeczo bóle ha bóle wot Bramborſkeje dżėli, ha ma z Rakuſkej
ſwoje potajne Zjenocżeṅſtwa ha Wotpohladaṅa, ha zda ſo potajkim
woprawdże, zo budże nėmſki Kraj do dwej Kruchow rozpadnécż, jedén
pownóczné wobſtejaczé z Bramborſkeje, Hanoverſkeje, Sachſonſkeje ha
druhich menſchich Krajow, druhi južné (pżipowṅſchi) kotréż bó pod
Nawodżowaṅom Rakuſkeje Bajerſku, Würtemberg ha žtož kowo wokowo
wobpżimnéw.

Italſka. Cardinal Antonelli jo na wſchitke katholſke Mócznarſtwa
Pżipiſmo póſwaw, wo kotrémž žada, zo bó ſo Bamužej wot nich Wėſtoſcż
podawa, zo chczedża joho wo ſwojej ſwėtnej Moczé zakitacż.

Venedig. Rakuſke Wójſko ṅemóże hiſchcżen pżeczé tute Mėſto pżedobocż.
Woni ſu bombardėrowacż pżeſtali, ha chczedża nėtk pżez krute Woblejžeṅo
ha Hwód Mėſto podcżiſnécż.

<pb n="136"/>

Baſnitżki wot wȯdnéch Mużi.

(Daleẇedżeṅo.)

To pak joho newotehna; wón ſebi hiſchcżen jenu Rébu wucżeże. Zas jomu
tamón na te ſamo Waſchṅo hrożeſche, hale podarmo; dokelż lėdom bė
Medżwedż Żtuku póžeriw, zbėhné hižom zaſé Pazoré. Hale nėtk wódné Muž
joho z Wopatku krucże ſuné. Tola bohi! lėdom joh klepné, wopżimné joho
rozhnėwane Zwėṙo tak krucże, zo wón z Boloſcżu zakżitża, ha tak dowho
wowaſche, doniž Móṅk ha joho Hóſcż to wuſwóſcheſchtaj ha Medżwedża
wotehnaſchtaj. Wódné Muž pak khwatajczé do Wodé zlėze. Móṅk bė hižom na
wſcho to zabów, hatż pżichodne Lėto na ſẇ. M. ruṅe Món ſtejeſche. Na
jenedobo ſwóſcheſche wowacż: „Lubó Móṅko, maſch hiżcżen tu hroznu
Kótżku? ha wuhlada ƀez Radami wódnoho Mužika. Na to jomu wotmoji: To ſo
wė, ha mam hiſchcżen żtéri Mwode wot ṅeje, kotrež ſu dwójczé tak zwo,
kaž ta ſtara. „Tak bódż božeṁe! dżeſche wódné Mużik, miné ſo, ha ṅebó
żeni ẇacz w Móṅe widżané. — — —

(Pżichodṅe dale.)

♣Zrudoba.♠

♣Što tež te róžje we zahrodźje♠

♣Wšitkje woblědnjeja?♠

♣Što tež tym fivonkam módrym je,♠

♣Zo tak ćišje kćeja?♠

♣Što tež we wysokich mróčelach♠

♣Škowrončk zrudnje spěwa?♠

♣Žadna mi kwětka we dolinach♠

♣Wjacy njezakćěwa?♠

♣Što tež te słónčko na njebjesach♠

♣Jasne wóčko khowa?♠

♣Kóžda haj trawička na łukach♠

♣Khila so do rowa?♠

♣Što tež ta moja mi wutroba♠

♣Stajnje zapłakuje?♠

♣Što tež ta luba mje lubčička♠

♣Wjacy njelubuje? M.♠

Predé hatż nowó Tżas naſtupi, poſcżele wón pżeczo nėkotréch mudréch ha
wuſtojnéch Mużow do Prėdka, zo bóchu jomu Mėſto wobſtarali, ha wſchitko
pżihotowali. Hdé bóchu Ludżo na tajkich Poſowow kedżbowali, bó ſo wele
Ṅezboža wotwobrocżiwo. Hale mėſto toho ṁenuja jich Zbėžkaṙow,
Zawedżeṙow, Mucżeṙow, ha toho ruṅa. Tżas pak, ṅeſtarawſchi ſo wo te
Bladé, pżicżehṅe, ha dokelž nitżo zaṙadowane ṅenamaka, zahnėzdżi ſo,
hdżeż ſo jomu ſpodoba, ha bėre ha kazé, ẇaczé hatż treba ha dobre jo.

Wozjeẇeṅo.

Dokelž ſo z pżichodnej Sobotu tzi Mėſaczé minéwo ſu, ha potaikim 1/4
lėtne Pwacżeṅo za Jutnitżku ſo pżibliżiwo jo: budża moji lubi
Woteƀerniczé proſcheni, k pżichodnej Sobocże 6 nſl. 6 np. pola ṁe
wotwożicż, ha cżi kiż hiżcżen wot pṙedawſchich Tżaſow zapwacżili nejſu,
chczéli to wſcho nadobo wobſtaracż.

Piwarcz,

Wutżer wo Wotroẇe.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rȯżka 2 tol. 2 1/2 nſl. też 1 tol. 27 1/2 nſl

Pżeṅcza 5 = 7 1/2 = — 4 = 20 =

Jecžmeń 1 = 22 1/2 = — 1 = 20 =

Wȯws 1 = 12 1/2 = — 1 = 7 1/2 =

Rȯch 2 = 20 = — 2 = 15 =

Jahwȯ 5 = 15 = — 5 = 10 =

Heduſchka 3 = 10 = — 3 = 2 1/2 =

Khana Butré 10 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

31. Tżiſwo. 4. Dżeṅ Awguſta. 1849.

Żto praẇi kżeſcżijanſka Wėra k ṅemėrném Podawkam nowiſchoho Tżaſa?

Na to zpominacż jo wėſcżi trėbne wo Tżaſach, każ nėtuſche ſu, ſo bó
naſcha Wėra, tón „Stowp wſcheje Wėrnoſcże“ nas ẇedwa też wo tutém
Naſtupaṅu, ha mó ṅekabwali anicz na Liwiczu anicz na Prawiczu, hale wo
wſchėm zwotu ſṙeidżnu Stronu ſchli ha k zbóżnomu Kónczej pżiſchli.

Kżeſcżijanſtwo ſo za żane ſwėtne Kṅeżerſtwo ṅewupraẇi, pak też napżecżo
żanomu ṅewuſtupẇe. Wone ſo kóżdomu, ṅech jo kajkeż chcze, podcżiſṅe, —
kóżdomu praẇe poſtajenomu Tżeſcż ha Poſwuſchnoſcż wo wſchėch ſwėtnéch
Należnoſcżach wopokaże. Kżeſcżijanſka Czérkej jo pżeſwėtzena, zo jeje
Kcżėw ha Nadobwaṅo wot toho ṅewotwiſẇe, kaike jo Kṅeżerſtwo wo Kraju
poſtajene — hale zo móże wona, ta katholſka, to rėka: pżezczéwna
(allgemeine) każ wo wſchėch Krajach, pod horczém jużném Swónczom, każ na
pownóczném Lodże — tak też pod wſchėch Kṅeiſtwach, ha bórṅe pohanſkich
wobſtacż ha Cżwojekow za Ṅeƀes wotcżahnécż; z jeném: ſwoje Wotpoladaṅo
dóſcżahnécż. Żeni ſo też wėrne Kżeſcżijanſtwo za wėſte Waſchṅo ſwėtnoho
Kṅeżerſtwa wupraẇiwo ṅejo. Té móżeſch te czéwo ſẇ. Piſmo ha druhe Kużowé
kżeſcż. Wėré pżepótacż ha ṅebudżeſch żane Dopokazmo namakacż, zo bó wone
Monarchiju habó Demokratziju — Ariſtokratziju habó Republiku
prėdkcżahnéwo. Wſchėm Kṅeżerſtwam chcze Kżeſcżijanſtwo ze ſwojimi
zpomożnémi Wutżbami ſwużicż, wſchė pżez ſwoje wo cżwojecżich Wutrobach
wubudżacze póczcziwo Smóſleṅo ha Skutkwaṅo zṙadowacż, zo bó Lud, pod
kotrémż żkuliż Kṅeżerſtwom wón ſtóji, ſwoje tżaſne ha wėtżne Wozbożeṅo
dóſcżahnéw. Wſchėm Wėrcham ha Kṅeiſtwam pak, ṅech ſu herbſke, ṅech ſu
wuzwolene, pżikaże Kżeſcżijanſtwo: „zo bóchu Swużowniczé bożi bóli za
wſcho dobre — Zaſtoinſtwa bożoho Nėwa pak tém, kiż zwo tżiṅa.“ (Romſkim
13, 4.) Wſchėm Podanam pak porutżi wone Podwolnoſcż ha Poſwuſchnoſcż.
(1. ſẇ. Pėtra 2, 13—18.) Kak dha pak ſo tón Ṅemėr nėtuſchoho Tżaſa ha
też tón wo naſchim wótczném Kraju, ta zjawna wotpoladana Ṅepoſwuſchnoſcż
z tém pżeṅeſe? Ha to napżecżo naſchomu Kralej, kotréż jo ſo nimale
wſchėch ſwojich tżaſnéch Kubwow k Lėpſchomu ſwojoho Luda wotṙek, — kiż
jo za wſchė zprawne ha móżne Żadaṅa ſwojoho Luda podwolne Wucho mėw, ha
nam jenu Swobodu dariw, każ k Pżikwadej wo Franczowſkeje pod Republiczé
hako najſwobodniſchim Kṅeżerſtwu ṅenamakamó! — Móże jedén tém, kiż bėchu
na tém Wina, khwalbne Ṁeno pżipowożicż? — téch, kiż za to dżėwachu, po
Kraju woko Lud k taikim narétżecż ſo na wſchė Waſchṅo próczwachu, zancż
mėcż? Ha déż jo taike Zakhadżeṅo napżecżo praẇe poſtajenej Wóſchnoſcżi
ha wobſtejaczomu Zakonej, każ je mó ſwóſcheli ha widżeli ſmó, zjawna
Ṅeprawda, ṅeiſu cżi, kiż Lud k tomu narétżwachu, jón k Ṅeprawdże
zaẇedli? — ha zpominamó na Pwodé, kiż za czéwu Kraj z toho zcżėhuwachu,
— na Żkodu pżez Poẇetżeṅo Dawkow, kiż budża Lud dowho cżiżcżecż, ṅejo to
też w druhim Naſtupaṅu Zaẇedżeṅo do tżaſneje Żkodé ha Ṅezboża? — Tola
pak, Bratzja, jich Skutki jenoj chczemó hanicż, jich ſamóch wobżarwacż.
— Kóżdé budże tżeſcż<pb n="138"/>wacż ha khwalicż mudréch, wuſtoinéch,
naẇedżitéch, zprawnéch Mużow, kiż Kraja ha Ludu wėrne Zbożo ſwėrṅe ha na
prawém Pucżu pótaja — Jutnitżka jo jim Tżeſcżi ṙané Spėw pżiṅeſwa:
„ſerbſkim Wótcżinczam“ w 6. Tżiſẇe 1848; haj tżeſcżwacż ha khwalicż
dérbi kóżdé taike khwalbne Próczwaṅa, dokelż Kżeſcżijanſtwo to też za
dobre zpóznaje:

Kżeſcżijanſtwo żanomu Ludej Poruk ztoho ṅetżini, déż na zakojnſkim Pucżu
ſwoje Należnoſcże zṙadowacż, ſwoje Lėpſche zpėchuwacż póta. Wo tutém
Naſtupaṅu pwacżi wot Kżeſcżijanſtwa, żtoż ſẇ. Piſmo wot Boha ſamoho
praẇi: „wón daſche wſchė Ludé ſwoje Pucże hicż.“ (Japoż. Staw. 14, 15.)
Bóh daẇe kóżdomu Ludej, kóżdomu Narodej Prawo ha Winwatoſcż, ſwoje Zbożo
zpėchuwacż, Ṅezbożo wot ſo zdalowacż, każ Lud chcze ha zamożi, jenoj na
Pucżu Prawdé kżeſcżijanſkeje Mudroſcże ha Póczcziwoſcże. Podeṗeraṅo
wſchoho toho, wo tżimż Zbożo Luda wobſteji; Potwocżeṅo, Zadżėwaṅo
wſchoho toho (też z Pomoczé prawoho Wużiwaṅa krajnoho Mócznarſtwa), żtoż
mowo ṅezbożomne za Lud bócż: to ſu Winwatoſcże, kiż nam Kżeſcżijanſtwo
hoṙekwadże, to ſu te Prawa, kotreż wone nam pozkicżi. Żeni pak
Kżeſcżijanſtwo za Revolutziju ṅejo. Wſcho żtoż Zbożo Luda zpėchuẇe, haji
Kżeſcżijanſtwo pżez to, zo jenomu prawo Kṅeżerſtwo k Ruczé daẇe, druhomu
Poſwuſchnoſcż porucżi, Wſchėch pak Zprawnoſcż, bratrowſku Luboſcż,
Zcżerpnoſcż ha Dżėwawoſcż wutżi. Wone ṅedopokaże, zo bó te habó tamo
Waſchṅo Kṅeżerſtwa za tón habó tamón Lud lėpſche, pżihódniſche bowo —
nikomu ṅepżikaże: té dérbiſch ſo pod Monarchiju — té pod démokratiſku
habó ariſtokratiſku Republiku ſtajicż, dokelż żane Waſchṅo Kṅeżerſtwa
pżed druhim nėżto woſebnite ṅezamożi; wſchė ſu jenak dobre, déż jenoj ſu
Ludżo dobri ha Zakoṅe. Polėpſcheṅo, Wudokoṅeṅo Zakoṅow pak ſo ṅehodżi
żeni z Moczu nahẇe wuẇeſcż; wo jeném deṙe zṙadowaném Kraju wſcho tak
krucže hromadu wiſé; każ napinané Recżaz, — pṙedé hatż móże jedén traż
dodżerżané habó ẇacz ṅetrėbné Stawtżk wónwzaté bócż, dérbitaj Kónczaj
deṙe ſo zaſé zapżimnécż, heẇak wſcho wot ṅoho Dżerżane dele padṅe ha
cżeżku Żkodu natżini. Jedén Lud, kiż jo woprawdże podcżiſcżané wo
ſurowém Wotrotzſtẇe, ſu Irländeṙo; zaſwużena Haṅba jandżelſkomu
Kṅeżerſtwej, kiż ſo Swobodnoſcże khwali, tomu Ludej pak pak też Czérobu,
kiż ſwojomu Skotej nadoſcż daẇe, ṅepopżeje. Ḃez nimi hiżcżen pżed
krótkim Tżaſom O Konnel ſkutkwaſche, za Prawo ſwojoho Luda dżėwaſche, ha
khrobẇe, rétżerſczé wóiwaſche, hale tak, zo anicz z Krocżelku krajné
Zakoṅ ṅepżeſtupi; wón dżėſche na Pucżu Prawdé, ha żane Kṅeiſtwo ſo na
ṅoho ṅezważi. Wón jo k pżichodnomu Naſtawej ſwojoho Luda Pucże
pżihotuwaw, ha tak jomu ẇaczé dariw hatż bó pżez nahwe Powaleṅo wſchoho
wobſtejaczoho móżno bowo. Bóchu naſchi Zbėżkaṙo na zprawnéch Pucżach
ſchli, żtó bó jim żto tżinicż chczéw? tón zprawné Muż móże kóżdomu pżed
Wotżi ſtupicż, też ſwojomu Ṅepżecżelej ha ṙecz: tu ſém ja, ſudż ṁe!
ṅetṙeba pak z Kraja cżėkacż. Ha żtóż ſwój Lud wėrṅe lubuẇe, tón da też
ſwoje Ziẇeṅo za ṅe.

Kżeſcżijanſtwo jo zawėſcżi wo wſchėm rozomne, wodżerżi wo ſebi wſchón
Rozom, dokelż jo boże Wozjeẇeṅo, kiż jo tón najwóſchi Rozom ha najẇetża
Mudroſcż; żtóż po joho Kazṅach khodżi, ha te Pucże zcżėhuẇe, kiż wone
nam pokaże, ha Radu poſwucha, kiż wone nam daẇe, tón jo nailėpſchi Tel
ſebi wuzwoliw. Kżeſcżijanſtwo też wėrnu prawu Swobodnoſcż nam daruẇe,
nicz jenoj dokelż jo Zakoṅ teje Swobodé téch Dżėcżow bożich wo
duchownéch, hale dokelż też wo ſwėtnéch Należnoſcżach nam wėrnu,
trajaczu Swobodnoſcż pżihotuẇe, ju praẇe pótacż nas wutżi.

Swėtne Podawki.

Z Wuherſkeje. Ban Jelatżicż, kiż bė poſlenu Bitwu z Madżarami pżeraw,
pżi tém 600 Mużi zhubiw ha ſo hatż do Ruma wró<pb n="139"/>cżicż
dérbjaw, jo na 22 Jul. wuherſkomu Wóiſkej, kotreż Guyon z Banata
ẇedżeſche, pola Titel pżez Dunawu napżecżo wſchow, ha Ṅepżecżela zbiw.
Dwaj wuher. Batalionaj ha 13 Kanonow paże do joho Rukow. — Twerdżiznu
Arad, wot Madżarow wobſadżenu, ſu Ruſojo zaſé pżedobóli.[24]⁾ Dale z
Wina pod 25. Jul. piſaja, zo ſtaj rak. Generol Ottinger ha Serbow
narodné Generol Knicżanin wot Villowa cżhanéwoj ha Wuheṙow, pod Ẇedżeṅom
Bema ha Guyona do czéwa zbiwoj. Cżekaczé Wuheṙo ſo podachu na tu Stronu,
dżeż budża Hainawej, kiż jo z rak. Wóiſkom Peżt wopuſchcżiw ha do
Ketżkemet cżahnéw, do Rukow padnécž. Knicżanin ſteji pola Titel. Jużne
Wóiſko jo Twerdżiznu Peterwardein woblehnéwo. Banej Jelatżicżej jo ſo
czéwa banatſka narodna Gorda k Swużbi poſtajiwa, ha ſlubiwa, zo chcze
ſo, joli tṙeba, chczéwu Kraj napżecżo Ṅepżecżelej zbėhnécż. Nimale
wſchėdṅe ma jużne Wóiſko mawo Bitwu pżetracż ha dżerżi ſo napżecżo
wėſcżi dżeſacż trótż ſélniſchomu Ṅepżecżelej. Pódla maja też ẇele Dżėwa
z Naſépami, kotreż Ban po czéwoj delnej Rėczé Theis zawożuẇe. Wſcho to
pokaże, zo zmėjemó jow zaſé nowo wulke Bitwó. Ban ze ſwojim jużném
Wóiſkom nadżija ſo wo krótkim ſélneje Pomoczé ha to z dweju Stronow, wot
Ruſow, kiž wot Orzowa ſo żtó wė kak dowho hiżon pżibliżuẇa, ha wot
Nüżanga, kotréż wot Ẇetżora pżindże ha każ rėka z Moczu do Prėdka
cżehṅe. Wóſche toho pak ſo Madżarojo wo jużnéch z ẇetża wot Serbow
wobodlenéch Krajinach praẇe deṙe zadżerża. Woni ṅepalja ha ṅekónczja
ẇaczé każ pṙedé, ha chczeidża traż tak tónlej rétżerſki Lud ſkerſcho na
ſwoju Stronu pżewobrocżicż, ha ṁeṅa na te Waſchṅo dóſcżahnécż, żtoż
pṙedé pżez ṅewuſwóſchenu Surowoſcż ṅezamóżachu. Liwa Strona Dunawé jo
wot Wuheṙow wobſadżena.

Ruſam wo pownócznéch Krajinach Wuherſkeje Görgei ẇele Haré tżini. Zadé
jich Kribeta bėſche wón wóndaṅo Mėſto Kaſchaw wobſadżiw; dokelž pak
Paſkiewicż ſo zaſé wrócżi, jo Göṙgej pżez horṅu Rėku Theis wſchow. Wón
ſo tež k tém druhim wuherſkim Wóiſkam podaẇe, kotziż wot Czegled ha
Sczolnak hatž k Mėſtej Wardein ſteja. Jich jo ƀez krajneje Wobaré na
160,000 Muži z 250 cżeżkimi Tzėlbami. Jedén wojerſki Wóſchi, kotréż jo
do Barlina pżiſchow, ẇedżeſche jara ẇele póẇedacż, kak zrudṅe ſo
kheiżorſkim Wóiſkam ẇedże. Ḃez Rakuſkimi jo wulka Ṅezpokomnoſcż dla
wóſchoho Ẇedżecżera Hainawa, kotréž nitżo ṅerozemi ha pżez ſwoju
Surowoſcż ẇaczé żkodżi hatż pomha. Ḃez Ruſami Kolera Poſlene wojerſkoho
Ducha zkazé. Rakuſka Wóſchnoſcż bó nėtk ẇaczé hatż hdé pṙedé zwolena
bowa, z Wuheṙami Mėr tżinicž hale Ruſénſki Kheiżor dṙe to ṅebudże
pżidacż chczécż. — Wone ſo poẇeda, zo jo Paſkiewicż wumṙew. Tež ſo ẇele
piſa, kak ſélṅe jandżelſki Sejm Miniſteram na Schiju dżo, ha tam Naṁet
na Naṁet ſtajeja, zo bó Wóſchnoſcż rakuſkoho Kheižora hnawa, Wuheṙam
Swobodnoſcż daricż. Tež Amerikanſczé ſo jara za nich ſtaraja.

Hainaw jo Mėſto Kecżkemet na 27. Jul. wobſadżiw. Dembinſki bė Dżeṅ pṙedé
ju rumwaw.

Wraczlawſke Nowiné kheiżorſkomu Wóiſkej ſtraſchne pſchichodne Dné roża.

Wo Sedmihródſkeje jo Klam na 15. Jul. Kronſtadt wobſadżiw; ha ruſſ.
Generol Lüders, kiž bė wo poſlenim Tżiſẇe Jutnitżki wot Bema do czéwa
zbité, hižon zaſé do prėdku cżehṅe.

Z Prahi. K nam Wóſchnoſcż tež ẇele Dowėré nima; to jo na tém widżecż, zo
naſche Mėſto ſélṅe wobroṅa, woſobṅe na mawoj Stroṅe, dżeiż na
Lorencz-Hoṙe ha Marinéch Naſépach Kaſtellé ha Kaſerné twaṙa, kiz̀
ſtraſchṅe na Mėſto dale wakaja. — Na kheiż. Hrodże tež móczṅe dżėwaja,
kaž rėka, pżihotuẇa ſo Wobodleṅa za nėkotre Stawé kheiż. Swȯjbu, kiž
chczeidża wo Oktobru ze ſtarém Kheiżoram Ferdinandom pżicżahnécż ha
ſtaiṅe tudé bódlicż.

<pb n="140"/>

We Mėſcże Venedig zrudṅe wonlada. Wód ha Mór tam kṅeżi. Kanonada
ṅepżeſtaẇe.

Z Italſkeje. Radeczki jo zaſé czéle k Wóini napżecżo Zardinſkeje
pżihotuwané, joli do toho żtoż Kheiżor żada, zwolicż ṅecha. Wón jenoj na
poſlene Wotmojeṅo z Wina cżaka. —

Ztož romſke Należnoſcże naſtupa, piſaja z Pariza, zo ſo Wóſchnoſcz czéle
do toho zwolena bócż zda, ſwėtne Kṅežerſtwo ſwojoho Kraja Bamużej ƀe
wſchoho Wuṁeṅeṅa wrócżicż, tak zo tež wot pṙedawſchich wot Bamuża jim
dopuſchcżenéch Swobodnoſcżow žana Rétż ṅejo. To dṙe pak tez̀ wėrno
ṅebudże.

Rakuſka ma nowo Miniſterſtwo, Mužow, kiž budża wam hižon znacżi. Bach ma
Miniſterſtwo Nuczkownéch, Grofa Leo Thun Kultuſa; z Schmerling Juſticzé.

Ḃez turkowſkimi Krowatami jo ſo tež Hara zbėnéwa, ha ſélṅe pżibera. Jich
Ẇedżicżer rėka Kerich, ha ma hižon 5000 Muži ſélne Wóiſko.

Joſefa Lonovicża, poſtajenoho Arczé-Biskopa w Erlaẇe w pownócznej
Wuherſkeje, kiż na poſlenim Wuherſkim Sejṁe pżez ſwoje Rétzé ha
diplomatiſke Nazhoṅeṅa jara konzervativnu Stronu zaſtupwaſche, ſu jatoho
do Preſburka pżiẇedli ha wojerſkej Komiſſiji k Pżepótaṅu poſtalili. Tež
taklej zmóſlenéch Ludżi napokoj ṅewoſtaju. —

Wóiwóda Toſkanſkeje jo ſo zaſé wrócżiw, ha bė z wulkej Tżeſcżu wſchudżom
pėkṅe powitané. Kak dówho jo, dha wuhnachu joho z Kraja, nėtk bóchu joho
nairadſcho na Raṁenach noſéli. —

Z Franczowſkeje. Pola nas jo wo wſchėm zrudṅe. Wo politiſkim ṅeẇemó na
tżim ſmó; zo ſo nėżto plecže, jo wėſte. Generol Lamoriziere jo wot
naſcheje Wóſchnoſcže za francz. Wotpóſwancza na ruſénſkim Dwoṙe
poſtajené ſo do Petersburga podaw. Naſche Żnė tež ṅeiſu taike kaikež
radé wzali bóchmó: Rożka po czéwém Kraju jara huƀena ha nicz Powoiczé
wot toho, žtož loni mėjachmó. Jecžmeṅ jo dobré, nicz pak kaž loni. Wows
jara ṙané. Pžencza hižcžen taika nėkaika.

Z Lipſka. Nėmſke Wóiſko ſo zpotžina ze Schleſwig-Holſtein wrócžecž.
Baiernſczé ſu hižon pžez naſche Mėſto cžahnéli, — Sachſojo zmolom za
nimi pžindu. Taklej Nėmczé lute dobre Stutżki zapotžeja hale nidže žane
ṅewuẇedu.

Wo ſachſénſkim Kraju ſu 10,420 Schewczow — 8367 Krawczow — 4186 Rėžnikow
— 3569 Kowaṙow — 3294 Téſcherſkich — 844 mulerzkich Mėžterow — 3161
Bäkaṙow — 1912 Wojnaṙow — 1794 Bėtnaṙow — 914 Tzėſlow. Żtó wė kak ẇele
jo Burow? —

Kolera ſo tež w ſachſkim Kraju pokaza, w Lipſku ha Dreždžanach ſu
nėkotre Napadé. Tola žtóž ſo na Kedžbu bėṙe, tomu nitžo ṅežkodži, ha tón
ſo jeje bojecž ṅetṙeba. —

Ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje 12. Awguſta po Nėſchpoṙe wo
Waſkowſkim Móṅe Zhromadżiznu. Rétżecż budże ſo wot Wotmoẇeṅa, kotreż jo
Miniſterſtwo na naſchu, Wobladowaṅo Cżėwow naſtupaczu Próſtwu dawo; wot
wužiſkoho Sejma a t. d. Wo mnohe Wopótaṅo proſé Czéż, Pżedſéda.

ςϰ Ze Smėtżkecz. Na ſwoju Interpellaczéju, kotraż ſo wo 27. Tżiſẇe
Tédżenſkich Nowinow namaka, wuproſé ſebi k naiṁenſchom nėkajke Wotmojeṅo
Ralbitżanſka ſerbſka Khoroj.

Ze ſerbſkich Baſélcz. Tżora Tédżeṅ na 20. Jul. jo pżi mėrném Deſchcżiku
ta wulka Wuża, kotraż ſṙeicż Buraj Juṙa Smiha ha Michawa Glauſcha lejżi,
ſwoje Hacżeṅa pžedobówa, dale pak z̀anu Żkodu ṅenatžiniwa.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

32. Tżiſwo. 11. Dżeṅ Awguſta. 1849.

Luboſcż k Bohu ha Podacżo do joho ſẇateje Wole.

O Kṅeże ja Cże lubuju!

Ha z Luboſcżu ſo podcżiſnu

Do Twojej ſẇatej Wole.

Lej Poṁatk, Rozom — woſobné

Jo Dar wſchón Twojej Dobroté:

Wſcho wopruju Cżi k Tżeſcżi.

Żtoż Té chczeiſch, ṅech ſo lubi mi; —

Ṁe wot Tebe ṅech ṅedżėli

Zwa Wola moja rėſchna.

Lej! wſchitko, żtoż mi pżiſwuſcha,

Mi Dobrocżiwoſcż Twoja da:

Dóż khwalmó Twoje Ṁeno.

Té Kṅez ſé mojoh’ Żiẇeṅa!

Tżiṅ, żtoż ſo Tebi zpodoba

Wo Żiẇeṅu ha Sṁercżi.

Mój Dżėl ṅech Twoja Luboſcż jo,

Ha Zbóżnoſcż moje Żadaṅo,

Pon Bohaſtwa mam nadoſcż.

Jo żel pak mi wot Wutrobé

Zo Tebe, miwé Bożo Té

Ja pżeczé lubwaw ṅeiſém.

Ach wodaj wſchak! — ja pżichodṅe

Chczu ſwużicż Tebi poniżṅe,

So kóżdoh’ Rėcha zwinécż.

Cże lubuwacż, Cżi dowėricż

Ha Hordoſcż Twoju mnohoſcżicż —

Bódż Próczwaṅo mi ſtaine.

Swėtne Podawki.

Z Wuherſkeje. Déż chcze ſo żtó ze Zbożom Ṅepżecżela wobaracż, dha lada
kóżdé jenoj trochu rozladané, zo ma Kribet tżiſté. To jo znata Wėcz.
Nicz tak pak kheiżorſke Wójſko napżecżo Wuheṙam. Paſkiewicż każ Hainaw
cżehṅetaj ƀez Stracha do nuczkownéch Krajinow Wuherſkeje ha ṅeſtarataj
ſo dale, kak zezadé ṅej ſteji. Zadé Hajnawa jo Twerdżizna Komorn, wo
kotreiż khėtre wuherſke Wójſko ſtóji; cżi móża mawu Tžródku Rakuſkich,
kiż Twerdżiznu wobdawaja, powalicż ha Hainawej do Kribeta padnécż, ƀez
tém hatż w Prėdku joho Dembinſki pżima. — Paſkiewicż ſo też dale
ṅeſtara, żto Görgei zadé ṅoho wo pownócznej Wuherſkeje tżini, kiż
móżeſche jomu jara żkodżecż. Zo budże nam tón Tédżen ſtraſchne Póẇeſcże
za Kheiżorſkich pżiṅeſcż, jo ſo nam wėſte zdawo. Hale nitżo! Z
Twerdżizné dṙe ſu Wuheṙo wudérili ha Poſté, kiż do Peżta jėdżechu
hoṙedżerżeli ha wurubili, dale pak nitżo. Görgej cżeka pżed ruſſénſkim
Wóiſkom, kotreż jo pod Ẇedżeṅom Generola Saſa z nowa pżicżahnéwo. Hainaw
jo Zczegedin, Sedwo wuherſkoho Kṅeżerſtwa ha Sejma, be wſchoho Bėdżeṅa
wobſadżiw. Mėſto Czongrad zapalicż daw, dokelż bėchu Wobodleṙo po
Wobſadżeṅu Mėſta pżez Kheiżorſkich z Woknow na ṅich tzeleli ha Wuheṙow
na Pomocz powowali. Na druhej Stroṅe Rėki Theis cżehṅe Paſkiewicż zkoku
pżez Debrecżin do Wardein. Dembinſki ſo ze ſwojim ſélném Wójſkom kóżdeje
Bitwu zdaluẇe ha jene Mėſto po druhim Kheiżorſkim rumẇe. — Generol
Nüżang jo na 30. Jul. bliſko pola <pb n="142"/>Fünfkirchen bow. — Ẇele
ſo póẇeda, zo jo ƀez Wuheṙami Zwada wudériwa. Każ rėka, ma ſo ta Wėcz
taklej: Koſſuth, dotalné wóſchi Zaſtoinik w wuherſkim Kṅeiſtẇe, jo ſwoju
Pżewawu wo wuherſkim Sejme zhubiw, wot Pżedſédſtwa ſtorcżené, ze ſwojimi
Pżecżelami cżeknécż dérbjaw. Na joho Mėſto pak jo znaté wojerſki Wóſchi
ha Wóiſka Ẇedżicżer Görgej poſtajené. Tak ſo póẇeda. — Jena druha
Póẇeſcż jo ta, zo jo rakuſke Kṅeżerſtwo czéle na tém, z Wuheṙami Mėr
ztżinicż. Wėſte Póẇeſcże tón Tédżen ſkoro żane nimamó.

Jużne Wóiſko jo dṙe ſo też zaſé poſélniwo, dokelż rėka, zo jo Dunawu
pżekrocżiwo, ha Krajinu Batżka wobſadżiwo, dżeż pżed Tédżeṅom hiżcżen
Wuheṙo ſtejachu. Jelatżicż ſteji pola Titel. — Z Semlina piſaja, zo ſu
Wuheṙo jużnu Krajinu Banat wopuſchcżili. — Baja jo wot Ruſow wobſadżene.
Też w Sedmihródſkeje wſchitko deṙe ſtoji. Joli to wſcho wėrno, dha bó
wot kheiż. Wóſchnoſcże tola jara pėkṅe bówo, déż jo wona pódla hiżcżen
zwolena, z Wuheṙami Mėr ztżinicż.

Ban Jelatżicż jo na Pożadaṅo Pżedſédu rakuſkoho Miniſterſtwa
Zapóſwanczow do Wina póſwaw, na Podwożk rakuſkich krajnéch Wuſtawow wot
4. Mėrcza pżichodne zakoṅſke Wuſtawu za Kroatiſku ha Slavoniſku
poſtajicż. Dhé jenoj bóchu jużni rakuſczé Swoẇeṅo ſwoje pżez mnohe
Woporé za Rakuſku deṙe zaſwużene Prawo ha Swobodnoſcż dóſtali! Ṅebudże
ſo to ſtacż, ṅebudże Rakuſka z czéwa hinaiſchu Politiku k Rukam wzacż,
dha też po Pżedobócżu Wuheṙow nidé żadén trajaczé Mėr wo ſwojich Krajach
ṅezmėje.

Koza bij twoju Matku!!!

Tżohoż ſo bojachmó, jo ſo ſtawo! Klapka, wuherſki Kommandanta na
Twerdżizṅe Komorn jo rałuſke Wóiſko, kiž Twerdżiznu wobdaẇe, na wſchėch
Stronach powaliw, ha ſo z madżarſkim Wóſchim Aulichom zjenoſcżiw. Z Wina
piſaja wot 5. Awguſta: wot Raṅa hiżon Buboné żṙa, ẇetżi Dżėl naſchoho
Wóiſka w Zkoku do Preſburka cżehṅe, dokelż ſu Wuheṙo zezadé Kribeta
kheiżorſkej Wóiſkaj każ ze Zeṁe hoṙezroſtli — Raab hiżon wobſadżili.
Żane Poſté z Peżta dżencz ha tżora ṅepżindu.

Z Wina. Pżipowṅu. Zaſé cżahnu Wojaczé ha Tzelbu do Preſburka. Klapka
cżehṅe napżecżo Preſburg. Wien jo wo horczém Straſche. Gran jo wot
Wuheṙow wobſadżene.

Popowṅu dwėmaj. Zaſé naſchi poſleni Wojaczé nas wopuſchcża, — wſcho do
Preſburga. Naſche Mėſto dóſtaṅe hiżcżen dżencz Ẇetżor Wóiſko pżez
Zelezniczu z Holomucza.

Görgej ha Dembinſki ſtaj Paſkiewicża pobiwoj, tak zo jo pżez Rėku Theis
cżeknécż dérbjaw. Też Hainaw jo wot Wuheṙow na wſchėch Stronach wobdaté.

Bem jo w Sedmihródſkeje Ruſſow powaliw dale pżez krajne Ṁezé do
Wallachiſkeje pżeſchow; mawo ruſſ. Wóiſko, kiż jow ſtejeſche pṙedé ſo
hnaw ha wo wallachiſkim Mėſcże Jaſſi Republiku zawožiw. Tak ſu Wuheṙo
pṙeni krótż Ṁezé ſwojoho Kraja dobówajo pżeſchli.

Z Barlina. Tež Nėmcz móże dobru Móſlitżku za Swoẇeṅow mėcż. Generol z
Radowicz, pṙedawſchi Zapóſwancz na frankf. Sejme, kotréż pżed krótkim
Tżaſu wo bramb. Kraju na pṙenich Huſlach piſkaſche, jo w jeném Pżipiſṁe
na Krala praẇiw, zo pṙedé żadén Mėr na Swėcże ṅebudże, dóiż polſkomu
Krajej joho ſtara Swoboda wrócżena ṅebudże.

Napraſchwané, kak z Należnoſcżami Nėmczowſtwa ſteji, wotmoju: Baiernſka
ha Würtenbergſka ſtaj ſo horliẇe napżecżo tomu wot bramb. Krala
poſtajenomu Pżimėrej z Danſkimi wupraẇiwoj. Dokelż pak pownóczne nėmſke
Kraje ſwoje Wóiſka dom powowaja, tež wonej ſamoj ṅemóžetaj Wóinu dale
ẇeſcż. Żtoż pak tutu Należnoſcż naſtupa, praẇi baierſki Miniſter z
Pforten, dha to ſwuſcha pżed Sud nėmſkoho Mocznarſtwa, bramb. Kral ſam
za ſo nimo Prawo Wóinu zkóncżicż. Cżi ſebi praẇe klubu tżina. Pżez to ſo
Baiernſka ha Würtenbergſka tež pżecżiwo tém wot bramb. Krala wudatém ha
wot <pb n="143"/>Hannoverſkoho ha Sachſénſkoho Krala ſobupodpiſaném
nowém (tzjochkralowſkim) nėmſkim Wuſtawam wupraẇitaj ha k Rakuſkej ſo
wobrocżitaj. Z tutoho Rozdżėlena nėmſkich Wėrchow móża wo bliſkej
Pżichodnoſcżi ważne Wėczé zcżėhuwacż: Bramb. Kral jo Frankfurtſkoho
mócznarſkoho Kṅeżerſtwa dla, wot kotrohoż nidé ṅerodżi, khėtre Wóiſko
woko Mėſta Frankfurt zhromadżiw; tež Baiernſki tam ſwojich Wojakow
póſcżele ha jow móža ſebi duczé do Woſow pżincż. — Würtenbergſki hižcżen
praẇe ṅeẇe, na kotru Stronu bó ſo wobrocżiw; wón dṙe bó radé z
Baiernskej ſo k Rakuſkim dżerżaw ha Pżewawu ha Kṅeżerſtwo Bramborſkeje
wo nėmſkim Kraju anicz Kuſatżk ṅerodżi. Dokelż pak wón deṙe wė, zo móže
wo ſwojim Kraju traż zkerſcho dżencza hatż jucze ſo Hara zbėnécż ha
potém wón tola nikoho nima, na kotrohoż ſélnu Pomocz bó ſo zpuſchcżecż
mow hatż Brambórſkoho, dha ſebi wón tola joho też k Ṅepżecżelej tżinicż
ṅecha. — Dhé jenoj bó rakuſki Kheiżor wo ſwojich Krajach tak ẇele
tżinicż ṅemėw, ha ſo bóle do nėmſkich Należnoſcżow mėſchecż mow, dha bó
wón ƀes nėmſkimi Wėrchami nėkotroho Pżecżela namakaw. To dṙe jo też
Wina, zo chcze Kheiżor ha rakuſka Wóſchnoſcż z Wuheṙami radé Mėr
ztżinicż. Potém pak zmėjemó wėſtu Ẇóinu ƀez Nėmczami, joli bramb. Kral z
dobrém nochowacż ṅezechcze. Taklej z Należnoſcżami Nėmczowſtwa ſteji.
Nėkotre mawo nėmſke Wėrchi ſu Bramborſkoho Krala proſéli, ſwojich
Wojakow wo jich Kraju ſtejo woſtajicż. Sachſénſku budża Bramborſczé tón
Mėſacż hiżcżen naiſkerſcho czéle wopuſchcżicż, déż jenoj budże ſo naſche
Wóiſko ze Schleſwig-Hollſtein wrócżicż. — Komu pak budże ſo Sachſénſka
pżizanknécż? To wotwiſẇe wot toho, kak budża ſo naſchi Zopóſwanczé na
pżichodném dreżdżanſkim Sejṁe wupraẇicż, dokelž naſch Kral jo barlinſke
nowo nėmſke Wuſtawó podpiſaw z tém Wuṁeṅeṅom, joli budża krajni ludowi
Zapóſwanczé do toho zwolicż. —

Frankfurt, ha cżi tam krótki Tżas zhromadżeni Zapóſwanczé, ha te tam
zawożene ſwótke Zbożo Nėmczowſtwa khėtṙe za Ṗeṅezami woṅa. Woni ſu woſém
Milionow Dowa natżinili. To dérbja nėtk nėmſke Kraje zapwacżicż. Hale
Rakuſka, na kotruż żtėri Milioné pżindu, ṅecha nitżo dacż; Baiernſka dṙe
chcze ſwoju Milionu dacż, praẇi pak, zo jo wona za nėmſke Należnoſcże
hatż dotal pżez dwė Mil. wudawawa ha tak hiżcżen ma k naiṁenſchomu jenu
Mil. wonkrédnécż. — Sachſénſka ha druhe nėmſke Kraje też hiżcżen nitżo
zapwacżili ṅejſu, ha dóiż jo Arczé Wóiwoda Jan wėſtoho z Bally po
nėmſkich Krajach kowoko póſwaw, téch dowżnéch Wėrchow k Zapwacżeṅu
napominacż. Wóndaṅo jo wón też w Dreżdżanach pżed Miniſtrom pobow. Ja
pak ṅeẇem, kaike jo Wotmojeṅo dóſtaw. Arczé Wóiwóda Jan żanu Zdu za
ſwoje Zaſtoiṅſtwa braw ṅejo.

Z Frankfurta: Pżedſéda Miniſterſtwa nėmſkoho Mȯcznarſtwa, Wėrch z
Wittgenſtein, jo nėkotre Zhromadżizné z jandżelſkim ha z franczowſkim
Zapóſwanczom mėw; to pokaza, zo maja wonkowne, czuze Kṅeżerſtwa nėmſke
czentralſke Kṅeżerſtwo zancż, ha zpóznaja je hako wobſtejacze, hatżruṅe
bramb. Kral nitżo ẇaczé wot ṅoho ẇedżecż ṅecha.

Ze Schwiczé: Wulki Dżėl badénſkich Zbėżkaṙow jo, każ wam znajowne, do
Schwiczé cżeknéw. Bramborſke ha badénſke Kṅeżerſtwo ſo na to jara
wobcżeżuẇe, ha chze, zo bóchu jim cżekṅenéch Zbėżkaṙow pżepodali.
Schwicza ſo toho wobara ha potżina ſwoje Ṁezé wobronicż.

! ! !

Kholera ſo zplahuẇe na dwoje Waſchṅo: pżez Loft — ha pżez Dótkṅeṅo na
ṅej Zkhoṙenéch. Wo naſchich Krajach ſo pżeż Dótkṅeṅo ṁeṅe zplahuẇe, bóle
pżez Loft. No leicże ha ſwóſchcże dobru Radu:

1. Kak móżeſch zpóznacż, zo jo Kholera wo twojej Wokownoſcżi? Nazhoṅené
mudré Lėkar cżi to zmolom tżuje, dokelž dżeż jo Kholera, tam w Lofcże
żana Elek<pb n="144"/>tritziteta ṅejo. Mó pak, w taikich Wėzach
ṅewobhoṅeni, móżemó to widżecż; ṁenujczé taklej: dżeż Ptatżki cżėkaja ha
Rébu ſlakaja, tam wėſch zo ſcheri ha Loft ẇacz tżiſté ṅejo. — To bó
jene. Z tém pak Wam nitżo pomhane ṅejo; ſwóſchcże toho dla dale:

2. Kak móżeſch ſo wobaracż, zo cże Kholera ṅepżimṅe? — Wobodleṅo ṅech jo
tżiſte ha ſuche. Drudé Ludżo za czéwo Lėto wo ſwojej Iſtwi żane Wokno
ṅewotżiṅa; — to ṅejo praẇe! żadén Dżiw, déż tam ſcheri. Woſobṅe ma ſo to
na Kedżbu bracż, dżeiż ẇaczé Ludżi hromadże bódla. Dżerż pak też na
praẇe ſuche Bódleṅo: ṅepwokaj w Iſtwi — ṅewupoiſchej żane mokre Schaté
nuczka.

Nicz jenoj pak Wobodleṅo, też ſamoho ſo dżerż praẇe tżiſtoho (tola
Kupaṅo wo ſémnej Wodże ṅejo k Radżeṅu, kiba zo ſé k tomu pżiwutżené —
też nicz wo pżez Mėru tżopwej); dżerż ſo też pėkṅe ſuchoho (déż ſé ſo
pocżiw habó zmoknéw, pżewoblecż ſo). Żtoż Draſtu naſtupa, bódż każ
ſwucżené ſé, ṅedaj pak ſebi Nozé ha Żiwot zaſémnicż. Stari Ludżo, ha kiż
ma heẇak ſémne Nohi, ṅech też nėtk hiżon woṁane Żtrémpé noſcha. Joli ſu
mokre, ṅech ſo pżewobuẇa.

Bódż mėrné w Jėdżi ha Picżu! zdżerż ſo wſchoho, żtoż Żiwot wobcżeżuẇe;
hako wo nėtuſchim Tżaſu: ṅezrawé habó nėkaiki huƀené Sad — Gurki —
Slowki — Neple, też pżez Mėru Wużiwaṅo dobréch. Dale Solotej — Ribé —
Sédk — Butranku — ſtare Twarożki — Tutżne. Palencz, (bórṅe k ṅomu
zwutżené bow, zdaluj ſo joho). — Ṅemėſchej też wſchelake Jėdże do ſo.
Tżiſta Woda habó Żklencza dobroho Piwa (ja praẇu dobroho!) jo ha woſtaṅe
naſtrowiſchi Napow. Déż rad Sad jėſch daj ſebi jón zwaricż — ṅejez ẇele!
— Wot Morcheje ha taikich Wėczow ṅech Kucharki pṙeṅu Wodu wotlinu.

Kedżbujcże woſobṅe też na waſche Dżėcżi, zo ſo Rano ha Ẇetžor ṅezazéṁa —
ha pżez Jėdż ha Picżo ṅezkaża!!!

3. Kak móżeſch ẇedżecż, zo Kholera cżi na Schiju dżo? Déż w Stawach
Dṙeṅo tżujeſch — déż jo cżi huſko wo Wutrobé — déż wo Żiwocże cżiżcżi,
boli, bubnéẇe — déż ſo cżi jėſcż ha picż ṅecha, wot ſo dawacż cżi chcze
— déż dérbiſch huſto na Stronu khodżicż, — déż jo Wowa cżi pżewzata, dha
maſch ſo tzi krócż na Kedžbu bracž. — Ṅebódž pak w Straſche ha Bojoſcži,
to bó cži hižcžen ẇaczé žkodžawo. Porucž ſo do božej Wole ha poſkaj
Radu: kiž nam nazhoṅeni Lėkaṙo k žtwórtemu dadža:

4. Kakmaſch ſo zadżerżecż, déż Kholeru maſch. Ṅetżakaicże dowho ha
ṅezakomcżcże tu Wėcz, każ heẇak tżinicże; — Kholera żane Żorte ṅeznaje,
za dwė habó tzi Hodżiné jo z naiſtrowſchim Cżwojekom hotowa. Podaj ſo
zmolom do Woża, ha dżerż ſo tżopwoho, woſobṅe Żiwot. Daj ſebi tżopwe
woṁane Lapó hoṙe kwaſcż, zo ſo potżiſch; ṅepżindże Pót, daj ſebi z
Kropom naṗelṅene Bleſche do Woża — — ṅepżindże Pót, pokazaja to
tżorno-módre Blaki na horṅej Ruczé ha na towſtém Ṁaſu Nozé, dai ſebi
nowo Bleſche, (tak tżopwo hatż ſo hodżi, ha bórṅe druhich paliwo, té
nitżo tżucż ṅebudżeſch) po czéwém Żiwocże kwaſcż.

Ja mam za to, żtóż ſwojoho Ṅepżecżela znaje, ha wė, kak wón wóiẇe, budże
wo Mėṙe be wſcheje Rózbu joho Napad wotžakuwacž — ha pžihotuwané — deṙe
wobroṅené z božej Pomoczu joho pžewinécž. —

Naẇeſchtk.

Na Schöſchowſkim pola koſlowſkoho Hata jo 20 Kop ſédém Bėtelkow dowhich
kóinowéch Waltžkow na Pžedaṅ. — Kopa pwacži 1 tol. 20. nſl. — Kortžmar w
nižej Wſé ma tu Wėcz wobſtaracż.

Wotmojeṅo na dóſtaté Liſt. Ṅepėkne Kleſki woſobṅe džež Bliſchoho
pžiṁeſch, Jutnitžka ṅezṅeſe ha naſchim Serbam Pohoržk daẇe. —

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

33. Tżiſwo. 18. Dżeṅ Awguſta. 1849.

Sẇ. Anſelmus ha Skowrontżk.

Sẇaté Anſelmus, ſwawné Arczé-Biſkop wo Kanterburi (w Jandżelſkej)
pżekhodżuwaſche ſo nėdé z nėkotrémi modémi Duchownémi, kiż bėchu joho
Wutżowniczé, po Polach. Jow namakachu Hólcżecza, kiż Skowrontżka w
ſwojej Ruczé dżerżeſche ha joho puſchcżi. Zmolom Ptatżk ſwoju Swobodu
zatżu ha pozbėné ſo do Wóſokoſcże — każ bó powneje Żadoſcże za zaſném
modrém Ṅebjom bow; zapotża też hiżon ẇeſele ſebi zaſpėwacż. Za nim
ladajo, widżachu, kak Hólcżecz joho ze Strétżkom, za kotrémż Ptatżka
pżiẇazanoho mėjeſche, zaſé k Zemj cżehneſche. — Ha zaſé daſche Hólcżecz
Ptatżkej lecżecż, ha zaſé joho dele potorné.

Towarſcham ſẇ. Anſelma zdaſche ſo to zpodobne. Tón Sẇaté pak, zwutżené,
ſwėtne Podawki na wėrſchne, duchowne Należnoſcże zwożuwacż, ha na Zemi
khodżiczé ſobu też w Ṅeƀu pżebówacż, bė pżi tėm wutrobṅe hnuté, ha
praẇeſche ſwojim Wutżownikam: „Mėſto toho, zo was to jenoj prózṅe
zẇeſeli, dérƀeli wó radſcho pżi tém też Podobnoſcż cżwojecžoho Ducha
wopomṅecż.

Cżi Wutżowniczé ſo praſchachu: kaika jo to Podobnoſcż, kiż té mėniſch? —
Wón wotmoji: Mó dżėn ju wſchėdṅe zhonimó. Tón Kṅez Jėzus wot ṅeje rétżi,
déż praẇi: „Duch jo wólné hale Ṁaſo ſwabo.“ — Naſche Wotpoladaṅa du za
tém, żtoż wo Wóſokoſcżi jo, naſcha Swaboſcż pak twócżi nas zaſé do
Hubiné. Naſch Duch ſo w Pacżeṙach wot Stwoṙeṅow k Stworicżerej
pozbėhuẇe, ha lėdéma jo poſwodżiw Swódkoſcż ṅeƀeſkeje Jaſnoſcże ha wo
Spėwu lėdém zaklincżawa Khwalba bożeje Tżeſcże — dha porazu tżaſne Móſle
ha Staroſcże, każ tamné Strétżk Ptatżka, nas k Zemi dele. Te Lėpſche wo
nami żada hoṙe k Ṅeƀu, ẇeſeli ſo tam hoṙeka wobkhadżuwacż z Bohom w
Duchu ha lej naſcha cżėwna Smóſwoſcż cżehne nas dele; naſchoho Ducha
Kſchidwa, namatżane z ṅebeſkeje Roſu, womazaja ſo wo zeṁſkim Próſche.
Swėtwo ha Tżopwotu Swóncza lubuẇe naſcha Duſcha, hale ach! ṅekmana
Hordoſcż hiżon waka, nas k tżmohoj zémnej Zemi zaſé pżiẇazacż. — O zo bó
ſo tola tón Tżas ſkoro pżibliżuwaw, dżeż żana Nitka, żadén Zẇazk ẇaczé
Zletuwaṅu naſchoho Ducha zadżėwacż ṅebudże, ha mó ẇeſele ha ƀez Zadżėwka
nas k ſwėtwém, jaſném Rumam pozbėhuwacž ha toho Kṅeza Tżeſcż ha Khwalbu
ſtaiṅe zaſpėwacż móli!“

Taklej rétżeſche mudré Paſter, ha ṁelcżo — w Móſlach ha Modlitbach
wrócżichu ſo Wutżowniczé ze ſẇatém Wutżeṙom dom. — Wozmó ſebi ṙanu
Wutżbu z tutoho Poẇedantżka!!!

Swėtne Podawki.

Kóżdé kiż Nowiné do Rukow wozṁe naipṙedé lada, kak z wuherſkeje Wóinu
ſtóji. To też jo Wina, zo Jutnitżka z molom wo prėdku, ha tak ẇele hatż
ſo hodżi wobſchėrṅe tutu Należnoſcż ſwojim Tżitaṙam prėdkṅeſe. — No żto
dha pak jo tón Tédżeṅ nowo. Nitżo wulke — mawo wėſta. Wone tam wóſche
Wuherſkeje kaž cżeżke Ṅeẇedro wiſé, ṅezbóżné, kohoż bdże tṙechicż —
Prudwa ſu tam late, zhubeni jo, kotréż ſo popaṅe. Paſkiewicż, każ rėka,
hiżon <pb n="146"/>tzi Dné z Dembinſkim w krawnej Bitẇe leiżi, żadén
ṅecha nochowacż; pak rėka, zo Wuheṙo, pak zaſé, zo Ruſojo dobówajo. —
Haynaw jim też ṅemóże na Pomocz pżincż, dokelż druhe wuherſke Wóiſko pod
Awlichom zadé joho Kribeta ſteji. Tola jo ſo Hainaw z Jelatżicżom
zjenoſcżiw. Naſch lubé ſwawné Jelatżicż jo Luboſcż ſwojich Krowatow
czéle zhubiw; woni jomu ẇaczé ṅedowėṙa, ha mėṅa, zo wón z Kheiżorom
dżerżi ha ſwój Lud ha wótczné Kraj, kiż za ſwoju Samoſtatnoſcż ha
Swobodu wóiẇe, pżeradżicż chcze. Wone dṙe ſo jomu też tak póṅdże każ
naſchomu Kralej, kotréż jo, tak wuwowané ha khwalené hatž wón pṙedé
poſlenoho Zbėżka bė, nėtk ẇele Podanow Luboſcż ha Dowėru zhubiw, dokelż
jomu wſchė jich Żadaṅa doṗelnicż móžno ṅeƀe.

Serbow Patriarcha Rajatżicż, wóſchi Prėdkſtojecżer ſwėtnéch ha
czérkwinſkich Należnoſcżow wo ſerbſkim Kraju, jo wot Kheiżora na ſwój
Dwór powowané, zo bó tute Należnoſcże zṙadowacż pomhaw. —

Görgej, kiż ſo w pownóczneje Wuherſkeje hoṙedżerżi, jo pak tam pak jow —
pak rėka zo dobóẇe, pak zo pżeraje. Raab, ha każ rėka też Peżt jo wot
Wuheṙow wobſadżene. Czſorich ſteji ze 27,000 M. ſélném rak. Wóiſkom pola
Preſburka, — ṅepżiṁe pak, hatżruṅe jomu Wuherſczé pod Noſom ſteja. Joho
Wóiſko ſu z ẇetża modżi Wojaczé, na kotréchż ſo wón jara zpuſchcżecż
ṅemóże.

Ze Sedmihródſkeje. Pola Schäſburg mėjeſche Bem na 31. Jul. z Ruſami
Bitwu. Bem ſam ẇedżeſche Wuheṙow. Pṙena Kanona tṙechi ruſ. Wóſchoho
Skariatina, kiż za Hodżinu wumṙe. Suroẇe ruſowſczé Uhlanojo joho Sṁercż
ẇecżachu. Wuheṙo bóchu zbicżi ha zawoſtajichu 1000 Mordwéch; — 7
Kanonow, ẇele wóinſkich Potrėbnoſcżow paże do ruſ. Rukow. Tak też Bemowé
Wós z ważnémi Piſmami, ha ṙané drohi Ṁecż, kotréż jomu Mėſchcżeṅo z
Klauſenburka k Tżeſczi darili bėchu. 500 Wuheṙow bóchu jecżi. Bem ſam
jim lėdéma cżekné. Dhé bóchu toho mėli, to bó jim lubſcho bowo, hatż żtó
wė żto druhe. — tón pak ſo na Kedżbu bėṙe. — Dżeṅ pṙedé mėjeſche tež
Generol Dük z Madżarami dobówaczu Bitwu.

Venedig. Kheiżorſke Ẇóiſko dobóẇe, dérbi pak kóżdu Krocżelku Zeṁe droho
zapwacżicż. Z Mėſta ſu wóndaṅo na dwaj Razaj wudérili, ha khėtru Czérobu
do Mėſta pżiṅeſli. Venetzianſke Wodże chczéchu na 7 Awg. też nėżto taike
zpótuwacż. Admiral Dahlerup jich zaſé wottehna. — We Mėſcże jo ſo ƀez
Mėſchcżanami ha venetz. Wóiſkom wulka Hara zbėnéwa. Mėſchcżeṅo, bóznadno
ṅezpokomni teje Nuzé dla, kotruż cżerpja, ha zpóznajo, zo jich czéwo
Próczwaṅo podarmo ha Żkoda za Mėſto pże wſchu Mėru wulka, ſu ſo z Rózbu
pozbėnéli — na nėkokrėch Blakach Woheṅ zawożili — pżecżiwo Wojakam
wuſtupili, woſobne pżecżiwo Manin, Ẇedżecżeṙa Zbėżka, ha ṅeiſu pṙedé
nochowali, dóiż jim wón ſlubiw ṅejo, zo budże Mėſto za 48 Hodżinow
Rakuſkim pżepodate. — Ziczilianſki Kral chcze Kheiżorej pżecżiwo Venedig
na Pomocz pżincż.

Z Roma. Bamż ſo hiżcżen wrócżiw ṅejo — hatżruṅe jo Deputatzija pola ṅoho
bowa ha wot to proſéwa. Jene Kṅeżerſtwo pak jo w Roṁe wot ṅoho
poſtajene. Wone rėka, zo ſu Romſczé z tém jara ṅezpokomni.

Z Griechiſkeje. Griechiſki Lud jo z Dżakownoſcżu za tu ſélnu Pomocz,
kotruż jo wón pżi ſwojim Bėdżeṅu za Swobodnoſcż pżecżiwo Turkam ze
wſchėch Krajow ha Ludow w pṙedawſchich Lėtach dóſtawaw, wobzanknéw:
wſchėch, kiż ſu ſo za Griechow ſobu bili, nėtk pak ze ſwojich wóteznéch
Krajow cżėkacż dérbja, pżeproſécż, knim pżincż, dżeiż budża jich lubozṅe
hoṙebracż ha jim k Pomoczé ſtacż. Kheiża jo hiżon za nich poſtajena ha
ſto tawſént Ṗeṅez pżihotuwane. — Na tute Pżeproſcheṅo ſu hiżon 80
Italſkich, kotréchż doma ẇaczé ṅecżerṗa, do Pratras pżiſchli. —

Z Pariza. 28. Dżen Julija bė wulki Sẇedżeṅ; Mėſto ſẇecżeſche lėtne
Wopomṅecżo <pb n="147"/>Sṁercże Arcze Biſkopa Dyonyſiuſa Awguſta Affre,
kiż loni na témſamſném Dṅu na Barrikadach Sṁercż dobroho Paſtera wumṙe.
Wo Noter Dam Czérkwi, wo kotrejż Ṅebo wotpocżuẇe, dżerżeſche nėtuſchi
Arcze Biſkop bożu Mſchu za Mėr ha Wotpotżink toho, kiż ſwoje Żiẇeṅo daw
jo za ſwoje Wowczé. Czéwo Duchomſtwo z Pariza bė pódla — wot Raṅa ſem
hiżon bė zawoſné Lud ze wſchėch Ṙadow ha Zaſtoinſtwow ſo k tutém bożim
Zwużbam zhromadżiw. Czéwo Mėſto zatżu Ważnoſcż Dṅa. Na druhi Dżen bėchu
lėtne Wopomṅecża wo wſchėch Czérkẇach Pariza, ha wſchė bėchu z Pobożnémi
naṗelṅene.

Z Badénſkeje ha z Pfalczé. We Mannheiṁe ſu ſo badénſczé ha bramb.
Wojaczé zwadżili. Dokelż ſo to hiżon nėkotre krótż ſtawo, dha chcze
Baienrſka Wóſchnoſcż luboho Mėra dla ſwojich dom powowacż. — Wo
Twerdżizṅe Raſtatt jo Litżba Jatéch tak mnoha, zo ſo Wobodleṙo
ſtraſchnéch Khoroſcżow boja. — Bramborſczé zpotżinaja Sud dżerżecż, tola
jenoj na ſwojich do badénſkoho Ṅemėra zaplecżenéch ha jatéch bramb.
Podanow.

Z Bramborſkeje. Barlinſki Sejm jo na 7. Awguſta wotewṙené. Powoicza
Zapóſwanczow w druhej Komoṙe ſu Mużojo, kiż w kralowſkich Swużbach
ſteja, ṗaté Tel Wobſédżerjo Kubwow. Druzé ṅeznajowni Ludżo. Miniſter z
Brandenburg w Ṁeṅe Krala Sejm wotewri. Zapóſwanczé ſu za ſwoju pṙeṅu
Winwatoſcż dżerżeli, ſwojomu Wóiſkej wutrobné Dżak pżineſcż, zo ſu
bramborſki ha czéwé nėmſki wótczné Kraj pżed wulkim Ṅezbożom zakitali.

Wobojej Hohenczolleraj ſtaj wóſche Kṅeżerſtwo bramb. Kralej wottedawoj.

Z Budéſchina. Naſche kralowſke Tzeleṅo, Schießbleicha ṁenuwana, jo te
Lėto jara kożane. Dokelż pak jo tak pżez Mėru kożane, dha ſu ſebi kuſk
Ẇeſela pżihotuwali, ṁenuiczé: ſo zwadżili ha bili. Te zrudne jenoj pódla
jo, zo jo ſo ƀez Wojakami ha Mėſchcżanſkimi to ſtawo.

Z Dredżan. Wotdżerżeṅo ludżaczoho Ẇeſela, Vogelwieſe ṁenuwane, jo
Wóſchnoſcż tute Lėto wotdżerżecż zakazawa. Bramborſczé ſu z czéwa naſche
Kraje wopuſchcżili.

Wozjeẇeṅo wo Należnoſcżach ökonomſkoho Towarſtwa.

150 Czentnari Koſcżi, Czentnaṙ za 1 toleṙ ha 2 dobr. ſlėbr., jo wo
delnej Wużiczé nakuṗene ha do ṅeſwatżiſkoho Móna dżeż Koſcże towku,
pżepodate, zo bó ſo Czentnar za 12 dobr. ſlėbr. roztowk.

Dokelż pak hatż dotal wobſtarana Hromada ṅedoſahuje, zo bóchu ſo
wſchitke Żadaṅa doṗelnicż móli, dha ma ſo dale wuradżecż, zwotkel bó ſo
Koſcżacza Muka (Knochenmehl) wobſtaracż hodżewa, ha k tomu Kónczej, każ
też k Wuradżeṅu druhich Naṁėtow jo wotemṅe Zhromadżizna ſmecżketżanſkoho
Towarſtwa na 24. dżeṅ Auguſta toholej Lėta poſtajena.

Ja proſchu tohodla Sobuſtawow ſmėcżketżanſkoho Towarſtwa, zo bóchu ſo na
poſtajeném Dṅu wo Sṁecżkeczach ſkhadżuwali; pżi tém pżeproſchu też
Sobuſtawow ökonomſkoho Towarſtwa wo Lejṅe pżecżelṅe kſpomṅenej
ſmetżketżanſkej Zhromadżizṅe.

Dale wozjeẇam ja tulej Sobuſtawam lejṅanſkoho Towarſta każ też
Sobuſtawam ſṁetżketżanſko Towarſtwa, zo ſu za Towarſtwa zaſé 22
Czentnari Glauberſalza wobſtarane, ha zo Sobuſtawu towarſtwa, punt
tohoſamoho za 8 nowéch Ṗeṅez pola Kṅeza Lehmana (Wicżaza) wo Wujezdże ha
pola kṅ. Zimmermanna wo Lejṅe ha po kṅ. Beṅſcha wo Smėcżkeczach dóſtacż
móża.

Wo Jaſeṅczé 14. Dżeṅ Awguſta 1849.

Pżedſéda ſmecżkecżanſkoho ha lejṅanſkoho towarſtwa Wiezand.

Wudantżko.

Ja ṗecżoch wėm kiż dżėwaja

We ṙaném Twaṙeṅu

<pb n="148"/>

Sej jedén druhom pomhaja

Pżi ſwojim Skutkwaṅu.

Najṙeṅſchi lada do Swėta

Wot Barbow, Poſtawow

Wón ſwojom Kṅezej póẇeda

Każ jo je nadejſchow.

Sam druhi ſpiczé kedżbuje

Na Ropot Harwaṅo

Wſchėch druhich doma zbudżuje

Déž ſwóſchi Scheptaṅo.

Ha tzecżi druhdé porſkajo

Nam Wėrnoſcż wobſwėdtzi

Ha luboznu Wóṅ ſrėbajo,

Sej Khwėtki pokhwali.

Lej żtwórté mudṙe rozſudżi

Żto domej mowo técż.

Na jėſcż ha picż ſo rozemi,

Tak ṅeṅdże zahinécż. —

Ṗaté pak radé wobmaſa,

Wſcho żtoż wón rozſudża

Kṅez jomu wſchitko pżikaza

Żtoż tamni ṅemóża.

Cżi pṙeni żtéṙo najṙeṅſchi

Dżėl domu wobódla,

Dżeż Kṅez ſam Kucżik najṁenſchi

Sej k Bódwu wobkhowa.

Hatż runiſch ṗaté wſchudżom jo

Po czéwém Twaṙeṅu,

Tla ṅedoſahṅe daloko.

We ſwojim Skutwaṅu.

Dżeż jednoh wot nich wotbudu

Tam dom je huƀené

Wſchak Kṅezej wſchitczé trėbni ſu

Chczéli bócż zbożomné. —

Ṅedżelu, 19. Awg. zmėje radworſke ſerbſke burſke Towarſtwo Zhromadżiznu
na tżorném Hodleṙu. Dokelż mamó 20. Awg. Wuzwoleṅo na wużizki Sejm w
Radwoṙu, pżeproſchu wſchéch ha woſobṅe z téch 13 Wſow, kotreż k naſchomu
Wokreſej ſwuſcheja z tutém, tuteje Należnoſcże dla Zhromadżizṅu praẇe
ſélṅe wopotacż. — Cżėſla, Pżedſéda.

Też Khróſtżanſke ſerbſke. Towarſtwo zmeje, jutze hako Ṅedżelu 19.
Awguſta Zhromadżiznu w Leiṅe. Mrós.

Jutze za Tédżeṅ pak, hako Ṅedżelu 26. Awg. zmėje haſlowſke ſerbſke
burſke Towarſtwo Zhromadżiznu w Batżoṅe pola Bódlanka.

Róbel, Pżedſéda.

Naẇeſchtk.

Po tżaſcżanſkich Bukecz Schincżkach bóchu ƀez Tżaſeczami ha Lejnom dwej
Rubiſchczé z Nożom ha Widélcżkami namkane ha do khróſtżanſkeje Wutżerṅe
wottedate. Żtóż jo teſama zhubiw, móże je w Khroſcżiczé pola Wutżeṙa
Krala zaſé dóſtacż.

♣I — kec M — šej w N — cach. Joli zo tebe, luby bratřiko, noha, wot
dowho puća wobkromjena, wotbolawa jo, da hotuj so, zo by bórzy kemni
přišoł, ha mòj hromadźe na Cornohboha hicź móhłoj; snadź póńdźelu za
tydźeń 27. Aug. K twojom tróštej wozjewju tebi, zo jo moja noho
wotbolawa. I.....r.♠

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 2 1/2 nſl. też 1 tol 25 nſl.

Pżeṅcza 5 = 5 = — 4 = 20 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 7 1/2 = — 1 = 5 =

Rȯch 2 = 20 = — 2 = 15 =

Jahwó 5 = 15 = — 5 = 10 =

Heduſchka 2 = 22 1/2 = — 2 = 17 1/2 =

Khana Butré 10 nſl. — now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

34. Tżiſwo. 25. Dżeṅ Awguſta. 1849.

Z Wuherſkeje. Żtó bó ſebi pżed Tédżeṅom móſliw, zo budże wuherſkeje
Wóiné bórzé Kóncz? Dhé bó żtó taiku Póẇeſcż pżiṅes, kóżdé bó ſo jomu
wuſṁaw, ha mėniw, zo ſu Żorté. Ha leicże tola hinak ṅejo. We czéwém
wuherſkim Kraju żane wuherſke Wóiſko ẇaczé ṅewobſteji. Ha dże dha ſu
woſtali? ſu dha jich zabili — ſu cżeknéli? — wſchitko jo ſo pżepodawo.
Swóſcže kak ſo to podawo. Wó wėſcże, zo Görgej, wuherſki Wóſchi wo
pownóczneje Wuherſkeje wokocżahuwaſche, hale wot Pżemoczé ruſſ. Wóiſko
wobdaté, cżėṙeſche wón k Powṅu dele, zo bó ſo tam z Dembinskom ha z
Bemom zjenoſcżiw. Za żtėri Ṅedżele pżecżeże wón 150 Mil Pucża ha tola
pozdże. Hainaw bėſche ṁenuiczé Dżeṅ pṙedé Wuheṙow pola Temeżwara pobiw
ha jenoj z cżėkaczémi Tżródami Bema móżeſche ſo Görgej zjenoſcżicż. Nėtk
dżerżachu poſtrożeni Ẇedżicżeṙo madżarſkoho Zbėžka wulku Radu w Aratże,
pod Pżedſédſtwom Koſſutha. Jow wuſtupi Görgej, ha dopokaza z krutémi
Swowami, zo ṅejo móżno dlėje pżecżiwo taikej Pżemoczé wóiwacž, joli
ṅechadża poſlene Żiwó Kraja zahubicż; — wón ſtaji Naṁet, ſo kheiżorſkej
Miwoſcżi pżepodacż. Wulki Dżėl Pżitomnéch jomu pżipaże; Koſſuth, za
dobre zpóſna, Diktaturu habó naiwóſche Ẇedżerſtwo wo krajnéch
Naležnoſcżach Görgejej pżepodacż, żtoż też wot Pżitomnéch za dobre
zpóznate bó; wón ſam pak z témi, kiž na johoj Stroṅe ſtejachu, ƀez
kotrémiż też Bem ha Dembinſki, z Kraja do Turkowſkeje cżeknéchu. —
Görgej wotpóſwa na druhi Dżeṅ Deputatziju na Paſkiewicża, ſwojoho
Pżepodacża dla z nim jednacż; bó pak wot ṅoho k Hainawej pokazané,
kotréż, każ ſo póẇeda, kheiżorſku Sṁelnoſcż jomu pżiſlubi, na tżoż ſo
wón Paſkiewicżej z 30,000 Mużimi pżepoda. To jo wėſte. — Dale póẇeda pak
ſo też, zo jo ſo Dembinski z 20,000 M., Bróṅe wotpowożiwſchi, podaw.
Bohu dżakwano, zo jo Krejpżelecża Kóncz.

Twerdżizna Temeżwar, wot kotrejeż nėdé rėkaſche, zo ſu ju Wuheṙo dobóli,
jo ſo ſtaiṅe Kheiżorej ze Swėru ſwobodna wobkhowawa, ha ze żadneje
Khrobwoſcżu pżecżiwo wuherſkeje Pżemoczé wobarawa. Hale nanaiẇetżi bė
Tżas, zo Haynaw ji k Pomoczé pżindże. Leicże kak ſtraſchne tam wo ṅej
bė: czéwo Mėſto jo potzelane, tak zo Kaṁen na Kaṁeṅu woſtaw ṅejo.
Kheiżorſke Wóiſko, kiż tu Twerdżiznu wobſadżenu dżerżi, jo wo Tżaſu
madżarſkoho Wobleṅeṅa pżez Khoroſcże 2400 Mużi, 300 pjez ṅepżecżelſke
Tzelbó zhubiwo; wóſche toho hiżcżen 2000 M. khoréch leiżi. Radoſcż
Mėſchcżeṅow ha Wóiſka bė, hatż Hainaw po Bitẇe do Mėſta picżeže, pżez
Mėru wulka.

Görgej jo do wſchitkich Twerdżiznow ha wſchėm Porutżnikam ṁenſchich
pobocżnéch Wóiſkow praẇicż daw, zo bóchu kheiż. Wóiſkej Rota wotewrili
ha ſo podcżiſnéli. Arat ha Peterwardain ſtaj do toho zwoliwoj; Klapka,
kiż w Komorn porutża, ṅecha nitżo wot toho ẇedżecż.

Naſcha naiwutrobniſcha Żadoſcż jo, zo bó kheiżorſke rakuſke Kṅeżerſtwo
wot tak ṅenadżitoho ha zbożomnoho Zkóntżeṅa cžeżkeje Wóiné ſo ṅezbóżném
Surowoſcżam zaẇeſcż ṅedawo; ẇele ẇacz pżez Miwoſcż ha mudre Zṙadowaṅo
Należnoſcżow cżezczé raṅenoho Kraja ha Luda rakuſke Kheiżerſtwo k nowomu
ha ṙenſchomu Tżaſej pżihotuwano!!! —

<pb n="150"/>

Wſchitke tute radoſtne Póẇeſcże dóſta modé rak. Kheiżor k ſwojomu
narodnomu Dṅu wo Iſchilſkich Kuṗelach wo Salczburgſkim, dżeiż wón pola
ſwojoho ſtaroho Naṅa pżebówaſche ha pżi nim tutón Dżeṅ ſẇecżeſche. To bė
jomu wėſcżi lubo Wobradżeṅo! — Kheiżor wotjėdże zdobom do Wina; — ha zo
bó Ṁėra Ẇeſowoſcże powna bówa rozſchėri ſo wo Wiṅe Poẇeſcz, zo Benatki
(Venedig) ſo rakuſkom Wójſku pżepodali ſu.

Z Badenſkej. Ṁėſto Karlsruh mėjeſche 18. Dżeṅ Awguſta ṙané Sẇedżeṅ,
wſchė Haſé bėchu powne Ludżi, wſchė Khejże z Wėnczami, Różemi ha z
Khorojemi wudebene. Dopowdṅa wokow dżeẇecżich, cżehṅechu zewſchimi
Wrotami Wojaczé do Mėſta, hale żadni Badénſczé; to bė zrudṅe. Zdobom bė
Tzėleṅo wot Mėſta Knielingen ſem ſwóſchecż, Badénſki Wójwoda kiż ſo po
Wodże pżiẇes bė, poſtupi pola ſpomṅenoh’ Mėſta na Kraj, ha jomu k
Tżeſcži wutzėli ſo 101 raz z Kanonow. Ṅėdom Hodżinu po tutém Tzėleṅu,
potża ſo wo Karlsruhe zewſchimi Zwonami zwonicż, ha nowo Tzėleṅo pola
Mühlburgſkich Wrotow wozjewi ẇeſowém Ṁėſchtżanam, zo Wojwoda ſo bliżi.
Pola Mėſta Knielingen bėchu Wójwodu Miniſtrojo ha Prėdkſtejeṙo kraiſkich
Wóſchnoſcżow każ tež Mėſchcżanoſta Knielingſki powitali. Ḃez tém bė tež
bramb. Préncz pżiſchow ha czéwa Zhromadżizna poda ſo na Pucż do
Karlsruhe, dżeż jich bramb. wojerſki Mėſta Wóſchi ha Mėſchcżanoſta, z
Deputacziju gmeiſkeje Radé powitachu. Wójwoda z czéwoj ſwojej Swójbu
poda ſo naipṙedé do Czérkẇe, potém hakhlej do ſwojoho Rodu. Na czéwém
Pucżu po Mėſcże wobda joho ẇeſowé Lud, kiż joho Radoſcż ze Swawu-Wowaṅom
wozjewi. Bóh daj, zo bó Duch Mėra ha Pżezjednoſcże z naſchim Wėrchom
zaſé w Badénſkej bódlicż zpotżaw. Jenoż na tajke Waſchṅo móże Kraj zaſ k
ſwojej pṙedawſchej Moczé pżincż.

Z Dreżdżan. Pżeṁeṅena, kotreż ſo pżi Poſtajeṅu wolbnéch Wokreſow ſtacż
maja, ſu tež nėkotre za naſchu Wużiczu ważne. Ṁenujczé; Wużicza, poſleni
krótž na ẇetżornéch Poṁeſach z miſchṅanſkimi Wokreſami zmėſchana, budže
nėtkoj ſama za ſo. To pwacżi woſobṅe wot pṙedawſchoho 12. kinſborſkoho
Wokreſa. Kinsburg budże z Powcżinczu, ha Budéſchin ze ſwojimi k Powṅu
lejżaczémi Wſami zjenoſcżena. Pżez to budże woſobne 7. 8. 9. 12. Wokres
jara pżeṁeṅené. —

Naſch Kral jo w Dreżdżanach pobów, ha nowé ṙané Móſt za tżėſko-ſachſku
Zelezniczu wobladaw. Woni ſu joho tam jaré z Tżeſcżu powitali. Na 21.
Awg. Pżipowdṅu wón do Lipſka pżijedże, ha Wojakow, kiż ze Schleſwiga
pżijeli ſu, woblada.

Z cżėſkich Ṁezow. Z Fuga. Jow bė na 22. Jul. ṙané Sẇedżen. Naſch Farar,
Kṅ. W. Karl ſẇecżeſche dżeẇecż dżeſat lėtné narodné Dżeṅ ſwojoho Nana na
praẇe raṅe kżeſczijanſke Waſchṅo. Pżecżeljo ha Znacżi z daloka ha z
bliſka, tež z nami ṁezuwaczeje Sachſénſkeje bėchu ſo tu zeſchli, ha
chczéchu pżi Sẇedżeṅu dżėcżaczeje Dżakomnoſcże ha Luboſcże pódla bócż.
Też naſcha Natzional-Gorda wuſtupi, Sẇatocżnoſcż poẇetżicż, ha wopokaza
tak Nanej jich Duſchow Paſteṙa, każ tež Paſterej ſamomu ſwoju dżakownu
Luboſcż. — Woko dżeſacżich rano dóſta tżeſné Schedżiwcz zjawne
Dżakpraẇeṅa wot ſwojich Dżėcżi; Zbożo-Pżecża wot ſwojich Pżecżelow ha
Znatéch. — Wobdaté wot ſwojich Dżėcżi, ha na nich ſo zepréwſchi, poda ſo
ſtaré Nan ha czéwa Zhromadżizna we Proczeſſiji do Czérkẇe, dżeiż
Mėſchnik wo bożej Mſchi dżakné Wopor tomu pżiṅeſe, wo kotrohoż Ruczé
ſteja Dné Cżwojeka ha czéwéch Ludow. Po ſẇ. Zczeṅu prėduwaſche Kṅ.
Schott, Farar z Hainsbacha ha rétżeſche wutrobne Swowa tak Nanej, każ
mnoho zhromadżenomu Ludej; wón wopomni z krótka Podawki z joho Żiẇeṅa,
joho Próczwaṅa ha Staroſcże pżez 90 Lėt, — tżini joho kedżbnoho na nadne
boże Ẇedżeṅe, kiż jo pżeczé pſchi wſchėm tém tak pėkṅe deṙe z nim mėniw,
kiż jo jomu też tu Ẇeſowoſcž popżaw, wo ſwojich ſtaréch Dṅach ƀez
Staroſcże <pb n="151"/>wo Doṁe ſwojoho džakownoho Séhna pżebówacż ha wo
Mėṙe ſwojomu zbóżnomu Zkóntżeṅu napżecżo ladacż. Kżeſcżijanſku Woſadu
pak pokazuwaſche wón na ṙané Sẇedżeṅ dżėcżaczeje Dżakownoſcże ha
napominaſche jich, Pżikwad jich Duchownoho zcżėhuwacż ha też ſwojich
Starſchich tżeſcżuwacż do hatż naiwóſcheje Starobu. Wón wopiſaſche, kak
rozṅe, ṅedżakowṅe ṅekżeſcżijanſczé te Dżėcżi tżiwa, kiż huſto Sṁercż
ſwojoho ſtaroho Nana dotżakacż ṅemoża. Móto tajkich Dżėcżi budże jara
zrudne, ƀez tém hatż džakowne Dżėcżi dóſtanu jene Żonuwaṅo, kiż ſebi
Kheiże natwari.

Po bożich Swużbach bó ſtaré Nan zaſé domoj ẇedżené. Te Sélzé kotreż ſo
dżencza z joho Wótżkow hroṅachu, ſu wėſcżi k dobromu Wótczej w Ṅebeſach
ſtupali hako jedén zpodobné Pacżer: wón chczéw wo ſwojej Miwoſcżi
żonuwacż ha wo ſwojej Nadże pžez Żiẇeṅo ẇeſcż toho, kiž jo wo ſwojej
dżėcżaczej Dżakownoſcżi jomu tutu Sẇatocżnoſcż pżihotuwaw. — Bóh daj, zo
bóchmó też mó tutón ṙané Pżikwad zcżėhuwali. (Litom. Volksfr.)

Baſnitżki wot wȯdnéch Mużi.

(Zkóncžeṅo.)

Żtwórte ha poſlene Bódwo bė w hajnej Rėczé wot Pżėrowa hatż k Schowcżicż
Hunej. Dokelż jo Rėka jow jara huboka, jo tu tež ẇele wulkich Rėbow,
naibóle Karpow; ha toho dla kulowſczé Hudżeṙo jow na ſẇatéch Dṅach
Popowṅu ſtaiṅe leiża ha ſo próczuja, hatż ſo ṅebó Karp jim na Hudu
pójſnéw. To bė hiżon w ſtaréch Tżaſach tak ha jo do dżencżiſchoho Dṅa
tak woſtawo. Bė to wodnom Mużej dobra Pżileżnoſcż, ſwoje Schibawſtwo na
wſchelake Waſchṅo zehnacż. Wón Hadżika pżimné ha kuſk do ſreidża joho
cżahawſchi tżiṅeſche każ déž Karp czéba. Wucżeże nėtk Hudżeṙ Hudu,
ṅewiſaſche na ṅei nitżo hale Hadżik bė zcżehṅené ha Hótżka widżecż, ha
wón dérbeſche ſebi Próczu wzacż, joho zaſé praẇe téknécż. Pak póiſné tež
wodné Muż praẇe ſtaru Żabu za Hudu; ha déż Hudżeṙ tżujeſche, zo jo Huda
cżeżka ha hatż ſo hiżon do Prėdka na ſwój Popad ẇeſeleſche, wulada z
Ṁerzaṅom ſwoju Nadżiju knitżom żtżiṅenu. Habó déż bė wodnomu Mużej nėżto
na prėki ſchwo, ha chczéſche ſo nėtk na ṅewinwatém Cżwojeku kuſk
wutżaſcż, zaſchṁata Hudu tež do Ṗenka habó do Koṙeṅow. Bė Rėka
deleſchwa, każ ſo kóžde Lėto ſtaṅe ha Rébakojo Gjarnak, Pżeſétż ha druhe
Graté poſtaẇeli, zo bóchu Rébó delej ṅemóli, zṁeta je wón do hubokoho,
habó je roztorha ha hiżon popaṅene Rébó zaſé zpuſchcża. — Tola pak też
nėkotromu Zwużownomu, kiž bė heẇak pėkné ha drudé kuſk Warbinki dla
hudżeſche, ſchėrokoho Karpa, habó bruchatu Schtuku powiſné. — Hale hiżon
dawno jo ſo wón zhubiw ha żanoho Zénka ẇacz wot ſo ṅedaw; jo ſo jomu dṙe
zeſchwo każ wſchitkim druhim.

Telej ha hiżcżen ẇele druhich Baznitżkow ſo hiżcżen wot wodnoho Muża
póẇedaja; hale nichtón ẇacz ṅewėri, zo ſo hiżcżen na Swėcże namakaja.
Wupe Pėſtoṅcże Dżėcżi, kiż jara k Wodže waża, z nimi napwóſcha, jim
rozéwſchi, zo budże je wodné Muż za Nohi rabnécż. —

Liſt do Pola, Swojomu Wujej Hanſej Mėſchkanej.

Lubé Wujo!

Skoro bóch ſei móſliw, zo ſcże wó Pólſcżeṅo dale wot nas, hatż Polaczé,
— tak mawo jo wot was ſwóſchecż! — Scże dha hiżcżen tola żiwi? Żto dha
Dobroh’ dżėwacże? — Hdé bó to Delanach bowo, dha bȯch ſei móſliw, zo
Swȯnczo do Lėſa ṅeſwėcżi, wot kotrohoż pſcheczé ſpėwaja, zo jo Serbam
zezkhadżawo; hale zo pak wó w Polu nitżo wot ṅoho ṅewidżicże, to ſo mi
tola dżiwno zda, ha dérbu ſebi ruṅe móſlicż, zo jo wam nowo Swónczo
Serbowſtwa dṙe zezkhadżawo, hale wó hiżcżen ſpicże. — Jenu Khwilu ſo tak
bócż zdaſche, jako bóſchcże wottucżili, ale mi ſo zda, zo ſei wó tedóm
mȯſleſchcże: Wono haklei ſwita, ha jo hiżcże jara zahe, duż chczemȯ ſo
ſchcże na druhi Bok lehnécż, hatż Swónczo wóſche nas ſwėcžicż ṅebudże.
Ale dżerſchcże mi k Dobrocże <pb n="152"/>Sowam ha druhim nóczném Ptakam
Swȯnczo żeni ṅeſwėcżi, ha żtóż jo ſlepȯ, też ſredż bėwoh’ Dṅa ṅewidżi.“
— Tajkichle Móſlach, ha be wſcheje Nadżije, Jutnitżczé nėżto z Pola
ſwóſchecż, wobzanknéch, Tebi, lubé Wujo! woſebe Liſt piſacż, zo bȯch
tola wot Tebe zhoniw, żto w Polu dżėwacże, ha kak tam z naſchim
Serbowſtwom ſtȯji. Ja ſam z Domu ṅepżindu, ha duż ẇele ṅezhoṅu, hale mȯj
Wuj, Mėrcżin Cżiban z Holé, kiż z Kowmazu daloko po Swėcże woków
pſchindże, ṁe wopóta, ha mi prajeſche, zo wȯ tam w Polu khėtṙe nėmſkoh’
Michawowo Mėczé noſécże, kotreż Nėmczé „Michels Nachtmütze“ ṁenuju, ha
kotreż ṗecża tak hwuboko pżez Wuſchi do Wocżow ſo zcżahaju, zo ṅej wodṅo
mȯżno nėżto z nich widżecż.

Hdéż budże te towſche Dżėwo ṅimo, budu was wopótacż, ha ſo ſam tej Wéczé
lėṗe wobhonicż. Naſche ſerbſke Towarſtwo ṙeṅe kcżeje; poſlednu
Zhromadżiznu mėjachmó w Waſku, ha pżichodna budże w Ralbiczé. Na
Serbowſtwo pżi tém też ṅezapomṅimȯ, ha po zkȯntżeném Jednaṅu ſo tzi
krótż Swawa naſchom mwodom Serbowſtwu wuṅeſé, na cżoż ſo potom mnoho
ſerbſkich Pėſni ſpėwaſche.

Nėtko ſo pilṅe tzelecż wutżimó, ha dokelż Dżiwinu hiżcżen tzelecż
ṅeſmėmó, dha zwożẇemó do Robli, ha druhej drobnej Ptatżiné, tak zo w
naſchich Lėſach ſkoro ṅendże żanoh’ Ptatżka ſwȯſchecż ſpėwacż.

Po Batroṁe póndżemó Muż pżi Mużu na Hoṅtwu; naſcha Hoṅtwa pak ṅejo tak
ſnadna, jenoj na Zajaczé ha Kurwoté, — też Sorné ha Jeleṅe ſu z Holé k
nam pżiſchli, ha żtó wė, kajke dżije Zwėrjata ſo żcże tu wunamkaja.
Woſobṅe jo tu jena Sorna, wot kotrejeż Ludżo tukaja, zo ṅej po Prawóm;
dokelż, hdéż ſo Nėchtó za ṅej da, zaſlepi ha zabwudżi joh’ wona tak, zo
ſo ẇacz z Khojnow ṅenamka, wſchitko wotteznaje, ha hdéż joho Ludżo hatż
Dom dopokazaja, hiżcżen w ſwojim Doṁe ſo ṅewėriẇe praſcha, hatż jo tola
wėſcżi doma. Wot teje Sorné woſobṅe N. ... cżan B.. ẇele poẇedacż wė.
Hlaj Wujo, tu widżiſch, zo ſo mó naſchich Prawow krucże pżimamȯ, kotreż
ſmó ſebi récżerſczé ha ze Strachom ſwojeje Swobodé wudobóli, ha kotrohoż
Spotzinaṅa dla ſmó wot ṅekmanéch Suſodow Haṅeṅa ha Ṅetżeſcż pżecżerṗecż
dérbeli, hatż runiż woni nėtk, hdéż ſmó je mȯ za nich ſobu wudobȯli,
najbȯle za nimi hrabaja, pṙedé pak ſo na nas torhachu, ha nas za
Ṅeduſchnikow wuwowachu, kotrémż Khȯdu, Schibenczu ha wſcho Zwo
pſchejachu ha wėſchcżachu.

Ja cże też ſobu na Kermuſchu pżeproſchu, z tém Spomṅeṅom, zo zmėju lėcza
też Dżiwinu ha zajetżu Ṗetżeṅ. Hiżcżen junu, lubu Wujo proſé za rutże
Wotmoẇeṅo Twȯj Wuj

Boſcżi Néſchporecz z Delan.

Wozjeẇeṅo.

Hólczé! mużṅi Zajaczé!

Wȯ je Wſchiczé wėſcże, kajke zrudne Tżaſé ſmȯ dotżakali, kajke Ṅezbożo
ha Żawoſcż jo na naſch Lud pżiſchwa! Ṅihdże nas ẇacz ṅecżerṗa, wſchudżom
nam Strachi ha Sṁercż roża, ha za tȯn Kuſk Kawu, abȯ Dżecżela, kotréż jo
traż tam ha ſém jedén mwodé Nenazhoṅené z Wólnoſcżu woptaw, ƀez tém,
hatż mó Druzé ſo ſprawṅe ha khwalbṅe Holi, Lėſu ha na Ṁezach żiẇachmó,
chczedża ſo na nami tak żawoſṅe ẇetżicż, zo ſu wobzankli, naſch ſwawné
ha tżeſné Narod czéle zanitżicż ha wukoreṅicż. Ha tónlej zatraſchné
Ṅeſkutk chcze tón za naſchej zajetżej Krẇu latżné tżwojeſki Splah hiżom
po Batroṁe wuẇeſcż. Mó niże podpiſani ſtari Sanczé ha Wótczojo zajetżoh’
Splaha ſmó tohodla w tutej Należnoſcżi wobſankli, — (dokelż narodna
Zhromadżizna Frankobrodże rozehnata jo, ha ſo na ṅu z Próſtwu ẇacz
wobrocżicż ṅemȯżemȯ) — ſami wulku Zhromadżiznu wotdżerżecż, ha dokelż
ſmó wot Kṅeżich pżeczé ẇacz Mėra mėli, hatż wot hrubéch Burow, dha budże
taſama waſkowſkim Lėſu. Mȯ tohodla na tulej za <pb n="153"/>naſch Splaw
tak ważnu Zhromadżiznu, hdżeż budże ſo tomuṙecz wo naſche Żiẇeṅo abȯ
Sṁercż jednacż, czéwu Zajetżinu pżeproſémó, zo chczéwa ju praẇe mnohotṅe
wopótacż, ha nam te Srėdki pomhacż wuradżecż, kak ſo naſch Lud wukhowaw
ha ſwoje Zbożo ſo ſpėchwawo bó. Tola pak mó wam naſchu dobru Radu ſobu
dżėlimó, zo ṅebóſchcże ſo z Tżródami hromadu zkhadżwali, hale tak kȯżda
Swȯjba ſama ſchwa, ha zo ṅebóżcże jara juſkali ha ſpėwali, — tola
bożedla nicz tu Marſeillaiſu — dokelż lochczé móhli ſebi Ludżo móſlicż,
każ naſchu Krobwoſcż znaja, zo chczemȯ néſchto napſchecżo ṅim wuẇeſcż,
ha nas z tej mordarſkej Czélbu napadnécż. Woſobṅe bėrcže ſo na
Ralbitżanſkim na Kedżbu ha joli mȯżno wobondżcże jich Ṁezé, — tam ſu
Ludżo każ Turkojo bewſcheje Miwoſcże, kotréchż ’żno wot lonſchoh’
znajemȯ! — Dokelż ſo wot ẇele ważnéch Wėczow jednacż, ha Sedżeṅo traż
nėkotre Dné tracż budże, dha chczéli ſo też Wſchitzé na tzi Dné z
Khlėbom wobſtaracż, zo ṅebóchmó Schkodé Tżiṅeṅa dla Ṅikomu Pohorſchk
dawali. Stare Sanczé ha Prėdſtojicżeṙo:

Wuchacż ze Dżecżela. Spėſchna Noha z Pola.

Tulak z Kawu. Bojaznik z Hole. Rémzak z Lėſa.

Z W .. — Pżeczé jo Swėra ha Poſwuſchnoſcż Serbowſtwa naiṙenſche
Débenſtwo bowo, ha wo nitżim Kral ha Thrȯn ṅejo ſélniſchu Podeṗeru mėw,
hatż ƀez ſerbſkim Ludom. K joho Zakitej jo wón kóżdé Tżas wutrobṅe
wuſtupiw, ha Kraj ha Kubwo k Woporej pżiṅes. Tak namakamó je, z mawém
Wuṁeṅeṅom hiżcżen dżentziſchi Dżeṅ, tak dṙe też pżichodṅe budże. Wulczé
zpodżiwacż ſo jedén tobo dla dérbi déż Cżwojekojo, kiż ſerbſkich Wȯtczow
Potomniczé bódż chczeidża, ſo zważa, tulej ṙanu Samotnoſcż w ſerbſkim
Kraju wutupicż. Jedén ṅeẇe hatż dérbi jim to k Zwóſcżi habó k Wupoſcżi
pżirachnowacż. Menuiczé jedén wėſté N. N. z K. kiż jo ẇaczé Lėt Kralej
ſwużiw ha haklej ṅedawno wot Wojakow dom pżiſchow, wė ẇele póẇedacż wot
ṙanéch Pwodow Ṅeṁera ha Rebelliona — każ też wot zbożomnéch Tżaſow
Republiki. Na ſamoj kemſchaczej Żcżeżczé, haj woko bożo Domu ſo jedén
joho ṅeprawém Bladam wukhowacż ṅemȯże. Wȯn kóżdomu Cżwojekej na Schiju
lėze. Móżemȯ ſo mȯ też nadżecż, zo wón Nikoho wot ſwojich Rétżi
pżeſwėtzicż ṅebudże — (żtó wė hatż wón ſam wė, żto Republika jo ha żto
ma wona na ſebi) — je mó tola za naſchu Winwatoſcż dżerżimó, joho
kedżbnoho tżinicż ha jomu dobru Radu dacż: ſo pżichodṅe taikich Rétżi
zdaluwacż. — Żtoż ſmó w Różencże ſwóſcheli, mȯżemó wobſwėtzicż. —
Dérbjawa tuta deṙe mėṅena Rada podarmo bócż, budżemó ſebi na druhe
Waſchṅo pomhacż ẇedżecż. — Karantżk tak dowho k Wodże khodżi, dóiż Hużko
ṅezhubi. —

Z W. ha z N. W.

J. S. — J. M. —

J. J. — M. z C. — J. W.

Ja bėch pżez Jutnitżku zhoniw Póẇeſcż wot Rozdrėṅa wulkeje Wuże w
Baſélczach: „Ach tam b’dże Dżėwo za teƀe!“ móſlach ſebi, Dżėch ha dżėch
ha pżindzech do Smėtżkecz. Dokelż Bohu dżakwano, dobré Poṁatk mam, paże
mi ſmolom te ṙane Swiṅo do Móſli, kiż jo kam k widżeṅu. Ja ſebi je
woladach, ha ſo wulczé zpodżiwach. O Michale! té maſch kraſne Swiṅatko!
— Za Baſélczami praſchajo, dóſtach Wotmojeṅo: „pżeczé ruṅe won!“ Z
Ẇeſowoſcżu wuladach też nėkotre ſta Krocżel pṙedé ṁe Putżnik
(Wegweiſer). Ale ach! hatż pżiſtupich, kak pżeṁeni ſo moja Ẇeſowoſcż do
téſchneje Zrudo<pb n="154"/>bu, dokelż Putżnik do Zeṁe dele pokaſwaſche.
Naſtróżené, kak ſo to ma, wrócżich ſo zaſé dom. Na druhi Dżen Suſodej,
kiż jo w Swėcże bóle znajowné hatż ja, moje Zhoṅeṅa wuſkorżich. Tón
mėṅeſche: zo budża mi Smėtżkecżeṅo zarunacż dérƀecż, żtoż ſém na tém
jich dla podarmo pżebeiżaném Dṅu zakomdżiw. — Té poſkaj, mėṅeſche jedén
druhi, bódż ẇeſowé, zo ſé ſo zkwatkom wrócżiw, tam traż jo Kóncz Swėta.
Czuzownik.

Hale Michale ṅepżeracż me! to ſebi wuproſchu.

Z tżornoho Hodleṙa. Tudé mėjeſche 19. Awg. Radworſke Towarſtwo
Zhromadżiznu. Wo tejſamej jednaſche ſo woſebṅe wot toho, koho bóchu wo
13. Wokreſu na wużiſki provincz. Sejm wuzwolili. Hako k tomu kmanej
bóſchtaj zpóznatej ha k Wuzwoleṅu poſtajenej Michaw Dutżmann (Móṅk) z
Wuha ha Michaw Cżėſla, z Radwoṙa. Heẇak rétżeſche ſo też wot toho, kak
bó ſo z Hoṅtwu nailėṗe zadżerżawo; pżi tém ſo jich naiẇaczé za
Flurſchützu wupraẇi. J. Móṅk zaſtupné Piſaṙ.

Z Radwoṙa. Tudé mėjachmó 20. Awg. Wuzwoleṅo na wużizſki provincz. Sejm
ha dóſtaſchtaj wot 13 Woſow Michaw Cżėſla, gmejſki Prėdkſtojecżer z
Radwoṙa 11, — ha Mich. Dutżmann (Móṅk) z Wuha 2 Woſaj. Potaikim bó
Cżėſla z Woſow Pżewahu hako Zapóſwancz 13. Wokreſa na wużiſki Sejm
wuzwolené. Jedén Wuzwoleṙ.

♣Krobły Serb.♠

♣Hłós: Hajda bratjo hajo junaci!♠

♣Pójće bratřja wobkhowajmy♠

♣Serbow Sławu! khroblje hajmy♠

♣Našich wótcow česć ha prawo♠

♣Zo by swjate zawostało!♠

♣Nadobny naš lud ha kraj♠

♣Božo ty nam zakhowaj!♠

♣Strach ha bojosé njeznajemy♠

♣Mužni Serbjo wostanjemy!♠

♣Ruka kotraž kosu wodźi:♠

♣Tež so za meě swětły hodżi!♠

♣Nadobny naš lud ha kraj♠

♣Wo sylnosći přibjeraj!♠

♣Po kraju hdyž wichor duje♠

♣Khrobłosé Serb wo duži čuje♠

♣Ha hdyž kral ha kraj joh žada♠

♣Njepřećel tu před nim pada!♠

♣Nadobny naž lud ha kraj♠

♣Khrobłosć w bitwe wobkhowaj!♠

♣Hdyž pak měr so wróća znowa♠

♣Serb meč wótry w nóžnach khowa♠

♣Dźěłe polo, Serbstwo haji.♠

♣Cuzom wašnju zadźewk staji♠

♣Nadobny nas lud ha kraj♠

♣W měrje tež so wukhowaj.♠

♣Tak sej bratřja wobkhowajmy♠

♣Staru Sławu! Khroblje hajmy♠

♣Serbow česć ha Serbow prawo♠

♣Zo by swjate zawostało.♠

♣Nadobny naš lud ha kraj♠

♣Božo dalje zakiłaj.♠

— * —

Jutze hako Ṅedżelu 26. Awg. zmėje haſlowſke ſerbſke burſke Towarſtwo
Zhromadżiznu w Batżoṅe pola Bȯdlanka.

Robel, Pżedſéda.

Klȯſchterzke Podanſtwo budże Ṅedżelu, hako 26 ^(teho) Awguſta Pżipowdṅu
dwėmaj kjenomu Rozrétżeṅu do Kuṗele pżeproſchene. Ta Deputatzia.

Khrȯſtżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje jutze za Tédżen, hako Ṅedżelu 2
Septembra Zhromadżiznu we Khrȯſtżiczach. Dokelż dérbi ſo nowo
Prėdkſtejerſtwo wuzwolicż ha lėtna Litżeṅo wotpowożicż, tak budża
Sobuſtawu lubożne proſcheni, ſo praẇe mnoho nuts namakacż. Mrȯs.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

35. Tżiſwo. 1. Dżeṅ Septembra. 1849.

Zajecża Zhromadżizna, dżerżana waſkowſkim Lėſu.

(w Noczé dwanatżich.)

Naipṙedé na wſchė Żcżeżki ha Pucże Stróže (Wachi) poſtajichu, zo bóchu
kóżdé Strach z Tżaſom zjeẇili. Potom woleſche Zromadżizna Pżedſédu.
Najẇaczé Hwoſow dóſtaſchtaj Wuchacż, kiż hiżon bė nėhdé pżi jenei
Zhromadżizṅe Pżedſédſtwo ẇedł, ha Hubak, wulki Rétżnik, ſtatné, kruté ha
zmużné Wojownik, kotromż woſobṅe cżi Mwodżi pżipadnéchu. Nėkotre Hwoſé
dóſta Bojaznik wot ſwojoh’ Ruṅecża. Dokelż pżi pṙeṅim Woleṅu żana
abſolutna Ẇetżina ṅeƀe, dha hiżcżen junu wolachu; pżi tom bu Wuchacż za
Pżedſédu wolené. — Wón potom znėkotrémi pżihódnémi Swowami Zhromadżizṅe
ſwoju Móſl wuwożi ha Pżicżinu ha Wotpoladaṅo Zhromadżizné rozkwadże.

Wuchacż Pżedſéda. Wutrobṅe ſo zẇeſelu, tejko ſwėrnéch Bratrow ha dobréch
Pżecżelow tuhdé zhromadżenéch widżecż, ha dżakuju ſo za tu naſchom
wótczowſkom Pżeproſcheṅu wopokazanu Luboſcż ha Poſwuſchnoſcż, ha moja
Wutroba jo hnuta, hdéż ja zpomṅu, z kajkej Horliwoſcżu ſcże wó zahoṙeni
za naſchoh’ Splaha Zbożo ha Lėpſche; ani Wobcżeżnoſcż dalokoh’ Pucża,
ani Rėki ha dalokich Krajow Poṁezé, ani hrozne Wedro, ha ſṁertne Strachi
na Pucżu, ṅezamóžachu was wotraſchicż, hale wſchitko dobrowolṅe
zṅeſéwſchi, ha żaneje Bojoſcże ṅeznawſchi, ſcże ſo wó na tak daloki Pucż
podali, naſchoh’ Splaha Dobre pomhacż wuradżecż, ha z dobrej Radu ha
jeli trėbne, też z mużném Tżiṅeṅom nam k Bokej ſtacż. (Wulki Pokleſk ha
Pżedſédżi Swawa Wowaṅo.) Duż chczemó nėtk te Srėdki wuradżecż, kiż k
Wukhowaṅu naſchoh’ Splaha zpomóżne ſo bócż zdacża. Chczéli ṁe, tżeſcżeṅi
zhromadżeni Bratzja z waſchej dobrej Radu luƀe podṗeracż.

Tulak (proſé wo Swowo.) Wėrno jo Bratzja! zo ſmó z Hubenſtwom ha Nuzu
ſuroẇe domapótani, ha wot Pſow ha Tżwojekow tak pżeſcżėhani, zo nam tón
Kuſk Żiwentżka ẇacz lubo ṅej! Hiżon na żtéri Ṅedżele ja żanoh’ kawowoh’
Wopeſchka woptaw ṅeiſém, ha ſém ze Żawoſcżu ha Zrudobu czéwu khoré.
Hlajcże! cżi Tżwojekoẇe dérbja ſami wuznacż, kak ṙane Kawé wſchudżom
maja, ha ṅihdże ṅejſu tṙeba mėli, znowa naſadžwacż; hale wſchitke naſche
Poſcżeṅo ṅewotwobrocżi wot nas zrudné, ṅezbożomné Woſud; naſcha Mudroſcż
ha Pżeklepanoſcż jenoj móże ’żcżen nas z tech nam naletżenéch Sétżow ha
Wótżkow wumożicż, nas na Żiẇeṅu zdżerżecż. Wo Wopomṅeṅu toho ſtaju ja
Namet: zo żadén Zajacz ṅeſṁe ẇacz po Ṁezach bėhacż, ha Mużiki tżinicż;
też nicz Wuſchi naſtajecż, dokelż tej ’żno ſtaj jich ẇele Haṅkej
pżeradżiwoj; — hale Wuſchi dérbitaj dele wiſacż, wodṅo dérbja ſo
wóſokich Séwach ha Lėſach khowacż, ha jenoj Noczé wokow haṅecż, ha zo w
Zéṁe ṅebó Slėdż nas pżeradżiwa, dérbja wſchitke Zajaczé Tżrijach habó
Zkórṅach khodżicż. (Wulke Kleſkaṅo.)

Spėſchna Noha. Ja ṅedżerżu tak ẇele do toho Khowaṅa ha Tuleṅa, hale
dowėru ſo ſkeṙe mojim ſpėſchném Noham, kotreż ṁe hiżon ẇacz krótż Pſam
ha Haṅkej wotṅeſechu, ha žtož jo naſch tžeſcžené Brat Tulak wot Tżriji
ha Żkórni rétżaw, dha bėchu ruṅe teſame Haṅkam <pb n="156"/>nas do Rukow
dali; dokelż mó Wobucża ṅezwutżeni, ṅebóchmó Pſam ẇacz wucżeknécż móhli.

Bojaznik (Ẇednik Prawiczé.) To Wſchitko jo dobre, žtož ſtaj mojej
pṙedomnej ſwowutnej Rétżnikaj rétżawoj; ale Bratzja! ja ſo praſcham:
Żtoha budże to pomhacż? — Pṙedé haj, hatż hiżcżen pod hnadném ha
dobrocżiwém Kṅeiſtwom ſtojachmó, dha bė to jara duſchna Rada bowa; hdéż
bė Haṅk w Lėſu, bėchmó mó na Polu, ha bė wón na Polu, bėchmó mó w Lėſu.
Nétk pak budża wot wſchėch Stronow ha ze wſchėch Dżėrow dżiẇi Hoṅtwaṙo
pżincż, ha też Dżėcżiſka ha Żoné budża ſej móſlicż, zo ſu dobré Skutk
tżinili, hdéż ſu naſchoh’ Jednoh’ zarazéli: wſchitka Ljeſcż ha Mudroſcż
budże zanitżena, ha też Spėſchnoſcż nitżo ṅepwacżi, dokelż nas hiżon wot
nazdala ztej mórdarſkej Tſelbu zkónczuja. O kak ſu ſo Tżaſé pżemenili,
kak jo tón Lud lózé! — Zwote Dné ṁejachmó pod naſchim pṙedawſchim
hnadném Kṅeiſtwom! W téch najṙenſchich Kawach ha Dżecżelach, mwodéch
Pżenczach ha Jetżmeṅach ſmėdżachmó ſo paſcż, ha bóli żadén Bur tohodla
chczéw ſo wobcżeżwacż, tón móhw hladacż zo bó z Duṙemi zas won tṙechiw.
Hlajcże! takle ẇele mó tedom pola Kṅeżich pwacżachmó, takle dobri nam
woni bėchu. — O chczéwo ſo nam naſche ſtare Kneiſtwo zaſé wrócżicż! —
Dokelż ſo mó pżi Kṅeżich tak deṙe ṁejachmó, tak chczéwa Zhomadżizna
tomulej dobromu hnadnomu Kṅeiſtwu tzikrótżnu Swawu wuṅeſcż. (Czéwa
Zhomadżizna z czéwóm Hwoſom z pownej Schiju wowa: Swawa.) Ha nėtk wo
Wopomṅeṅu toho nėtuſchoho Hubeṅſtwa pod Burami: „Ṅech za Pſé du!“
(Wſchiczé wowaja: „Ṅech za Pſé du!“ Nėkotre Hwoſé: „Hól’ jich Tž ..t“).

Ha tṙechi ſo, zo tam ha ſém Jedén habó druhi za ſwoje Żiẇeṅo mawo
ſtaroſcżiwé Haṅkej do Rukow padné, dha tola ẇedżeſche, zo jo lohku ha
tżeſnu Sṁercż mėw, ha na kneže Blido pſchindże; hale nėtk, hdéż budża tu
ṅelepi Buṙa dżeſacż krótż do jenoh’ tſelecż, ha nas na pow morwéch
wuhonicż, ṅezṁejemó też nicz toho Tróſchta, zo budżemó woſobném Kṅeżim
ſwużicż, hale hrubém Burom, kiż móhli dṙe ſo z Khlėbom też zpokojicż,
dérbimó Żowdk ṗelnicż, ha tak huſto, hatż budże hdże żadén Kwas,
Kermuſcha, Chtżizna, abé zechczedża żanu Hoſcżinu hotwacż, dha ṅendże
ſmėcż zajetża Ṗetżen brachwacżi; haj budża hdé hromadżje Palencz picż,
dha budża dacż ſei nas deṙe ſwodżecż, ha pżi tém żcże ſei, jako nam k
Ṁerzaṅu pėkṅe: „Daj Bóh Zbożo!“ pżecż. —

Ha Hoṅtwa nėtk ṅendże jedén abé dwaj krótż za Lėto, każ pṙedé, hale
kóżdu Ṅedżelu abé ſẇaté Dżeṅ budża woni z témlej krwawném ha mordarſkim
Dżėwom woṅeſẇecżicż, ha tajkich Próznikow traż ’žcże budże też doſcż,
kiż ſebi tajke Ẇeſelo dżėwawé Dżeṅ žtżinicż zechczedża. Tu moji Lubi nam
ṅendże żane ẇacz Zbożo kcżėcż ha Ẇeſelo zkhadżecż! Bożeṁe budżemó
dérbecż prajicż, tém ṙaném Kawam ha Dżecżelam, wopuſchcżicż te kraſne
Hajki ha Hole, te pwódne Hona, hdżeż ſmó mwodżi hrali, doroſcżeṅi haṅeli
ha ſtari wo Mėṙe żiwi bóli ha ſo ſprawṅe zkubwali. Ja tohodla dokelż
widżu, zo tuhdé naſche Bócżo ẇacz ṅej, Naṁet ſtaju, zo bóchmó wucżahnéli
do Ameriki, hdżeż też wſchiczé ſwobodṅe zmóſleṅi Demokratojo, kotcziž
runiż tak pżeſcżehaṅi ſu, kaž mó, wucżahowaja, dokelż jo tam powna
Swoboda za wſche Splahi ha Narodé. (Żawoſṅe wulki Pokleſk, Swawa,
♣Eljen, Vivat,♠ Żivio, ha wſchitkich druhich Rétżach Wowaṅo, po tém hatż
bėchu cżi Zhromadżeṅi z téch abó ztamnéch Krajow.)

Rémzak. Jara wuberṅe jo mój Pṙedomné rétżaw; ale ja ſo tola ṅemóżu zṅim
wo tém Wopuſchcżeṅu naſchich kraſnéch Krajinow, ṙanéch ha ſwódnéch Kawow
ha Dżecżelow zjednocżicż; dokelž žtó ẇe, żto tam namakamó; ha jara
cżeżko bó nam padnéwo, dérbeli mó, nėżto Khóſchcżoh’ zwutżeni, tam jenoj
w Holi, Rjós, Paprotż, ha Babeduſchku jėſcż; ha ja bóch radczi radżiw,
ſo huƀe do Hole podacż, tola tak zo móhli Noczé Buram do Kawow dóṅcż.

Bojaznik. Tute Spomṅene namakamó wſchitko też w Americzé, każ mój Wuj
Khóſch<pb n="157"/>cżak kiż tam hižon dwanatże Lėt bódli, mi pżed dwėmaj
Mėſaczomaj piſaw jo. Też ṅebóchmó ſo tuhdé Holi wukhowali, dokelż też do
najhwubſchej Hole budża ſo cżilej nowi Hoṅtwaṙo namakacż. Ja ſtaju
tohodla Naṁet, zo bó ſo Wuƀerk woliw, kiż bó w Mėſcże „Bremen“ Parowodż
(Dampfſchiff) najaw, ha hdéż bó ſo to wobſtarawo, wſchitkim Wucżahowaṙam
do Ameriki, pżez Nowiné poſtajené Dżeṅ wozjeẇiw. (Powojcza kleſka,
Powojcza z Nohomaj ſchudérẇe ha bubnuẇe)

Hubak. (Wednik Liwiczé.) Zo dérbjawa Swawa ha Tżeſcż naſchoho Mena tak
hwuboko zapadnécż, zo dérbeli Tżeſcż ha Khwalbu naſchich Wótczow tak
zapomṅicż, ha Kraj naſcheje Mwodoſcże ha nėdawſchoho Zboża wopuſchcżicż,
— wot toho, Drozé! ſo mi Doma ani dżawo ṅebó, hale hdéż jedén do Swéta
pżindże, wukṅe hakle Swėt znacż. Hdéż tajke Mėchi ha Mėczé naſchu Wėcz
ẇeſcż ha naſche Prawa zaſtupicż chczedża, kajkichż jow mamó, dha
pżindżemó bórzé na wuſmużowu Horu. Na Tżeſcżi jim nitżo ṅeleżi, z Haṅbé
ſej nitżo ṅeżtżiṅa, Rozoma ha ſtrowéch Mozow ẇacz ṅimaja, dobre ha
ṁechke Ziẇeṅo dże jim pżewóſcho. Duž ſo też ṅehaṅbuja, nas czéwom Swėtej
k Smėcham ſtajicż, ha k Lėpſchom mėcż dacż. Ja tohodla wſchitkich
Zajaczow mojoh’ Smóſleṅo wabju, tuhlej ṅehódnu Zhromadżiznu
wopuſchcżicż, ha w krótkim Tżaſu ſami tajku wotdżerżecż, żtoż budże ſo
pṙedé k Ẇedżeṅu dacż. (Jedén Pobotżnik (Adjutanta) pżibėhṅe czéwe ƀez
Décha, zo jo wonkotżna Stróża ſwóſchawa Haṅkowo Pſa ſchtžowkacż ha Haṅka
jara ſélṅe porſknécż, na tżoż ſo Zhromadżizna zbėhné ha do wſchėch
Różkow Swėta ſo rozbėża, zo Zeṁa rżeſche ha Kėrki ſchumjachu ha
pikotachu.) —

Wotmoẇeṅo na Nėſchporecz Boſcżijowu Liſt, wo 34 Tżiſẇe Jutnitżki.

Lubȯ Boſcżiko!

Déż jedén wot was nėżto ſwóſchi, da jo to wėtżṅe nėżto tak ſamoſtatne,
tak zawėſcżi ſpodżiwne, na tżoż pola nas nichtón ṅepżindże. Ja mam jene
Kniżki, kiż ſo ṁenuẇa „die Abderitten“ hale hatżruniſch tam ẇele
Smėſchkow namakam, tak hiżcże wó téch Abderittow pżetṙechicże. Komazniki
hako Noſcheṙo Nowinow żadén Autorität pola nas nimaja, tohodla jo nam
też wſcho jene, hatż komazné Cżiban praji, zo mó wo Michels Nachtmütze
khodżimó. Débóch ja jedénmól kwam pżincż mów, ja bóch hiżcże wam ẇaczé
narétżaw, dokelż, wėricże wó tola ſchomu, ṅech jo tak wólbérne, hatż
chcze. Tohodla pola was też Ludżo wot jeneje Sorné tukaja, zo ṅej po
Prawóm; to ſo mi dżiwno ṅezda, hale dżiwacż ſo dérbu, zo k duſchkaczei
Żoṅe ṅeṅdżecże. Scheṙeṅa wó tola pżeczé macże, wſchak też loṅi
ſchantoreſchcże, zo ſu pola nas Cżėwa wonṙebali, dokelż ſu ſcheriwo. Zo
wó pilṅe tzelecże, ſo mi lubi, hatżruniſch mó w Polu ſo do toho
ṅetékamó, hale radſcho to Ludżom pżepodamó, kiż to rozemja ha też Kwilu
ktomu madża, dokelż to jo taiki Handwark, kiż żanoho Klėba ṅepſchiṅeſe.
Wóſche toho ſo wó nadżijecże, zo budżecże hiżcże wſchelake dżije Zwėṙata
natrechicż, kotraż Nadżija was ſnadno też zhebacż ṅebudże, ha móli
lóchczé naipṙedé z Wóſwami ha z Wopiczami romadu pżincż. Wowaicże pilṅe
Swawa, kaiż to waſche Waſchṅo jo, mó pak budżemó ſo beztém ſtaracż, kak
bóchmó Michels Nachtmütze dele krédnéli, kotruż jo nam komazné Cżiban
ſtajicż chczéw. Też ṅetṙebacże pżichodṅe ſo z Delan podpiſacż,
Delanſkich mó zmolom ſpóznajemó, tak khėczé hatż Hubu rozdaja.

Mėſto Hanſa Mėſchkana, kiż ẇaczé żiwó ṅejo, twoja Pżecżelnicza Britwei.

Swėtne Podawki.

Z Wuherſkeje. Żadén Dżiw ṅebó bowo, dhé bó dżencza zaſé rėkawo: z
wuherzkej Wóinu hiżcżen dowho żadén Kóncz ṅejo. Ẇele Ludżi też woprawdże
mėṅa, zo ſu Póẇeſcże wot Pże<pb n="158"/>podacża Wuheṙow Vżė, Hale tomu
tak ṅejo. Tam ha ſém dṙe hiżcżen wuherſke Wóiſka ſteja, hale dżerżecż ſo
nidé ẇaczé dowho ṅemóża. Khejżorſke Wóiſka na wſchėch Stronach ſo
rozſchėṙa, wſchitko wobſadżeja. Też wuherſka Pokwadnicza jo w jich
Rukach, powdra Miliona Slėbra bė w ṅej. —

Twerdżizna Komorn jo po dóſtatém Pżedſwėtzeṅu, kak w wuherſkim Kraju
ſtoji, ſo pżepodawa. Rakuſki wóinſki Miniſter Giulaj jo na 21. Awg.
Popowṅu ṗetżich do ṅeje nutzcżahnéw.

Görgej ha joho Wóiſko jo hiżon wot Paſkiewitża Rakuſkim pżepodate. Wone
rėka, zo budże Görgej do Holomucza habó na jenu tżėſku Twerdżiznu
pżincż. Wón ha joho Wóiſka druzé Wóſchi budża pżed wóinſki Sud ſtupicż
dérbecż. Ṅech bó ſo jim deṙe ſchwo. Niżſchi Wojaczé budża pak
puſchcżeni, pak do rak. Wóiſka rozdżėleni. — Kheiżor jo Paſkiewicżej
Vėzdu Marie-Therezinoho Ṙada, — Hajnawej pak ſẇ. Scżepaṅa Ṙada póſwaw. —

Ruſénſki Kheiżor jo Zkóncżeṅo wuherſkeje Wóiné ſẇatotżṅe ſẇecżiw. Joho
Ẇeſowoſcż pak budże ſo do Zrudobé pżeṁenicż, déž budže Póẇeſcž z
Warſchawa dóſtacž džeiž jo joho Séhn Michaw, na Dompucžu z Wóiné wot
božeje Rutžki tṙechené, nahẇe wumṙew.

Z Khroſcżicz. Ṅedżelu 26. Aug. dżerżeſche tudé duchomne Kṅez Wornaṙ z
Dubṙenka bożu Mſchu ha dawaſche potom boże Pożohnuwaṅo. Naſch Dom bożi
bėſche jara ſélṅe naṗelṅené. Swoje Studowaṅo jo kn. Wornaṙ we Komotaẇe
ha w Prazé ztżiniw. Wón jo Duchowné cziſterczijenſkoho Ṙada ha budże
najſkeṙe hako ſerbſki Prėdar do Klożtera M. W. pżincż. Tudé jo wón też
jara trėbné ha nuzné; dokelż hatż dotal bėchu jow, bórṅe runiż lute
ſerbſke Poſuchaṙo, tola jenoż nėmſke Prėduwaṅa. Tak budże tola na jene
Waſchṅo tém Potrėbnoſcżam klożtérſkich Serbow wotpomhane; hale jene
móczne ha wėſczi ważne Żadaṅo naſchich Serbow zcże tudé ṅedoṗelṅene
woſtaṅe, ṁenujczé jedén ſerbſki, za Serbowſtwo horliwu Wutżer do
kukawſkeje Wutżerné, dżeż, Bohu žel lute ſerſke Džėcži, hale jedén Nėmcz
za Wutžeṙa. Kaž ſmó ſwóſcheli, czé naſche nadné Kṅeiſtwo tež tutomu
Huƀeṅſtwej wotpomhacž. Bóh daw, zo bo ſo to bórze ſtawo!

Wozjeẇeṅo.

Żtóž chcze ſwoje Dżėcži do Nėmczow dacž, ṅetṙeba teſame haklej za
Dreždžané wodžicž, hale jenoj do Pola pžiſtajicż; woſobṅe wuknu w N
....— deṙe nėmſki. Chczéli ſo toho dla pola Nėſchporecz Boſcžija
napraſchwacż, kotréž wam tajke Swužbó rade lube dopoẇe.

Napraſchwaṅo.

Ztoda jo tola Korchowom Schümelej na Prėki pžiſchwo, zo joho zandženu
Sobotu ṅebė w Budéſchiṅe widžecž? — Wón ſo tola ṅejo ztoho Swėta minéw,
abé ſei wumóſliw, do wojerſkej Swužbé ſtupicž? — Tajkoho ſo wot joho
Mudroſcže ha Naẇedžitoſcže ṅenadżijemó. — Mó ſo heẇak kóždu Sobotu na
Drozé ha Kortžmach tṙechichmó. —

Dwaj dobrei Znatej ha joho Strowoté dla ſtaroſcžiwoj ſtarei wulowoj
Koṅej z Hole.

Z Ralbicz. Żtójž chcze k tomu Spėwej ♣„Pójće bratřja wobkhowajmy edc.“♠
(kotréž bėſche wo zaṅdženej Jutnitžczé wotcžižcžané) Hwós mėcž, móže
tónſamé pola ṁe dóſtacž.

Hiczka.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 2 1/2 nſl. też 1 tol. 25 nſl.

Pżeṅcza 5 = — = — 4 = 15 =

Jecžmeń 1 = 17 1/2 = — 1 = 15 =

Wȯws 1 = 7 1/2 = — 1 = 2 1/2 =

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

36. Tżiſwo. 8. Dżeṅ Septembra. 1849.

Miniſterialſki Wukaz.

Podpiſane Miniſterſtwo porutża, zo wot 1. Oktobra tutoho Lėta kheiżorſke
rakuſke Peṅeżki, z Napiſmom: ſchėſcż Krejczari, wudate w Lėtu 1849
(ſechs Kreuzer Stücke 1849), kotreż hatż dotal dwaj nowoj Slėbornikaj
pwacżachu, wo ſachſénſkich Krajach ſo ẇaczé bracż ha wudawacż ṅeſmėdża.
Te ſchėſcż Krejczarki pak wot Lėta 1848 budża każ hatż dotal też dale
dwaj nowoj Slėbornaj pwacżicż. Żtȯż tutȯn Wukaz pżeſtupi, t. r. taike
hoṙeka poṁenuwane Ṗeṅeżki bėṙe habȯ wudaẇe, ma ſo téch wo §§. 1. ha 2.
Zakoṅa wot 22. Jul. 1840 rożenéch Żtrafow nadżecż.

Miniſterſtwo nuczkownéch ha ṗeṅeżnéch Należnoſcżow.

z Friezen. Behr.

Swėtne Podawki.

Z Ruſowſkeje. Wóndaṅo ſu jene nėmſke Nowiné ẇele Nėmczam prawó Strach
natżiṅiwo, ha Bojoſcż pżed Ruſami ha Swoẇanſtwom zaſé pżiſporiwo. Teſame
ṁenujczé piſachu, zo jo ruſowſki Kheiżor ſo nėhdże takhlej wuprajiw: „Ja
ṅejſém wuherſku Wójnu rakuſkoho Kheiżorſtwa dla zapotżaw — ṅe, te ja
zaczpju — ale toho dla zo bóch Potwótżowaṅam Swoẇanſtwa wo Wuherſkej
Kóncz ztżiniw. Mi jo lubo zo Nėmczé ſchleswikſku Wójnu ẇedu, dokelż mi
pżez to pokazaja, żto mam ja pżecżiwo naſchim ſwoẇanſkim Bratram wo
Wukraju tżinicż.“ Nėmczé tutéch Swowow dla hiżon czéwó Kraj hatż do
Wóbja pod ruſowſkim Kheiżorom widża, — ha z Bokom na nas Serbow hladaja.
—

Madżarojo ſo wſchudżom Ruſam poddawaja, nicz Rakuſkim, ha to tutéch
poſlenich jara ṁerza. Ruſojo ſo pak też pżecžiwo Madżaram lėpe zadżerża
hatż Rakuſczé. Bez tém hatż Haynau każ Rubeżnik kónczuje ha zatſela,
pżeproſchuja ruſowſczé Generalojo ſwojich Jatéch k Hoſcżinam. Też
Koſchutowe papeṙane Peṅezé, kotreż Haynau wſchudżom ſpalicž dawa, Ruſojo
hoṙebėru ha też z nimi pwacża.

Hajnaw, wóſchi Ẇedżicżer rakuſkoho Wóiſka w Wuherſkej, jo 18. Awg.
ſwojim Wojakam zcżėhuwacze Poſtroẇeṅo podaw:

„Wojaczé! z pozbėhuwaczém Zatżutżom wozjeẇu ja wam dżencza na ſwawném
Sẇedżeṅu naſchoho lubowanoho Kheiżora ha Kṅeza, zo jo ẇetżi ha cżeżi
Dżėl naſchoho Dżėwa wo tutej Wóiṅe ha talei Wóina ſama zkóntżena. Po
Pżepodacżu ha Wotbroṅeṅu Görgeowo Wóiſka, po Wobſadżeṅu Twerdżizné Arad
— po Rozcżėkaṅu wſchėch druhich ṅepżecżelſkich Tżródow, kotziż ſu ƀez
Tzėlbow ha ƀez Jėdże wot naſchoho mużnoho Wóiſka hiżon k ſédmihródſkim
Ṁezam zahnaczi móżemó praẇicż, zo Mócz Zbėżkaṙow jo zwamana. — Wojaczė!
Telej wo tak krótkim Tżaſu dóſtate Dȯbócżo jo Dżėwo waſcheje
Wutrobitoſcże, Poſwuſchnoſcże, waſcheje newuſtateje Wobſtainoſcże wo
Zṅeſeṅu wſchitkich Wobcżeżnoſcżow telej Wóiné. Z Hordoſcżu ſmėcże wó
poladacż na kraſne Pwodé waſchoho Próczowaṅa. Wó ſcże ſebi zaſwużili
Dżak wótcznoho Kraja, Khwalbu wſchėch Ludow, <pb n="160"/>kotziż ſwoje
Zbożo w Tżeſcżeṅu Zakonow — wo póczcziwoi Swobodnoſcżi ha wo Ṙedże
pótaja. Stawizné budża je zakhowacż waſchim Potomnikam, zo waſcha
Swėrnoſcż, Wutrobitoſcż ha Wutracżo rakuſkich Wojakow hodna bė. Luboſcż
naſchoho Kheiżora k ſwojomu Wóiſku, kotruż wón wot Naſtuṗeṅa ſwojoho
Kṅeżerſtwa ſem wam nadṅe wopokazaw jo, budże ſo po téchlech waſchich
ſwawnéch Skutkach wo johoj rétżerſkej ha khrobwej Wutroƀe hiżcżen ẇele
hubſcho zakoṙenicż, dokelż telej Skutki pżiṅeſu jomu pożadané Mėr za
joho Ludé ha wobſwėtża z nowoj Tżeſcżu joho wóinſke Khoroje. Mój Dżak
wam ze Swowami wupraẇicż ṅemóżu, dokelż mi ṅezmėrna Wulkoſcż waſchoho
Skutkwaṅa ha Próczé Dżeṅ wote Dṅa pżed Wotżomaj bė, kotruż wam naſchoho
wulkoho Wotpoladaṅa dla hoṙekwaſcż dérbjach. Zpóznajcże dżėn mój
najwutrobniſchi Dżak wo tém Wobſwėtzeṅu, zo ſo zbożomné tżuju, zo wó
moje najkhrobliſche Nadżije pżes waſchu dobru Wolu, Poſwuſchnoſcż,
Wobſtainoſcż ha Wutrobitoſcż pżetṙecheli ſcże. Po wótczowſkim
Wotpoladaṅu naſchoho tżeſcżenoho Kheiżora ha po wėtżném Zakoṅu nadobnéch
Wojakow budżecże wó nėtkoj ṅezbożnomu hale bratrowſkomu Ludej, kotrohoż
ṅepżecżelṅe pozƀeṅenu Bróṅ wó pobili ſcże z waſchim Zadżerżeṅom
pokazacż, zo mó hako Bratzja k joho ſamotnomu Lėpſchomu joho Kraj
naſtupili ſmó. Kruta Diſcziplina (zakoinſke Zadżerżeṅo) jo ruṅe każ
Wutrobitoſcż ha Krobwoſcż Wojakow Tżeſcż ha Khwalba.“ —

Mėſto Venedig jo ſo też pżepodawo, tak zo ma rak. Kheiżor nėtk zaſé wo
wſchėch ſwojich Krajach Mėr ha Pokoj. Pži Wobleṅeṅu tutoho Mėſta ſu
jenoj z Boka Rakuſkich 10,000 Mużi pżez Ṁetż ha Tſelbu, 15,000 pžez
Khoroſcże ſwoje Żiẇeṅo zhubili. Rakuſkoho Generola Jovicha, kotréż bė
Twerdżiznu Eſſeg Wuheṙam pżepodaw, ſu jatoho wo Recżazach do Wina pżed
Sud pżiẇedli. Wón bó ſo też tak dżerżecż mow, każ Rukowina we Twerdżizṅe
Temeswar, kiż ze ſwojim Wóiſkom ſwėrṅe, krucże na ſwojim Mėſcže zwoſta,
hatżruṅe z wonka ſurowé Ṁetż Ṅepżecżela, z nutzka Wód ha Mór kṅeżeſche.
— Nėkotzi ſu też hiżon k Sṁercżi wotſudżeni. Tak ſu Grofu Leiningen,
pṙedawſchoho kheiż. Wóſchoho, kiż potém k Wuheṙam pżeſtupi we Twerdżizṅe
Arad zatſeleli. Tónſamé bėſche hako wuherſki Wóſchi po Pżedobócżu
Twerdżizné Ofen ſo pżi hrubém Zkónczowaṅu tam popaṅenéch rakuſkich
Wojakow jara pilné wopokazaw. Z nim bóſchtaj też dwaj Redaktoraj
zatſelenej. — Koſchutha ha joho Towarſchow ſu Turkojo popanéli, ha do
jeneje Twerdżizné ſadżili. Wón jo jara ẇele Wėczow pżi ſebi mėw.
Turkowſczé ha rakuſczé Komiſarojo ſu wotpóſwani, joho Wėczé pżepótacż ha
ladacż hatž tam żane czuze pódla ṅeiſu. Znate ṁenuiczé jo, zo Koſuth
wuherſke kraine Pokwadé pżi ſebi ẇedże ha hatż dotal wottedaw habó nėdże
zawoſtajiw nejo.

Görgeja bó dṙe Kheiżor radé puſchcżiw, k naiṁenſchom nicz k Sṁercżi
wotſudžiw. Hale wón jo za Kheiżora zahoṙenoho Grafu Czichi k Sṁercżi
Wóiƀeſcheṅa wotſudżiw, ha bė pži tém Pżedſéda Sudniſtwa. Nėtk chcze ſo
czéwa Swójba Czichi ẇecżicż ha żada Sṁercż Görgeja. Kheiżor pak jo joho
tola puſchcżiw ha do Steiermarka wupokazaw, dżeiż budże joho Politzija
wobkedżbuwacż mėcż. — Wuheṙo ſu jara ṅezpokomni, zo te wot Koſutha
wudate paṗeṙane Ṗeṅezé, kotreż ſu woni za dobre bracż dérbeli, nėtk
nitžo ẇaczé pwacżicż ṅeſmėdża. Nicz jenoj Swójbó, czéwo Mėſta budża pżez
to czéle wobkhudżicż. Ẇele cżeżo hiżcżen Wuheṙo to zṅeſu, dokelż ẇedża,
zo jo Radetzki Wȯbodleṙam Mėſta Venedig za te wot jich Ṅemėra
Ẇedżėcżeṙow wudate Paṗera tola nėżto dacż ſlubiw, bórṅež je też za powne
hoṙeṅewzow. — Żto budże ſo heẇak z wuherſkim Krajom ſtacż, jo ṅewėſte.
Wone rėka, zo chcze Kheiżor jomu te ſtare Prawa zaſé dacż, Kroatiſku pak
ha Sedmihródſku wotwzacż ha rakuſkomu Kheiżorſtwej krucżiſcho
pżizanknécż. Ja ṅeẇem haj, hatż budża ſebi Krowatojo to lubicż dacż,
joli pódla też ſwoje ſtare Prawa ṅewobkhoẇeja. — Jelatżicż, Ra<pb
n="161"/>tetzki, ha Hajnaw ſu do Wina pżeproſcheni, tute za Pżichodnoſcż
pżeważne Należnoſcże ſobu wuradżecż. —

Z Hamburka. Hatż ſo bramborſczé Wojaczé ze Schleſwika dom wrócżachu,
pżindżechu też do Hamburka. Jow pak jich deṙe ṅepowitachu. Fiſdajo,
wowajo, na nich klejo wobſtupichu jich ha zpotżachu z Kaṁeṅemi do ṅich
ṁetacż. Też ſachſénſkim ſo tak dżėſche. Jara rozne Pżiṁena jim dawachu.
Bramborſki Kral jo to za zwo wzaw. Nėtk tam bramb. Wóiſko wo jich Mėſcże
leiżi, kotreż budże tam pżez czéwu Zému leiżo woſtacż. Hamburgojo pak ſo
nėtk też hako wulczé Pżecżeljo Wojakow pokazaja: za Ruku ſo wodża,
hromadže ſo pżekhodżweja, jėdża ha pija.

Zajetże Pozdėchwaṅo.

Lubó cżichi Mėſatżko

Khowaj jaſne Wobletżo

Do najtżmowſchej Mrótżele.

Zo bóch be wſchoh’ Ṅezboża

Do zelenoh’ Dżecżela

Na Hórku tam zaleſcż mów! —

Kak mi Wutroba

Tola pukota

Tamlej nėżto hiba ſo

Potulicż chczu khėtſé ſo!

Wſcho jo zmėrom, ṅewidżu

Nitżo Zwo ha ṅeſwóſchu,

Da chzu pżeczé dalej hicż.

Czéwó Dżeṅ ſém wódné bów

Nitżo k Jėdżi nadejſchów.

Nėtkoj chczu ſo wokſchewicż.

Wo tutżném Dżecżelu

Zabócż Zrudobu!

Ṅepżecżeljo wſchiczé ſṗa

Rémzacż móżu ƀez Stracha.

Na bojoho Zajacza

Swaṙa Buṙa ƀez Kóncza.

Ja ſém tżiſcże lutki ſam

Na tżorṅetżan Zahonach,

Wo Sétżu ha wo Kawach

Wulku Schkodu ṅedżéwam!

Ha cżi Surowi

Tola roża mi,

Na mṅe ſo tam hotuja! —

Ach té cżeżka Zrudoba!

Tola dobra Nadżija!

Wſchak jo wo Wſé Pżekora!

Wuradżeja ƀez ſobu

Hatż ṁe bóchu tſéleli

Habó Hoṅtwu pżedali?

To mi tróżtẇe Wutrobu.

Hdéž ſo zjenoſcża

Jo Kóncz Ẇeſela!

Pon ṁe hoṅa po Polach

Po Wukach ha po Kėrkach.

Wobzanknéw ſém pżi ſebi:

„Tżorṅetżanam za wėſcżi

„Ṅepżepodam żiwó ſo!“

Hdéż ẇacz cżeknécż ṅemóżu,

Pżez Ṁezé jim pobehnu,

Tam chczu zkóntżicž Żiẇeṅo!

Kajke Schcżowkaṅo

To t’la wo Wſé jo!

Sam Kuſk ſwódkoh Dżecżela

Zajaczej ẇacz ṅepżeja!

Moji Bratſja w Delanach

Żiwi ſu każ w Ṅebeſach

Zhromadżizné wotdżerża

Ja ſo w żadném Kucżiku

Wukhowacż ẇacz ṅemóżu

Wſchudżom na mṅe wakaja! —

Zcżeżkej Wutrobu

Zaſé domoj du!

Jajacz w Swecże woprawdże

Cżeżke pótṅe Hórkoſcże! —

Jenitżki tżorṅetżan Zajacz.

Tak to budże za ſto Lėt!

Ja ſém ſtaré Haṅk, ẇele Zwėriné ſém w Swėcże potſélaw, hale nėtkoi na
ſtaré Dżeṅ mi <pb n="162"/>pótżnetaj Ruczé tżepotacż. Wóndaṅo z Ẇetžora
mutżné pżi Wokṅe ſejdżach, Mėſatżk ṙeṅe dó Iſtwó ſwėcżeſche, ha pżeczé
ſejdżo wuſnéch. Zdobom ſo mi potża dżecż, ſtejach na ṙanej zelenej
Wuczé, tu ſwóſchach Wowaṅo ha Tſéleṅo, ha Zajacza widżach bejżecż pżez
Polo zo ſo wſcho kuṙeſche dżeſacż Burow ƀez Décha za nim cżėṙeſche kóżdé
z Tſélbu wo Rukomaj. Mi bė żel toh bojoh Zwėṙatka, ha joho cżeżka Nuza
pohnu ṁe tak zo wotucżich. Hwuboko pozdéchnéch ha ẇeſelach ſo, zo bė ſo
mi wſcho to jenoż zedżawo. — Bórzé z nowa wuſnéch ha zaſé ſo mi
dżijeſche. Stejach w Mėſcże na Torhoſchcżu, Heṙmank bė ha ẇele Ludżi
twótžeſche ſo wokow ſtarej Budé, hdżeż brodaté Muż wowajo k Nutzſtuṗeṅu
wabeſche: „tu jo widżecż dżiẇe Zwėṙo kotreż hiżno dawno ẇacz wo czéwóm
ſerbſkim ha nėmſkim Kraju k Namakaṅu ṅej“ — Cžipné ja też zẇele druhimi
5 now. Slėborn., każ bė poſtajene, zapwacżich, zo bóch telej dżiẇe Zwėṙo
wohladaw. Ha leicże żto tu wuhladach?! Zajacza tu pokazwachu, żiwoh
Zajacza, jara ſtaroh, wo ſchklentżaném Kachcżiku! Wulczé ſo dżiwajo
wopraſchach ſo ſtaroh pódla ṁe ſtejaczoh Burika, hatż woprawdże Zajaczé
tak żadne ſu? „Haj praẇi wón, nėtkoj wo Lėcże 1949 nidże żadne tajke
Zwėṙo ẇaczé ṅenandżecże, ja ſam je tulej pṙeni krótż widżu. Mój Dżėd jo
mi nėhdé póẇedaw; zo w ſwojich mwodéch Lėtach ẇele tajkich Zwėṙatkow
zatſėlaw jo, ha zo ſu je Ludżo tedém ṗetżene jėdli.“ Tajke dżiwne
Podawki ha Swowa ṁe tak zamolichu, zo ṅeẇedżach, żto dérbu ṙecz.
Wotucżiwſchi pak pżemóſlich ſebi, żtoż ſo mi ruṅe dżawo bė ha praẇach
zrudṅe ſam pżi ſebi: „Woprawdże tak to budże za ſto Lėt.“

Wėſté ſtaré Haṅk.

Wotmoẇeṅo.

Wſchitkim mojim ſtarém Znatém ha Pżecżelam tżiṅu ztutém Kẇedżeṅu, zo
nėtk zas kóżdu Sobotu do Budéſchina pójedu, ha chezu z Lubozcżu
wſchitkim poſwużicż, tżohożdla ſo chczéli na mṅe wobrocżicż. Tom
Napraſchwaṅu teju dweju wuloweju Koṅi z Holé wozjeẇu, zo ſém pżed dwėmaj
Ṅedżelomaj ruṅe Sobotu jenom mojom ſtarom Znatom, z kotrémż ſmój wo
ſwojej Mwodoſcżi nėhdé hromadże pola jenoh’ Kṅeza ſwużiwoj, ha kotréż
Kwas mėjeſche, za ſtaroh’ Swata bȯw ha ſém tam tak rejwaw, zo hiżcżen ṁe
dżencz Nohi bola, ha Krotżele tżinu, każ Kokoſch. Ja ſo dżakuju za
waſchu Staroſcż ha Dżėlbratżo, ha nadżiju ſo hiżcżen dowhe Lėta do
Budéſchina khodżicż, dokelż na Sṁercż móſlicż mi hiżcże napadnéwo ṅej,
ha bó nėżto hwupe bowo, pżi mojej Mwodoſcżi ha Strowocże ſej tajke
zrudne Protéki dżėwacż.

Waſch Pżecżel.

Korchowó Schémél.

Napraſchwaṅo.

Kak dha ſo z tém wuwowanėm ſmėtżketżanſkim Swiṅecżom ma. — Ṅemȯhli hda
mó zhonicż, hdże jo k Widżeṅu, ha hatż ſo darmo habé za Ṗeṅezé pokazẇe,
ha joli to, za kak ẇele móże jedén ton woſémȯ Dżiw Swėta wohladacż. —
Habó jo traż na Pżedan? tutżne wėſcżi budże. —

Nėſchporecz Boſcżi z Delan

Klóżterzke Podanſtwo budże Ṅedżelu za Tėdżeṅ, hako 16. Septembra
Pżipowdṅu dwėmaj kjenomu Wozjeẇeṅu, każ też Rozrétżeṅu do Kuṗele
pżeproſchene.

Ta Deputatzia.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 2½ nſl. też 1 tol. 25 nſl.

Pżeṅcza 4 = 15 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Wȯws 1 = 7½ = — 1 = 2½ =

Rȯch 2 = 12½ = — 2 = 10 =

Jahwó 4 = 20 = — 4 = 15 =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Khana Butré 9 nſl. 4 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

37. Tżiſwo. 15. Dżeṅ Septembra. 1849.

Swėtne Podawki.

Hatż dotal jo pżeczé Wuherſka pṙeṅe Mėſto w Jutnitżczé mėwa, dokelz̀
bėchu nam tamne Podawki naiważniſche; nėtk jo z tém Kóncz, ha jedén
druhi Kraj budże na te Mėſto ſtupicż, kotré pak, ṅeẇemó, bóſnadno

Italſka, woſobṅe Rom. Swóſchcže, kak tam ſteji: Romſke Należnoſcże ſo
Dżeṅ wote Dṅa bóle ha bóle zaſchṁataja. Franczowſka jo Rom zmėriwa hale
Bamuż jo ſo tedém jenoj toho dla na Franczozow wobrocżiw, dokelż rakuſki
Kheiżor ſam do zardinſkeje ha wuherſkeje Wóiné zaplecżené anicz Khwilu
anicz Tżas ha Mócz ṅemėjeſche, za ṅoho ſo poſtaracż. Zmolom po dobótej
Bitẇe pola Kuſtocza, dżeiż Radeczki Zardinſkich czéle pobi, ha woſobṅe
nėtkoj po dokoṅanej wuherſkeje Wóiné Bamuż, (habó ẇeleẇaczé joho
Zaſtoiniczé, woſobṅe Kardinal Antonelli) wot Franczozow nitżo ẇaczé
ẇedżecż ṅechadża, ha wone ſo zda, zo chczeidża ſo Rakuſkej pżizanknécż
ha na jeje Pomocz ſo zpuſchcżowacż, ha nadżija ſo też z Pomoczu
Rakuſkeje ſwoje czéwo ſtare Prawa ƀe wſchoho Zpuſchcżeṅa wo romſkim
Kraju zaſé nadobócż; — ƀez tém hatż Franczowſka bóle hatż dhé pṙedé za
Zpuſchcżeṅo duchownoho ſwėtnoho Kṅeżerſtwa rétżi. Woſobṅe jo wo
nainowſchim Tżaſu jedén Liſt Pżedſédu Napoleona, wo kotrémż ſo wón czéle
ſwobodṅe wupraẇi, wulku Haru natżiniw, ha Nowinki mėṅa, zo ſo na mėrném
Pucżu tute italſke Należnoſcże ṅebudża ẇaczé zṙaduwacż dacż. Hiżon
póẇeda ſo też wot jenoho druhoho francz. Wóiſko, kiż budże na italſkich
Poṁezach poſtajene.

Wſchitko to ſo ſtaṅe, ƀez tém hatż w Parizu wulku Zhromadżiznu dżerża,
wo kotreiż ſo wuradża, kak mow ſo Mėr za czéwé Swėt na wėtżne Tżaſé
zawożicż (Friedens-Congreß) pżi kotrémż ſu Mużojo wſchėch Ludow ha
Narodow, ha wſchelakoho politiſkoho Zmóſleṅa pżitomni, też Amerikanaṙo.
Mó chczemó jim wſcho dobre wutrobṅe pżecż, pódla pak ſo nitżoho
woſobnoho ṅenadżecż.

Z Franczowſkeje (Czérkwinſke Należnoſcże: Każ w nėmſkich Krajach
Wėrchojo katholſkeje Czérkẇe hromadu ſtupachu ha loni wo Würczburku,
lėtza w Wiṅe ſwoje zhromadne Wuradżeṅa dżerżachu; tak ſo czérkwinſki
Duch też wo druhich Krajach móczṅe hiba. Franczowſka Czérkej ſwoju ſtaru
Swawnoſcż pżi wſchej Haṙe ha Ṅemėru ṅejo zabówa. Na 15. Sept. zmėjemȯ w
Parizu wulku czérkwinſku Zhromadżiznu, kotraż budże nas woprawdże do
dawno zandżenéch Lėtſtotétkow czérkwinſkoho Żiẇena poſtajicż, dżeż ſo
pżezczéwne Zhromadżizné wſchėch Wėrchow kathol. Czérkẇe dżerżachu,
hatżruṅe budże tuta jenoj narodna (National-Conzilium). Na 800
czérkwinſkich Mużi ſu ſwój Pżikhad hižon wozjeẇili. — To pak lutſi
Biskopojo ṅeiſu. — Nėmſke czérkwinſke Towarſtwa, kotreż ſu ſo z wulkim
Zbożom po wſchėch nėmſkich Krajach, w Mėſtach ruṅe każ na Wſach
zawożeli, wobdaẇe Zẇazk nuternoho Zjenoſcżeṅa. — Jenoj w Zjenoſcżeṅu
leiżi Mócz. — Teſamo mėjachu loni w Kölṅe, lėtſa w Wraczlaẇe pżezczéwne
Towarſtwa, pżi kotrémż ſo Zaſtuṗeṙo wſchėch do Zjenoſcżeṅa
pżiſwuſchaczéch Towarſtwow namakachu. Ważne Wėczé bóchu wuradżene. —
Woni chczéchu lėtſa hiżcżen jene pżezczéwne Towarſtwo <pb
n="164"/>wotdżerżecż, ha to w Wiṅe. Hale Kommandanta Welden ṅejo ſwoju
Dowolnoſcž k tomu daw, ha dóiż budże tuta lėtuſcha druha pżezczéwna
Zhromadżizna czérk. Towarſtwow w Regensburku, jeném baiernſkim Mėſcże
wotdżerżana.

Z Frankfurta. Arczé-Wóiwoda Jan jo na 2. Sept. z Kuṗele Gaſtein ſo zaſé
k nam wrócżiw. Nėmſke czentralſke Mócznarſtwo, kiż bė hatż dotal wo
johoj Ruczé, budże wo krótkim pżeṁeṅene czéle druhu Żtawtnoſcż dóſtacż.
Nicz ẇaczé jedén hale tzjo budża pżichodṅe czentralſke Mócznarſtwo
wutżinicž. Ṁenuiczé taklej: jedén hako Zaſtuṗer Rakuſkeje — jedén hako
Zaſtuṗer wſchėch tzjomkralowſkomu Zjenoſcżeṅu pżiſtuṗenéch nėmſkich
Krajow — jedén hako Zaſtuṗer Baiernſkeje ha Würtenbergſkeje. Jich Mėſto
budże zaſé Frankfurt. Rakuſku zmėje Arczé-Wȯiwoda Jan — Bramborſku ha z
ṅej Zjenoſcżenéch jedén bramb. Préncz — Baiernſku ha Würtenberſku
baiernſki Préncz Karl zaſtupicż. —

Z Badénſkeje zhonimó: naſche Wóiwodſtwo woſtaṅe na tzi Lėta wot bramb.
Wóiſka wobſadżene. Tute Wóiſko budże ſėlne doſcż, ṁenuiczé: ſchėſcż
Regimentow Infanterije, 4 Regim. Kavalerije ha 6 Baterije.

Würtenbergſka ha też Baiernſka nitżo wot Pżiſtupeṅa k tzjomkralowſkomu
Zjenoſcżeṅu ẇedżecż ṅechataj; ẇeleẇaczé budżetaj ſo Rakuſkej
pżizanknécż. Też Hanoverſka ṅeẇe praẇe, żto bó tżiniwa, hatż pódla
woſtawa habó nicz. Ach té lubo Nėmczowſtwo, dże jo ta twoja wukwalena,
wuwowana Jednota. Ważne Nowinki zdadża ſo mi też zcżėhuwacze: Kheiżorſke
rakuſke Regimenté ſchwiczarſkim Poṁezam cżahuwaja. Żtó wė, żto pak cżi
chczeidża. Ruſénſczé Pżekupczé póẇedaja, zo pola ṅich ƀez Pżeſtacża
Wojakow wuzƀehuwaja. Ẇele wuherſkich Wóſchich jo do ruſſ. Swużbu
pżeſtupiwo. Dżiwa doſcż, zo ſebi Görgeja też ṅeiſu zkhowali. Haj ſkoro
bėch zabow, zo jo Görgej ze ſwojej Mandżelſkn do Wina pżiſchow, ha do
Klagenfurta cżehṅe, dżeż budże nėtk pżebówacż.

Z Dreżdżan. Pżeṁeṅeṅa, kotreż ſo pżi nowém Poſtajeṅu wólbnéch Wokreſow
ſtacż maja, ſu też nėkotre za naſchu Wużiczu ważne. Ṁenuiczé, Wużicża,
kiż bė poſleni krótż na ẇetżornéch Poṁezach z miſchṅanſkimi Wokreſami
zmėſchana, budże nėtkoj ſama za ſo. To pwacżi woſobṅe wot pṙedawſchoho
dwanotoho kinsſborſkoho Wokreſa. Kinsburg budże z Powcżinczu ha
Budéſchin ze ſwojimi k Powṅu leiżaczémi Wſami zjenoſcżena. Pżez to budże
woſobṅe 7. 8. 9. ha 12. Wokres jara pżeṁeṅené. — Cżi deṙe znacżi jacżi
Bakunin, Heubner ha Rökel bóchu wóndaṅo Noczé wot Wojakow z Dreżdżan na
Twerdżiznu Königsſtein pżeẇedżeni. Nichtón ṅeẇe tżoho dla. Dreżdżanſke
Nowiné ſo na to jara wobcżeżuwaja, zo Wóſchnoſcż jim to pṙedé praẇiwa
ṅejo. — Wóndaṅo wopotaſchtaj naſch kralowſki Dwór wo Pilniczu bramb.
Kral ha Kralowna. Tejſamſnej pódaſchtaj ſo z naſchim Kralom ha z
Kralownu do Tžopélcz w Cżechach, dżeiż też rakuſki Kheiżor pżindże.
Mwodé Kheiżor jo potém też w Pilniczu bow ha też Dreżdżané wopotaw. Wone
ſo póẇeda, zo chcze wón jenu ſachſénſku Prénezeſſinu żenicż. —

Z Lipſka. Pola nas ſu tute Dné pṙeṅi krótż nowo Sudniſtwa wot
Pżiſahanczow kwidżeṅu ha kwóſcheṅu bóli.

Z Dreżdżan piſaja, zo ſebi bramborſka Wóſchnoſcż za tu naſchomu Kralej
pżi poſlenim Dreżdżanſkim Ṅemėṙe pozkicżenu Pomocz nicz jenoj nitżo
zarunane habó zapwacżene ṅeżada, zo chcze wona ẇeleẇaczé hiżcżen ſama
wſcho to zapwacżicż, żtoż ſu Wojaczé pżi ſwojim Pżebówaṅu wo ſachſénſkim
Kraju tṙebali. — To jo tola woprawdże ẇele. —

Z Wina. Pżichodné Tédżeṅ, hako 18. pojedże Kheiżor na tej hatż do
Laibacha hotowoj Zelezniczé do Trieſta, dżeiż budża też Bamuż, neapol.
Kral, ha toſkanſki Kronpréncz pżincż. Déż Zhromadżizna Wėrchow w
Tżopélczé ha Pilniczu żanu politiſku Ważnoſcż ṅemėjeſche, dokelż żani
Miniſteṙo pódla ṅeƀechu; dha budże to wo Trieſcże hinak. — Würtem<pb
n="165"/>bergſki Kral jo też z Pżedſédu rakuſkoho Miniſterſtwa (Wėrch
Schwarczenberg) Rozrétżuwaṅo mėw ha potém w München z baiernſkim
Miniſtrom z Pforten hromadu pżiſchow. — Wo Warſchaẇe jo wulke
Zhromadżenſtwo Zaſtuṗeṙow europiſkich Wėrchow. Ruſénſki Kheiżor ſo tam
ſam namaka ha jo najwoſobniſchich Diplomatow ſwojoho Kraja powowaw.
Franczowſku zaſtupi fancz. Zapóſwancz na ruſſ. Dwoṙe, Generol Lamoriſie,
(kotrohoż ruſ. Kheiżor pżez Mėru tżeſcżi), Rakuſka, Bramborſka, haj też
Jandżelſka ha Turkowſka ſu zaſtuṗeṅi. —

Żtoż Wuherſku naſtupa, móżemó zkrótka zjeẇicż, zo jo ſo Twerdżizna
Peterwardein dṙe pżepodawa, nicz pak Komorn, każ wóndano rėkaſche.

Z Wina zcżėhuwaczé Smėſchk piſaja: Ton wuwowané Komżtar Bóſko, (wó dṙe
ſcże też wot ṅoho ſwóſcheli) pokaſwaſche ſwoje Żtutżki też w Wiṅe pola
Dwora. Kheiżor Ferdinand ha tedémſchi Miniſter Metternich bėſchtaj woboj
pódla. Z Dowolnoſcżu Khejżora ſtaji wón Ferdinandoho Znaṁo, (Abbild) na
Blido pod Piramidu, dotkné ſo ze ſwojim kuſwarſkim Kijeżkom, ha precż bó
tam ruṅe poſtajene kheiżorowo Sẇecżo. — Metternich ſo praſcheſche: dże
jo Kheiżor woſtaw. Bóſko ſtupi k jomu ha prajeſche: Waſcha Wóſokoſcż ma
joho w Zaku, ha tak też woprawdże bėſche. —

Ze Serbow.

Z Khelna. Zandżenu Wutoru paże ta tzi Lėt ſtara Holcżiza Jana Nowaka do
jeneje 21 Wochcżi hwubokeje Studṅe, wo kotreiż Woda 4 Wochcżi wóſoka
ſtejeſche. Studṅa dṙe bė khėtṙe deṙe wobwarnuwana, tola Kaṁen, kiż pżi
Ständaṙu Dżėrku wodżewaſche, bė ſo mawé Kuſk zrócżiw ha tak te Dżėcżatko
do taikoholej Ṅezboża pżiſchwo. Jenoj nėkotre Wokomikṅeṅa ha Dżėcżo jo
zhuƀene! tak budże kódżé praẇicż. Żtó toho dla ṅezpóznaje bożu Rutżku wo
zcżėhuwaczém: Hatż bė Ran pótnéw, żto jo ſo ze ſwojim Dżėſcżom ſtawo,
beiżeſche wón naipṙedé do Wſé po Pomocz, wrócżi pak ſo zmolom zaſé k
tomu Mėſtej, dżeiż Nanowa Wutroba joho cżehneſche, ha déż bėſche ſebi
Kaṁeṅe wotwalaw ha hiżcżen nichton k Pomoczé ṅepżiſchow, ſkocżi wón wo
ſwojej Steſknoſcżi ſam za tém Dżėcżatkom do Studṅe. Jow wón tola hiżcżen
te Dżėcżo na Wodże pwowajo natṙechi, popaże ha wucżeże je na pow mordwo
ha dérbeſche nėtk ztém drohim Dreṁom ƀez Ständaṙom ha Muṙu nėka ſeidżo
habó ſtejo woſtacż, dóiż Pomocz ṅepżindże. To pak jara dowho trajeſche,
dokelż wulke Réble pódla ſtejaczéch Żtomow dla nucz ṅeṅdżechu, ha bojoho
Nanowo Moczé hiżon wotteƀeracż zpotżachu. Na Poſledku pak puſchcżi ſo
Sarodnik Korla Horſt, na Lainach do Studṅe ha wupomha z bożej Pomoczu
wobémaj na Swėtwo. Taikomulej Mużej, kiż ze Strachom ſwojoho Żiẇeṅa
druhim k Pomoczé kwata, jo zawėſcżi wſcheje Tżeſcże ha Khwalbé hódné. —

Te Dżėcżo jo na Woitżczé jara zraṅene, budże pak, Bóh daw, pżi Żiẇeṅu
zwoſtacż. Nowak jo na Stawach wobodṙené, nicz pak jara. Tónſamé dawa
ſwojomu ha ſwojoho Dżėſcża Wumożnikej, Korli Horſtej tón najwutrobniſchi
ha horcziſchi Dżak. S....a. —

Zo tón wo 34. Tżiſẇe Jutnitżki wotcżiżcżané „Liſt do Pola, ſwojomu Wujej
Hanſej Mėſchkanej wot Nėſchporecz Bóſczija“ wot k. Czėża z Nowoſlicz
ṅejo, wobſwėtzi

Redakczija.

Próſtwa! Woſtaicże mi te ſmėtżketżanſke Swiṅo na Pokoj! ja was proſchu!
wó budżecże te kraſne Skocżo powowacż, ha żto potém.

Czuzomnik, hale Michawowé lubu Pżecżel.

Wói dwai ſtarei Kwapaẇe z Holé; żto da pak w Jutnicżczé wot Korchowo
Schémela bajeſchtaj? Nitżo tak, każ ṁeneſchtaj. —

<pb n="166"/>

Hatż wóndaṅo na bócż ei Wuczé lei żo Żwak żuẇach, wuſwoſchach na dobo na
Drozé wulki Ṙeſkot ha Klepot, poladach ha wuladach Pżaw ze żtéṙomi
jenaikimi Schémelami, ƀez kotrémiż też Korchowó, kiż zpėżṅe zarabwajo
woſobné, hoṙeka z Deſku, z Rébélkom romadu zeſtajané Wózétżk, na kotrémż
nadobné Kṅez ſeidżo Faifku pachaſche, nimo ṁe cżėṙo cżėṅechu.

Każ Dom pżindżech, ſwóſchach, zo jo dżencz Néſchporecz Boſczi ſwoju, wo
Wutrobe dawno wobzankṅenu, ha po Pżikwadże ha Waſchṅu Franczowſkoho
Pżedſédu wumoſlenu Reizu do Swėta, woſobṅe do Pola hoṙe naſtupiw, zo bó
ſerbſku Zeṁu, ſerbſki Lud, joho jom wot Mėrcżina Cżibana na Nós póiſṅenu
Michels Nachtmützu ha joho poliliſke Ṅeƀo znacż nawuknéw, tu ha tam
wuƀerne, pwoṁowé Rétże dżerżaw, ha Lud na prawé Pucż pokazaw; pżitém pak
też ẇacz taikich Blakow nazhoniw: „Dżeż Dżėcżi deṙe nėmſki wuknu. Dże
dha bó heẇak delanſku Modoſcż roztékacż mow. Zawėſcżi jena wot téch
naiważniſchich Winow joho Wobjėzdżeṅa.

Duż wobſtara ſebi Wós, za kotrémż żane wulke Bėhaṅo ṅemėjeſche; Kaṁenczu
dóſta dwei Koẇe ha wſcho, żtoż k nimaj ſwuſcha, runiż taikei dwei pak
Haiżtroẇe, pżirėza jenom Wojo, ſtorcżi romadu, cżėſné Nóinudeſku ha
Rébélk na ṅón ha Wós bó hotowu.

Tzi jenaike Schémele mėjeſche bórzé romadu, tola ztém żtwórtém bė Hara;
duż ƀėhaſche na Korcha tak dowho, dóiż ſo na ṅim ṅeſṁeli.

Ztoho nėt widżitei, zo jo Schémel deṙe wobſtarané ha zo budże po
dokoṅaném Skutku też ſwój powné Wuṁenk dóſtacż.

Jedén ſtaré delanſki Wów.

Wozjeẇeṅa.

Klóżterſke Podanſtwo pżeproſé jutſe hako 16. Sept. Pżipowdṅu dwėmaj k
jenomu Wozjeẇeṅu każ też Rozrétż eṅu do Kuṗele.

Ta Deputatzia.

Stawó ökonomſkoho Towarſtwa za khróſtżanſku ha wujezdżanſka Woſadu
pżeproſchu z tutém, zo jutſe hako 16. Sept. Popowdṅu ṗetżich wo Leiṅe
zhromadżicż. Pżedṁet (Gegenſtand) Rozrétżuwaṅa budże ważné.

Wiezand, Pżedſéda.

Khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje Ṅedżelu za Tédżen hako 23. Sep.
Zhromadżiznu w Leiṅe. Mrós, Pżedſéda.

Też haſlowſke ſerbſke Towarſtwo zmėje Ṅedżelu za Tédżen hako 23. Sept.
Zhromadżiznu w Bóſchiczé. Robel, Pżedſéda.

Rozprawa wot wużiſko provinczialſkoho Sejma budże wobſchėrniſcho wo
pżichodném Tżiſẇe Tédżeṅſkich Nowinow ha wo Jutnitżczé data, żtoż ſo z
tutém wſchėm tżeſcżeném Wuzwoleṙam k Wedżeṅu dawa. Czéż.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Rȯżka 2 tol. 2½ nſl. też 1 tol. 25 nſl.

Pżeṅcza 4 = 15 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Wȯws 1 = 7½ = — 1 = 2½ =

Rȯch 2 = 12½ = — 2 = 10 =

Jahwó 4 = 20 = — 4 = 15 =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Khana Butré 9 nſl. 4 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

38. Tżiſwo. 22. Dżeṅ Septembra. 1849.

(Zapozdżene.)

Nuzowane Wotmoẇeṅo na Liſt mojej Pżecżelniczé Britweje, wo 35. Tżiſẇe
Jutnitżki.

Luba Pżecżelnicza! Té ſo mi tola jara wutżena bȯdż zdaſch; zawėſcżi ſé
daloko w Swėcże wokow pobȯwa, dokelż wot tajkich Wėczow ha z tajkimi
dżiwnémi Swowami rétżiſch, zo bohi Cżiban ha ja ſam ſo z dobom domaſacż
ṅemȯżachmȯj, żto té chczeſch. Dokelż tak wutżena ſé, budu ja teƀe
pżirodżenej Dwȯrliwoſcże (Höflichkeit) dla, kṅez Dokter poṁenowacż.

Hiżom prėdku rétżi kṅ. Dokter z Pola wot Kniżki, kotraż ſo ṁenuẇe „die
Abderitten.“ Mėrcżin Cżiban ſej mȯſleſche, zo jo to habo Ṁeno Kniżki,
każ wȯn nėhdé z Kniżku do Schule khodżeſche, ha kotraż ABC rėkaſche,
habȯ ſu cżi Abderitté Lud, zkotrémż iſraelſke Dżėcżi khwalbnoh’ Kraja
dla Wȯjnu ẇedżechu. Też Swowo „Autorität“ wȯn ṅezrozemi, ha ṁeṅeſche, zo
Komazniczé traż te Samotnoſrże nimaja, jenu Wėcz wobſwėdczicż mȯcz. Ha
każ Mėrcżin Cżiban, tak dṙe jo też ẇele druhich Tżitaṙow Jutnitżki wo
Ṅewėſtoſcżi bȯwo, kak waſche Swowa zrozemicż maja. Tola doſcż wot teje
Wėczé. —

Każ wȯ prajicże, kṅ. Doktor! dha macże Kniżku, dżeż ẇele Smėſchkow
namakacże, ha ja ſo nadżiju, zo zmėjecże wȯ jich hiżcżen ẇaczé tajkich,
ha nimacżeli pak je hiżom, dha ſej je tola nakupcże, dokelż te bȯchu ſo
jara duſchṅe do waſchej Knihowṅe hodżili, na Pżikwad: Till Eulenſpiegel,
die Schildbürger, die ſieben Schwaben, ha tak dale; hale tżoho dla wam
haklej teſame wukazacż? — woṅi hiżon wėſcżi dawno waſchu Knihowṅu
pȯſcha! — Radczi chczu wam radżicż, zo bȯſchcże ſej Knihu kupili z
kotrejež bȯſchcże Pżiſtojnoſcż ha hȯdne Zadżerżeṅo w Rétżi ha Piſṁe
wuknécż mȯhli, dokelż tu hiſchcże tżitali ṅejſcże. — Dale prajicże wȯ
kṅ. Doktor: „Kowmazniczé hako Noſcheṙo Nowinow pola nas żadén Autorität
nimaja. Tu mamȯ najpṙedé ladacż, kaika ta Wėcz jo, wot kotrejež woṅi
ſwėdcza; zo pak k Roſudżeṅu teje Wėczé, wot kotrejeż wȯn ſwėdcziw jo,
jenoj ſpróſté Rozom ha ſtrowo Mozé doſahnu, dérbi kȯżdé wuznacż, kotréż
jenoj trochu w Polu znaté jo, ha joli tṙeba tam ha ſém jenom Kutżiku
hinak, dha tȯn pżeczé wſchėch Pȯlſcżanow zaſtupicż ṅemȯża. Wȯ widżicże,
zo mȯże w telej Wėczé Kowmaznik też Autorität bȯdż, ha ṅejo ktomu haklej
Naẇedżitoſcże ha wutwaṙenoh’ Rozoma kṅ. Doktora z Pola tṙeba. — Dale ſo
wam dżiwno zda, zo mȯ k duſchkaczej Żoṅe ṅendżomȯ.“ Delanach ſo hiżcże
nichtȯn tajki narȯdżiw ṅej, kotréż bȯ z Duchami rétżecż ha wobkhadżecż
mow, do Pola pak hicż ſo wo Radu praſchecż, bȯſchcże nam wėſcżi zas
wutékali, zo ſami wot Duchow tak mawo wėmȯ ha dérbimȯ haklej k
pȯlſcżanſkim Duchowidżeṙam hicż. Ztajkimi Duchami <pb n="168"/>dṙe
tżinicż nimamȯ, wot kotréchż kṅ. Doktr rétżi, hale jedén druhi Duch je
jo kotréż w Polu ſcheri, ha kotrohoż ſo mȯ Delanach radé wobrucż pȯtamȯ,
ha z Bożej Pomoczu też budżemȯ, tȯn hordé Duch, kiż Serbowſtwo hidżi,
ſerbſke Waſchṅa zadſpėje, Czuzomnikam Pucże pżihotẇe, Schcżeżki runa, ha
Wrota wotewṙa, tȯn Serbowſtwu napżecżniwé Duch, kotréż, każ pola nas
lȯzé Ludżo baja, też tṅ. Doktorowoj Woẇe ſuroẇe zakhadża; — Hlajcże,
tolej ſu te Scheṙeṅa, wot kotréchż ſu Delanach pȯẇedali, zo w Polu
ſcheṙa, ha zo ſcże ſej wȯ nėżto Druhe na Nȯs pȯjſnécż dali, za to mȯ w
Delanach ṅemȯżemȯ. — Dajcże wȯ waſchu Hȯṅtwu zaſ’ tém, kotziſch ſu ju
pṙedé mėli; wȯ ſcże ju tak z Moczu pżinuzowanu krédli, ha bȯſchcże
radczi nėżto pżidali, hatż nėżto po Prawȯm ſpuſchcżene mėcż chczéli. Wȯ
mȯżecże na Robotu też zaſ’ jėzdżicż, joli chzecże, ha z lutej
Podwolnoſcżu z Reméṅom ſej na Kribet piſacż dacż, zo ſcże kṅeżi Podaṅo.
Mȯ wot toho ſwȯdkoh kṅeżoh’ Pſchaha ṅicżo ẇedżicż ṅechamȯ. — Też
prajicże wȯ, zo mȯhli lochczé najpṙedé z Wȯſwami ha z Wopiczami hromadu
pżincż, ha lajcże! pṙedé hacż ſej mȯſlachmȯ, bė naſcha Nadżija
doṗelṅena; ṅewėmȯ pak hiżcże praẇe, hatż mamȯ te Zwėṙo ktém pṙenim, habȯ
druhim litżicż; dżiwo pak żcże jara jo! — Zo wȯ nas Delanſkich
zpȯznajecże, tak khėtczé, hatż Hubu rozdajimo, jo jara k Wėṙeṅu, dokelż
tedém też ſerbſke Swowa won lėtaja. Też mȯ Delanſczé was Polſcżanow na
wėſtéch Samotnoſcżach zpȯznajemȯ: na tém, zo jo kȯżde tzecże Swowo
nėmſke, dale na waſchim hrubém Waſchṅu, ha woſobṅe ha najhuſcżiſcho na
huném Zẇazaṅu Swowow w nėmſkej Rétżi, ha na Slawiſmach, t. j. na
ſchpatném nėmſki Rétżeṅu. Pżi Kȯnczu hiżcże wam kṅ. Doktor! tu dobru
Radu dam, zo bȯſchcże ſej tu Zerzawiznu ha te Scżėrbizné z waſcheje
Britweje wutotżicż dali, ha pżichodṅe pėkṅe Mȯdwo nawożili, zo
ṅebȯſchcże ẇacz tak ṅeleṗe truhali. Dérbjawli hiżcże nėżto winojté
woſtacż, dha zpomṅcże na to, zo bȯch je pżichodṅe dopwacżiw, za tżoż
budże wam dżakomné waſch Pżecżel Néſchporecz Boſcżi z Delan.

Zamwoẇeṅo.

Ẇacz krótż hiżno pżimané ha praſchané hatż ja tón Schibak ſém, kotréż wo
Jutnitżczé Ludżi tak ſchwika, wupraẇu ja tulej zjawṅe, zo ja ṅejſém z
Néſchporecz Boscżijom jedén ha tónſamón, ja toho Zlėpcza do czéwa
ṅeznaju; tżohożdla ṅech ſo nichtón ẇacz namṅe ṅehuntori ha namṅe
ṅeſwari, ja man druhoh Dżėwa doſcż zo tajke Próznoſcże hladacż ṅemóżu.
Żtóż ſo pżichodṅe hórſchi, tón ṅech ſo ṁe ṅehlada.

Nukecz Boſcżi z Ralbicz.

Nosprawa wot wužiſkoho Sejma wot Pėtra Czéża.

Hdéż mėjeſche ſo wóndaṅo wużiſki Sejm ſapocžecż, poda ſo nėkotréżkuliż
burſki Zapóſwancz z tém krutém Wotmoſleṅom do Budéſchina, na to dżėwacż,
ſo bó ſo to zhromadne Zamóżeṅo ẇeſnoho Wokreſa rosdžėliwo ha też nėkotra
Gmejna tżakaſche na to, zo Kṅez Zapóſwancz por ſtow toler ſobu domoj
pżineſe, kotrež bóchu potom w gmejſkej Pokwadniczé praẇe deṙe tṙebacż
móhli. Nimale pżez czéwo Burſtwo bėſche ſo Pżezſwėtzeṅo rosſchėriwo, zo
Zamożeṅo, kaž dowho hromadże ha w Rukach dotalniſchich Zaṙadnikow
woſtaṅe, za Burow żadén Wużitk pżiṅeſcż ṅemóže, zo jenoż Zeṁeṅo wſchón
Dobótk cżahnu, zo jo Zaṙadowaṅo pżez Mėru drohe a t. d. Tajkomu
Rosſudżeṅu pak ſo nichtón dżiwacż ṅe<pb n="169"/>móże, żtóž wopomṅa, zo
jo wſchitke, wuz̀iſku Wuſtawu naſtupacze Należnoſcże hatż dotal wėſta
Tżma pżikréwa, tak zo ẇele Burow ani ẇedżawo ṅeje, tajke Prawa jim na
zhromadném Zamożeṅu ſwuſcheja. Wo tutém Sudżeṅu pak też Wėrnoſcż leiżi;
dokelż prėcż ſo ṅeda, zo jo Zaṙadowaṅo wużiſkoho Zamożeṅa khėtro drohe
bowo zo ſu Zemeṅo najẇetſchi Wużitk z noho cżahnéli, zo ſu z nim po
ſwojej ſamſnei Woli zakhadżeli, do nėmſkich tkalſkich Wſow tawſénté
rosdawali, ƀez tém hatż mėjachu ſo ſerbſke Gmejné ſamo za to ſtaracż,
kak bóchu w drohich Lėtach ſwoju Khudżinu zežiwili. Prėcż ſo dale tež
ṅeda, zo czéwa wužiſka Wuſtawa hatż dotal jenož Zeṁanam pżecżiwo Burſtwu
Prawizné do Rukow dawaſche. Ja tudé jenoż ſpomṅu na konczeſſionſke
Prawo. Ṅechajmó pak ſo toho dla w ſwojim Sudżeṅu pżekhwatacż. Huƀena
Wėcz da ſo poṙedżicż. Jara wopak bóchmó tžinili, hdé bóchmó dobre ze
zwom pṙecż tżiſnécż chczéli. Naſcha ſamſna Żkoda bo pżi tém najẇetſcha
bowa.

Żtoż pak to zhromadne Zamóżeṅo ẇeſnoho Wokṙeſa naſtupa, dha praſcha ſo
najpṙedé kak jo teſamo naſtawo?

Wot Lėta 1844 hatż do 1884 dérbi ſo ſtaroſakſonſki Dow pżez Poẇetſcheṅo
Dawkow ſapwacżicż. Tutón Dów pak tež Wużicza ſobu pwacżi, ha ma toho dla
ẇeſné Wokres kóżdé Lėto 20,331 Toleṙ ẇaczé Dawkow wotedacż, hatż bó po
prawém tṙebaw. Za to pak dóſta wot ſtarej Sakſonſkej wėſte Zarunaṅo,
kotreż 400,881 tlr. 9 nßl. 9 now. wucžinja.

Kṅez krajſki Starſchi z Thielau, kiż jo Wużiczé tuto Zarunaṅo wudobów,
ma pżez to wulke Zaſwużbó.

Potém pak ſu też hiſchcżen ẇeſnomu wużiſkomu Wokreſej 41,772 tlr 18 nſl.
6 np. jako Deṙemėcżo dla Zahuƀeṅa kurbrawnſchwajgſkoho hipothekſkoho
Dowha wupwacżene.

Tuto dwoje Zamożeṅo ſwuſcha po Zakoṅu wot 21. Dez. 1843 Zeṁaṅam ha Buram
hromadżė.

Ruṅe tak jo też témi 107,000 tlr., kotreż ſu ſo pżez dobre Lutowaṅo ha
Zaṙadowaṅo nahromadżiwo.

Wóſche toho pak ſu nėkotzi bohacżi Zeṁaṅo wulke Zamóżeṅo (to ſamo
wucżina 30,000 tlr.) k ſmėlném Skutkam wotkazali, ha z jaſnémi Swowami
ſeṁanſkomu Stawu k Zaṙadowaṅu pſchepodali.

Mo ſo nėtk praſchamó, hatż bó deṙe bowo, hdé bó ſo horkach poṁenowane
Zamóżeṅo rosdżėliwo?

Wſchitczé burſczé Zapóſwanczé ſu na tuto Praſcheṅo wotmolwili: „Nė!“
wėſczi bėchu jich Winé za to ważne.

Poṁenowane Zamożeṅo ṅeſṁe ſo rosdżėlicż, 1) toho dla, dokelż bó wużiſka
Wuſtawa pſches to ważné Podwożk ſwojoho Wobſtacża ſhubiwa.

Tu ſnadż móhw mi nėchtón wotmolwicż: „To ƀó praẇe deṙe bowo, wona nam
tak żadén Wużitk ṅepſchineſe.“ Bórniż jo to wo pṙedawſchim Tżaſu tak
bowo, dha jo tola ta Wėcz nėtko ẇele hinajſchi Napohlad dobówa, pżez to
zo maja Buṙo ſami do czéwoho Zaṙadowaṅa récżecż. Żtoż ſebi hatż dotal
Zemeṅo jako ważne Herbſtwo dżerżachu, to budża nėtk też wot Burow
pwacżicż. Wo druhich Krajach pótaja ſebi tajke provinzyjalſke Wuſtawé
ſawožecż, dokelż ſu deṙe Wużitk téchſaméch pótnéli, mó pak chczéli
naſchu wot ſo ſtorcżicż, dokelż jo hatż dotal wſchelake Brachi mėwa, kiż
ſo zahojicż dadża?

2) Dale bóchu pżi Rosdżéleṅu Zamożeṅa ha Zbėhṅeṅu wużiſkeje Wuſtawé też
te wſchelake ſmėlne Wotkazaṅe, kiż ſu za naſchu Khudżinu, hatż dotal na
najzbożomniſche Pwodé pſchineſli, zpadnéli, ha pak Statej, pak
Potomnikam tamnéch Wotkazaṙow pżipadnéli.

3) Rosdżėleṅu Zamóženja tež Dow wotpalenſkeje Pokwadniczé napſchecżiwo
ſteji. Pſches bože Wóhṅe, kiž w l. 1842 Kamencz ha dwójczé Lubij
domapótachu, naſta w poṁenowanej Pokwadniczé nimalje 300,000 tlṙ. Dowha.
<pb n="170"/>Zhromadne Zamožeṅo pak za tutón Dow ſteji, ha ṅehodżi ſo
toho dla pṙedé rosdżėlicż, dóž tón ſamón ſapwacżené ṅebudże.

4) Dale tutomu Rosdżėleṅu napſchecżiwo ſteji Dow kriminalſkeje
Pokwadniczé. Kak jo tuta Pokwadnicza naſtawa, to wo Knižczé „Lužiſka
wuſtawa wot B. H. Imiſcha ſtr. 21 jaſṅe rosſeſtajane. Kóždé wot Was deṙe
wė, kak wobcżežné tutón Dawk za wſchitkich bėſche. Tón ſamón jo pak nėtk
na zhromadne Zamóžeṅo powožené, ha jo Burſtwu pſches to tamna wulka
Cżeža wotewzata. Bó pak ſo tuto Zamóžeṅo rosdżėliwo, dha bóchmó zaſé,
kaž pṙedé kriminalſke Dawki wotṅeſcż, ha wóſche toho tež Dow, kiž 60,000
tlṙ. wucžini ſapwacżicż dérbeli. To pak bó rėkawo do jenoho Zaka tékacż
ha z druhoho zaſé won bracż.

5) Ṗata Wina, cżohoż dla ſo zhromadne Zamóżeṅo rozdżėlicż ṅeſṁe, jo ta,
zo jo teſamo z wulkim Dżėlom na Paṗeré ſtajene. Tute Paṗeré pak bóchu ſo
na jene dobo pſchcdacż dérƀeli, ha dokelż teſamo nizko ſteja, ṅebȯchmó
ſo pżi tém wulkeje Żkodé zminécż móhli.

6) K ſcheſtom ſpominamó też na to, zo ſo z wulkim ha zhromadném
Zamóżeṅom pżeczé lėṗe wikowacż ha ẇetſchi Dobotk cżahnécż da, hacż hdéż
bó na mawo Kuſki rozdṙeƀene ha do jednotliwéch Gmejnow rozdżėlene bowo.
Też Zaṙadowaṅa wſchitkich drobnéch Kuſkow ṅebo wſcho do Hromadé wzate
nicżo tunſcho, ale ſkerſcho dróżſche bowo, hacż nėtk. Wóſche toho pak,
hdéż bȯ jenu Gmejnu Żkoda tṙechiwa, bó ta ſama ẇele ẇaczé cżerpiwa, hatż
nėtk, hdżeż wſchitczé ṅeſcz pomhaja.

7) Ma ſo na to kedżbowacż, kak bó ſo w nėtziſchich cżeżſkich Tżaſach,
hdżeż wſchudżom na Kredécżżje pobrachuje, ha Peṅezé jara cżeżko ha jenoż
zwulkej Danju k Dȯſtacżu ſu, ṁeṅſchim Wobſédżerjam ſpomhawo. To pak
budże ſo na to Waſchṅo ſtacż, zo budże ſo z Pomoczu zhromadnoho Zamȯżeṅa
hipothekſka Banka zawożecż, kotraż zmėje woſebė to Wotpohladaṅo, horkach
zpomṅenomu Brachu wotpomhacż. Wuzbȯtkowaṅo ha Wużitk z tutoho Wuſtawa
budże pak pżeczo zaſé tém, kotrėmż Zamożeṅo ſwuſcha, pſchipadnécż.

Wſchitkich tutéch Winow dla ṅemȯżeſche nichtón hinak woſowacż, hacż zo
bó Zamȯżenjo hromadżje woſtawo, khiba tón, kiż z Burſtwom deṙe ṅemėni.
Mó pak ſebi toho dla pſcheczé żane Prawo z Rukow dali ṅejſmó ale ſmȯ
ſebi to wobkhowali, zo móża burſczé Zapóſwanczė, hdéż horkach zpominane
Wobſtejerja ſo pſcheṁeṅa, hdėż potajkim wſchȯn Dow zapwacżenė jo,
hiſchcżen pſcheczé na Rosdżėleṅo zhromadnoho Zamożeṅa dżėwacż, joli zo
heẇak za lėpſche ṅeſpóſnaja, to ſame też dale hromadżje woſtajicż. Na
poſledku pak też hiſchcżen nato ſpominaṅo, zo ſu ẇeſné Gmejné pſches
Wuradżeṅo poſleneho Sejma 12,000 hotowéch Ṗeṅes dobȯli, kotreż ſu
Récżerkubleŕo wotſtupili.

Czéwo Zamóżeṅo jo pak po Naṁetu burſkich Zapóſwanczow do Zamóżeṅa
Récżerkubleŕow rosdżjelene, tak zo potajkim

♣a)♠ 323,000 tlr. ẇeſném Gmejnam.

♣b)♠ 119,000 tlr. Récżerkubleŕam

♣c)♠ 107,500 tlr. wobojim hromadżje pſchiſwuſcha.

Tuto jo te najważniſche, żtoż jo ſo na poſlenim Sejmi rétżawo ha
wuradżiwo. Ṅech dobre Pwodé za naſch Kraj pżiṅeſe! tak zo bó wużiſka
Wuſtawa wo ſwojej nowej Draſcżi ſebi zpodobaṅo wſchitkich dobówa.

Swėtne Podawki.

S Wina. (13. Sept.) Hiżon zahe Rana bė dżencza naſche czéwo Mėſto na
Nohach; wſchė Kheiże ṙeṅe wudeƀene, na wſchėch Woblecżach Ẇeſowoſcż,
dokelż tón dérƀeſche pżincż, kiż jo wótcznomu Krajej rożacze, Ṅeẇedro
rozhenaw ha joho Bwóski wotwobrocżiw, zo dṙe wulku Żkodu natżinachu,
tola Domſke ṅezahubjachu. Radetzki! Radetzki dżencz pżindże. — Wóiſko z
czéwoj Generolitetu — druhe kheiż. Zaſtoinſtwa, <pb n="171"/>każ też
Miniſterſtwo ha zawoſna Mnohoſcż Ludu pżi Zelezniczé ha na Dwórniſchcżu
(Bahnhof,) na ṅoho tżakachu; kheiżorſke Wozé joho ha joho Towarſchow
hoṙewzachu ha pod Swawa-Wowaṅom eżehṅechu do Mėſta. Ze wſchėch Woknow
Nuchawki ha Wėnczé do joho Woza ṁetachu, tak, zo bė bohi, mawé, ſtaré,
pokhilené 84 Lėt ſtaré Schedżiwcz nimale każ zaṁetané ha lėdém ẇaczé k
widżeṅu. Wo ſamém kheiżorſkim Hrodże bėchu za noho Wobodleṅa
pżihotuwane; ha Kheiżor ſam jomu wo Hrodże napżecżo pżindże ha joho
wutrobṅe powita.

Z Mailanda. Wóndaṅo bė tudé na Haſach khėtra Hara naſtawa. Dokelż cżilej
Ludżo ſo zmėricż ṅechadża, chczéſche Radeczki pżez Puki, kotrež bola,
zpótacż, hatż te ṅepotżahnu. Wſchiczé pżi Haṙe Popaṅeni dóſtachu Puki ha
Schwikaṅa, Mużczé na Torhoſchcżu pże wſchėmi Ludżimi, Żone, te bėchu
ṁenuiczé też pódla, pak w Iſtwach. Też nėkotzi Czuzomniczé z druhich
Krajow bėchu pódla. Schwiczarſka Wóſchnoſcż jo ſo hórczé wobcżeżwawa na
taike ṅetżeſne Zakhadżeṅo ze ſwojimi Podanami ha nėkotzi hiżon mėṅa, zo
budża toho dla Wóina naſtacż.

S Wuherſkeje: Twerdżizna Komorn ſo nidé ṅecha podacż: kheiż. Wóiſko ſo
hiżon zaſé zhromadżuje, Twerdżiznu woblehnécż. Wóndaṅo ſu Ṅepżecżeljo z
ṅej wudérili, Wokownoſcż wurubili ha zapuſcżili. — Też Pżekupczé z Wina
jara zkorża, dokelż Wikowaṅo na Donaẇe pżez ṅepžecżelſke Napadé z
Twerdżizné jara cżerpi. Pucże na Kraju ha po Drohach pak ſu jara drohe.
— Też wo druhich Telach wuherſkoho Kraja hiżcżen móża na 60,000 Mużi ſo
hoṙedżerżecż kiż Broṅe wotpowżicż ha ſo zmėricż ṅechadża.

Ze Sedmihródſkeje piſaja dżencza, zo jo Koſſuth ze ſwojej Swójbu
popaṅené. Też wot Bema hiżon wóndaṅo tak rėkaſche hale wone ſo zda, zo
wėrno ṅebudże. —

Wone ſo wo politiſkim Naſtupaṅu zkoro nitżo ẇaczé ważne ṅeſtawa.

Na mojoho dobroho Pżecżela w Budéſchiṅe.

„Joli chczeſch Swėtej wużitné bócż ha praẇe ẇele dobroho ſkutkuwacż,“
praẇeſche nėdé ke mne jedén ſtaré Nazhoṅené, „próczuj ſo za Luboſcżu ha
Dowėrnoſcżu wſchitkich téch, z kotrémiż maſch tżinicż. Ha na moje
Praſcheṅo, kak mam to zapotżecż, wotmoji wón: bódż poniżné ha dobrocżiwó
ha kóżdoho Cżwojeka zprawné Pżecżel, pżetoż Poniżnoſcż ſo zpodoba ha
Dobrocżiwoſcż dobódże Wutrobó. Póẇedaj z kóżdém ha ṅezdaluj ſo pėknoho
Wobondżeṅa z Cżwojekami. Taklej Mudré rétżeſche; ja to czéle za prawo
zpóznach, ha ſém ſo nėtklej hiżon wo ẇacz Pżikwadach wot tcj Wėrnoſcże
toho pżepokazaw. Poniżné ha Dobrocżiwó bė wſchudżom radé widżené, —
kóżdé z Tżeſcżu wot ṅoho rétżeſche: tón pak, kotréż ſo Ludżi
zdalowaſche, z nimi ṅerétżeſche, jich ṅewopotwaſche, wot jich Wopotwaṅa
ṅerodżeſche, bė hidżené, wobrétżané ha za hordoho wuwowané.

Wó, lubu Pżecżelo, ṅemóſlicże ſebi, zo chczu Was ja rozwutżecż habó Wam
nėżto prėdkpiſacż. Bóh zwarnuj, Waſche Zadżerżeṅo tomu Swėtzeṅo daẇe, zo
ſcże Wó zo mnu jenoho Pżepokazaṅa. Ruṅe tak bó czéle wóſche bowo, Wam
nazpominacż, zo jedén żeni ṅemóże wſchėm praẇe tżinicż, ha ſo lózém
Hubam czéle wukhowacż, kiż wſchudżom naihórſche widża ha z wulkej
Nutnoſcżu dale poẇedaja. Wó ſami ſcże mi hiżon poẇedali, kak ſcże pżi
nailėpſchich Wotpoladaṅach do Rétżi pżiſchli. Tak dże ſo Wam też nėtk.
Hatż Wó to wėſcże habó nicz, ja ṅeẇem. Mi jo k Wuſchomaj pżiſchow, zo
chczeidża wėſcżi Ludżo Waſchu Tżeſcż ha dobre Ṁeno ranicż. Ludżo, kiż ſu
pżecżiwo Wam jara pże<pb n="172"/>żelni, ha tżiṅa hako chczéli Was na
Rukomaj noſécż. Leicże, tak wėrno te Pżiſwowo:

Leſna Huba, Liſchcżeṅo

Znaṁo Ducha zkażenoh’.

Ṅetżincże ſeb ẇele z toho; daicże jim rétżecż, to ſu tak jenoj ſtare
Żoné! mó woſtaṅemó cżi ſtari. Bożeṁe! meicże ſo deṙe.

Waſch dobre Pżecżel,

kiż za Wozjeẇeṅo tutoho Liſta proſé.

Ṅedawno pżi mojim Pucżowaṅu po ſerbſkej Zeṁi pżindżech też do Ralbicż.
Tu ſo mawo ṅedżiwach zo wo Kortżṁe na Blidże wokow dwaczécżi wſchelakich
Nowinow lejżecż widżach, Serbſkich każ Nėmſkich. Woprawdże to ſo ṅebėch
nadżaw, ha zweſeli ṁe to jara, zo tulej czéwu Woſadu namkach, kotraż
taklej pilṅe, wſchė Srėdki k ſwojom Wudoſpownoſcżeṅu nawożẇe. To jo jara
khwalbné Pżikwad za naſchich Serbow, chczéli jón ſcżėhuwacż, potom
Nėmczé bórzé ẇacz ſo zważicż ṅebudża, Serbam Wupoſcz ha Ṅemudroſcż
wutékwacż. Ẇetſcha Nanedżitoſcż ha wobſchėrniſche Rozwutżeṅo hatż
pṙedawſchich Tżaſach ṁejachmó, jo nėtkoj trėbne k prawom ha dobrom
Rozſudżeṅu naſchich doṁaczéch ha krajnéch Należnoſcżow, joli zo teſamo k
dobrom Kónczej ha k naſchom Zbożu doẇeſcż ha ſebi zṙadwacż chczemó.

— * —

♣Michałej k narodnemu dnjej.♠

♣Łučki, hałžki, zahrodki

Hižon prózne kwětkow su,

Duž sam žanoh wěnca Ći

Wić a skićić njemóžu:♠

♣Tola Maćeŕ Serbowska,

Maćeŕ luba, Łužica,

Sama je so starała,

Rjeńši wěnc Ći poskića,

Rjeńši wěnc, kiž wiła je

Nic ze pólnych kwětašow,

Alje z rjeńšich róžow šće

Z krasnych serbskich holičow,♠

♣Z tutoh wěnca wuzwol sej,

Kotraž kćěje najrjeńša

W njewinosći pócciwej

Hdyžli jandźelk pěkniša.♠

♣Tutón wěnc, dar Łužicy

Moja lubosć přewodźa,

A ći přeje krasne dny

Wšón čas Twojoh žiwjenja

Twój wěrny přećel a serbski bratr F.♠

Woſmé ſerbſki ſpėwanſki Sẇedżeṅ z Hoſcżinu ha Balom

zmėje ſo Ṗatk 5. Oktb. popowṅu wot ſcheſcżich w Hoſcżinczu „k tczjóm
Lipam“ w Budéſchiṅe. — Wodżeṅo Spėwaṅa zmėje k. Koczor. — Zhromadne
Pruhi budża Żtwórtk 4. Oktobra popowṅu ṗecżich a Patk dopowṅa dżerżane.

Khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje jutze hako 23. Sept. Zhromadžiznu w
Leiṅe. Mrós.

Haſlowſke ſerbſke Tow. zmėje jutze Zhromadżiznu w Bóſchiczé. Robél.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 5 nſl. też 1 tol 27½ nſl

Pżeṅcza 4 = 15 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 12½ = — 2 = 10 =

Jahwó 4 = 25 = — 4 = 20 =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Khana Butré 9 nſl. 4 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

39. Tżiſwo. 29. Dżeṅ Septembra. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Roma. Wo italſkich Należnoſcżach hiżcżen nitżo wutżiṅene ṅejo. Bamuż
ẇacze wo Gaecże ṅejo hale namaka ſo w Porticzi ṅedaloko Neapel. Romſczé
ſu z nowo zaſé z Próſtwu k ṅomu pżiſchli, wón chczéw tola do Roma
pżincż, bórṅe też jenoj na krótki Tżas bowo; ha pżiſtajili, zo bó ſo
tola do żanoho wot Rakuſkich wobſadżenoho Mėſta ṅepodaw, hale do jenoho,
kiż ma francz. Wóiſko w Ruczé. Romſczé maja potaikim k Rakuſkim mawo
Dowėrnoſcże, hale też wot Franczozow ſo ẇele nadżecż ṅetṙebaja. Bamuż
woſtaṅe krucże pżi ſwojim Prėdkwzacżu; ha francz. Kṅeiſtwo, kiż to wė,
jo ſwojomu Generolej w Roṁe Roſtolanej Porutżnoſcż dawa, na wſchė
Waſchṅo prudżenu Pżezjednoſcż z Bamużowémi Zaſtuṗeṙami wo Roṁe
wobnowicż, ha wobkrucżicż. Dwėmaj pak woni ſwużicż ṅemóża. — Spanſczé
Wojaczé ſo w Italſkej jara rozne zadżerża, tak zo wſchudżom na nich
ſwaṙa.

Z Franczowſkeje. Franczowſka bė hatż dotal Khowanka za bohich, wſchudżom
pżezcżėhanéch Polakow. Nėtk tam też praẇe ẇaczé wot nich ṅerodża ha
wulki Dżėl chcze do Ameriki pżecżahnécż. Hiżon ſu k zhromadnomu
Rozrétżuwaṅu tutéch Należnoſcżow Towarſtwa zawożicż ſmėcż pola
Wóſchnoſcże za Dowolnoſcż proſéli.

Z Jandżelſkeje. Kolera jo ſo nimale po czéwém wulkim jandżelſkim Kraju
rozſchėriwa ha te pżez Mėru wot Wobodleṙow naṗelṅene Mėſta khėtṙe
wuprozni. — Wo Irlandże jo ſtolėtne Potwotżuwaṅo, Wód ha Mór Cżwojekow
zplahuwaw, kiż ſkoro ẇaczé na Cżwojeka, na Stwoṙeṅa po bożim Znaṁu,
podobni ṅeiſu. Nėkotzi, kiż hiżcžen Zatżucża za druhich Hubeṅſtwo wo
Wutroƀe maja ṅemóża doſcż wuſkorżicż tu Nuzu, kiż tam k namakaṅu.

Z Turkowſkeje. Turka zpotżina krucże wuſtupwacż. Wón jo ſo zjawṅe
wupraẇiw, zo wón téch do joho Kraja cżekṅenéch wuherſkich ha polſkich
Ṅemėrnikow na żane Waſchṅo Ruſam habó Rakuſkim pżepodacż ṅecha. Rakuſki
Zapóſwancz jo Konſtantinopel wopuſchcżiw ha Ruſa pžihotuẇe we tżorném
Moṙu wóṅſke Wodże ha chcze na téchſaméch Wóiſko napżecżo Turkam
pżeẇeſcż.

Wóndaṅo hiżon wopomṅené Ṅemėr pownócznéch, turkowſkomu Kṅeżerſtwej
poſtajenéch Swoẇeṅow ſo dale bóle zaplecże. Turkojo dṙe ſu wot Ṅemėrnéch
wobleṅenu Twerdżiznu Bihaczs wotſadżili, hale Kolera tak ſuroẇe ƀez nimi
zakhadża, zo nitžo czéwo zapotżecż ṅemóża.

Ruſa nėtkoj zaſé Tżerkeſow ſélṅe pżima. Wulka krawna Bitwa naſta
wóndaṅo, hatż Ruſojo Twerdżiznu Achulga, wo kotreiż Schamil, Wėrch ha
wóſchi Ẇedżicżer Tżerkeſſow, ſwoje Bódwo ma pżimachu. Ruſojo ṅemóżachu,
tute Nėzdo, każ praẇa, pżedobócż.

Z Rakuſkeje. Z Wina. 24. Sept. bė wulki Sẇedżeṅ, kiż jo Mėſto ſtaromu
Radeczczé k joho Tżeſczi dawo. — Wone ſo ſélne póẇeda, zo jo Radeczki
wuherſkomu Wóiſkej, kiż Twerdżiznu Komorn hiżcżen w ſwojej Ruczé dżerżi
ha ſo ƀez wėſtémi Wuṁeṅeṅami nidé podacż ṅecha Kheiżora hnuw, jim
dopuſchcżicż, żtoż ſebi żadaja. Z Preſburka tżora piſachu, zo jo <pb
n="174"/>Komorn hiżon wot Kheiżorſkich wobſadżena. Hale tomu tola tak
praẇe wėricż ṅechadża. — Sudżeṅa wo Wuherſkej jara ẇele Ludżi potṙechi,
też ẇele Grofow ha taikich woſobnéch Ludżi jo pódla, kotziż móża
zpokojom bócż, déż ſmėdża hako nainiſchi Wojaczé wo rak. Wóiſku ſwużicż;
habó wo Recżazach każ naihórſchi Zwóſcznikojo na cżeżke Dżėwo khodżicż,
zo jenoj pżi Żiẇeṅu woſtanu.

Rakuſka też zaſé nowé Dow tżini ha to khėtṙe wulki, woko 80 Mill. —
Wſchiczé Ṗeṅeżniki wot naſchoho ſtaroho Miniſtra Czeſchawa wuknu, kak ma
ſo to nailėṗe tżinicż. Nicz jedén habó druhi Ṗeṅeżnik hale po czéwém
Kraju móże, żtóż chcze ha każ ſo rozemi tola też nėżto k Wupoſchcżwaṅu
ma, pżi tém Dżėl bracż.

Slowakojo, kiż k Wuherſkej pżiſwuſcheja, ſu Deputatziju na Kheiżora
póſwali z tej Próſtwu wón chczéw jich Krajinu z rakuſkim Kheiżorſtwom
zjenoſcżicż. Każ rėka, jo Kheiżor do toho zwoliw.

Rakuſke nowo Wuſtawu ſu też ƀez jużnémi Swoẇenami wozjeẇene ha
hoṙewzate, hatżruṅe ſu ſo wobarali. Jelatżicż jo też na to dżėwaw, zo
bóchu ſo hoṙewzali, ha wſchitke wſchelake Narodé pod rak. Czeptaṙom wo
Luboſcżi zjenoſcżeni ſwoje Zbożo zpėchuwali. —

Jużni Serbja ſu Deputatziju na Jelatżicza, kiż wo Wiṅe pżebóẇe, póſwali,
kiż Dowėrnoſcż czéwoho Naroda pżecżiwo ṅomu, hako Zaṙadwarej jich
krajnéch Należnoſcżow wupraja — dale pak ſo hórczé wobcżeżwachu na téch
wot Hajnawa poſtajenéch Kommiſarow ha Zaſtoinikow; — potém też proſcha,
zo bóchu tutéch Ludżi wo taikich Swużbach dlėje ẇaczé ṅewoſtajili;
ſtraſchné Ṅemėr traż mow jich dla wudéricż. —

Knicżanin, Wėrch Serbow pod turkowſkej Wóſchnoſcżu, z wuherſkeje Wóiné
wam wſchėm deṙe znaté, jo do Wina pżiſchow ha Kheiżor joho wulczé
potżeſcżiw. — Wón jo ſo pżez Holomucz ha Wraczlawu do Barlina podaw. Wo
Praſé ſu ſo jara na joho Pżikhad zẇeſelili, wón dṙe na Domputżu tam
hiżcżen pżindże. Wón dṙe mow k nam, Serbam, też pżincż, mó bóchmȯ joho
też radé woladali.

Nėmſke Kraje. Z Frankfurta. 18. Septb. Dżencza jo ſo ruṅe Lėto minéwo,
hatż ſtraſchné Ṅemėr wo naſchim Mėſcże wudéri pżi kotrémż Wėrch
Lichnowſki ha Auerswald, Zapóſwanczaj na frankf. narodném Sejṁe ſwoje
Żiẇeṅo zkóncżeſchtaj. Woſobṅe bė tón pṙeni jedén ſwawné kraſné Muż, ha
joho Sṁercż tak ſurowa, zo hiżcżen jenomu Zéma po Kriƀecże beiżi, déż ſo
na to dopomniſch. Za ṅoho bėchu dżencza wo tachantſkej Czérkwi wulke
boże Swużbu ha lėtne Wopomṅecżo. Wulki Lud pżez Nuternoſcż pži bożej
Mſchi pokazaſche, zo na Ṅebobo ṅezabódże.

Ze Serbow.

Z Woſtrocża (Oſtritz). Naſch nadné Kṅez Biſkop jo naipṙedé ƀez Serbami,
ha pozdżiſcho wo erbſkich Krajach ha to w Dreždżanach — Hubertsburku — w
Miſchṅe — w Lipſku — Czwikaẇe, Kemniczu, Freiburku, Annaberku, w Pirṅe,
ſwoje farſke Czérkẇe wopotwaw, ſẇ. Fėrmwaṅo wudżėliw — czérkwinſke ha
ſchulſke Vizitatzije dżerżaw ha tam, każ ſmó ze wſchėch Stronow
ſwóſcheli, k waſchomu duchownomu Wobẇeſeleṅu ha Pokubwaṅu ſkutkwaw.
Hatżruṅe ſo mó ƀez Nėmczami namakamó, zpominamó tola wot Wutrobó radé na
naſchich ſerbſkich Bratrow, radé też, déż hromadu pżindżemó, lubozne
Sénki macżerneje Rétże zaklincżecż damó ha ſo z czéwa na wſchėm, żtoż wó
k waſchomu wėrnomu Zbożu zapotżecże ha wuẇedżecże wutrobṅe zẇeſelimó.
Też Jutnitżku ſebi dżerżimó, ha to kóżdé jenu ha pilṅe tżitamó. Mó
nadżachmó ſo wo ṅej Póẇeſcże dóſtacż wot téch ṙanéch ẇeſowéch Dṅow, wo
kotréchż duchowné wóſchi Paſter ƀez wami khodżeſche, k wam rétżeſche,
bóiſke Nadé pżez Hoṙekwadżeṅo ſwojich Rukow wam ſobudżėleſche. Naſcha
Nadżija ſo ṅejo doṗelniwa. Żkoda!

Na 9. Septembra mėjachmó też mó tu Ẇeſowoſcż, naſchoho wóſokodoſtojnoho
Biſkopa ƀez <pb n="175"/>nami widżecż. Tónſamé bėſche z Kṅ. ♣Sen.♠ Mikw.
Smohu pżiſchow, pola nas ha wo wokownéch kath. farſkich Czérkẇach
♣canon.♠ czérkwinſke ha ſchulſke Wiſitatzije wotdżerżecż. Pola nas bė
Zapotżatk. Duchowni ha Wutżeṙo ze ſchulſkimi Dżėcżimi bėchu, joho
powitacż napżecżo cżahnéli. Pżi pṙenim ſẇatém Kżiżu wuſtupi Biſkop z
Woza ha K. ♣Canonicus♠ ha Farar Żpantig joho z hódnémi Swowami poſtrowi.
Pola Mėſta tżakachu mėſcżanſka Rada ha Zaſtupniczé Mėſta ha powitachu
ſwojoho Biſkopa też wo wutrobnej Rétżi. Nėtk cżehṅechu wſchiczé hromadże
ſpėwajo do Czérkẇe[25]⁾ dżeiż Biſkop po ſẇ. Pożonuwaṅu z bożim Sénom
poſtajene Pacżeṙe ha Modlidbu praẇeſche. Potém poda ſo Proczeſſia na
Khėrchow za mėrné Wotpotżink téch Wotemṙetéch ſo modlicż ha tak po
Swowach nadnoho Biſkopa „tón ważné Skutk wo nutném Zatżutżu zapotżecż.“
To bė Popowdṅu. Na druhi Dżeṅ bė ſchulſke Pruhuwaṅo ha wſchiczé Pżitomni
ſo wulczé zẇeſelichu hatż widżachu, ha ſwóſchachu, kak ṙeṅe móże tón
wóſokodoſtoiné Kṅ. Biſkop k tém Mólitżkim, témlej Pżecżelam Jėzuſa ſo
poniżicż. Wutoru bė ſẇ. Fėrmwaṅo, kotreż ſo z Prėdowaṅom wot ſẇ.
Sakramenta zapotża (wot pṙeṅoho Kapwana Junge); dale dżerżeſche Kṅ.
Biſkop bożu Mſchu ha Fėrmwaṅo. Fėrmwaṅo dóſtachu 245. Po dokoṅeṅu toho
dżerżeſche Biſkop nutnu, woprawdże z japoz̀towſkej Horliwoſcżu
prėdkṅeſenu Rétż, kotraż budże wėſcżi na dowhe Tżaſé żiwa wo wſchėch
Wopomṅecżu woſtacż. Popowdṅu bė Pruhuwaṅo wo pżibócżnej Schuli w
Blumberku ha Sṙedu dopowdṅa wo Rusdorfe. Wot naſchich wutrobnéch Pżecżow
pżewodżené poda ſo Kṅ. Biſkop dale do Klóżtra Marienthal, zo bó też tam
Schulu wopotaw. Jedén Serb.

Z Worklecz. (Zapozdżene) 31. Dżeṅ Mėſacza Awguſta Ẇetżor dżeſacżicż
bóchu pola nas ẇele Ludżi khėtro naſtrożeni, dokelż ṅedaloko wot kṅežoho
Dwora zpotża jedén Topow ſwėtwé Woheṅ ſapacż. Dhé bóchu Ludżo to zmolom
ṅepótnéli, mowa wulka Żkoda naſtacż; tak pak k wulkomu Zbożu tam
ṅedalóko Holczé Schaté wachuwachu, ha ſo na to doladachu. Jow bėchu
nóczne Wachi ha na Ḃeſadu-Khodżeṅa dobre. — Teſamo maja pak hiżcżen też
tón Wużitk, zo ſu Pwodé naſchich Zahrodow hatż nanailėṗe wobkedżbuwane,
ha dokelż ſu tute Stróże tak deṙe na Żtomach każ pżi Żtomach, dha Sadej
żkódna Wejertżka wot horkach ha delkach na Żtom ṅemóże, kiba zo jo tam
pṙedé bowa. — Wó po tajkim widżicże, zo ſo te dobre Waſchṅo, kotreż ſém
ja drudże namkaw, ṁenuiczé, zo ſu nicz Holczé hale Hólczé w Noczé pżi
Schatach, hatż do Worklecz namakawo ṅejo; zo ẇeleẇaczé pola nas te ſtare
ṅepżiſtoine Waſchṅo nadendżeſch. To jo zkódna Rana naſcheje gmejſke
Woſadé ha naſche Towarſtwo bó ƀez wulkeje Próczé tomu wotpomhacż ha tutu
Ranu zahojicż mowo.

J. S. — J. Z.

Na tżorṅetżanſkoho Zajacza.

Teƀe luboho bojoho tżorṅetżanſkoho jencżkoho Zbódka naſchoho Zplahwa,
kiż ſé té pſchi wſchej Nuzé ha Hoṙu ha ſtraſchném Ṅezbożu tajku
Khrobwoſcż wo mużnej Wutroƀe wobkhowaw, ha wo twojim Spėẇe k naſchej
wulkej Ẇeſowoſcżi wóndaṅo wo Jutnitżczé wozjeẇiw; teƀe luboho Bratſika,
joli 'hżcżen ſé pżi Żiẇeṅu, pżeproſémó mó podpiſani z tutém, té chczéw,
joli tebi twoje Żiẇeṅo lubo, wo jenej praẇe tżmohoj Noczé k nam pżincż
ha z nami naſchu ſnadnu Khowanku dżėlicż. Wo bratrowſkej Luboſcżi cżi mó
ju poſkicżimó. Naſche Bódwo jo na Workletżanſkim ṅedaloko wot Kuṗele wo
tej Mwodżiné, dżeiż ta ſtrowa Woda z Kuṗele do Handrikecz Hata beiżi.
Bórṅe też khoré bow habó ſwabó ha ṅemóczné, kromo Nóżki habó raṅene
Wuſchki mėw, ha na kotreiżżkuliſch Żkodżé Cżėwa ha Duſche cżerpiw,
pżincż k nam, wuſtroẇ ha wulėkuj ſo pola nas. Té budżeſch ſo zpodżiwacż,
kak tutżki, cżerſtwi, <pb n="176"/>ha ſélni mó wſchiczé ſmó. Też za Rané
twojej zajacżej Duſche budżemó ſo ſtaracż, Steſknoſcżi ha Zrudnoſcżi,
kiż teƀe pzewzawa, Bojoſcżi ha ſṁertném Strachej, kiž tebi Noczé ha wo
Dṅo żanoho Mėra ṅeda, wotpomhacż; — dokelż mó tebi ṅechamó zaṁelcżecż,
zo ſmó ſo tu nimale wſchiczé z czéwoj Wokownoſcże tudé zhromadżili ha
ſmó tu be wſchoho Stracha żiwi. — Ṅezadſpej dobru Radu, kiż tebi damó:
chczéw ſo po Pucżu praẇe zadżerżecż! — Lej tón Pucż wot Tżornecz hatż k
Handrikecz Hatej jo ważné, ha dokelż traż té jón deṙe doſcż ṅeznajeſch,
dha czemó tebi Bratra Pżeṁenka napżecżo póſwacż, kiž jo nėkotre Lėta na
Prawotżanſkim zadé Ḃekaṙa bódliw, ha wo ſtaréch dobréch Tżaſach ſo huſto
na nukéntżanſkich ha khróſtżanſkich mėrnéch Honach pżekhodżuwaw. Ach,
déż wón na te Tżaſé zpomina, roṅa ſo kóżdé krótż krawo Sélzé z joho
Wotżow. — Pod Ẇedżeṅom Pżeṁenka budżeſch té wėſcżi ƀez Ṅezboża k nam
dóincż, dokelż wón jo Hólcz, na kotrohoż móże ſo jedén zpuſchcżicż, każ
wo wſchėm deṙe nazhoṅené tak też ſchibawé ha pżeklepané. Mó mamó tu
Nadżiju, zo té wėſcżiſcho póṅdżeſch, hatż wóndaṅo naſch ṅebo Bratr
Nazdalak. Té budżeſch ſo ſtróżicż, zo jo wón ṅebó; wón ſebi zaſwużi, zo
joho wobżarẇemó. Ach naſch bohi ſtaré Nazdalak! kak ẇele Lėt bódleſche
wón na kżibencżnéch Horach! kak dobré Skow mėjeſche wón wokow Kotżmarecz
Wowcżerṅe! Nėtk pak žane Wokomikṅeṅo ẇaczé ſwojoho Żiweṅa wėſté, dokelż
żana Khowanka ẇacz ṅeƀe, kiż bó wot Khróſtżeṅow pżepótana ṅebowa, ha
dokelż ſo wóſokeje Starobé dla ẇacz na Czėkaṅo zpuſchcżecż ṅemóżeſche,
poda ſo też wón k nam; z wulkiw Strachom Workletżanſke Ṁezé naſtupi, jow
pak padacza Khoroſcż na ṅoho pżindże, ha jedén z W. kiż joho
ṅeznajeſche, joho z Raƀemi dorazė. — Mó ſo wulczé ẇeſelimó na twój
Pżikhad, ṅekomcż ſo dawho. Żaneje Tſėlbu ſo mó jow bojecż ṅetṙebamó,
jenoj Wótżka tam ha ſem w Kawach namakamó, hale to nam ṅepwacżi hale tém
rozném Kurwotam, kiż Ludżom teiko Żkodé tżiṅa ha tak rozṅe wowaja ha
huſto w Spaṅu nas naſtróża. Daj nam pżez Jutnitżku k Ẇedżeṅu dhé bóchmó
tebi Pżeṁenka napżecżo póſwali.

Te Jentżke hiżcżen, radżeſche Pżeṁenk, hatż jomu tón Liſt
prėdktżitachmó, pżiſtaicż: zo bó ſo té pżed nukéntz̀anſkim Flurſchiczu
deṙe nakedżbu braw. Wón jo hegen taiki wulki dowhi Muż, ha naibóle w
koſmatej Mėczé khodżi. Ṁej ſo deṙe ha pżincz zkoro. Stare Sanczé ha
Prėdkſtojecżeṙo workletżanſkeje Zajacżiné. —

ςϰ Z Ralbicz. Naſch boži Dom jo ṅedawno zaſé ṙane Wudébeṅo dóſtaw, ha to
pžez to, zo ſẇ. Mariné Wowtar wupoṙedžané ha czéle ponoẇené. Zṙanémi
Barbami wupóſchené, z Džėlom tež poſlėbórṅané ha pozwotžané, jo nėtk
zaſé kaž nowé! Żtož pak woſobṅe bdže kóždoho horliwoho Serba zẇeſelicž,
jo to, zo ſo tež ſerbſke Napiſmo na nim namaka, kotrež wo téch Swowach
wobſteji: „K ẇetžej Tžeſcži Božej ha ſẇ. Marije bó tónlej Wowtar
ponoẇené w Lėcže 1849.“ Taklej jo praẇe, ja ṅebóch tež ẇedžaw, tžohodla
dérbeli Serbja pžeczé wſchudžom nėmſke Napiſma mėcž, kaž ſo to z czéwa
hatž do najnowiſchoho Tžaſa ſtawo jo.

Kóždé, kotromuž Jutnitžku wobſtaram, chczéw mi za tuſamu na zandžene tzi
Mėſaczé 6 Nſl. 2 Now. bórzé zapwatžicž. Tez̀ cži, kiž hižcžen ſu na
pṙedawſche Mėſaczé winojcži, chczéli nėtk to ſobu wottedacž. Hiczka.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 5 nſl. też 2 tol. — nſl.

Pżeṅcza 4 = 15 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 12½ = — 2 = 10 =

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutnitżka.

40. Tżiſwo. 6. Dżeṅ Oktobra. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Rakuſkeje. Hainaw jo Porucżnoſcż dóſtaw, ſo k rak. Wóiſkej, kiż pżed
Komorn ſteji, podacż. Wón hiżcżen junkrótż jich k Podacżu ponapomina,
potém pak ze ſélnej Moczu Twerdżiznu wobtzelecż porutżi. To trajeſche
jedén czéwé Dżeṅ. Na druhi Dżeṅ woblehṅeni Wuheṙo do ſwojoho Podacża
zwolichu, ha wėſte Póẇeſcże wot toho ważnoho Podawka ſu do Wina
pżiſchli. Z tém ſu zaſé khėtru Krocżelku Kónczej Wóiné bliże pżiſchli,
dokelż z témi tam ha ſem wokocżahaczémi rubeżnizkimi Tżródami dṙe budża
na Poſledku 'hcżen też hotowi.

Koſuth jo hiżon na Pucżu do Jandżelſkeje. Wone ſu każ rėka wėſte
Póẇeſcże na Swėtwo pżiſchli, zo Koſſuth 7 Milione Schėſnakow Zwotoho ha
Slėbra pak ſobuwzaw, pak pṙedé hiżon wo Czuzƀe, ha to wo Jandżelſkeje za
ſo zkhowacż daw.

Görgej jo w Mėſcże Klagenfurth, dżeż ſo wón wo Swobodże namakaſche, do
Ṅezboża pżiſchow. Jedén Grofa Czichi jo joho zatzeliw. Wón jo ſo ſam
krawṅe na nim ẇecżiw, dokelż Kṅeżerſtwo nitżo wot toho ẇedżecż
ṅechaſche; hatż pak zjawṅe ſam ha ſam na ſo dżėſchtaj (w Duellu) habó
tamón każ Mordar ṁelcżo Kulku za ṅim póſwa, jo ṅewėſte.

Slowakſku Deputatziju ſu w Wiṅe wſchudżom jara deṙe hoṙewzali. Woni to
nėtk doma doſcz̀ wukhwalicż ṅemóża, woſobṅe każ jo ſo jim pola Radeczki
ſchwo. Wón ƀez druhimi też zcżėhuwacze Swowa k ṅim rétžeſche: „Moji
Kṅeża! z Hordoſcżu je praẇu: ja ſém Tżech! ha ſém Slowakow pżeczé lubo
mėw; mó Tżeſcha ha Slowakojo ſmó Bratſja, Stawé jenoho Splahwa. —
Slowakojo ſu dobri Wojaczé; woni ſu ſo z nami wſchudżom khrobẇe bili z
Ṅepżecżelami naſchoho Kheiżora ha Kraja, z Ṅepżecżelami Ṙadomnoſcże.
Bódżcże pżedſwėtzeni, zo budu ja z Miniſtrami wſchitko tżinicż zo bóchu
też ſlowakſczé Bratſja tu Runoſcż ha te Prawo dóſtali, kotreiż ſo druhe
Ludé Rakuſkeje ẇeſelja.

Podacżo Twerdżizné Komorn dṙe budże też Wuradżeṅa dla poſtajeṅa
wuherſkeje Pżichodé pżikrótżicż. Ḃez Wuradżeṙami żana prawa Pżezjednoſcż
ṅejo; cżi jeni chczeidża, zo bó Wuherſka zaſé teſamsne Prawa dóſtawa,
kotreż jo pṙedé mėwa. Druzé zaſé chczeidża, zo bó Wuherſka czéle do Ṙada
druhich kheiż. rak. Krajow pżiſchwa, ha żane woſebnite Prawo pżed
druhimi ṅemėwa. To dṙe bó też te nailėpſche bowo.

Wo Tżeſach bėchu hiżon nėkotre Lėt dowho Rubeżniczé pownóczne Krajiné do
Stracha ha Bojoſcże zehnali. Wſcha Procza, jich popanécż, bė podarmo;
nėtk pak ſu tola do Rukow ſwėtneje Zprawnoſcże pżiſchli. Tón Ẇedżicżer
czéweje Tżródé ſeidżi ha ſo wuznaẇe ha ſwojich Towarſchow pżeradżi. Wón
ſam jo dżeẇecż Cżwojekow wot Żiẇeṅo pżiṅes ha ƀez joho Towarſchami ſu
Ludżo, wot kotréchż ſebi jedén to nidé móſliw ṅebó.

Z Italſkeje piſaja: zo budże franczowſke Wóiſko ſpanſkomu Rum tżinicż,
ha tak traż bó móżno bowo, tute zaplecżene ha zaſṁatane romſke
Należnoſcże wo Mėṙe zṙaduwacż. To francz. Nowiné piſaja.

Neapel 17. Septb. Ruṅe hatż Bamż z Balkona ſwojeje Kheiże zhromadżené
Lud pożonu<pb n="178"/>wacż chczéſche, wottzéli ſo Piſtola. Hatż jo
Bamużej habó neap. Kralej, kiż tež pódla ſtejeſche pwacżiwo, jo ṅewėſte.
Dwaj Cżwojekaj bóſchtaj zmolom jatej, pżi jeném namaku ſo lėdém
wottzelena Piſtola. Tónſamó praẇi, zo jo ſo jomu wo Tżižcženczé Tžėlba
wottzeliwa ƀez to, zo jo wón to chczéw; ha dokelż nichtón tṙechené ha
też nicz raṅené ṅejo, móże dṙe tomu też tak bócż. —

Ẇele krótż hiżon ſmó wot Knicżanina rétżeli, toho khrobwoho
jużno-ſerbſkoho Generolu. Nėżto wot joho Żiẇeṅa bó wėſcżi kóżdé radé
ſwóſchaw. Knicżanin jo rodżené 1809 wo Knicż, wot kotreiż Wſé wón ſwoje
Ṁeno ẇedże. Tuta joho narodna Ẇes leiżi wo ſerbſkej Krajiṅe Grucza, ha
cżi Gruczanaṙo ſu znacżi ſwawni Ludżo wo ſerbſkim Kraju ſwojej Wulkoſcże
ha Sélnoſcże każ też ſwojoho mużnoho Waſchṅa dla. Joho Nan bė Kupcz ha
też Sén to zapocża hale dokelż ſo jomu praẇe ṅeluƀeſche, poda ſo wón z
20 habó 30 Towarſchami won do Lėſow, bė jich Ẇedżicżer, ha tżėṙeſche z
nimi dżiju Hoṅtwu. Też toho ṅeṙadnoho Żiweṅa wo krótkim ſété, bó wón
zaſé Kupcz, hako kotréż wón też zaſé wſchėch pżetṙechi ruṅe tak deṙe na
Sélnoſcżi ha Wuſchiknoſcżi Cżėwa, każ też na Mudroſcżi ſwojoho Ducha ha
Rozomnoſcżi Rétże. Wſchiczé Ludżo joho hiżon znajachu. Serbowſki krajné
Wėrch, Miloſch Obrenowicż jomu tajku Tżeſcż jara zawidżeſche ha dokelż
bėchu nėkotzi zwi Ludżo Knicżanina pola Wėrcha za ſtrażnoho nemėrnoho
Muża wobzkorżili, bė nėkaika Wina pżecżiwo ṅomu zkoro namkana ha w Lėtu
1832 ſteji wón w Recżazach pſched ſwojim krajném Kṅezom ha bó wot ṅoho k
Jaſtwej wotſudżené, wo kotrémż wón 15. Dṅow ſeidżeſche. Pżed Wėrchom
ẇedżené wupraẇi ſo Knicżanin zjawṅe ha ƀe wſchoho Stracha, zo nidé żana
Wina na ṅim ṅejo. Wėrch Miloſch toho Muża zpózna ha tżeſcżwaſche joho,
puſchcżi joho nicz jenoj hale poſtaji joho do wóſokich krajnéch Swużbow
ha chczéſche joho za ſo dobócż. Dokelż pak Miloſch ṅedowėriwé tiranſki
Wėrch bė, wotrekné ſo Knicżanin ha druzé wot ṅoho ha nadżachu ſo wot
Miloſchowo Séna lėpſcheje Pżichodé za Kraj ha Lud. Też toho Miniſteṙo
napżecżo Knitżaninej narétżachu ha wot Lėta 1840 hatż 1842 namaka ſo wón
wo Widdin, dżeż Wėrch Alexander joho za ſwojoho Radżicżeṙa k ſebi wza.
Hako taiki cżehṅeſche wón do Wójné pżecżiwo Ṅepżecżelam ſwojich
ſerbſkich Bratrow ha za Rakuſku, kotraż bė pṙedé jim też pżecżiwo
turkowſkim Potwocżeṙam k Pomoczé ſtawa. Żtoż jo wón w tutej Wóiṅe
zkutkuwaw, budża Stawizné rakuſkoho Kraje z Tżeſcżu wopominacż; każ też
nėtk hiżon Kheiżor ha czéwé Lud joho wóſoko waża. —

Z Baiernſkeje. Liwicza na naſchim Sejṁe ſtaji wóndaṅo Naṁet: „zo bóchu
cżi, kiż Jacżi ſeidża, ha tola na Sejm wuzwoleni ſu, zmolom puſchcżeni
ſwoje Mėſto wo Komoṙe wobſadżili.“ Hale wona z tém do czéwa pżepaže ha
Ẇetżina Woſow Naṁet zatżiſné. —

Bramborſke Kṅeżerſtwo ſo jara na Baiernſke wobcżeżuẇe, zo jo wone wſchė
Próczwaṅa ha Skutkwaṅa Bramborſkeje za Poſtajeṅo Mėra ha Jednoté ſtaiṅe
zadżėwawa.

Hannoverſka jo z tzjochkralowſkoho Zjenoſcżeṅa wuſtupiwa. —

Sachſénſczé Zapóſwanczé budża wo krótkim hromadu pżincż, — Wolbu ſu
hiżon wupiſane — nėtk budże ſo też pokazacż, na kotru Stronu ma naſch
Kraj ſtupicż. Wo nėkotréch nėmſkich Nowinach ſo jara za to wupraẇa, zo
ma Sachſénſka jenoj wo Zjenoſcżeṅu z Bramborſkeje ſwoje Zbożo pótacż.

W Frankfurcże ſu ƀez rakuſ. baiernſkimi ha bramborſkimi Wojakami huſto
Hadrije, też Puki ſu ſédali.

Z Lipſka. Wo naſchim Mėſcże Kholera rozṅe ſcheri. Wſchėdṅe ſwoje Woporé
żada. Kṅ. Knie, wóſchi Wutżer pżi katholſkej Schuli nahẇe na ṅej wumṙe.
Sobotu bė wón hiżcżen w Schuli ha Ṅedželu hižon mordwé. Wóſchnoſcž joho
jara wobžarẇe, dokelž bė wón ſwėrné Zaſtojnik ſwojeje Swužbó ha ſo pſchi
ſwojej Džėwawoſcz̀i ha Pilnoſcži dale ha bóle wo Wėdomnoſcžach
wudokoṅeſche. Ṅech wotpotžuẇe w Mėṙe.

W Miſchṅe Ludžo lėtſa jara rozṅe ladaja. <pb n="179"/>Wino ſo ṅejo
radz̀iwo; Titkow dṙe jo doſcž, hale tak praẇe dozraẇicz̀ ṅebudže, zo
bóchmó ſo k Picžu dobroho Wina nadžijecž móhli, kaž pžed tzjomi Lėtami.
To jo za téch kiž nitžo druhe nimaja hatž ßwoju Winiczu, wulke Ṅezbožo.
Wone ſo tam pojedaſche, zo chczeidža nėkotzi ſwojoho ſtaroho
Mėſchcžanoſtu Tžuku zaſé na Sejm wuzwolicž, kiž do poſlenoho Zbėžka
zaplecžené w Kwódže ſeidži. Jenu Serbowku ſém tež w Miſchṅe tṙechiw,
wona jo z Khróſcžicž rodžena, pola Miſchna wožeṅena, ha wſchėch Serbow
wutrobṅe poſtrowi. —

Z Wina. Bez rak. Miniſtrami jo Nepżezjednoſcż ha Swada wudériwa, tak zo
rȯzno póṅdża. Schwarzenberg ha Bach wotſtupitaj. Schmerling, kiż jo z
Frankfurta ſem wam deṙe znajomné, ma Porutżnoſcż, nowéch wobſtaracż.
Kolloredo, kheiż. rak. Zapóſwancz w Londoṅe jo pżeproſchené. — Pȯẇeſcż
wot Zatzėleṅa Görgea ṅejo wėrna. — W Praſė nėtk też za Studentami wójicż
zpotżinaja. Za ṗetżimi Liſté hdu.

Ze Serbow.

ςϰ Z Różanta. Ṗatk 28. Septbr. cżehṅeſche Kṅez Pat. Ildefons Nitſch
(tuhdé najbóle nėmſki Kṅez ṁenuwané) wot nas pṙecż, dokelż jo do
Khomotowa za Profeſſoṙa powowané. Mó dérbimó jomu tu Tżeſcż dacż, zo wón
hatż runiſch rodżené Nėmcz, ruṅewon żadén Ṅepżecżel Serbowſtwa ṅebėſche,
hale ẇele ẇaczé ſo pilṅe próczuwaſche, ſerbſki nawuknécż! Wón bėſche wo
tém też hiżon tak daloko pżiſchow, zo nėkotre Razé na Klėtczé k ſwojim
Poſuchaṙam wo ſerbſkej Rétżi rétżeſche! Też naſchu Jutnitżku wón pilṅe
ſobu tżitaſche, żtoż hiżcżen Bohu żel kóżdé kathol. wutżené Serb
ṅetżini!!

Hako druhi Duchownė jo pola nas na joho Mėſto nėtk poſtaẇené Kṅez Pat.
Adalbert Wornar z Dubreṅka. To nas jara zẇeſeli, dokelż jo wón Serb. Mó
mamó nėtk z Boha zaſé dwej ſerbſkej Duchownej, ha budżemó dṙe też nėtk
kóżdu Ṅedżelu ha ſẇ. Dżeṅ ſerbſke Prėduwaṅa mėcż. Hatż dotal mėjachmó
hiżon ẇele Lėt ƀez ſerbſkimi też drudé nėmſke Prėduwaṅa.

Nicz Klóżtér, każ ṅedawno wo Jutnitżczė ha Tydż. Now. rėkaſche, hale
Różant ma to Zbożo, nowoho ſerbſkoho Duchownoho Kṅeza Adalberta dóſtacż!
Mó pżejemó jomu wutrobne Zbożo k joho naſtuṗenomu Zaſtojnſtwu!!!

Każ ſém ẇaczé Krótż ſwóſchaw, dha nėkotzi Ludżo ṁeṅa, zo ſém w
Jutnitżczé wotcżiżcżane Naſtawki wot Hoṅtwé ha Zajaczow, każ też te,
kotreż ſu wot „Néſchporecz Boſczija,“ ja piſaw. Ja toho dla tuhdé
wozjeẇam, zo wot poṁenuwanéch Naſtawkow żadén wote mṅe ṅejo! Proſchu pak
też Redakczéju Jutnitżki, wona chczéwa mi to wobſwėtzicż. Lóze Hubé pak
ṅech pżichodṅe ſo lėṗe wobhoṅa, pṙedé hatż nėkoho z ṅeprawém Sudom
ſudża! —

Wutżer Hiczka.

Zo tomu tak jo, też radé lube wobſwėtzi

Redakczéja.

Dokelż ſém zhoniw, zo jo ta zajetża Zhromadżizna, Nėkotrém horczu Kreẇ
tżiniwa, ha zo ſo pżi tém na Wopatżnéch ha Ṅewinowatéch hrėſcha, dha ſém
za trėbne zpóznaw, ſo k tomu wuznacż ha ſwoje Ṁeno podpiſacż, hatż runiż
za to nemóżu, żtoż ſu te Zajaczé rétżeli, dokelż ſém jenoż jich Jednaṅo
wopiſaw ha do Jutnitżki daw. Chczéli toho dla waſch Hnėw ha waſche Zwobu
namṅe wutżaſcż, Néſchporecz Boſcżijowó Kriƀet jo ſchėroki, wón dérbi
ẇacz żṅeſcż ha waſch Pintélk Swaṙeṅa joho też porazécż ṅebudże.

Waſch podwolné Néſchporecz

Boſcżi z Delan.

Jene wutrobne Bożeṁe praẇu ja wſchitkim mojim tżeſném ſerbſkim Pżecżelam
pżi mojim nahwém Wotpowowaṅu z Rȯżanta. Pat. Ildefons.

<pb n="180"/>

Wo jeném jara ṙaném Liſcże Kṅ. Ildefonza na Redaktziju pżi Poſledku
rėka: „Serbſtwo, Serbſki Lud ha ſerbſki Kraj ja zabócż ṅebudu!“

Ṅebeltżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje Ṅedżelu Popówṅu, hako 7. Oktobera
Zhromadżiznu ſerbſkich- Pazélczach w Kortżmi.

Kokla, Pżedſéda.

Zjenocżene ſerbſke towarſtwa ſu k pṙódkſtojazemu ſejmej téchhlej
kandidatow k wuzwoleṅu za zapóſwanzow pṙódkſtajili ha mó jich Ṁena
napiſaṅé dla w nėmſkej Rétzi ſobudżélimó:

Za druhu Komoru

w 7. wokṙeſu: Karl Robert Herrmaun Räde, Pfarrer in Gutta;

w 8. wokṙeſu: Johann Mros, Landrichter in Göda;

w 11. wokṙeſu: Johann Georg Lorenz, Mühlenbeſitzer in Demitz.

Za prėṅu Komoru

w 7. 8. 9. Wokṙeſu: Franz Hugo Seyfert, Domſtiftsgerichtsaktuar in
Vautzen, ha Peter Zieſch, Erbrichter in Naußlitz,

w 10. 11. 12. Wokreſu: Konſtantin Schenk, Advokat und Landesbeſtalter in
Bautzen, ha Graf Hohenthal in Königsbrück.

Serbſke Towarſtwa 8. Wokreſa a to: Haſlowſke, Hnaſchcżanſke, Minakawſke,
Nezdaſchowſke, Neſwadżilſke, Radworſke, Raketżanſke ha Tzihwėzdowſke
zmėja ſejmſkich Wólbow dla Ṅedżelu 7. Oktobra Popowṅu dwėmaj w
Hoſcżinczu k póſtnomu Różkej (Poſthorn) zjawnu Zhromadżiznu.

Serbſke Towarſtwa 11. Wokreſa a to Khróſtżanſke, Nebeltżanſłe,
ralbitżanſke a Wóſlinſke zmėja ſejmſkich Wólbow dla ṅedżelu 7. Oktobra
Popowṅu dwėmaj w Hoſcżinczu klóſchtra Marineje Swėzdé zjawnu
Zhromadżiznu.

Pżedſédſtwo.

Tež tajczé, kiž ſobuſtawé nejſu, ſmėdża ſpomṅene Zhromadżizné wopótacż,
woſebṅe ſo wſchitczé pṙódkſtojicżeṙo na ṅe pżeproſchuja.

Budéſke ſerbſke Towarſtwo zmėje ſejmſkich Wólbow dla Póndżelu 8. Oktobra
Ẇetżor ſedmich zjawnu zhromadżiznu na Winiczé.

Seyfert, Pżedſéda.

Napraſchwaṅo ha Prȯſtwa.

Kak dha tola z naſchim ſerbſkim czérkwinſkim Towarſtwom ſteji? Jo dha
Pżedſédſtwo czéle na nas zabówo? Mó proſémó tola zkoro zaſé teſamo
zapotżecż chczécż ha nam taike duchowne Poẇeſeleṅa nicz dlėje ẇaczé
pżikrocżicz.

Jedén Serb wo Ṁeṅe ẇele druhich.

Wotmojeno. Radéluƀe budže Waſcha Próſtwa doṗelṅena. Jutnitžka budže was
wo krótkim pžeproſécž.

Koṅacze Herṁanki.

Kral. ſachſ. Woiſko hiżcżen 560 Koṅow tṙeba, ha Miniſterſtwo wȯinſkich
Należnoſcžow chcze teſama wo Kraju nakupicż. K tomu ſu Hermanki
wupiſane:

27. Oktob. tutoho Lėta w Klȯżtṙe Marinej-Vėzdé.

29. Oktob. w Libiju

3. Novembr. w Drcżdżanach ha Gréṁe.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 5 nſl. też 2 tol. — nſl.

Pżeṅcza 4 = 15 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 12½ = — 2 = 10 =

Jahwó 4 = 25 = — 4 = 20 =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Khana Butré 9 nſl. 4 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="181"/>

Jutnitżka.

41. Tżiſwo. 13. Dżeṅ Oktobra. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Roma. Wó wėſcże, zo jo nėtuſchi Bamż Pius ♣IX.♠ pżi Naſtuṗeṅu ſwojeje
Dóſtóinoſcże hako ſwėtné Wėrch romſkoho Kraja wſchėm tém, kiż
politiſkich Winow dla z Kraja wupokazani bėchu, habó wo Pżepotaṅu ſo
namakachu, habó hiżon wotſudżeni wo Jaſtwach leiżachu, ſmėlṅe ha
miwoſcżiẇe wodaw, ha tak ṁenuwanu „Amneſtiju” wudaw, wo kotrejż wón
ſlubeſche, zo chcze na wſcho zandżene zabócż ha wſchėch, kiż wot ſwojej
Luboſcże rodża, pokutṅe ſo wrócża ha pżichodṅe k Zbożu wótcznoho Kraja
wo Poſwuſchnoſcżi ha Mėṙe ſkutkowacż chczeidża, do wótznoho Kraja zaſé
hoṙewzacż, z Jaſtwa puſchcżicż, Sudniſtwam ſwėtneje Zprawnoſcże
wutornécż. Cżiſamsni pak dėrbjachu Piſmo (Revers) podpiſacż, wo kotrémż
woni tute Slubó dżerżecż zjawṅe wobſwėtza. Nichtón ṅeƀe k tomu z Moczu
hnaté, kóżdé, pżecżiwo kotromż Pżepokazaṅu ha Woli bó to bowo, móżeſche
be wſchoho Zadżėwka wotencż dżeiż chczéſche, ha cżi kiż hiżon wo
Wukrajach ſo namakachu, móżachu tam woſtacż. Wó wſchitczé ſcże je
ſwóſcheli, kak wukhwalené naſch ſẇaté Wótcz tutoho Wopokazma ſwojeje
wutrobneje Miwoſcże ha Dowėṙeṅa cżwojecżej Prawdże ha Swėṙe bė; — k
Ṅebju bė wón pozbėhuwané, hatż wón też druhe Próſtwé ſwojich Podanow
wuſwoſchuwaſche ha pżez ſwobodniſche Poſtajeṅo krajnéch Wuſtawow wſchėm
druhim europſkim ſwėtném Wėrcham Pżikwad, kak maja ſo zprawṅe ludowo
Żadaṅa doṗelnicż, pżed Wotżi ſtajeſche. Jedén Sẇedżen po druhim, k joho
Tżeſcżi wotdżerżané, zcżėhuwaſche, Juzkaṅo ha Wowaṅo: ♣Eviva♠ (Żiwijo)
♣Pio IX.♠ w Noczé ha wo Dṅo ṅepżeſtawaſche, tak, zo dérbeſche Bamż ſam
ſwój Lud proſécż, tola z tajkimi ƀezkóncżnémi Tżeſcż-Wopokazwanami
pżeſtawacż. — Też wo Naſtupaṅu czérkwinſkich Należnoſcżow, kiż Wėru
ṅenaſtupaja, bė wón zwolené, Żadoſcże Ẇetżiné Luda wuſwoſchecż. Hatż ſo
Lud mnohe pżecżiwo Jeſuitam wupraẇi, ha jich dlėje ẇaczé cżerṗecż
ṅechaſche, pżikaza jim Bamż romſke Kraje wopuſchcżicż; — dokelż, zo tón
habó tamón Ṙad (Orden) wobſteji, ṅech jo tak wużitné hatż chcze, żadén
Wuſtaw ha Pżikazṅa Wėré ṅejo. Z wulkej Zrudnoſcżu daſche Bamż tutéch
ſwawnéch, wo wſchėch cżwojezkich Wėdomnoſcżach deṙe nazhoṅenéch, wo
czéwém Swėcże pżez jich Piſma ha Mudroſcż znatéch Mużi cżahnécż, hale
wón je tżiṅeſche z Luboſcżu k ſwojomu Ludej. — Tucżi wupokazani Mużojo
ſo z ẇetża do ſwobodṅeje Ameriki podachu ha ja ṅemóżu tudé zaṁelcżecż,
zo amerikanſke Nowiné ṅemóża doſcż wukhwalicż, Zbożo ſwojich Krajow,
anicz wopiſacż pżezczéwnu Ẇeſowoſcż wſchėch Wobodleṙow, zo z Europſkeje
wupokazani Mudri k nim pżindu. — Tola wrócżimó ſo zaſé do Roma; jow
dérbi tola Zbożo ha Zpokomnoſcż kcżėcż! wſchak ſo wſchitko ſtaṅe, žtoż
jenoj móżno jo. O Bohu żel! To bė jenoj Zapotżatk dalſchich Podawkow.
Cżi, kotrémż Bamż, żtoż jenoj zamóżeſche, dowoliw, ṁeṅachu, też żadacż
ſmėcż, żtoż dacż ha dóſtacż nidé móżno ṅeƀe. (Pżichodṅe dale.)

Z Rakuſkeje. Rakuſke Wóiſko jo pżichodṅe wo mėrnéch Tżaſach 450,000 M.
ſélne; móże joli Wóina wudéri, na 800,000 poẇetżene bócż. Na 26. Sept.
lonſchoho Lėta wumṙe tón Zpokojeṅa ha Jednaṅa Wuheṙow dla knim póſwané
Grofa Lamberg pżez jich mordarſke Ruczé ſuro<pb n="182"/>weje Smercże.
Lėtſa na témſamſném Dṅu bė Koſoly, kiż pṙeni do ṅoho rubné popaṅené ha
pżed Sud ẇedżené, Grofa Bathiani, ton, kiż Lamberga dokónczwaw bė na
témſamſném Dṅu, w témſamſném Mėſcże wóibeſené. Twerdżizna Komorn na
témſamſném Dṅu Kheiżorſkim pżepodata ha pżez to wuherſkoho Zbėżka
Poſlene zkoncżene. Żtóż to wopomni, dérbi wuznacż; jow ſo boża
Zprawnoſcż zjawṅe wopokaże. —

Turka ſo hiſchcżen ſélṅe na Jandżelſku zpuſchcża ha ṅecha do ſwojoho
Kraja cżekṅenéch Wuheṙow ha Polakow pżepodacż. Ruſa ha Rakuſan pak pżi
ſwojim Żadaṅu woſtaṅetai. Żadén ṅecha nochowacż, mi jo Strach, żto ma ſo
ſtacż. 100,000 M. ſélne turk. Wóiſko leżi woko Konſtantinopel ha ſo
wſchėdṅe w Broṅach zwutżuẇe. Na Wodże też ſo Turka horliẇe na wſcho
pżihotuwané dżerżi. — Griechenſczé Wobodleṙo w turk. Kraju ſo jara na
Pżikhad Ruſow ẇeſela dokelż pżez nich ẇetżu Swobodnoſcż wo czérkw.
Należnoſcżach dóſtacż ſo nadżija. —

Z Baiernſkeje. Też rak. Nowiné ſwaṙa na Baiernſkich, ha zpotžinaja
pżecżiwo Bramborſkeje, kotruż hatż dotal jara hidżachu, zprawni bócż.
Tak ſo zda, zo budżetaj ſo Rakuſka ha Bramborſka, żtoż nėmſke
Należnoſcże naſtupa, wo Mėṙe zjednacż. Baiernſka ſama nitżo wutżinicż
ṅemóże. Samo baiernſke Nowiné hiżon na Miniſtera z Pforten ſwaṙa.

Z ruſénſkoho Wóiſka ſu 3000 Mużi wo Wuherſkej padnéli. To ṅebó ẇele
bowo! hale dale ſu tam ẇacz hatż tzi krótż tak ẇele na wſchelakich
Khoroſcżach wumṙeli.

Z Budéſchina: Dżencz za Tédżen Préncz Albert do Budéſchina pżindże ha
budże hako Kommandanta tudé bódlicż. Zandżenu Ṅedżelu bėchu na nėkotréch
Blakach wulke Haré ƀez Wojakami ha druhimi; też Krej jo leiżawa. Taikim
Neduſchnoſcżam dṙe budże pżichodṅe tola wotpomhane.

Ze Serbow.

Z Budéſchina. Pjaté Dżeṅ Oktobra widżachmó wo Budéſchiṅe wulku Mnohoſcż
Serbow zewſchich Kónczow naſchoh Wużiſkoho Kraja ſo zkhadżowacż zo bóchu
pżi ſpėwanſkim Swedżeṅu ſo zweſelili na Luboznoſcżi ſerbſkich Hwoſow ha
na Ṙanoſcżi macżerneje Rétże. Ha wo Prawdże, ſchtóż z tehlej Nadżiju do
Hoſcżincza tſjoch Lipow pżiſchow bė, jo tu Doṗelṅeṅo tejeſamoje zawėſcżi
z wulkim Spodobaṅom nadejſchow. Sédom ha dwaczécżi Pėſni z Hwoſami jedén
ṙeṅſchi hacż druhi bė naſch ſwawné hudżebné Miſchtér Koczor hako „pjaté
Wėncz ſerbſkich Spėwow” nam poſkicżiw. Kṅez Duchomné Sejler z Waza pak,
znaté ƀez Serbami hako wobdaṙené Baſnik (Dichter) bė kraſné nowó Spéw,
Żnė poṁenwané ſpiſaw, kotréż Kṅ. Koczor z wuƀerném Hwoſom wudeƀené k
Konczej hako tſecże Wotdżeleṅo ha ṙane Wobzankṅeṅo pjatoho Wėncza
zkhowa. Wele mwodéch Serbow ha ſerbſkich Kṅeżnitżkow bė ſo k Spėwaṅu
zhromadżiwo, wutrobné Dżak jim wſchitkim za khwalobne Próczwaṅo, z
kotrémż ṙane Spėwó ṙeṅe wuẇeſcż ha tak jich Luboznoſcż powóſchicż
ẇedżachu.

Tola tudé zameltżecż ṅemóżemó, zo ſmó ſo jara dżiwali, tżohodla kruté
móczné Spėw „Jednota” poṁenwané, każ ſo w prėnimaj dwėmaj Wėnczomaj
namaka, z ṅeṙeṅſchim pżeṁeṅené bó kiż kraſnom huſſitiſkom Hwoſej, dowho
tak pżihodné ṅej, każ je tamné pṙedawſchi bė; mó ſmó ſo tżim bóle na
tajkim Pżeṁeṅeṅu ſpodżiwali, dokelż żanu doſcż ważnu Pżicżinu ſebi
wumóſlicż ṅemóżachmó. Kak jara wſchiczé Poſwuchaṙo ze Spėwaṅom ſpokojni
bėchu, wopokaza ſo też pżi Ẇetżeri, hdżeż mnozé pżitomni Hoſcżo ſwoju
Ẇeſowoſcż wozjeẇachu. Naſchomu Kralej, cżéwoj Wóſchnoſcżi bó móczne
Swawa wuṅeſene każ też Kṅ. Koczorej ha Kṅ. Sejlerej ha wſchėm Spėwarkam
ha Spėwaṙam. Kṅeza Koczorej, kiż chcze k ſwojom dalſchom Wudoſpowṅeṅu wo
Hudżƀe bórzé do Prahi wotjedż, bó wutrobne Bożeṁe praẇene z tej ẇeſowoj
Nadżiju zo wón wo krótkim Tżaſu ſo zas k ſwojim Serbam wró<pb
n="183"/>cżi ha znowémi ṙanémi Spėwami jich zẇeſeli Po ſkóntżenej
Ẇetżeri Herczé weſele zapiſkachu ſerbſku Meju ha pżitomna Mwodoſcż
zẇeſelwaſche ſo z Rejwaṅom hacż do ſwėtwoh Dṅa. Tak ſo ſkóntżi naſch
lėtuſchi poſledni ſpėwanſki Sẇedżen. Mó nadżijemó ſo zo k Lėtu w téch
Tżaſach zas jedén ſwedżicż bucżemó. — * —

Jeremijada.

habȯ

zrudné Khérluſch Néſchporecz Bóſcżija.

O kajke wulka Zrudoba

Jo Wutrobu mi pżewzawa!

Na Boſcžijow ſo huṅtoṙa

Ha żanom Pokoj ṅedaja.

Ach zpokoj wſchak ſo Boſcżiko!

Mi ẇele krótž ſo hȯṙe dżo:

Haj pżinduli ja do Pola,

Wſchė Pſé tam na mṅe ſchcžowkaja.

Hlaj, wóndaṅo ſém w Kortżṁe bow,

Ach, hdé bȯch tam tla ṅezajſchow!

Kak tam tla na mṅe ſtawachu

Na bohoh’ Boſcżja harwachu.

Na Wujbju ſo ẇacz ṅewėṙu,

Tam zawėſcżi ṁe nabiju,

Haj hrózéli mi dawno ſu:

„Pżindż jenoj knam na Kermuſchu!”

Wo krȯtkim zmėja Kermuſchu;

Ja lėtſa hicż tam ṅemóżu.

Mi ſo tam ṅebȯ deṙe ſchwo:

„Ach bohi, bohi Boſcżiko!” —

Ach ṅedérbi dha Kóżdé ṙecz,

Zo bohi Boſcżij Néſchporecz

So na Swėcże ma hubeṅe,

Wſchė ſpuſchcżicż dérbi Kermuſche? —

Ach jo traż tohlej Ṁena dla

Zo Wſcho jo tak na Boſcżija? —

Żtȯ bȯ tla radcżo Michaw bow

Zo na Kermuſchu hicż bó mohw!

Nėtk bojecż mam ſo Swaṙeṅa

Wot Żonow hroznoh’ Haṅeṅa;

Haj wóndaṅo za Boſcżijom

Tam Wajchtar pżindże ze Schpiſom.

Też „Steckbrief” chczedża za mnu ſwacż,

Ṁe ṅeẇedża pak wopiſacż

Ha k Schibenczé ṁe pſchiſudża;

„Haj, bimbacż dérbi” — wowaja.

Wo tajku Kermuſch ṅerodżu

Hdżeż Puki na mṅe tżakaju;

Dha ſu mi lubſche Delané

Hatż wſchitke pólſchcżan Tékanczé.

Z W. Hatż ja wóndaṅo pżez Nukénczu dżėch ha tam Gróſecz nowé ſẇ. Kżiż
widżach, ſém ſo ja wutrobṅe zẇeſeliw. Kak jara ṙané wón tla jo! kak
wuƀerṅe ſtaj Sẇecżo ha Kaṁen wudżėwanej, z tzjomi Lipkami leſṅe
wobſadżanej. — Woprawdże, ſẇ. Kżiże ſu Debenſtwo naſchoho luboho
wótznoho Kraja. Déż ja po Pucżu hdu ẇeſowé ha zpokojné, kak móczṅe
pohnuẇe ṁe ſẇ. Kżiż, zpominacż na toho, wot kotrohoż wſcho dobre
pżindże; — habó déż ja zrudné ſém ha cżeżke Dṙeṁo noſchu, kak poſélni ṁe
ſẇ. Kżiż, kotréż na Pucżu ſtejo mi pokaże mojoho cżerṗaczoho Zbóżnika ha
ze żiwém Woſom ke mni praẇi: zcżėhuj ṁe! — habó też déż nichtón wo zwóch
Móſlach, z ṅekmanémi Wotpoladaṅami po Pucżu hdżo, kak jenoj móże wón
nimo bożej Martré hicż, zo ṅebó do ſo wſchow! — Toho dla też wſchudżom
ſẇate Kżiże ha boże Martré ſteja, wo kóżdej Wſé, ha ƀez Wſami. — Déż ſo
jow nėdże wobżkodżene habó ſtare ponoẇa, każ na ẇele Blakach woſobṅe w
Różencże, ha nowo pozbėhuwaja każ drudże, dha jedén z toho widżi, zo
hżcżen tam Ludżo bódla, kiż Horliwoſcż, kże<pb n="184"/>ſcżijanſku
Horliwoſcż wo ſwojich Wutrobach maja, — Hiżon jun krótż jo w Jutnitżczé
zpominane, zo ſo dobre Waſchṅa hatż k nam ṅenamakaja; pżi tutej
Pżileżnoſcżi dérbimó zaſé teſamſne wuznacż. Ta Wėcz jo ṁenuiczé ta: tamo
Lėto hatż Wojaczé wo naſchej Wokownoſcżi leiżachu, bėchu nėkotzi lózi
ṅekmani Ludżo w jenej Noczé tſi Kżiże wobżkodżili ha powalili.
Wudwoṙanſki Robel ſwój za żtėri Dné zaſé poſtaji; to bė tola pėkṅe! Tej
druhej dwej zpomṅenej ſẇ. Kżiżaj ſtejeſchtaj na Smėtżketżanſkim.
Powalenaj ſtaj tam dowho dowho leiżawoj; nėtk jo tón jedén preicż; Bóh
wė dże jo woſtaw; tón druhi tam hiżcżen leiżi. Zawėrno, Bratſja, to tola
praẇe ṅejo! Tomu bó ſo tola wotpomhacż hodżiwo. Wulkomu ha wſchelakomu
Pohorſchkej, kiż ſmó pżez to dawali, chczemó tola Kóncz tżinicż ha tam
nėżto praẇe pżiſtoine, ṙane k bożej Tżeſcżi ſtajicż, traż ze ſerbſkim
Napiſmom, zo bóchu wſchiczé kiż po Naſchim do Kaṁencza khodża duchowne
Wokżeẇeṅo mėli, mėſto toho, zo ſu ſo nėtk zrudżili ha pohorſcheli.

Z Woſtrocza (Oſtriz) Hodżinu wot naſchoho Mėſta leiżi Ẇes Dittersbach.
Kak ſtrażne jo ṅekedžbne Wokokhodżeṅo z Tſelbami, kak ẇele Ṅezboża hiżon
na Swėt pżiṅeſwo, ſmó z wona zaſé też tudé nazhonili. Jedén burſki Sén z
jeném druhim, z jentżkim Sénom ſwojich Starſchich żortwaſche ha wo
lochkim Móſlach wza Flintu, kiż na Sczėṅe wiſaſche, mėṙeſche ſo ha
wotſeli ju, dokelż mėṅeſche zo jo prózna. Ale ach, tomu tak ṅeƀe; na
kotrohoż ſo mėṙeſche bó mordwé. K joho Poṙebej jėdżechu po Piwo,
Powoncżej Koṅe cżeknéchu, ha Wós jomu hdżo pżez Wowu. — Wozmu ſebi
Wutżbu z toho!

Wotmojeṅo na dȯſtate Liſté.

N. S. Waſche Żadaṅo, Redakczéja chczéwa romſke Należnoſcże
wobſchėrniſcho w Jutnicżczé wozjewicż, wo dżencżiſchim Tżiſẇe z Tela
doṗelṅene namakacże; pżichodṅe dale.

Na Liſt z Podpiſmom: „jedén Serb” mam wotmojicż: bódżcże tak dobri, ha
póſcżelcże mi Tżiſwo wot was zpomṅeneje nėmſkeje Nowiné, dokelż ju ja
ſam nimam ha w Budéſchiṅe dóſtacż ṅemóżu.

Sch. w K. Joli cżi, kiż Jutnitżku wotteberaja, dale tak wotſkakuja, dha
budże Jutnitżka dérbecż pżeſtacż wukhadżecż.

— Wot Zhromadżizné, kiż ſo 7. Oktobra na poſtném Róžku z ẇetſcha wot
gmejſkich Prėdkſtojicżeṙow ſejmſkich Wólbow dla wotdżerža, bó za 2.
Komoru: Julius Lindner z Horé (in Guhra) ha za 1. Komoru: Franz Hugo
Seyfert, Aktuar w Budéſchini ha Pėter Czėż, Erbrichter w Nowoſliczach
(Naußlitz) k Wuzwoleṅu pṙėdkſtajené.

— Wot Zhromadżizné, kiż ſo 7. Oktobra w Hoſcżinczu Klóſchtra Marineje
Hwėzdé ſejmſkich wólbow dla mėjeſche, bu: Johann Jakob Jėſorka
Gutsbeſitzer in Jauer za 2. Komoru, ha: Graf Hohenthal zu Königsbrück ha
Spezialkommiſſar Wieſand in Jeßnitz k wuzwoleṅu prėdkſtajené.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 5 nſl. też 2 tol. — nſl.

Pżeṅcza 4 = 15 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Wȯws 1 = 5 = — 1 = — =

Rȯch 2 = 12 1/2 = — 2 = 10 =

Jahwó 4 = 25 = — 4 = 20 =

Heduſchka 2 = 20 = — 2 = 15 =

Khana Butré 9 nſl. 4 now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="185"/>

Jutnitżka.

42. Tżiſwo. 20. Dżeṅ Oktobra. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Italſkeje. Te ſtare, za kóżdoho rozladanoho nazhoṅenoho Cżwojeka
woſtudwo Bladé, zo ſu ſwobodne Wuſtawu pżecżiwo Pżikazṅam katholſ. Wėré
ha zo ſo teſamo nanaiṁeṅe wo romſkich Krajach wuẇeſcż hodża, dokelż ſo
tam ſwėtne ha duchowne Kṅeżerſtwo rozdżėlicż ṅehodżi — bė potaikim Bamż
za ṅezprawne zjawṅe dopokazaw. Każ jo wo wſchėch Tżaſach wſcha
Swobodnoſcż ha wſchė Wudokoṅeṅo, wſchė Polėpſcheṅo wo kotrémżżkuliż
Naſtupaṅu wot Kżeſcżijanſtwa wuiſchwa — tak jo też teſamo Kżeſcżijanſtwo
wo ſwojim wowném Mėſcże, (wo Roṁe) wo nainowſchich Tżaſach znowa czéwomu
Swėtej dopokazawo, zo Swobodnoſcż ṅehidżi. Żeni pak też Czérkej wutżiwa
ṅejo, zo ma ſo Bamużowo ſwėtne Kṅeżerſtwo z joho duchowném zmėſchecż ha
jo ſtaiṅe joho hako ſwėtnoho Kraja Kṅeza rozdżėliwa wot duchownoho,
bożoho Kraleſtwa Wėrcha. — Każ bėchu wo nowſchich Tżaſach wſchė
Kṅeżerſtwa Ṅemėrnikam wohidne, ṅech bėchu też deṙe zmóſleni, ha za
ludowu Swobodnoſcż dżėwawi, tak też w Roṁe. Każ Pżikwadej w Badénſkej,
dżeiż ſo wſchitko ſta, żtoż jenoj Lud chczéſche, tola Republikanaṙo
zpokojeni ṅeƀechu, dóiż krajné Wėrch na ſwojim Throṅe ſeidżeſche, tak
też romſkich Rebelleṙow Wotpoladaṅo żane druhe ṅeƀe, hatż Bamuża na Bok
ſtorcżicż. To wuẇeſcż, bó wſcho zpótane. Naipṙedé chczéchu Bamuża
zaẇeſcż pżez Luƀeṅa ſwėtneje Wóſokoſcże, joli z nimi dżerżi. Każ zwó
Duch wo Puſcżiṅe Jėzuſa zpótwaſche, prawiczé: to wſchitko chczu cżi ja
dacż, joli . . . . . tak w Roṁe Bamużej lubjachu: mo chczemó teƀe k
Wėrchej wſchėch italſkich zjenoſcżenéch Krajow wuzƀenécż, joli nas
pżecżiwo Rakuſkim ẇedżeſch. Jich Móſle bėchu: każ jedén Muż budże ſo
czéwa Italſka zbėnécż, joli naiwóſchi Wėrch Czérkẇe pódla. Hale Bamż do
téch Lecżeṅow ṅeṅdżeſche, deṙe zpóznaiſchi, zo italſka Jednota Bwaznoſcż
jo, dokelż tam żeni żana bowa ṅejo — ha zo jomu Mėr ha Pokoj lėṗe
pżiſtoji hatż Wóina ha Krejpżelecżo. Wó wėſcże, zo ſo zardinſki Kral
popadnécż daſche wot Zpótwaṙa, wėſcże, kaiki Kóncz jo to wzawo. Nėtk
chczéchu Ṅemėrniczé w Roṁe pżez Rózbu Bamuża do Bojoſcże ha Stracha
zahnacż, jim dowolicż żtoż chczéchu. Wſcho dalſche jo wam z Jutnitżki
znajowne. Bamż ſo też pżez to ṅeda popadnécż hale wobſta każ Muż, kiż ſo
pżez Dżėcżowo Drėṅo ha Zwobó hnucż ṅeda, jomu do Rukow dacż, wot tżohoż
wė, zo bó jomu żkódne bowo. Joho Cżekṅeṅo z Roma czéwoj Należnoſcżi
druhi Napolad da. Wſchė Wėrchi Europiſkeje ſo za ṅoho wuprajichu. Toho,
kiż bė pṙedé hako Pżecżel Mėra ſo doſcż wopokazaw, ſwaṙa nėtk
Ṅeduſchniczé Tirannu, Mordaṙa, ha praja zo johoj Ruczé Krej pżelejetaj,
kotreiż dérbjawoj ſo k Żonwaṅu jenoj pozbėhuwacż. Kak zprawṅe! Zo ſo
Bamż wobara pżi nowém Zawożeṅu krajnéch Należnoſcżow tu pṙedé dowolenu,
hale tak zawoſṅe ṅewużitṅe ẇedżenu Swobodnoſcż ſwojim Podanam daricż,
jomu nichtón ṅemóże zo zwo wzacż, woni lėpſchoho hódni ṅeiſu — zo wón
też Amneſtiju tém ẇaczé ṅedari, kiż ſu jun krócż ſwoje wottedate Swowa
zwamali, też nikoho dżiwacż ṅebudże. Żtoż chcze Bamż dacż wobſteji wo
tém, zo wón te ſtare gmejſke ſwobodne Prawa jim woſtaji — też dérbi Rada
ſwėtnéch <pb n="186"/>Mużi poſtajena bócż hale jenoj k Wuradżeṅu ha k
Radżeṅu nicz k Wobzankṅeṅu krajnéch Wėczow; też dérbi wo ṗeṅeżném
Naſtupaṅu ſwėtné Zaṙaduwar poſtajené bócż, kiż ma dṙe wotſudżaczé Wós
tola nicz Prawo ſam tżinicż żtoż chcze hale po Pżiſwoẇe, żtóż ma Móſcheṅ
jo Kṅez, jo ſebi Bamż też hako ſwėtné Wėrch ſwoje Kṅeżerſtwo wobkhowacż
dérbjaw. Tak tam nėtk ſtóji. — Regierunka wot Parma jo Wukazṅu wzjewiwa,
wo kotreiż budża Winé rozkwadżene, kiż ſu ju hnuli duchowné Ṙad ſẇ.
Benediktuſa z Kraja wupokazacż. Wo tejſamoj Wukazṅi rėka, zo jo
poṁenuwané duchowné Ṙad Lud mucżiw ha na Zbėżku ſam Dżėl braw.

Wo neapolitanſkim Kraju ſo też zaſé wulka Ṅezpokomnoſcż pokaza. Kral pak
też k tomu Winu daẇe, dokelż Żadaṅa Luda kedżbu nima.

Z Rakuſkeje.

Z Wina. W Tżechach, każ budże wėdomo, ſo wulke Wóiſko hromadu cżehṅe,
kiż dérbi dlėſchi Tżas na naſchich ſakſénſkich Poṁezach pżebowacż.
Ẇedżicżer toho ſamoho jo Arczwoiwoda Albrecht. Wón dérbi, tak ſo poẇeda,
téch Swoẇanow wobkedżbuwacż, kiż hegen hiżon zas, każ rėka mėltżo nėżto
pżadu, ha z Ruſami zaplecżeni wo Zakhowaném ſwoje Wotpoladaṅa ſpėchuẇu;
potém pak też ſakſénſkej Króṅe móczna Podeṗera bócż, dérbjawali taſama
nėdé wobzanknécż, ze Zjenoſcżenſtwa téch tzjoch Kralow wuſtupicż, ha tak
wot Pruſkeje ſo dżėlicż. Na to Waſchṅo ſo Miniſterſtwo ṅezda do
Zjenoſcżeṅa téch tzjoch pownócznéch Ẇerchow, Pruſkeje, Hannoverſkéje ha
Sakſénſkeje tak ẇele wėricż, każ chczeidża nėkotre Nowiné ẇedżecż.

Tyrol. Też jow ſteji ſélne Wóiſko pódla Voralberg, wot kotrohoż
Wotpoladaṅa czéle nitżo znate ṅejo. Joho naiwóſche Ẇedżerſtwo dérbi
Haynau na ſo wzacż. Duchowni pominaja wo Nowinach Lud, ſo wobronicż ha
praẇa: Ṅepžecżel budże ſebi tu Wėcz pżekwaſcż, déż budże zonicż, zo
15000 Schützow z wėſtém Żtuczom wo naſchich Horach hotowóch ſteji. —
Kóżdé ſo praſcha, żtó tónlej Ṅepżecżel jo? Ha Nichtón ṅeẇe wotmoẇicż. —
Żtoż heẇak te Wėczé wo Tyrolſkej naſtupa, jedén ṅemóże ẇele praẇicż.
Nėkotzi mėṅa, Baiernſka jo ſo z témi Ṅezpokojnémi wo Tyrolſkei
zjenoſcżiwa, ha ſpużcża ſo na Pżekoru bes Rakuſkeju ha Pruſkeju. Hatż ha
kha ẇele jo wot toho wėrno, ṅemóże nichtón praẇicż. To pak jo wėſte, zo
Baiernſka na Tyrol ha Salczburg dawno hiżon ſwoje Zubó wótzi. — Hale tak
ẇele jo też wutżiṅene, zo ſo cżi Wėrchoẇe ƀez ſobu ṅebudża tak khėczé
zwadżicż ha jedén tomu druhomu do Woſow zajėcż. Pżetoż dże dha jo jedén
Kral, kiż mow praẇicż: Ja mam k naiṁeṅſchomu mói Lud za ſo? Dże dha jo
jedén Kral, kiż mow praẇicż: ja mam wo mojim Ludże mócznu Podeṗeru, wón
budże kitacż wótczné Kraj ha ſẇ. Prawa? Ani jedén.

Peſth. Liſté wobkrucża, zo ſu zas 12 Ẇedżicżeṙo Madżarow k Sṁercżi
wotſudżeni, ha teiſamej też hiżon podleżeli. — Bez Huzarami, kiż ſu na
7. Winowcza z Preßburga do Mährénſkeje wucżahnéli, namakaja ſo też cżi
Hrabjo, Eſterhazy, Bathyany ha Caroly, kiż ſchiczé hako niſczé Wojaczé
ſwuża. — Wulku Ṅeſpokoinoſcż ha Ṅemėr natżini k Sṁercżi Wotſudżeṅo
Hrabje Bathyania. Bathyani bė z jeneje ſtareje jara tżeſcżowṅeje Swóibó
wuherſkich Seṁanow, powné cżėwnéch ha duchownéch Moczow. Hiżon hako
Mwodżeṅcz rozladuwaſche ſo wón ẇele wo czuzéch Krajach, ha nahromadżi
ſebi tak ẇele Wėdomnoſcże ha Naẇedżitoſcże, zo bó pṙedé magyarſkeje
Wóiné wot wuherſkoho Seima k Miniſterej powowané. Wón wza tulei Swużbu
na ſo, ha jo ju też wėſcżi z Tżeſcżu zaſtupiw. Wón bė, każ dobré
Zaſtoinik ſwojoho Kheiżora, tak też wot horliẇeje Luboſcże zahoṙené za
ſwój Lud ha wótzné Kraj, ha ſtejeſche krucże, dżeż bė wo toho tżinicż,
ſtare Prawa ſwojoho Naroda zakitacż ha wobkhowacż. Nėtk, hdéż bez
Rakuſkeju ha Wuherſkeju ṅezbóżna Wȯina wudéri, wón ſwoje Mėſto wopużcżi.
Jo pak tola dérbjaw do teje Haré nėkak zaplecżené bócż. Pżetoż nédém <pb
n="187"/>hatż bė Hainau trochu Kṅez Ṅemėra, wón joho ſadżicż da. Ha po
dowhim Pżepotwaṅu bó wón k Kżibeṅczé wotſudżené. Na 6. Dṅu Winowcza
dérbeſche wón wiſacż; ſchitko bė hotowo, wulka Mnohoſcż cżipnéch
Pżiladuwaṙow ſo zeiſchwa Hale lej! żto ſo ſta? Joho Żona bė jomu do
Schatow, kotreż jomu wona ſcżeleſche, mawó Ṁecżik zawali, zo bó ſebi ſam
Żiẇeṅo wzaw. To wón tež ſpóta, hale wone ſo jomu ṅeradži; mėjeſche pak
tola tón Scžėwk, zo bó wón k Pulprei ha k Wowowei ponadžené, ha mėſto
Rano haklei Ẇetžor ſwói Kónz namaka. Ẇetžor woko Scheſcžich wopužcži wón
czéwó tžorné zhotuwané proje Jaſtwo; ha wot teje pżez ſwoju Ranu
zubeneje Kreje czéle ſwabó ha na pow mordwó džėſche wón zrudné ſwojei
Wotži ſebi ſtaiṅe trėjo ſurowei Sṁercži napžecžo. Tón Abbé (duchowné) ha
joho ſwėrné Pžecžel Scžėpan Caroly džėſche na tej jenei Stroṅe, na
druhei czéſche joho tón joho pžewodžaczé Lėkar podeṗeracž, žtož pak tón
Hrabja wotpokaza. Tak pžindže, wón na ſṁertne Mėſto, džež ſo rano ſurowa
Kžibėncza poſbėže. Duchowné zaẇaza jomu zbėwóm Rubiſchkom Wotži, ha na
to wuſtupichu ktomu powowaṅi Schüczojo; mėṙachu ſo deṙe, mėṙachu ſo
wėſcže; wone praſné ha tón Ṅezbóżné leižeſche mordwó wo ſwojei Kreẇi
Joho poſleṅa Próſtwa bė, zo bó khėczé tón ſṁertné Wowoi pžilecžaw:
„kwataicže! kwataicže! Schüczoẇe!” — ha wón ſo ſépné. Joho Zamožeṅo,
kotrež Krajej pžipaṅe, wutžini na 6 Millionow. — Tṙebacż je budža. —

Wſchelkizné ze Serbow.

Hahahaha! każ ſém ſo ja tola wóndaṅo żtėrom W ....... am ſṁecż dérbjaw,
hako po Drózé dom dżėch. Ja ſebi naipṙedé móſlach, zo ſu ſo Scherſcheṅe
do ṅich dali, dokelż bėchu ſwoje Wozé z Dṙewom na Drózé ſtejo woſtajili
ha tam wot jenoho Żtoma k druhom ſkakachu, każ ṅemdri. Tola hatż pak tu
Wėcz lėṗe wobladach, da bėſche to jena Wejercżka, za kotreiż tak jachlo
bėhachu. Zrudné Kóncz tejelei Hoṅtwu bó to, zo Dróhi Wobkedżbuwar na to
pżindże, ha zo jo kóżdé, każ ſém ſwóſchaw, Toler Żtravé dacż dérbjach.
Pżecżelo Voſcżiko, to bėſche nėżto na dwój Món bowo, dhé bė to widżaw.

Tżora ſebi wumoſlich, na Hoṅtwu hicż, ha dokelż też radé zhoṅu, żto
Swėcże Nowoh jo, tak dżėch woſobṅe pżez Rėpniſchcża ha Kawé, dżeż jedén
tém Tżaſu Holtżki ha Żoné natṙechi, kotreż radé pójedaja. Tak pżindu też
k Schowcżicz Kawei, dżeż Paſtrecz Madlena Woṗena zbėraſche, ha w kotrémż
wnbėrne Schereṅo ſtejeſche. Klubu ſo jeje wopraſchach, żtó to jo! Ha
nédém wotmoji taſama: to jo Nėſchporecz Boſcżi. — Ja ſebi nidé móſliw
neiſém, zo dérbjaw Boſczi taiku Ważnoſcż nadobócż, też wo Sẇecżecżu
wukhadżecż.

♣Dr.♠ Britwei.

Hako ja tamón Tédżeṅ pżez ſerbſku Wużiczu pucżuwach, pżindże mi też 38.
Tżiſwo Jutnitżki k Wotżomaj. Ze Zpodżiwaṅom tam tżitach, zo jedén wėſté
Nėſchporecz Boſcżi ſwoju Pżecżelniczu Britwej z Pżiṁeṅom (Titel) Doktor
potżeſcżuẇe, hako Zaſwużbu za jedén wot ṅej wudżėwané wo Jutnitżczé
wozjeẇené Naſtawk. Zo Britwej tute Potżeſcżuwaṅo dóſtaṅe, to ſo mi
dżiwne ṅezdaſche, dokelż jo ẇedroẇe wótra ha to ja też dawno ẇedżach, zo
ſu ƀez Serbami naẇedżicżi ha mudri Mużojo, kiż taike Pżiṁeno zaſwuża; —
hale to ſo mi tola dżiwne zdatſche, zo móże jedén tež taike Pżiṁeno
(Titel) ƀez Serbami ha wot Serbow dóſtacż. Ṁenuiczé taike Pżiṁena móże
tola jenitżczé fakulteta (wóſoka Schula) każ w Lipſku jena jo,
wudżėlicż. Hatżruniż ſém wo Wużiczé khėtṙe znatė, tak hiżcżen tola żeni
nitżo ſwóſchaw ṅeƀech, zo jo w Serbach taika Fakulteta. To mi z Wowu
ṅechaſche. Dokelż bėch ruṅe w Khróſcżiczach, zkocżich k Hornichecz
Michawej, móſliwſchi, tam budu tola zhonicż, dże jo wo nowſchim Tżaſu
taika ſerbſka Fakulteta naſtawa. <pb n="188"/>Lėdém bėch jomu moju
Należnoſcż wuzkorżiw, wotmoji wón: „Nėdże wo Delanach dérbi bócż, hale
dże jo, ṅeẇem.” Też dobru Radu dóſtach: dži do Delan, tam budżeſch
zkerſcho zhonicż. Dokelż pak dérbu ja kwatacż, zo zaſé dom pżindu,
ṅemóżach tón krótż ſam do Delan dóṅcż. Toho dla ſo ja pżez Jutnitżku na
Was, dobréch Pžecżelow w Delanach wobrocżu, wó chczéli mi w Jutnitżczé k
Ẇedżeṅu dacż, dże ta pontenowana ſerbſka Fakulteta jo? Trużnik.

(Pżipóſwane.)

Hatż ja wóndaṅo pżez Jutnitżku zhonich, zo Kṅez Ildefons z Różanta nam
ſwoje poſlene wutrobne bożeṁe praẇi, dha ſém ſo ja jara zrudżiw ha zo
mnu dṙe ẇele druhich; dokelż mó ſmó jenoho ṙanoho Prėdaṙa zhubili, ha
mėjachmó joho też heẇak lubo, dokelż, hatżruṅe Nėmcż, bė wón tola nas
Serbow wėrné Pżecżel. Mo joho toho dla z tutém zaſé poſtrowimó, ha
naſche wutrobne Pżecża za nim do czuzoho Kraja póſcżelemó: Bóh chczéw
jomu Strowotu ha wſcho Zbożo nadṅe daricż!

Rȯža ha Ptatżik.

Pola Khróſcżicz pżi Pucżu

Różicżka jo kcżėwa,

Bwóchcżiwa ſo na Cżerṅu

Tżerẇena ha bėwa.

Na Cżernik tam pżilecżi

Ptatżatko ha ſpėwa,

Ṙeṅſcho wone fifoli

Ṙeṅſcho Róža kcżėwa.

Ṙeṅſche Róntžko zaṅeze

Ptatżatko ha dżėwa,

Lubſcho jo wo Wutroƀe

Róża joho mėwa.

Zémſki Wėtſik pżilecżi

Wótṙe zahwizdaſche,

Ptatżatko ſo poſtróži

Róža zblėdowaſche.

Ptatžik Róntžka ponoẇa,

Żto te wuznawaja?

Dobra Nócz, té najṙeṅſcha

Hdéż ja dérbu z Kraja.

Róža Sélzé wuroni,

Żto te wuznawaja?

Dobra Nócz, té najṙeṅſchi,

Hdéž té dérbiſch z Kraja.

Luboſcž hidži Džėleṅo

Ha ſo joho ſtróža; —

Ptatžik jo te Pacholo,

Holitžo ta Róža.

Wo 8. Wokreſu, 16. wuzwolenſkej Džėlƀe dóſtachu wot 35 Woſow: do 2
Komoré Kṅ. Lindner 22. Mrós 13. do 1 Komoré Kṅ. Czéż 35. Seifert 34.
Waczdorf. 1.

Wólbé 7. Wokreſa. Pži Wulicžeṅu Woſow jo ſo pokazawo, zo w Budéſchini K.
Duch. Jakub 608, K. Duch. Räda 302, ha K. Duch. Möhn 17 Woſow za 2.
Komoru doſta; za 1. Komoru doſta pak K. z Watzdorf 148, Landesbeſtallter
Schenk 122, herbſki Réchtar Zieſch 116, Seyfert 26 Woſow.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 5 nſl. też 2 tol. — nſl.

Pżeṅcza 4 = 15 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="189"/>

Jutnitżka.

43. Tżiſwo. 27. Dżeṅ Oktobra. 1849.

Swėtne Podawki.

Nėmſke Kraje. Na barlinſkim Sejṁe ſu wſchelake wobzanknéli, każ: zo ſmė
ſo poſtajena Wuſtawa (Verfaſſung) z druhej pżeṁenicż, déż dwė Tſecżiṅe
kóżdeje Komoré ſo za to wupraẇitaj; ṅedérbjawa pak ſo poṁenuwana
Mnohoſcż Zapóſwanczow za to wupraẇicż, ha Komoṙe na to rozpuſchcżenej
bócż, dha jo na z nowa powowaném Sejṁe jenoj (abſolutna) Ẇetżina k
taikomu Pżeṁeṅeṅu trėbna. — Dale bó wobzankṅene, zo Wóiſko nima na
Wuſtawu pżiſahacż ha na taike Waſchṅo bó tón wot Krala hiżon pṙedé
wudaté Mandat zbėṅené, wo kotrémż wón to ſlubi. — Też pżi nowém Zawożeṅu
Schulow jo Gmejnam ẇele Prawa daṙene.

Z Frankfurta. Hiżon jo zaſé nowo Kṅeżerſtwo za nėmſke Kraje wuradżene;
ṁenuiczé: zo dérbi ze żtéṙoch Mużi wobſtacż, wo kotréchż Rakuſka dwej ha
Bramborſka dwej poſtaji. Na jich Wuradžeṅach móża pak też Zapóſwanczé
druhich Wėrchow Dżėl bracż. Staṅe pak ſo, zo ſo tucżi żtėṙo zjenoſcżicż
ṅemóża, dha ma ſo Wėcz dwėmaj druhimaj Sudnikomaj prėdkpowożicż, wot
kotreiż toho jenoho wuzwola tón wot Pruſkeje ha druhoho tón wot
Rakuſkeje k tomu powowané nėmſki Wėrch. Ha déż nuzne, możetai ſebi wonej
po ſwojim dobrém Zdacżu jenoho tſecżoho k Pomoczé wzacż.

Arcze=Wójwoda Jan budże nas wopuſchcżicż ha ſwojomu dotalnomu
Zaſtoinſtwej wotṙecz, tak khėczé hatż budże pżichodṅe pwacżacza nėmſka
Wuſtawa ƀez Rakuſkej ha Bramborſkej wuradżena. Pżi tutém poſlenim
Wuradżeṅu w Barliṅe ſo Zaſtuṗer Sachſénſkeje ṅejo po Zpodobaṅu Bramſkich
zadżerżaw; — dóiż tam nėtkoj jara na ſachſ. Ṅeſwėru ſwaṙa, ha wuṁetuja
naſchomu Krajej joho Mawoſcż ha politiſku Ṅeważnoſcż. Żtóż taklej piſa,
jo zabów, zo jo Sachſénſka jenoj ſwojej wobſtainej Swėré dla ẇetſchi ha
ṙenſchi Tel ſwojich Krajow zhubiwa. To budża Stawizné k jeje Tżeſcżi
dérbecż wuſnawacż każ też, zo jo Sachſénſka pżeczé zadſpėwa, pżez
Ṅeſprawnoſcże ſo poẇetżicż. Dale pak ma Sachſénſka też wo nowém Tżaſu tu
Zaſwużbu, zo jo wona, tak mawa ha neważna hatż jo, wuẇedwa, żtoż druhim
wulkim Krajam móżno ṅeƀe, ṁenuiczé: Pżiſtup Rakuſkeje k Nėmczowſtwej; ha
déż to wėſcżi ṅejo wuẇedwa pżez Różbó ſwojej politiſkeje Ważnoſcże, dha
pżez ſwoju Mudroſcż ha Zprawnoſcż.

Z Dreżdżan. Zo tež wo Naſtupaṅu téch do dreżdżanſkoho Zbėżka
Zaplecżenéch na Amneſtiju móſla, dopokaże jene Wozjeweno dreżdżanſkeje
Appelatziji. Taſama chcze téch znacż wuknécż, kiż ſu z Zbėżkarami w
Dreżdżanach ſo zjenoſcżili, habó też téch, kiż dṙe ſu też na druhim
Waſchnu Dżėl brali wot kotréchż pak ſo móſlicż da, zo ſu woni jenoj k
tomu zaẇedżeni habó k tomu nuzowani bóli, żeni pak ze Zbėżkaṙami jenoho
Pżepokazaṅo ṅeƀechu; joli zo jenoj neiſu ſami napżecżo Wojakam bėdżėli,
anicz żtżuwali ha żanéje druheje Zwóſcże ſo winwacżi tżinili. Hatż bó
wobſchėrniſcha Amneſtija k radżenu bowa, wotwiſẇe ſamotṅe wot
pżichodnoho Sejma. Ẇedżeṙo Ṅemėra pak ſu wuzankṅeni. Sudżena Rabelleṙow
ſu dokoṅane jenoj na tém hiżcżen leiżi zo bó Kral Wotſudżeṅa podpiſaw ha
pżes to za dobre zpóznaw; wón pak ſo, każ rėka, ſélṅe wo<pb
n="190"/>bara to tżinicż, dokelż ſu Ẇedżeṙo Zbėżka k Sṁercżi wotſudżeni.
— Zapóſwanczé na dreżdżanſki Sejm ſu hiżon na 30. Dżeṅ Oktobra powowani;
ha tola hiżcżen dowho wſchė Wuzwoleṅa zkóntżene ṅeiſu. —

Z Rakuſkeje.

We Wiṅe nėtko wuradżeja, kak ſo pżichodṅe z wuherſkimi Narodami zmėje.
Żto ſo wobzanknéwo jo, to jo nam hiżcżen ṅeznate, zda ſo pak, zo
budżetej jenož Khrowatéſka ha ſerbſke Wójwodſtwo wot Madżarow
wottorhṅenej, ſamoſtatnej krónſkej (ṅepoſrėdṅe pod Khejżorom ſtejaczej)
Zemi, Swowakojo ha Ruſinojo pak woſtanu pżecżiwo wſchėm jich Próczowaṅam
z Madżarami zjenocżeni, hako jena krónſka Zeṁa. Tżėſke ♣Národne Nowiny♠
rétża wo Naſtupaṅu Swowakow tak: Żto jo tebi, té wbohi, wot Wėkow ſem
podtwócżené Naradże ze ſwoẇanſkeje Macżeṙe wobarawo ſo poſénécż za Blido
ƀez Narodé tebi rune we rakuſkej Zemi? Żto jo teƀe tżiniwo ṅehódnoho
Woſuda malitżkeje Bukowiné? Żto jo teƀe, tſimilionowó Ludo, wotſtortżiwo
z Towaṙſtwa téch druhich?

Pṙeṅi pżiſahanſki Sud w Budéſchiṅe.

Na budéſkim Hrodże ha to w Zali appellaczijonſkoho Suda bó 22. Oktob.
pṙeni pżiſahanſki Sud zjawṅe wotdżerżané. Poſwuhaṙow ha Pżiladowaṙow
ṅemóżeſche ſo ẇaczé do Sale puſchcžicż, hatż nėhdże 100, dokelż ẇaczé
Ruma ṅeƀe. Czéwa Zala bėſche taklej rozdżėlena.

Poſwucharjo.

Naipṙedé bė wona do dwėju Dżėlow dżėlena, kotrejuż ṁenſchi k Powṅu bė za
Poſwuchaṙow, tón wetſchi k Pownoczé pak za Sudniſtwo. Tak ṁenowané
ſudniſki Dwór (Gerichtshof) wutżiṅachu k. k. ♣Dr.♠ Weis, Pżedſéda na
appel. Sudżi, Krieger, Radżicżel ha Klemm, Pżiſéda pżi témſamém Sudżi.
Protokoll ẇedżeſche k. Sekretar Schurig. Tucżi żtėṙo ſeidżachu za
Blidom, kotreż na nimale Powwochcża wóſokej Podſtaẇe ſtejeſche, ha jich
Mėſta ſu na naſchim Wobrazu pżez ♣I, II, III, IV,♠ poznaṁeṅane. Ṅedaloko
téchlej Kṅezow, na nėžto niżſchej Podſtawi ſtejeſche Blido za ſtatnoho
Rétżnika (Staatsanwalt). Tónſamón bė k. Edelmann z Budéſchina ha jomu k
Prawiczé ſeidżeſche wóſchi ſtatné Rétżnik z Dreżdżan k Schröder. Jeju
Mėſcżi ſmó pżes ♣e s♠ poznaṁenili. Za Blidom ƀez Podſtawé dóſta
Wobzkorżené ha joho Zamolẇer Mėſto. Wobzkorżenoho Mėſta ſmó pżez † ha
Zamolẇeṙoho pżez * poznaṁenili. Na liwoj Stroni na Podſtawi ſeidżichu
Pżiſahanczé. Kóżdé mėjeſche Blido pżed ſobu. Mó ſmó jich Mėſta pżez 1 —
12 poznaṁenili. Z Duṙemi ♣a.♠ pżikhadżachu Poſwuchaṙo ha z Duṙemi ♣b.♠
Sudniczé, Pżiſahanczé a d. d. Wobkedżbuwaṅo Poṙada bė Kommunalgardżi
porutżene. Ḃez témi ztéch 752 w hornéch Wużiczach wuzwolenémi
Pżiſahanczami bėchu 36 pžez Loos wuzwoleni ha k Sudej pżiſchli. Ḃez nimi
bėchu 18 Kubleṙow, 9 Reṁeznikow ha Kupczow ha 9 Wutżeṙow ha Duchownéch.
Nėdém po dżeẇecżich ſtupichu Sudniczé do Sale ha k. ♣Dr.♠ Weis zkaza na
to też ſtatnoho Rétżnika, dale Wobzkorżenoho ha joho Zamolẇeṙa, każ też
téch 36 Pżiſahanczow do Sale.

Hako bė ſo Wobzkorżené, k. Winter ze Stowpina, Wudawar tamnéch Nowinow,
ze ſwojim Zamolẇeṙom, Rétżnikom Bräuerom z Budéſchina poſénéw ha
Pżiſahanczé pżi Duṙach ♣b♠ ſo poſtupili, wotewri k. Pżedſéda Jednaṅo z
dlėſchej Rétżu. Potém bóchu Ṁena Pżiſahanczow prėdktżitane ha kóżdé
Pżiſahancz pżi Zaſwóſcheṅu <pb n="191"/>ſwojoho Ṁena tón Liſt, pżez
kotréż bė k tutej Należnoſcżi powowané.

Każ jo znate, dha maja jenoż dwanacżo Pżiſahanczé Wuſudżeṅo wuprajicż ha
tucżi 12 ſo z téch 36 na te Waſchṅo wuzwoluja, zo mataj ſtatné Rétżnik
ha Wobzkorżené te Prawo, kóżdé dwanacżoch wotcżiſnécż; cżi dwanacżo, kiż
wóſche woſtanu, ſu potém cżi, kiż maja ſudżicż. Pżi Winterowoj
Należnoſzi bėchu to: Wutżer Jakub ze Sejfhennersdorfa; Kubleṙ Heincza z
Dowhacżicz; zankarſki Miżtr Lótzmann z Powtżincza; Kubleṙ Herrmann z
Wuricz; Réchtar Wünſcha z Neudorf=Schönbacha; Wutżer Poſſélt z
Königshaina; Wutżer Müller z Woleſchniczé; gmeiſki Prėdkſtojecżer Garten
z Ẇelecżina; herbſki Réchtar Huhla z Buhlowa; Krawcz Ullrich z Kemnicz;
ha ſeminarſki Direktar Dreſler z Budéſchina. Hako bėchu ſo tucżi do
jenoho Rénka zeſtupali, bó jim wot K. Schuriga Pſchiſaha prėdktżitana,
ha woni pżiſahachu. K tomu poſtaże czéwa Zhromadżizna. Pżiſahanczé
dżėchu na ſwoje Mėſta; ha Skórżba ſtatnoho Rétżnika pżecżiwo Winterej bó
prėdktżitana, ha jomu Wina dawana, zo jo pżez Wozjeẇeṅo Artikla: „1.
Januar 1850. Sóṅ.” pruſkoho Krala za taikoho wudaw, kiż jo Nėmczé
pżeradżiw, ha wopatżnu Pżiſachu tżiniw a t. d. ha toho dla bó ſo Winter
k jenolėtnomu Jaſtwu wotſudżicż mėw. Na to bó Wupóſnacżu zkórżbneje
Komoré prėdktżitane ha potém ſta ſo Pżeſwóſchowaṅo Wobſkorżenoho. Pżi
tém ſo tutón huƀeṅe doſcż zadżerżeſche ha na khėtṙe dżėcżacze Waſchṅo
prėjeſche. Potom wuſtupi ſtatné Rétżnik ha dżerżeſche duſchnu Rétż, wo
kotreiż druhej Dżelbi wón ſwoju Zkórżbu dale wuẇedże. Po nim Wobſkorżené
ſwoje Zamoẇeṅo prėdkṅeſeſche, ha tohoruṅa joho też Rétżnik Bräuer
zamoẇeſche. Tomu zas ſtatné Rétżnik napżecżo rétżeſche, ha na poſledku
Rétżnik Bräuer, kiż ſo woſobṅe na to powowaſche 1) zo lubiſki krainé Sud
horkach ſpomṅené Són nejo za Zkórżbó hódné zpóznaw, ha zo jo pżez to
Winter zamoẇené doſcż; 2) zo jo w Lipſku pżiſahanſki Sud tohoſamoho, kiż
bė tam tón Són wozjeẇiw, za Ṅewinwatoho zpóznaw h. t. d. Hako bó
ſchitkich Rétżow Kóncż, bó Wobzkorżené do jeneje Stwicżki wotẇedżené ha
Kṅ. Prezidenta da Pżiſahanczam dwė Praſcheṅi, ṁenuiczė 1) Hatż jo tón
Winter zpomṅené „Són” wotcżiżcżecż daw, ha 2) hatż jo z tutém pżecżiwo
pruſkomu Kralei nėżto taike wuprajiw, żtoż toho Tżeſcż rani? — Na to ſo
Pżiſahanczé też do ſwojeje woſobṅeje Stwó podachu, ha potém hatż bėchu
tam zkoro czéwu Hodżinu wuradżeli, dachu prajicż, zo ſu hotowi. Kṅ.
Prezidenta powowa jich do Zalje. Wſchitko bė cżicho pżi jich Nutzſtuṗeṅu
ha Kóżdé tżakaſche z wulkeju Zadoſcżu, żto budże ſo wuprajicż. Dóiż
praẇi Pżiſahanczow Pżedſéda Wutżer Jakub: Pżi mojei Pżiſahe! Wuſudżeṅo
Pżiſahanczow na pṙeṅe Praſcheṅo jo: Hai, na druhe: Nė — ha Winter bó na
taike Waſchṅo za Ṅewinwatoho zpóznaté. Po tutém Wupraẇeṅu poda ſo Kṅ.
Prezidenta z témai druhimai Sudnikomai do Ekſpediczije, hdżeż bó
Wuznacżo (Crkenntniß) wot ṅich zpiſane, ha hako bėchu ſo zas wrócżili,
da wón Wobzkorżenoho też zas do Zalje pżincż. Tutón hiżcżen ṅeẇedżeſche,
kak jo joho Kóſka panéwa ha bė tohodla khėtro pokhmurené. Hako bė pak
Prezidenta wuprajiw, zo jo za Ṅewinwatoho zpóznaté, wujaſni ſo joho
Wobletżo, ha wón dżėſche ſmeikotajo ſwoju Stronu. Na to pżindże Proczes
Cżiſchcżeṙa Hohlfelda z Lubija do Jednaṅa. Tu tón bė w ſwojim
„Poſtilloṅe” tón „Són” wotcżiſchcżecż daw. Hohlfeld jo pak tu Kwilu w
Schwaiczarſkei, ha dokelż jo nėkak do meiſkoho Zbėżka zmėſchané, dha ſo
nėtko hiżcżen wrócžicż ṅecha. Dóiż zaſtupuwaſche joho Rétżnik Bräuer.
Hako Pżiſahanczé ſudżachu: Dreßler, Wehla z Reichenawa, Huhla, Frenczel
ze Zemicz, Kopſch, Krakan, Förſter, Wehle z wulkoho Thunowa, Poßelt,
Wehder, Heincza ha Lotzmann. Też Hohlfeld bó za Ṅewinwatoho zpóznaté.

Tzecżi Wobzkorżené bė: K. B. Hika Knihicżiſchcżer w Budéſchṅe ha Wudawar
nėmſkich Nowinow „Erzähler an der Spree.” Jomu bó <pb n="192"/>Wina
dawana, zo jo zjeném Naſtawkom, kiż bė pod Napiſmom „meiſczé
Wobzkorżeni” pżez ſwoje Nowiné wozjeẇiw, Lud pżecżiwo Wóſchnoſcżi
ſchcżuwaw. Joho Zamoẇeṙ bė Rétżnik Höckner z Budéſchna. Hako Pżiſahanczé
ſudžachu: Ullrich, Neumann, Heincza, Krakan, Wutżer Gruſcha, Huhla,
Hermann, Härtig, Frenczel, Dreſler, Kopſch ha Jakub. Też Hika bó za
Ṅewinwatoho zpóznaté. Wſchitke tzi Jednaṅa trajachu rano wot 9. hatż
ẇetżor do 7. Hodżiné. Pṙeṅi Wobzkorżené bo z 10 Woſami pżecżiwo 2,
drochi z 8 pżecżiwo 4, ha tzecżi z 10 pżecżiwo 2 Woſomai wuſudżané.

Z Italſkeje.

Z Roma. Kóždé budže ſo hižcžen dopomnicž ẇedžecž, zo w Tžaſu italſkoho
Zbėžka ha Ṅeṁera w Roṁe tež Bože Domu wot Zbėžkari ṅebėchu pželutuwane.
Zwoné bóchu rozbite ha znich mordarſke Tzelbu late. Slėborne ha zwote
Wėczé k Swużƀe toho Naiwóſchoho poſtajene ha ſẇecžene bóchu ruƀene ha
woṅetžeſcžene. Nėt jo ſchudžom wulka Nuza wo Ṗeṅezé, žtož jo Regierunku
hnuwo, Porutżnoſcž dacž, zo bóchu ſo nowo Ṗeṅezé bili. Hale krainé
Pokwadnik, (Schatzmeiſter) kiž ma to na ſebi, ṅima žanoho Slėbra ha
Zwotoho. Tohodla ſu nėkotre bohate Klóžtré Powoiczé wot téch pṙedé
rubenéch ha nėt zẇetžoho zas dóſtatéch czérkwinſkich Kubwow k tomulei
Wotpoladaṅu darmo darili. Franczoſka Wóſchnoſcž jo porutžiwa, zo
dérbitaj ſo dwaj Diviſionaj ſwojoho Wóiſka kwataiczé domoi wrócžicž,
jich Wóiſko, kotrež w Italſkei hižcžen woſtaṅe, potém ṅeƀó z ẇacz hatž
10000 Muži wobſtawo. Na jich Mėſto pak dérbjawo 10000 Rakuſkich, 5000
Spanſkich ha ruṅe tak ẇele Neapolitanſkich nutz cžahnécž, zo bó Méſto
ſtaiṅe wot 30000 Muži wobſadžene woſtawo.

Sudżeṅo téch do Zbėžka zaplecženéch jo ſo zapocžawo. Wſchitzé Winwacži
ſu do žtéṙoch Džėlbow rozdžėleni. Żtéri poſleṅe Dżėlbó ſu do tz̀ornéch
Knihi zapiſane, ha budža hižon tohodla zcžeżka dhé do z̀aneje Swužbu
pžincž. Prėṅa Džėlba wopžija ſchitkich ſwėtnéch Zaſtoinikow, kiž bez
Zbėžkaṙami ſwužili ha zjawṅe napžecžo Bamužei wojuwali. Woni ſchitzé
budz̀a wot ſwojeje Swužbó wotſadženi, žtož jo ſo ze Zaſtoinikami
Ṗeṅežniczé (Münze), apoſtolſkeje Cžiſchcžerṅe ha Póſta tež hižon ſtawo.
Te zrudne Pžipadnoſcže, wo kotréchž ſo Italſka namaka, ha ta Ṅewėſtoſcž,
kaiki Kóncz budže na Poſledku cžéwa Wėcz wzacž, tžini wulku Téſchcž, tak
zo w Roṁe ſchitke Dżėwo pżeſtawa. Wone zo zda, hako czéw kóżdé ſwoje
ſamotne Należnozcże tak dowho na Bok powożicż, dóiż ta wulka czéwó Krai
potṙechjacza Należnoſcż nebudże wutżiṅena.

Wozjeẇeṅa.

Z tém dżencziſchim Tżiſwom jo ſo zaſé jene bėrtel Lėta minéwo, toho dla
ja proſchu: jedén Kóżdé chczéw wo témlei Tédżeṅu te Pwatżeṅo Jutnitżki
każ też wſchė predawſche Zaſtawki pola ṁe wotwożicż. M. H. Piwarcz,
Wutżer.

Wſchitkim mojim lubém ẇeſném Pżecżelam praju ja pżi Wotcżehṅeṅu z
Khaṅecz wutrobne Bożeṁe ha proſchu dale za dobre Wopomṅecżo, każ też ja
kożdoh’ dobroh’ Pżecżela z dobrém Wopomnecżom w mojej Wutroƀe
zakhowanoho zdżerżecż budu. Pżi tém też proſchu téch, kiż z
Winwatoſcżami napżetżo mi zapletżeni ſu, teſamſne tola zkheṙe ha lėṗe
pola ṁe wotwożicż, zo ṅebóch tṙebaw Khanetżanſki Dow ſobu do Wotrowa
żlepérwacż. Jakub Schowta, Kortżmar.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 2 1/2 nſl. też 1 tol. 25 nſl.

Pżeṅcza 4 = 7 1/2 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="193"/>

Jutnitżka.

44. Tżiſwo. 3. Dżeṅ Novembra. 1849.

Nazéma.

Żtó bó tak ṅekedżbliwé bow, ha wſchėdne ſwėtne Podawki ha Zhoṅeṅa na
wėrſchne duchowne Naſtupaṅa nawożecż zakomdżiw! Woſobnu Pżileżnoſcż nam
k tomu też Nazéma daẇa: Lej! déż Zeṁe Pwodé zhromadżimó ha ſo ẇeſelimó
Móta naſcheje Pilnoſcže ha bożoho Zonwaṅa — tak dopomnimó ſo też, zo
nėdé Dżen pżindże, na kotrémż budżemó Żṅé dżerżecż wot czéwoho naſchoho
Skutkwaṅa wo Żiẇeṅu ha jedén kóżdé dóſtacż, ſwoje Móto po zprawnej
Zaſwużbi. — Zbóżné, tſi krótż zbȯżné tón, kiż budże tedén powne cz̀eżke
Snopó pżiṅeſcž mócz do Bróżṅe bożeje! Jomu budże pwacżicž te Swowo toho
Kṅeza: „té dobré ha ſwėrné Swuzowniko, dżi nucz do Radoſcże twojoho
Boha.”

Wóndaṅo bė tak jara ṙané kraſné Dżeṅ, zo ṁe ſélṅe waƀeſche, mėſchcżanſke
Muṙe wopuſchcżicż ha znaté lubo ſerbſke Hona pżebeiżecż. Pżi mėrném
ranſchim Swónczu beižach ja ẇeſele, dha wuſwóſchach ja na jene dobo
wóſche ṁe zpodżiwne Schuṁeṅo ha Wowaṅo. Ach! bohe Ptatżki bėchu, kiż wo
mnohich Tżródach z naſchich Krajow cżahnu. Tżróda za Tżródu tam cżehṅe.
Jena Żadoſcż jich tam zhromadṅe cżėhri, kotreiż ſo żadén wot nich
zapojeſcż ṅemóże, zrudné Kóncz bó kóżdé wzaw, kiż bó ſo zakomdżiw. Zéma,
kiż ſo pżibliżuẇe, ſo jim ẇaczé ṅezpodoba, Zeṁa trėbnu Czérobu jim dlėje
ṅepodaẇa. Boża Rutżka jich ẇedże do Krajinow, dżeiż Swóntżko tżopliſche
Pruhi ſaṗe; woṙeẇe ha wokżeẇe jich ſwabo Stawtżki; — do Krajinow, dżeiż
pwódna Zeṁa wſchėm Potṙebnoſcżam wotpomha.

Lecżcże Ptatżki, lecżcże wo bożim Ṁeṅe — tam, dżeż was boża Zczėdroſcż
ẇedże! ja ladam radé za wami — ja was tak lubuju, dokelż wó ſcże też wo
mojej Wutroƀe z nowa Żadoſcż za ṙeṅſchim, lėpſchim Krajom wubudżili,
kotruż Żadoſcż jo Bóh tón Kṅez ruṅa wam też nam wſchėm pżiſtworiw. To jo
ta Żadoſcż za ṅeƀeſkim Kraleſtwom; za zbóżném Żiẇeṅom wo nim, dżeiż Zéma
ſwėtnéch Wobcżeżnoſcżow nas ẇaczé ranicż ṅebudże; dżeiż budże Swóntżko
bożeje Nadé móczniſcho wo nami ſkutkuwacż, dokelż, wupżeṅeṅi z Pżawa
Tżaſnoſcże ha pżez to wumożeni wot rėſchnéch Waƀenow, Skutkwaṅo bożeje
Nadé żadén Zadżėwk ẇacz wo nami namkacż ṅebudże. O zo bó wo wſchėch
cżwojecżich Wutrobach talej Żadoſcż kṅeżiwa! — wſchiczé za jeje
Doṗelṅeṅo ſo pilṅe próczuwali! ha mó wſchiczé pżiſchli do Kraja, kiż nam
pżihotuwané jo wot Wótcza teje Miwoſcże!

Té za Wėtżnoſcż ſé rodżené

Za lėpſche Ziẇeṅo;

Wſchak Duch twój ṅejo zhuƀené

Déż Cżėwo w Roẇe jo.

Té ẇetſchi ſé hatż tónlej Tżas

Ha do Wėtżnoſcże pżetrawaſch.

Zpodżiwne to jo! — déż Ptatżki z Kraja cżahnu, ha to wo wulkich
Tżródach, dha kóżda Tżróda nėkotréch do prėdka póſcżele; te ſo mi zdadża
każ Stróże (Wachi) bócż, kiż zcżėhuwaczém Bratram Pucże pżihotuja ha
jich kedżbnéch tżiṅa, joli dże żane Ṅezbożo jim rozé. — Też mó, lubi
Kſcheſcżijeṅo mamó taikich Bratrow, kiż ſu nam pṙede ſchli na Pucżu do
wėtżnoho lėpſchoho Żiẇeṅa; kiż hiżon tam ſu, dżeiż mó wſchiczé za nimi
cżehṅemó. To ſu wſchiczé Wo<pb n="194"/>temṙecżi. — Cżi pak ƀez nimi,
kiż ſu jow na Zemi żadoſcżili ha wójwali za Ṅeƀeſami — cżi kiż zbóżṅe
wumṙeli, cżi, wot kotréchż ſo mó nadżecż ſmėmó, zo budże jich Żadoſcż
doṗelṅena ha woni dóſtacż te ſluƀene Móto ſwojej Pėknoſcże, — z jeném
Swowom, cżi, kiż mó Sẇatéch ṁenuẇemó — cżi ſu naſche Stróże — dokelž cżi
pżed bożim Thrónom za nas proſcha — pżez ſwoje zaſtupne Próſtwu nam k
Pomoczé pżindu — ha pżez to nam Mėſta tam pżihotu ẇa. — Tohodla też ta
Czérkej ṙuṅewon wo témlej Tżaſu dwaj ſẇ. Dẇaj dżerżi: wſchėch Sẇatéch —
ha wſchėch Wotemṙetéch.

Z Turkowſkeje. Hiżcżen te ſtraſchne Ṅeẇedro rozé, kiż Sultanej ẇele
Zboża ṅelubi. Wóndaṅo rėkaſche, zo jo ta Wėcz wutżiṅena: woƀej Stroṅe
bėſchtaj nochowawoj. Ruſa ṅeżadaſche Pżepodacżo téch do turk. Krajow
cżekṅenéch Ṅemėrnikow ha Turka bė, każ rėkaſche, ſłubiw, zo chczé jich
na jenu Kupu pżeẇeſcż ha żeni do żanej Swużbu ha Zaſtoinſtwa wzacż. Nėtk
pak Jandżelſka ſo znowa do toho mėſcha ha jandżelſki Parnik jo do
Konſtantinopel pżijew, kiż jandżelſkomu Zapóſwanczej wſchu móżnu Pomocz
lubi ha 14 wóinſkich Wodżow jomu nėdén k Swużbe podſtaja. Też Turkowſki
Kheiżor ſo ſélṅe wobroṅa. Zo ſtaj Ruſa ha Rakuſki żto wot jej Żadaṅa
zpuſchcżiwoj, wot toho nėtkoj nichtón nitżo ẇaczé ṅeẇe, habó ẇedżecż
ṅecha. Ruſa ma żawoſnu Mócz na tżorném Moṙu pżihotuwanu. Wo Rakuſkej ſo
z nowa Wojaczé wuzbėhuẇa, hatżruṅe jo Wóiſko tak ſélne doſcż.
Ṅezpokomnoſcż pownócznéch ſwoẇanſkich turk. Podanow jo wulka; joli k
tżomu pżindże, cżi budża cżi pṙeni wotpadnécż. Tzi Generalojo: Bem,
Kmeti, ha Stein ſu kżeſcżijanſkej Wėri wotṙekli ha Islamej pżiſtupili,
pżez to pak te Prawo dóſtali, zo jich Sultan zakita ha jich Ṅepżecželam
ṅepżepoda ṅech wupaṅe każ chcze.

Z Gaeta 4. Septb, Naſch Hoſcż, Vamż Pius jo nas dżencz wopuſchcżiw. Wón
bė tu 9 Mėſaczow, 9 Dṅow ha 3 Hodżiné. O to bėchu ṙane Tżaſé, wo
kotréchż mėjachmó naſchoho Wótcza ƀez nami. Cżi Ṅeduſchniczé, kiż ſu
joho z Roma wuhnali! Rano wopuſchcżi wón ſwój Dom; Kard. Antonelli,
Arczébiskop z Neapel ha druzé ẇedżechu joho k Tżowmikej, kiż jich k
Parnikej pżeẇeze; dżeiż neap. Kral ha druzé na ṅoho tżakachu. Wſchė
francz. neap. ha zpanſke Wodże ha Parniki bėchu Bamużowo Khoroje
wupoiſcheli. 101 Kanona wotſelana. Mnohoſcž zhromadżenoho Luda, Wudeƀeṅo
Kheiżow ha Pucżow, dżeiż jenoj ſo hodżeſche, poſẇecżi tutón Dżeṅ, kotréż
wėſcżi żadén pżitomné zabócż ṅebudże. Dżeẇecżich z Bamużom wotjedże.
Zhromadżenéch wutrobne Pżecża ha Pacżeṙe joho pżewodżachu. Hatż Parnik
pżez Kanal wot Preczida jėdżeſche, wuladachmó na nim wulke Proczeſſione
z Kżiżemi, żtoż Bamuża hatż k Sélſam hnujeſche. Jedén jandżelſki Parnik,
kiż nas zétéka, nas tżeſcżowṅe poſtroẇeſche. — Kraſné Napolad mėjachmó
hatż Mėſto Neapel wuladachmó, Parnik czéle pomawku jėdžeſche, zo bó nam
Ẇeſowoſcż podlejiw. — Z Parnikow wuſtupiczé namakachmó kralowſke Wozé,
kiż nas pżez Rénki (Spalier) Wojakow ha mnohe zhromadżené Lud do
Porticżi pżeẇezechu; jow jo kralowſki Hród, wo kotrémż Bamż nėtkoj
bódlicż budże. Joho pṙeni Pucż ẇedżeſche do Khapawki, zo bó ſo Bohu
dżakuwaw za deṙe dokoṅané Pucż. Jow namaka Bamż ſwojich druhich
Kardinalow; khwalbne ♣Te Deum♠ bó wotſpėwane, ha Pożonuwaṅo wudżėlene. —
Bamż ſo z czéwa deṙe namaka. Wo Gaecże jo joho Strowoſcż trochu
cżerṗewa; Porticżi budże joho wėſcżi zaſ’ wo krótkim wuſtroẇicż.

S Roma. Wo poſleṅim Tżaſu ſélṅe rėkaſche, zo budża Romſczé Bamuża z
krótka powitacż; hale wo Ṅeapolitanſkim chczeidża ẇedżecż, zo jo wón
ẇele ẇacż na tém, ſo do ſwojeje pṙedawſche Twerdżizné Gaeta wrócżicż.
Tak ẇele jo wėſte, zo Lud hiżcżen dowho tak zmóſlené ṅejo ha tež zmolom
ṅebudže, zo mow ſẇ. Wótcz ƀez Rózwó ha Bojoſcże ƀez nimi pżebowacż. Wón
jo hiżcżen z ẇele Ṅeduſchnikami napelṅené, kotrémż <pb n="195"/>nejo tak
ẇele tżinicż wot Zbożo Luda ha Kraja; hale jenoi mucżicż ha wſchitko
zpowalecż, każ to nėt wſchudżom waſchṅo jo. —

Z Wina. Jedén rakuſki Zapóſwancz jo w Twerdżizṅe Widdin, dżeiż ſo cżi do
Turkowſkeje cżekṅeṅi Wuheṙo namakaja, jara deṙe ſkutkuwaw. Wón jo jich
ṁenuiczé pżez dlėſche Rozrétżowaṅo z nimi tak daloko pżiẇed, zo chczedża
ſo woni tomu wot rakuſkoho Kheiżora datomu Pardonej podcżėſnécż. Na
25,000 tajkich namakaja ſo hiżon na Pucżu do ſwojoho wótcznoho Kraja. No
to jo deṙe!

Z Prahi. Naſch mwodé Kheiżor chcze k nam pżincż; czéwé Tédżen hiżon na
ṅoho tžakamó; wele jo k Sẇedžeṅu joho Pžikhada pžihotuwane — hale wón
ṅepżindže. Praſczé ſu Generala Schlika, kotrohož z wuherſkej Wóiné deṙe
znajemó, jara tžeſcžwali; tež jenu Adreſu jomu pžipóſwali.

Wtżora Tédżeṅ pżindże do naſchoho Budéſchina kralowſki Préncz Albert.
Wón pżijėdże na Zelezniczé hatż na budéſchinſke Dwórniſchcżo — ſéné ſo
jow na Koṅa ha poda ſo na te Mėſto, dżeiż Wojaczé ekſerczėruja. Tudé bó
jomu hako Majorej joho Brigada pżepodata, ha wón wot tejſamej powitané;
wón cžehṅeſche potém z ṅei do Mėſta nucz, dżeiż zaſé jara ſẇedżeṅſke
Powitaṅo dóſta. Z nim bė ƀez druhimi też wóinſki Miniſter. Pżipowdṅu bė
Woƀed wo winowoj Kicżi ha Popowdṅu ſu Wojaczé na Schieſbeiſchi wot
Préncza Picż dóſtali, ha bėchu tam jara ẇeſowi. Wón ma Móſle dlėſchi
Tżas w Budéſchiṅe woſtacż ha mėſchcżanſczé Ludżo nadżijeja ſo toho dla
za pżichodnu Zému ẇetſchoho Żiẇeṅa ha lėpſcheje Zaſwużbu. — Kekteṙo ſu
hižon do Mėſta pžicžahnéli ha tamón Żtwórtk jenu Żtutžku dali, kotraž
téch Ṅemérnikow ha jich Próczwaṅa za Pžizpoṙeṅa ludowo Zboža jara
Smėcham wuſtaja. —

Ze Serbow.

Cx. Ze ſakſkich Delan. Z Ẇeſowoſcżu ſmó zhonili, zo ſu Serbja tón krótż
żtéṙoch Serbow na Sejm pżecżiſchcżeli, ṁenujczé: Pėtra Czéża do pṙeṅeje,
Paſt. Jakuba, Mróza z Hodżija ha Jėzorku do druheje Komoré. To ſu
wſchiczé ſwawni Muz̀oẇe, wot kotréchž mamó ſo z Wėſtoſcżu nadżijecż, zo
budżeja naſche Należnoſcże tam deṙe zaſtupicż ha k naſchomu Lėpſchomu
wuẇeſcż pomhacż. Woſobṅe nas wutrobṅe zẇeſeli, zo ſu nam woni wſchiczé
hako horliwi Serbja ha Sobuſtawé naſcheje ſerbſkeje Matżiczé znacżi. —
Mó jim k jich nėtk naſtuṗenomu ważnomu Skutkuwaṅu wutrobṅe Zbożo
pżejemó, zo bó ſo jim wſchitko deṙe radżiwo nicz jenoż k jich, hale też
k Zbożu nas wſchitkich. Daj to Bóh!

Cx. Z Kukowa. Hiżon ẇaczé krótż jo wo Nowinach ſkorżene, zo mó pola nas
za naſche ſerbſke Dżėcżi żanoho ſerbſkoho Wutżeṙa w Schuli nimamó. To
też bėſche wo Prawdże zrudṅe. Nėtk pak z wulkej Ẇeſowoſcżu wozjeẇamó, zo
jo naſche nadne Kṅejſtwo tomulej Brachej wotpomhawo, za tżoż jomu tudé
wutrobné Dżak praẇimó! Za Wutżeṙa jo k nam ṁenujczé powowané dotalné 2.
Wutżer w Khróſtżiczé, Kṅ. Jakub Kral. Swoje Zaſtojnſtwo tudé jo wón 1.
Novembra naſtupiw. Każ jo nam wėdomo, tak jo wón dobré Serb! Tajkoho też
tu tṙebachmó, dokelż ma wón ẇele z Nėmczami ha Nėmczo=Serbami
wokokhodžicż, woſobṅe pak, dokelż jo naſcha Schula khėtro pżenėmtżena!
Kṅ. Kral budże tomu wėſcżi bórzé wotpomhacż, ha ktomu „Daj Bóh Zbożo!”

♣ck.♠ Z Nowoſlicz. W zandżené Tédżen bėſche pola nas Kwas, kotréż bė
zczéwa deṙe wotbejżaw, dhé bėchu jenoż duczé wot Wėruwaṅa czéwé Wóz
kwaſnéch Hoſcżi ṅezhrócżili! Ja ṅewėm, kajki jo to Pohoṅtż, Wóz, ha
kajke ſu to Koṅe bóli, déż ſṙedż bėwoho Dṅa na ṙaném, <pb n="196"/>runém
Pucżu zhrócża! Wone jo deṙe, zo nichtó z Delan pódla bów ṅejo, heẇak pak
bó zaſé Hara ha Wowaṅo wot nas bówo. Lejcże, moji Ludżo, dhé bėſchcże
ſebi wó ṁe najeli, ja was nihdé ṅeƀech zhrócżiw, dokelż Pucże wokoho
Nowoßlicz ja wſchitke ſpiczé ha ƀeż Pohoṅtża deṙe znaju ha tṙechju! Wó
jenož ſo pżichodṅe na mṅe wobrócżcże, dha ṅebudżecże zhuƀeni! — Na Kwaſu
ſu jara wobżaruwali, zo tam Nėſchporecz Boſczij też bów ṅejo! Hatż
runiſch ja też tam bów ṅejſém, tak bė mi Kwas tola jara lubé dokelż
móz̀ach ƀez tém domach wotpotžuwacż! Ja bóch chczéw, zo bó w Nowoſliczé
pżeczé Kwas bów! Korchowé Schémel.

Wo 42. Tżiſẇe Jutnitżki wopraſchẇe ſo wėſté Trużnik, dże we Delanach
ſerbſka ♣Faculteta♠ jo; žtoż mojej Wėdomnoſcżi, dérbu wuznacż, zo
Delanach też nicz w Kuloẇe żana taika ṅej, tola każ cże Paſtrecz M.
ẇedżecż, dérbi taſama Nowoſliczé bócż ha jo ji to Waichtar pojedaw.
Dobré Pżecżel

Trużna Wawka.

♣Horde holičo.♠

♣(Hɫós: Ja jsem šwarna holča z mlejna.)♠

♣Ja sym rjane hoɫčo z mɫyna,

Hólcam wšěm so lubju,

Tola předcy žadnom swoju

Wutrobu njeslubju;

Wot Klóštra a wot Kulowa,

Z horow, z pola, z delan,

Přikhadźeja nawożenjo,

Ja pak žadnoh’ njecham.♠

♣Jedyn hubku wokošuje

Druhi khwali woči

Třeći so kaž miły hołbik

Wšudżom zamnu tłóći.

Štwórty staru mać so praša,

Hač tež wěm wšě dźěła;

Pjaty pak so nana praša

Što bych pjenjez měła.

Husto su žno mje dla hóley

Na rejach so bili,

Na winje tež wjele toleŕ

Zomnu přećinili;

Škoda je tych rjanych pjenjez

Kiž su přerejwali,

Za hjermank a zbytne wěcy

Mje dla wudawali.♠

♣Wšitcy mi wot žentwy ryča;

To su hłupe blady!

Ja šće žadnom rjekła njejsym

Zo mam joho rady.

Přindźće hólcy, přindźée kjemni

Z cyłoj serbskjej zemje

Dostanjeće tola wšitcy

Prózdny korb wotemnje.

Milna Delanski.♠

Dokelż ma ſo Mėſto k. ♣Dr.♠ Minkwitza nowa Wȯlba ſtacż, dha porutżamȯ k.
Aktuara Seyferta w Budéſchiṅe — (Seifert, Domſtiftsaktuar in Budiſſin) —
k Wuſwoleṅu w 10. 11. 12. Wokreſu, jako Zapóſwancza do 1. Komoré. — Joho
Wuzwoleṅo jo wėſte, hdéż Serbjo ze Swėru za ṅoho hwoſuja. Neſkomdż toho
dla żadén po wólbné Liſtk (Wahlzettel) hicż ha jȯn prawém Tżaſu
wotedacż.

Nėkotzi Zaſtojniczé ſerbſkoho hwȯwnoho towarſtwa.

Jutſe za Tédžen hako 11. Novembra budže nowoho ſejmſkoho Wuzwoleṅa dla
ludžacza Zhomadžizna wo ſmėtžkecžanſkej Kuṗeli.

Czéž.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 2 1/2 nſl. też 1 tol. 25 nſl.

Pżeṅcza 4 = 7 1/2 = — 3 = 25 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17 1/2 =

Khané Butra. 10 nſl. now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="197"/>

Jutnitżka.

45. Tżiſwo. 10. Dżeṅ Novembra. 1849.

♣Jutnička.[26]⁾♠

♣Hlaj na njebju łužiskim

Nowa hwězda wukhadźa,

W lubym kraju serbowskim

Nowe swětło rozšěrja.♠

♣Hlaj we serbskjej zahrodźje

Nowa róža zakćěwa,

A přez hona wótcowskje

Luboznu wóń rozsywa.♠

♣Hlaj wěnc česnej Łužicy

Nowa kwětka wudebja,

Drastu našej’ maćerje

Nowy demant wupyša.♠

♣Hlaj na lipje słowjanskjej

Nowy ptačk sej zaspěwa,

To je w zemi serbowskjej,

Bratřja, naša Jutnička.♠

Swėtne Podawki.

Ze Sakſonſkeje. Kralowſki Préncz Albert, kiż budże dlėżſchi Tżas w
Budéſchiṅe pżebówacż wukṅe ßerbſki pola Kṅeza Smoleṙa, kotréż jomu za
Tédżeṅ żtéri Hodżiné dawa. — Też czérkwiné Radżicżel Kṅez Gilbert, ha
ſtatné Rétżnik Edelmann, każ też ẇele druhich Zaſtojnikow próczuja ſo
ſwėru, zo bóchu ſerbſku Rétż nawuknéli. To dérbi wėſcżi kóżdoho Serba
wutrobṅe zweſelicż, hdéż widżi, kak joho luba macżerna Rétż, pžed
krótkim Tżaſom hiżcżen hidżena ha zaczṗena, wſchudżom na Tżeſcżi dobówa
ha wſchėdṅe ẇaczé Pżecżelow namaka. To nas dopomṅa na Tżaſé Khejżora
Korle ♣IV.♠ kotréż wo tak ṁenowanej zwotej Bulli bramborſkomu ha
ſakſonſkomu Kurfėrżcże pżikazuje, zo dérbitaj ſerbſki móhcz, „dokelż jo
to kralowſka Rétż.” Mó Serƀa chczemó ſebi tohodla ſwoju Narodnoſcż ha
Rétż hako drohi Zawoſtatk naſchich Wótczow wóſoko ważicż, ha żeni wot
ṅeje ṅepużcżicż. —

Prėṅa Komora dṙeżdżanſkoho Sejma jo ſwoje Poſejdżeṅa zapotżawa. Też do
druhej jo ſo nėtk tak ẇele Zapoſwanczow nuts namakawo, zo móża
zapotżecż. Mó nadżijemó ſo wot naſchich ſerbſkich Zapoſwanczow, zo budża
nam druhdé Rozprawu wot ſejmſkich Wuradžeṅow pżipóſwacż. —

W Badenſkej budże nėtk Zatſeleṅam Kóncz tżiṅené ha Kṅeżerſtwo chcze téch
podṗeracż, kiż maja Móſle do Ameriki wucżahnécż.

Schleſwig=Holſtein. Zo bó Nėmczam ani tež tón najṁeṅſchi Wużitk Wójné z
Danſkimi ṅewoſtaw, żadaja ſebi tucżi ſwoju Wódż Gefion, kotruż bėchu
Nėmczé wo ſwawnej Bitẇe pola Eckernfördé dobóli, zaſé, ha ſu hiżon
praẇicż dali, zo budża ſebi po ṅu pżijecż. Kommandanta wo Eckernfördże
jo pak jim wotmoẇiw, zo budże z Baterijami na ṅich tżakacż. —

Z Rakuſkeje. W Tżechach ſo pżeczé ẇaczé ha ẇaczé Wójſka zhromadżuje, każ
rėka tohodla, zo bóchu Sakſonſkej pomhali, hejſo budże Pruſka
tſikralowſku Wuſtawu z Moczu wuẇeſcž pótacż. Kaž jo znate bėſche
Sakſonſka <pb n="198"/>pṙedé k tutej Wuſtaẇe pżiſtupiwa, chcze pak ſo
zaſé wot ṅeje wottorhnécż. Pruſka jo hižom Wólbó za mócznarſki Sejm
wupiſawa. Żto też budże z tuteje czeweje Mėſcheṅczé naſtacż! —

Wójnſka pżepótowanſka Komiſſia wo Wiṅe jo wot lonſchoho lėta hiz̀om pżez
1600 Wuſudżeṅow wuprajiwa. Zjawne Dopokazmo, zo tżim dlėhe wobleżenſki
Staw traje, cżim bóle ſo Litżba Pżeſtupkow pżiſpoṙa. —

Wo Halitżu dṙe ſu poſleṅe Żṅe bohate bówo, hale ẇele Pwodow ƀeṙe tohodla
na Polach Kóncz, dokelż Zeṁanam ani za Ṗeṅezé dżėwacż ṅechaja.
Wobódleṙam karpatſkich Horow, kotſiż ſu na żṅe dżėwacż pżiſchli, ſu
kóżdé 9. Snop dawali. Neplow pak budże ẇele zmerzrécż, dokelż tež za
najlėpſchu Zdu żanéch Dżėwacżeṙow nėdoſtanu. Ruſinojo na tajke Waſchṅo
Zeṁanam pṙedawſchu Surowoſcż zarunaja.

Ze Skóntżeṅom wuherſkeje Wójné ṅejo hiżcżen Pżeſcżėhaṅo wbohich Swowakow
pżeſtawo. Koſchutowi Komiſarojo dṙe ſu zeſadżeni, hale na jich Mėſto ſu
druzé ſtupili, kiż hiżcżen ẇele hóṙe zakhadżeja. Tak ſo zapwacża
Swowakam jich Luboſcż ha Swėrnoſcż za Khejżora. Madżarojo z nimi po
ſwojej Woli cžiṅa ha khejżorſke Miniſterſtwo ſo wo nich neſtara. Hdé
budże tajke Potuṗeṅo Swoẇanſtwa pżeſtacż? Hdé budże ſo rakuſke
Kṅežeṙſtwo pżeſwėdſicż, zo jenoż ſu Swoẇeṅo czéwo Khejżorſtwo zdżerżeli,
ha wo Pżichodże zdżerżecż móża?

W Klauzenburku bóchu wóndaṅo zaſé nėkotſi k Sṁercżi wotſudżeni. Ḃez
druhimi też wėſté Ladislaws Sandor, kiż jo ſo wuznaw, zo jo wón 17
popaṅenéch Walachow, kotréchż dérbeſche wón hako wuherſki Wóſchi do
Jaſtwa pżewodżecż, na Pucżu be wſcheje Winé zatſelicż daw; zo jo wón też
jeneho woſémnatoho, kiż jich na Pucżu zetéka ruṅa druhim k Sṁercżi
wotſudżiw. Smė jedén praẇicž, zo rakuſke Kṅeżerſtwo wopaki tżini, déż
tajke woboṅdżene Surowoſcże ſuroẇe żtravuje!

W Peżcže jo wulke Ẇeſelo; Bóh daw, zo bó tak bowo, każ ſo póẇeda,
ṁenjuczé: zo ma k Sṁercżi=Wotſudżeṅo nėtk ſwój Kóncz. Też ſmó Dowolnoſcż
dóſtali, jene Nowiné wo wuherſkej Rétżi wudawacż. Redaktor tuteje Nowiné
budże pak dérbecż kóżde Swowtżko na Wahu powožicż.

Pruſka ha ſakſonſka Kralowna ſtej wo Wiṅe, hdżeż bóſchtej wot mwodoho
Khejżora jara wutrobṅe powitanej. — Khejżorowej ſtarſchej Arczéwójwoda
Korla ha Arcżéwójwodżina Sofia ſtej wo tutéch Dṅach 25 lėtné Sẇedżeṅ
ſwojoho Mandżelſtwa ſwecżiwoj. Pżi tutej Skwadnoſcżi nadżachu ſo
wſchitczé, zo budże wobleżerſki Staw wo Wiṅe pżeſtacż. Ale Nadżija jich
zjeba. Każ rėka ṅebudże ſo to pṙedé ſtacż, hatż doniž wo Wiṅe 50,000
Wojakow zhromadżenéch ṅebudże. Też w Prazé kṅeżi hiżcżen wobleżerſki
ſtaw. — Wo Wuherſkej dawa Khejżor nėtk poṙadne Drohi twaricż, kotreż tam
pṙedé do czéwa ṅebėchu. Tež budże czéwó Kraj z Telegrafami wobcżehṅené,
zo bóchu na tajke Waſchṅo wo Wiṅe hnédom wſchitko zhonicż móhli, żtoż ſo
wo Wuherſkej ſtaṅe. — Tam ha ſem pokazaja ſo wulke rubeżne Bandé, huſto
na Koṅach ha tżiṅa czéwo Kraj ṅewėſté. Dowho budże hiżcżen tracż, pṙedé
hatż budża wſchitke Zcżėwki zrud neje Wójné wotſtroṅene. — Z Wuherſkeje
jo 300,000 Tſelbow do Wina wotedate. — Bem kiż jo k muhamedanſkej Wėṙe
pżeſtupiw, jo hnédom wulke Zaſtojnſtwo doſtaw. Wón jo ṁenujczé Paſcha,
ha Komandanta czéwoje turkowſkeje Artillerije, dóſtaṅe kóżdé Mėſacz
15,000 Piaſtrow Zdé, ha ṁenuje ſo nėtk Murat Paſcha. Też nėkotſi druzé
ſu z nim pżeſtupili, ẇele Tawzéntow pak jo Generola Hauslab namwoẇiw, zo
ſo zaſé domój wrócża. — Jużni Swoẇeṅo ſu to doſtali, zo tżimż ſu hiżon
dawno ſtali. Serbſke Wójwodſtwo jo ṁenujczé Wobkrucżeṅo doſtawo, ha
budże ze zjenocżenémi Kraleſtwami (Kroatéſkej, Slawonſkej, Dalmatéſkej)
do wėſtoho Zẇazka ſtupicż, tak zo zmėja tute Kraje jenoż jedén Sejm
hromadże, hewak pak maja Kraleſtwa ſwojoho Bana ha Wójwodſtwo ſwojoho
Wójwodu kotrémajż budże hiżcżen khejżorſki Namėſtnik pżiw<pb
n="199"/>#até. — Też za ruſinſki (maworuſki) Narod wo Halitżu ſo Khejżor
ſtara, ha jo porutżiw, zo ma ſo ta loni wotpalena Univerſiteta wo
Lembergu (Lwoẇe) do ruſinſkoho narodnoho Muſeum pżewobwrocżicż. —

Wo Pruſkej jo ſo Sejm dweju jara ważnej konſtitutionalſkej Prawow zdaw,
ṁenujczé toho, zo jenoż móžetej Komoṙe Nakwadżeṅo Dawtow dowolicż, ha zo
Miniſterſtwo ƀez Dowoleṅa Sejma żane nowe Zakoṅe wudawacż ṅeſmė. — Za
pruſke Wójſko katholſkeje Wėré budże pżichodṅe wo kóždej ẇetſchej
Garniſoṅe katholſki duchowné (Feldprobſt) poſtaẇené. —

Parma. Wójwodowſke Kṅeżerſtwo jara ſnroẇe zakhadża, ha żtrafuje wſchitke
politiſke Pżeſtupki jenoż na dwoje Waſchṅo: ẇetſche ze Sṁercżu, ṁeṅſche
z Pukami. —

Rom. Bamuż ma Móſle ſo z Portici do Beneventa podacż.

Franczowſka. Tudé jo ſo Podawk ſtaw, kiż móże wo ſwojich Zcżėwkach jara
wulku Ważnoſcż za Pżichod czéwoho Kraja mėcż. Pżedſéda Republiki, Louis
Napoleon, jo pṙedawſchich Miniſterow rospużcżiw, ha ſebi nowéch wuzwoliw
ha to tohodla, dokelż cżiſami po joho Woli ṅetżiṅachu, ha wo ważniſchich
Praſcheṅach jomu huſto napżecżiwo ſtupachu. Hako bó to wozjeẇene,
dżiwaſche ſo wſchitko jara ha bėſche wſchudżom wulki Ṅemėr. Zjawne Piſmo
nowoho Miniſterſtwa jo pak jich zaſé trochu ſpokojiwo. Wone klintżi; Mėr
wo Wonkowném — krute Spėchowaṅo Ṙada wo Nutskowném — hoſpodarſke ha
kedżbliwo Zaṙadowaṅo krajnéch Pokwadniczow. Hdéż pak ſebi tutón czéwo
Podawk bliżſche wobhladamó, dérbimó wuznacż zo jo Pżedſéda wo ſwojim
dobrém Praẇe. Wón ſam da ſo tak ſwóſchecż: Zo bó ſo Republika, kotrejż z
tejko Stronow Anarchia hrozé, potẇerdżiwa, zo bó ſo Poṙad móczniſcho
hatż dotal wobkrucżiw; zo bó Ṁeno franczoſke wo Wukraju ſwoju Ważnoſcż
zakhowawo: k tomu jo tṙeba Mużow, kotſiż bóchu ze zahoṙenej Luboſcżu k
Wóttżiṅe zapżijeli Potṙebu jenoho ha krutoho Wotpohlada ha Politiki
jaſṅe wupraẇeneje; kotſiż bóchu pżez ſwoju khabwatoſcż Kṅeżerſtwo do
Wuſkoſcžow ṅepżiṅeſli, kotſiż bóchu ſebi ſwėdomi bóli ſwojeje ſamſneje
ha mojeje Zamolwitoſcže.

Hatżruniż ſo tajka kruta Rétż nėkotrém Stroniſtwam ṅeſpodoba, dha jo
tola wetſchi ha rozomniſchi Dżėl Franczozow z Pżedſédu ſpokojom. Woni
ſpóznaja, zo ma wón praẇe, hdéż to po ſwojej Woli wuẇeſcż póta, za tżoż
ma wón ſam ſtacż, ha Zamolẇeṅo dawacż. —

Paris jo jara wobtwerdżené. Nutska w Mėſcże jo 45 wojerſkich Kaſernow;
dale jo czéwo Mėſto z mawémi Twerdżiznami (Forts) wobdate; potom hiżcżen
Milu wokowo Mėſta wulke Kaſerné. Mnohoſcż Wójſka, kiż ſo tam namaka, jo
hiżon 100,000 Mużi, ha wſchėdṅe nowo Wojaczé pżicżahuja. Strȯże (Wachi)
pżed Khejżami, hdżeż Napoleon bódli, ſu jara ſélne. Wſchitko pokazuje na
to, zo chcże Napoleon po Pżileżnoſcżi ſélṅe wuſtupowacż. Z czéwa zda ſo
nam, każ bó hinajſchi Duch do Pżedſédé zajėw.

Ruſowſka. Jeṅdżelſke Wódże ſu ſo z turkowſkimi zjenocżiwo ha Sir William
Parker jo zhromadne Komando na ſo wzaw. Zjenocżene Wódże maja ſo hatż k
tżornomu Moṙu podacż, hejzo budże Ruſowſka Sultanej Wójnu pżipoẇedżecż.
Dardanele ſu wot jandżelſkich Wódżow wobſadżene. Khejżor Mikwawſch jo
pak pżecżiwo tomu Proteſt zapowożiw, ha jo ſebi krucże zakazaw, zo ſo
Jandżelſczé do toho mėſcheja, żtoż ma won z Turku ſam wutżinicż: hewak
budże tajke Nutsmėſcheṅo za Ṅepżecżelſtwo ſpóznacż. Hatżruniż ſo toho
dla zda, zo móhwa ƀez Ruſowſkej ha Turkowſkej Wójna wudéricż, dha
zhonimó tola z druheje Stroné, zo jo jandżelſki Póſwancz wo Wiṅe tajke
Wobjaſṅeṅa horkach poṁenowaneje Wėczé dla daw, zo jo ſo rakuſki Kheiżor
pżi tém ſpokojiw, ha móżemó ſo toha dla nadżijecż, zo ſo to ſamo też wo
Petersburgu ſtaṅe. —

Nėtſiſcha franczowſka Komora jo wo jandželſkich Rowinach takle wopiſana:
Tuta melangoliſka ha huƀena Zhromadżizna wobſteji z <pb n="200"/>dwej
Stroniſtwow, kotrejż ze ſobu każ dżije Zwėṙata, nicz kaž rozomni Ludżo
wobkhadżataj. Ṅeſpodobaṅo wopokazaja ſebi pżez żawoſne Rucżo, jich
Wotmoẇeṅo jo nėkajke Mórtżeṅo, ha hdéž ſebi Kompliment praja, jo, każ
bóchu Swiṅe ṙechtali. Pžedſéda Dupin jo Paſtér tuteje Zwėriné, ha tón jo
tak hrubó, tak ſurowó, tak zazwoƀené, zo móžemó joho khróble Morokej z
wėtžnoho Żida pžirunacž. —

Lubi Serƀa!

Kaž jo Wam znate, dha mamó wo 10. 11. 12. Wokreſu za prėṅu Komoru znowa
wuzwolecž. Serbſke Towaṙſtwa ſu Kṅeza Aktuara Seyferta z Budéſchina za
Kandidatu prėdk ſtajili. Hódniſchoho ha lėpſchoho Zapoſwancza, hako K.
Seyfert jo, ṅemóżemó wėſcżi namakacż! Kak jo wón pſchecżiwo Burſtwu ha
pżecżiwo Serbowſtwu zmóſlené, ha žto wón za nas ſkutkowacž zamóże, to jo
wón na wużiſkim Sejṁe dopokazaw, hdžeż jo ſo najbóle pżez joho Swowo
burſkomu ẇeſnomu Wokreſej wot Zeṁanſtwa 12000 tolṙ. wotſtupiwo. — Mó pak
dérbimó też ſwėru hwoſowacż, hejzo chczemó naſchoho prėdkſtajenoho
Kandidatu pżecżiżcżecż. Ṅech tohodla Nichtón wot nas Leṅoho ṅepaſe, zo
bó ſebi po wuzwolenſki Liſcżik ṅejſchow, habó tónſamón wotedacż
ſkomdżiw.

Naſchi Pžecžiwniczé ſu dṙe hižom druhoh Kandidatu poſtajili, hejzo pak
budžemó mó wſchitczé ha jenak hwoſowacž, dha budžemó wėſcži dobócž.
Nėkotſi Wuzwoleṙo.

Wuzwoleṙam 10. 11. 12. Wokreſa porutžam najnaležniſcho Kṅeza Seyferta

(Seyfert Domſtiftsaktuar in Budiſſin)

Hwoſujcže ſwėru!!! Czéž, Zapoſwancz.

Na Jakuba Schowtu.

Twoje Bożeṁe, kiż nam pżez 43. Tżiſwo Jutnitżki prajiw ſé, ha w kotrémż
ſo z Khanetżanſkim Dowom khroboliſch, wobſwėtzi jara ṙeṅe, kaiki Pżecżel
té ſé. Mó ſo na tém też ṅedżiẇemó, déż twoje wubėrne pótcziwo Zadżerżeṅo
pola nas wopomṅimó, ha prajimó tebi toho dla tak ẇele radſcho Bożeṁe,
każ mó też żadamó, zo bó też té twój Dow tżim lėṗe pola nas zapwacżiw.

Twój Pżecżel Brankacżk.

Żto dha jo tola do téch ſerbſkich=paſéltżanſkich Żonow zajewo, zo taiki
Ṅemėr ƀez nimi kṅeżi, déż jena dobra Pżecżelnicza tej druhej, kotreiż ſo
pṙedé hromadże nabócż ṅemóżeżtaj, keiżne Duṙe zawṙe. Bóh daj, zo bó tón
pṙedawſchi Pokoj ſo zaſé wrócżiw. Ṅeboſki.

Jutſe budże nowéch ſejmſkich Wólbow dla ludżacza Zhromadżizna wo
ſmėtżketżanſkej Kuṗeli.

Czėż.

Jutſe za Tédżen hako 18. Nov. zmėje haſlowſke ſerbſke Towarſtwo
Zhromadżiznu w Bacżoṅu pola Lipſchecz. Robel.

♣Serbam wokoło čornec.♠

♣Kóždemu člowjekej, potajkim tež Serbej dyrbi na tym łežane być, so
dospomnosćeć, teho dla njedyrbi wón žanej přiležnosći nimo hić dać, dźež
móhɫ něšto nawuknyć.♠

♣Hlejće, serbscy bratřja, jenu tajku přiležnosć chcu ja Wam k rucy
podać, ja chcu tak mjenowanu „njedźelsku šulu dźeržeć. Ja přeprošuju
teho dla ẃšitkich, kiž zmysleni su, tu samu wopytać, dźens za tydźeń
jako 17. Nov. wječor sedymich so w šuli w Čornecach namakać. H. M.
Jenč,♠

♣wučeŕ.♠

Sobuſtawó ratarſkoho Towaṙſtwa za Smėtżketżanſku Wokownoſcż ſu z tutém
pżeproſcheni, 11. Nov. Popowṅu 4. ſo w Kuṗeli zhromadżicż

Wieſand, Pżedſéda.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

46. Tżiſwo. 17. Dżeṅ Novembra. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Rakuſkeje. Rakuſka jo wo wuherſkej Wóiṅe Ważnoſcż tajkich Twerdżiznow
zpóznawa każ Komorn jo. Tute Zhoṅeṅo chcze ſebi wona k Wużitkej wzacż ha
Mėſto Verona dérbi jeje druhe Komorn wo Italſkej bócż. — Też mórſke
Wóiſko (Flotte) chcze wona pżenėmcżicż ha hatżruṅe ſu Matrozojo (tak
rėkaja cżi, kiż maju Ẇedżeno Tżowmow wobſtaracž) lucżi Italieneṙo, tak
dérbi ſo tola czéwo Kommando wo nėmſkej Rétżi ẇeſcż. Tak dṙe budże ſo
Rakuſka z Nėmczami zaſé zpżecżelicż, hale nicz ze ſwojimi Ludżimi.

Wo Peżcże jo też Pżikazṅa wuiſchwa, zo dérbja Napiſma na Kheiżach, kiż
bėchu hatż dotal jenoj wo madżarſkej Rétżi, pódla też nėmſke mėcż!

Wo Mėſcże Agram budże ſwoẇanſka Univerſiteta zawożena. Milionu
Schėſnakow ſu hiżom horliwi Podeṗeraṙo Swoẇanſtwa k tomu nawdali. Z toho
móże ſebi nėchtón żkuliſch Wutżbu wzacż.

Rakuſke Wóiſko na tżėſko-ſachſénſkich Ṁezach wo nailėpſchej Tżeſcżi
ṅeſteji. Kak chcze to też hinak bócż: wone jo z ẇetſcha hromadu
zeſtajene z wuherſkich Pėżkow (Honveds ṁenuwane), kiż hiżcżen pżed
krótkim Tżaſom khejż. Wojakam napżecżo ſtejachu, nėtk dżeiż ſo
Pżileżnoſcż namka, cżėkaja — ha druhomu z taikich Italſkich, za kotrémiż
ſo doma ẇele Sélzow ṅeroni, ha kotſiż też w téch Mėſtach, dżeiż nėtkoj
pżebówaja, żanéch Pżecżelow ṅenamkaja.

Z Wina dóſtaṅemó tu wėſtu Póẇeſcż, zo ſtaj ſwobodné Kṅez Kübek-Kübaw ha
Feldmarſchall-Leutnant ze Schönhals za rakuſkej Zapóſwanczaj pżi frankf.
nėmſkej Central-Kommiſſiji poſtajenej. — Woboj wuƀernej Mużaj. —

Kṅeżerſtwo wſchelakich ſwawnéch Mużi z nėmſkich Krajow za Wutżeṙow k
ſebi powoẇe. Profeſſor Purkinje z Wraczlawa (jedén Swoẇan) jo na praſku
Univerſitetu powowané ha Profeſſor Oppolczer, kiż tamne Lėto Prahu
wopuſchcżi ha do Lipſka pżecżeże, jo zaſé do Wina powowané. Woboj ſtaj
wóſoko wutżenej Lėkaraj.

Ruſénſki Generol Hasfort jo na Wėrżku jeneje Horé pola ſedmihróſkej
Twerdżizné Kronſtadt wopomṅaczé Zbótk (Denkmal) Zjenoſcżeṅa Ruſénſkeje
ha Rakuſkeje zawoſtajiw, z tém Napiſmom: „♣Russia et Austria unita♠
1849.“

Też Radeczki, ſwawné Ẇedżicżer rakuſkoho Wóiſka wo Italſkej jo
Wopomṅecżo dóſtaw, kotreż zawėſcżi zmolom zancż nebudże, jena Hora nėtk
po nim Ṁeno ẇedže.

Z Polſkej. Ruſénſke Wóiſko, 200,000 Mużi ſélne, chcze pżez czéwu Zému wo
naſchim bohim khudém Kraju pżebowacż. To nėżto rėka! ha déż pżi tém
hiżcże wopomniſch, zo hiżon nėkotré Tżas Khoroſcże naſch Skót moṙa (wo
jeném mawém Mėſtatżku paże za Tédżen 200 hojazoho Skotu) tón móże ſebi
naſchu Nuzu pomoſlicż. —

Też wo Sedmihródſkej tajke Khoroſcże jara ẇele Żkodé natżiṅa.

Z Italſkeje. Bamż chcze ſo w pṙeṅej Powoiczé Novembra do Roma wrócżicż.
— Franczowſke Kṅeiſtwo jo ſwojim wóinſkim Wodżam pżikazawo, ſo do
Porticżi podacż, ha Bamużej pżi ſwojim Pżecżeṅeṅu poſwużicż.

Neapolitanſki Kral jo ſo jara na ſwojich Ludżi zazwobiw, ha téka jenoho
po druhim do Dżėré. Wo pżichodnéch Dṅach, praẇa, budże wón Wukas wudacż,
pżez kotréż budże Konſtitu<pb n="202"/>tziju wuzbenécż. — No, mėṅa
Ludżo, to nitżo na tém ṅejo, pwacżiwa tak żeni nitżo ṅejo.

Z Franczowſkeje. Pżi Sẇedżeṅu Poſtajeṅa francz. Sudniſtwow na 3. Nov.
ṅechaſche ſo Pżedſéda Komoré na te jomu pżihotuwane Sedwo ſénécż, dokelż
joho Stow mawé Kuſk niże ſtejeſche, hatż tón Pżedſédé Napoleona. To jo
republikanſke Keklerſtwo!

Jandżelſki Zapóſwancz Normanbi w Parizu jo huſto pola Napoleona, ha ſtaj
jara pżezjednej ha pżecżelnej. Ruſa bó radé jenoho za ſo mėw.

Z München. Baiernſczé Zapóſwanczé nėtkoj wuradżeja: komu bó ſo Baiernſka
pżikanknéwa. Miniſter z Pforten, kiż jo hatż dotal tutu czéwu Wėcz każ
ſwoju ẇed ha jara napżecżo Bramborſkej dżėwaw, mėjeſche pżi Prėdku kėtru
Oppoſitziju; tola hatż wón wuzna, zo budże tak khėczé hatż ſo jomu żtó
napżecżo ſtaja, wotſtupicż, dha Ẇetžina zamelkné ha wobzankné: zo jo
Miniſterſtwo czéle praẇe tżiniwo. — Wupraẇichu ſo też dale: zo bó
Miniſterſtwo, dokelż ſu dotalne Zadżėwki Pżizankṅeṅa Rakuſkeje k
Nėmczowſtwej pżewiṅene, krucże na Zjenoſcżeṅo pżezczéwnoho Nėmczowſtwa
dżėwawo ha żane Wudawaṅo pżi tém ṅelutwawo. — Na baiernſkim Sejṁe
rétżeſche wóndaṅo Laſſaur (ṙek Laſo) za Pżizankṅeṅo k Rakuſkej, dokelż
jo tam w Rakuſkej ta Mócz. Kaiku Mócz pak mėni, wón zmolom wukwadwaſche.
Ze Stawiznow cżwojecżoho Zplahwa wón pokazaſche, zo móże jedén Narod ſo
jenoj tedém nadżecż, zo budże za Pżichodnoſcż tracż ha zawoſtacż, déż wo
nim ſtrowa Żiwa ſélneje Wėré k namakaṅu; — ha z toho wón zpózna
Wėrnoſcż, zo dérbimó ſo mó k Rakuſkej pżizanknécż, dżeiż cżi hatżruṅe
ṁeṅe wudokoṅeni tola pak pobożni ha bohuſwużowni Swoẇeṅo ſu. —

Z Bramborſkeje. Wo żiwém Wopomṅecżu pruſkoho Kṅeżerſtwa dérbjawo hiżcżen
bócż, kak mawo jo jomu pżed nėkotrémi Lėtami pomhawo, hatż ſo zprawnej
Wėczé czérkwinſkich Wėrchow Klemencza z Droſte Biſchering, Arczé-Biſkopa
w Kölṅe, ha Biſkopa Dunina wo Poznanſkej (Poſen) zṗedżichu. — Hale woni
ſu to hiżon zabóli; zabóli ſu woni, kak jim nitżo ṅepomhaſche, zo z
czéwém Wóiſkom ha z Kanonami do Kölna pżed Biſkopſki Hród pżicżeżechu ha
Biſkopa, kiż tola pżi ſwojim woſta ha ſo ṅeſtróżi, wzachu, ha jatoho na
Twerdżiznu ſadżichu. Hiżon zaſé jo ſo zawoſna Pżekora ƀez ſwėtném
Kṅeżerſtwom ha czérkwinſkimi Wėrchami w Pruſkej zbėnėwa. Wo nowoj
bramborſkej Wuſtaẇe jo ṁenuiczé Swobodnoſcż Czérkẇe ſlubena, ha déż ſo
nėtkoj Biſkopojo tutoho Prawa móczuja, dha zaſé pwacżicż ṅeſṁe. Woſobṅe
jo Kṅeiſtwo ſwoje ſwobodne ha dobre Smóſleṅo pżecżiwo Biſkopej w Trier
ha Münſter wopokazacż hiżon Pżileżnoſcż mėwo. Wot tutej Wėczé budżemó
wėſcżi hiżcżen ẇele ſwóſchecż. Do prėdka pak móżemó hiżon praẇicż, zo
budże też jow pwacżicż, żtoż ſwawné Rétżer Montalembert wóndano wo
francz. Komoṙe praẇeſche, hatż bė Naṁet ſtajené: z tém nicz zpokojom
bócż, żtoż jo Bamż ſwojim zbėżkarſkim Podanam dowoliw. Wón wuſtupi,
prawiczé: „kak budżecże ſo wó tola jenoj zadżerżecż, joli ẇaczé wot
Bamuża żadacż chczécże hatż wón dowoli? Wó traż praẇicže, zo macże pow
Milioné Wojakow, wóinſke Wodże, cżeżke Tſelbó, wſchitko żtoż k wulkej
Moczé wſuſcha; ha żto chcze Bamż tżinicż pżecżiwo nam — wón kiż nitżo
taike nima! Hale dopomcże ſo tola na zandżene Tżaſé ha jich Surowoſcże
pżecżiwo Bamużam — tami ſu zaiſchli, wón tu hiżcżen jo; — dopomcże ſo na
Kheiżora Napoleona ha joho Bėdżeṅa pżecżiwo Bamużej ♣Pius VII.♠ kotrež
Bėdżeṅo tak ṅezbóżṅe za Kheiżora wupaże. Ha tżoho dla to? Dokelż ƀez
Bamużom ha kóżdej Moczé, kiż joho z Wóinu wobcżehṅe, jena zjawna
Ṅerunoſcż téch Moczow wobſteji, kotraż pak jo pżeczé napżecżo wam. Bamż
wobſéṅe, żtoż wó nimaczé, to jo moralſka, duchowna Mócz, joho Kṅeiſtwo
na Duſche, ha te jo ṅeſṁertne. —

Sachſénſki Sejm. We 1. ha 2. Komoṙe ſo nėtkoj tak ẇele Zapóſwanczow
namaka, <pb n="203"/>zo ſmėdża nėżto wobſanknécż. Wo 1. Komoṙe jo Kṅ.
Georgi, naſch pṙedawſchi Miniſter, za Pżedſédu poſtajené. Ha Kṅ. Schenk
z Budéſchina za joho Namėſtnika

Wo druhej Komoṙe hiżeżen pżiſwuſchacza Mnohoſcż pżitomna nejo. Woni ſu
ſebi Naiſtarſchoho ƀez ſobu za nakwilnoho Pżedſédu (Alterspräſident)
poſtajili. To bė po prawém K. Mrós z Hodżija bow. Dokelż pak tón tute
ważne Zaſtoinſtwo ṅehrodżeſche, dha bó tón po nim Naiſtarſchi k tomu
poſtajené, ṁenuiczé Kn. Sommer, Rétżnik ha klóżterſki Aktuar w
Bernſtacże.

Ze Serbow.

Pżeproſcheṅo na delanſku Kermnſchu wot Néſchporecz Boſcżija.

Póſwó dżicże do Swėta,

Ṅeſcże tute Póẇeſtwa:

Delanach na Khatérnu

Zmeja wulku Kermuſchu!“

Dżicže tež mi do Pola

Proſécż Kṅeza Doktora,

Zo pżi Wiṅe, Tékanczu

Zabódżemoj na Zwadu.

Z Tékanczom dṙe ṅeproſchu

Pżecželow na Kermuſchu;

Radczi to pžez Jutnitżku

Wſchitkim Znatém wozjeẇu.

Za Wſcho ſém ſo poſtaraw,

Skotu doſcż ſém nakupwaw:

Staroh’ Wowa delanſkoh’ (?)

W Polu tutżṅe korṁenoh.’

Smėtżketżanſkoh’ Swiṅecža

Ṅekrédnéch wot Michawa,

Dokelż mudṙe meṅeſche:

Tajkoh ẇaczé ṅekrédṅe!

Wón też tżiſcże praẇe ma:

Tajkoh’ ṅihdże ṅenamka.

Prajcże Ludżo; jo traż ’Żcże

Tajke Swiṅo na Swėcże? —

Za to pak ſém w Kuloẇe

Wtżora pobów po druhe;

Tež mam Wino wot Hródka

Z Kocżebuſa Tobaka.

Haj żtożkuliż Wutroba

Sebi jenoj požada,

Żtoż b’dże Żanom k Luboſcżi,

Budże wſcho na Kermuſchi.

Wſchitko żtoż ſém poṁenwaw,

W Delanach ſém nakupwaw,

Hatż jenoj tón ſtaré Wow

Jo na Paſtẇe w Polu bow.

Cžetu Wochlu, Tružnika,

Każ też Kṅeza Doktora,

Czéwu Swójbu Schkrabakecz

Proſé Boſcżi Néſchporecz.

Pżindżcże Drozé! z Luboſcżu

Ze Wſchėm ja wam poſwużu,

Haj tež po Kermuſchi dom

Doẇezu was ze Schémlom.

Hm!!!

Ṅejſé dha te lubó Trużniko żeni pola nas w Kukeczé bów, zo tak ṅerozomṅe
do Swėta bledżiſch, zo ṅeẇeſch, hdże w Wużiczach wóſoke Schule ſu? — Z
naſchich Schulow žno jo ẇele wóſoko wutżenéch Mużi wujſchwo, kotréchż
Ṁena daloko po Swėcże znate ſu. Ṅejo pak hiżcżen żadén Hódniſchi na
naſchej Fakultecże doktorſki Kwobuk dóſtaw, hacż Doktor Britwej z Pola;
haj hdżeha jo Nėchtón, kiž bó joho ṅeznaw ha wot joho Naẇedżitoſcże
ṅeſwóſchaw? — Joli té, luƀé Trużniko, žaneje Swużbó ṅimaſch, dha móżeſch
też na naſchej Univerſitecże jene Zaſtojnſtwo dóſtacż, kotreż ſwojoh’
Muža deṙe žiwi; nam jo ṁenujczé Pedell wumṙew, kotrohoż Mėſto <pb
n="204"/>bó ſo za teƀe jara duſchṅe hodżiwo, dokekż ſé też tak mudré ha
wutżené, każ Kuketżeṅo wſchitczé, ha tajkich Ludżi mó tṙebamó.

W Kukeczach, 1. Dżeṅ Haperleja

♣Anno I.♠ Jan Schcżipalcza.

♣Rector magnificus. m. p.♠

Na ludżaczu Zhromadżiznu wo Smėtżketżanſkej Kupeli kedżbujcże!

Na Pżeproſcheṅo k. Zapóſwancza Pėtra Czéża z Nowoſlicz bėſche ſo khėtra
Mnohoſcż Mużi tam zejſchwa. K. P. Czéż Zhromadżiznu z pżihodnej Rétżu
wotewri, wo kotrejż wón Pżitomném Prawo ha Pżiſwuſchnoſcż Wuzwoleṅa
jaſṅe wuwożowaſche ha jich napominaſche, ſo zjenocżicż, zo ſo ṅebóchu
Hwoſé rozcżiſkawe. Haj to bė czéle praẇe, zo ſo kóżdomu joho ſẇata
Pżiſwuſchnoſcż pżed Wotži ſtaji, zo ṅeſṁe ſo wot Wuzwoleṅa wotlakowacż;
pżetoż huſto ruṅewon wot nėkokotréch Hwoſow wotwiſuje, żtó na Sejm
pżindże. Po tém ſo praſcheſche, koho dérbeli za Kandidatu prėdkſtajicż.
Po wobſchėrném Rozrétżeṅu bó K. Aktuar Seyfert

(Domſtiftsaktuar Seyfert in Bautzen) prėdkſtajené. Kóždé, kiž K.
Seyferta znaje, budže ſo wėſcži na tutém Hwoſowaṅu ẇeſelicž; pžetož Kn.
Seyfert jo woprawdže ludowé Pžecžel, kiž budže za ludowo Lėpſche z
Wutrobitoſcžu ha z Wuſtojnoſcžu rétžecž. Duž lubi ſerbſczé Bratſja!
dacže waſch Hwós tutomu ſprawnomu Serbej! — ♣š.♠

♣Z Prawočic. Wóndano běch w Prawoćicy na kjermuši. Tam přindźe jedyn,
buŕ z mjenom Mikławš J. z K. na rejwarsku hłubju, zpoča so swojeje
pjasće přećiwo młodym hólcam khwalić a wza jim reju. Ja mějach jeho za
pjaneho. Ale bórzy mi dopowjedźichu, ze je wón tajki bičk zc stareho
časa, a zo wšudźom zwadu a za mós k pukam pyta. Duž jeho wobžarowach, zo
mudriši njeje. Tuhdy pak dam jemu tu radu, zo by, chceli swoju móc w
pukach pokazać, do Khunwałda šoł, př etož tam pjeća hišćje so korčmach
bija.♠

♣Serbscy młodźi hólcy pak so wjacy njebija Mikławš Wólman. z Łuha.♠

Pżi ſwojim Pżecżehṅeṅu z Khróſtżicz do Klożtera praẇi wſchėm Pżecżelam
ha Znatém wutrobne bożeṁe!

Kukoẇe 3 Nov. 1849. Jakub Kral, h. d. ♣II♠ Wutżer w Khróſtżiczé.

Jutſe hako 18. Nov. zmėje haſlowſke ſerbſke Towarſtwo Zhromadżiznu
Haſloẇe pola Lipſchecz. Robel.

Pżichodnu Sṙedu hako 21. Nov. zmėje ſerbſke katholſke czérkwinſke
Towarſtwo Ẇetżor woſémich Zhromadżiznu na Schuli.

Kucżank.

Serbja!

Daicże ſebi rétżecż ha dżicże wėſcżi po wolbne Liſtki, ha wuzwolcże
pékṅe Kṅ. Seyferta! Ṅedaicże ſebi teje Prȯczé żel bȯcż, dokelż tak budże
mȯżno, zo tam jenoho Serba ẇaczé zmėjemu! ha — zo nam tȯn Muż tam żanu
Haṅbu tżinicż ṅebudże to jo wſchėm deṙe wėdomo.

Też jedén Serb.

Zandżen u Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 2½ nſl. też 1 tol. 25 nſl.

Jżeṅcza 4 = 7½ = — 3 = 25 =

Pecžmeń 1 = 20 = — 1 = 17½ =

Khané Butra. 10 nſl. now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

47. Tżiſwo. 24. Dżeṅ Novembra. 1849.

Swėtne Podawki.

Z Halitża. Hiżom wóndaṅo piſachmó wo naſchej Jutnitżczé zo Wobſedżeṙo
ẇetſchiſch pólnéch Hoſpodarſtwow jenoż z wulkej Nuzu Dżėwacžeṙow
doſtawaja. Pólſki Bur, kiż jo nėtk Poddanoſcże ha Roboté (♣pańšćizna♠)
wuſwobodżené hidżi Zeṁanow, kiż pṙedé ſuroẇe z nim zakhadżachu, ha
ṅedżėwa jim ani za Ṗeṅezé. Cżi ſami maja tohodla wulku Próczu nawożecż,
ha ẇele Ṗeṅez wudawacż, zo wo Tżaſu Potṙebnoſcże dobrowólnéch
Pomocznikow dóſtanu. Pżeczé pak jo ſo jim radżiwo, zo z toho żtoż ſu
lėtuſche Żnė bohacże poſkicżiwo, nitżo Kóncz wzawo ṅejo, ale zo ſu
wſchitko wo prawóm Tżaſu domzkhowali. Spodżiwṅe jo, kajke Srėdki ſu k
tomu huſto nawożowacż dérƀeli. Hdéż ẇeſni Buṙa Zeṁanej dawnoho Hidżeṅa
dla dżėwacż ṅechachu, póſwa wón po Pomocznikow do dalſchich Wſow, ha zo
bóchu też wėſcżi pżiſchli, póſwa za nich Wozé ha za Żónſke ſwoju ſamſnu
Britżku (Khorejtu) ze żtéṙimi Konimi, ha porėdko wrócżichu ſo teſamo
prózne domoj; ſkoro pżeczé pżiẇezechu Tżródu zwólnéch Dżėwacżeṙow ſobu.
Druzé poſtaẇichu ſredż Pola wulku Khoroj, tak wulku każ Ralbitżanſka jo,
z ṙanémi Rubiżkami ha wſchelakimi póſchnémi Wėczami, z kotrémiż wóſche
Zdé najpilniſchich Dżėwacżeṙow wobdarichu. Hdéż też tehlej Waƀeṅo
pomhacż ṅechaſche, zwowa Schoſaṙ rano zahe pżez ṙanu Muziku pilnéch
Żṅeṅczaṙow, mėſto Karabatże z kotrejż bė pṙedé pohaṅecż zwuknéw, wo
ruczé dżerżo Żkleṅtżku ha Bleſchku z Palenczom, z kotrémż Lóżt k Dżėwu
dodawaſche — ha tajkim Waƀeṅam ſo nichtón ṅemóżeſche zapṙecż. Huſle ha
Piżcżele we Rukach wuſtojnéch Herczow ha Bleſchka z Palenczom, tżiṅachu
tajke Dżiwó, zo Hólczé ha Holczé ſwoje ſamſne Zahonki wopużcżiwſchi do
Dżėwa na ṅepżewidżomne kṅeże Hona khwatachu. (N. N.)

Wo tżėſkim Tżaſopiſu ♣Narodne Nowiny♠ piſa jedén Dopiſowaṙ z Dreżdżan
wot nas Serbow taklej:

„Tudé budże Mėſto, wam ſobu dżėlicż, kak Żkritżka Narodnoſcże też wo
Ludu wużiſko-ſerbſkim hiżcżen ſo ſwėcżi haj ſo rozſchėricż potżina,
bórniż jo ju Sta Lėt trajacze Pocżiżcżeṅo wuhaſnécż pótawo. Każ jo wam z
mojoho loṅſchoho Dopiſa znate, pozbėhnéchu ſo najrozſwėtleniſchi Mużoẇe
tutoho z nami zbratſenoho Naroda, zo bóchu ſwoje najwutrobniſche ha
najſprawniſche Żadaṅa pżiṅeſli pžed miwoſcżiwoho Krala, kotréż jo ſwojim
druhim Poddanam tejko Dobrotow wudżėliw, każ żadén druhi w nėmſkim
Kraju. Tamni wużiſczé Wotpoſwani żadachu, zo bó tudé w Dreżdżanach,
hdżeż pżeczé nėkotre Tawzénté jich Krajanow pżebówaja ha jich wulki Dżėl
nėmſku Rétż ani ṅeznaje (woſeƀe Lud ſwużowné ha wojerſki) jim dowolene
bówo nicz rune Prawo (z kaikimż nas tehdém leſcżiwi Frankfurtżeṅo
wabjachu) hale to żtoż jim po Swėdoṁu ſwuſcha: Boże Swużbó wo ſwojej
jenitżkej — wo macżernej Rétżi. Miniſterſtwo Kṅeza z Pfordten, kotreż
tón Tżas tudé kṅeżeſche, (zo Pfordten, nėtſiſchi bajerſki Miniſter k
Swoẇanam nakhilené ṅejo, jo wam też z toho Pżipiſma znate, kotreż jo
khejżorſkomu Miniſtrej Wėrchej Schwarzenbergej wo Naſtupaṅu Zjenocżeṅa
Rakuſkeje z Nėmſkej pżipóſwaw) tute Mi<pb n="206"/>niſterſtwo wuwiné ſo
ſprawnomu Zodaṅu Wużitżanow na te Waſchṅo, zo jim na jene Lėto nakhwilne
Dowoleṅo k żtérim ſerbſkim bożim Swużbam da. Tute Lėto jo ſo nėtk
minéwo, ha horliwi wużiſczé Wóttżinczé tżiṅachu Krotżel, kotraż zmėje na
jich narodne Żiẇeṅo wilku Ważnoſcż. Woni ṁenujczé napiſachu Żadoſcż
(Peticziju) wo definitivne Dowoleṅo nėtſiſchoho Miniſterſtwa k tutej
ſwojomu Narodej poſẇatnej Należnoſcżi, ha podachu ju z nėkotrémi Stami
Podpiſmow pżed nėkotrémi Dnami Miniſterſtwu Kultuſa. Zmóſleṅo
nėtſiſchoho Miniſterſtwa wo tutej Wėczé ṅeda dṙe ſo zpóznacż, hatż runiž
ſo nam zda, zo budże tomu pžecżiwne. Wużitżeṅo pak ſo ſpużcżeja na
Nakhilnoſcż kralowſkeje Swójbó k nim, dokelż ſu mėrṅe zmóſleni, każ
wſchitczé Swoẇeṅo, ha jich Sénoẇe najlėpſchi ha najſwėrniſchi Wojaczé
ſakſkoho Wójſka. — Ṅedawno jo ſo kralowſkj Préncz do Wużiczé podaw, zo
bó tam nėkotré Tżas pżebówaw, ha Rétż, Waſchṅo ha Potṙebó tutoho
ſwėrnoho hatż ruṅe pocżiżcżenoho Luda zeznacż Pżileżnoſcż mėw.

Z toho Podawka maja Wużitżeṅo wulku Nadżiju. Bóh daw, zo bó jich tuta
Nadżija ṅezjebawa, ha jich poſẇatne Żadaṅo ſo dopelniwo! To ſebi zo mnu
wėſcżi kóżdé woprawdżité ſwoẇanſki Wóttżincz wutrobṅe pżeje!“ —

Pſchiſpomṅeṅo. Mó ważimó ſebi tajku Luboſcż Kṅeza Dopiſowaṙa k nam
Serbam wóſoko, ṅemóżemó pak jomu wo wſchėm praẇe bócž dacż. Hatż runiž
jo nam deṙe znate, zo Miniſter z Pfordten żadén Pżecżel Serbowſtwa
ṅebėſche, dha bó tola ṅepraẇe wot nas bówo, ṅechali mó też to z Dżakom
zpóznacż, żtoż jo ſo nam pod joho Miniſterſtwom podawo. Bórniż bėſche
Dowolnoſcż k ſerbſkim bożim Swużbam jenoż nakhwilṅe data, dha to wo tém
ſwoje dobre Zamwoẇeṅo namaka, zo chczéſche ſo Miniſterſtwo pżeſwėdſicż,
hatż ſu teſame nuzne ha hatż Dżėlbraṅo namakaju. Tajke Pżeſwėdſeṅo pak
jo nėtſiſche Miniſterſtwo dobócż Pżileżnoſcż mėwo, ha mó ſo cżim
krucżiſcho nadżijemó, zo nam teſamo żane Zadżėwki kwaſcż ṅebudże dokelż
jo nam hiżom wo tém krótkim Tżaſu ſwojoho Zaſtojnſtwa ẇaczé hatż jene
Dopokazmo za to dawo, zo ſo ſprawném Żadaṅam Serbow ṅezapoẇe. M. C.

Z Dreżdżan. 21. Nov. Dżencz bė w druhej Komoṙe Wuzwoleṅo Zaſtoinſtwa;
pṙedé wſchoho Pżedſédu. Pżi pṙenim Wozwaṅu dóſta ♣Dr.♠ Brawn wot 51
Pżitomnéch 45 Woſow; 4 Oberleutnant Müller, 1 Kuno ha 1 Klinger. — ♣Dr.♠
Brawn ſo za tu Tżeſcż Pżedſédſtwa ṙeṅe podżakuwaſche. Hatżruṅe
Zapóſwancz Roſenhauer jara proſcheſche, zo chczéw Brawn, ta jentżka
Vėzda, kiż ze zandżenoho Tżaſa ṅewuhaſniwa ha Bóh daw ſwėtliſchu
Pżichodnoſcż wobſwėcżuẇe, tola tón Sṙedżicżer ƀez Prawiczé ha Liwiczé
bócż ha Pżezjednoſcż pżiṅecż do zprudżeuoho Kraja — dha wón tola tute
Zaſtoinſtwo na ſo ṅewza. Toho dla bó z nowa woswane, ha abſolutna
Ẇetžina Woſow paže na Zapóſwancza Kuno; Klinger dóſta 21, Müller 1 Wos.
Kuno Pžedſédſtwo na ſo wza. — Za joho Namėſtnika bó ♣Dr.♠ Held z 28
Woſami; Tež tón tu Swužbó pžijeſche. — Za druhoho Namėſtnika bó ze 36
Woſami Haberkorn wuzwolené. —

Na 21. Dṅu Novembra ſtai nėt wobej Komoṙe wotewrenei. Potém hatż
bėſchtai Pżedſédże wobeju Komorow dżencz Rano 10. ſwoju Pżiſahu do Krala
Rukow powożiwoj: zromadżichu ſo wſchiczé Zapóſwanczé dopowṅa 11. kóżdé
wo ſwojej Komoṙe, zo bóchu tolej Poẇeſtwo dóſtali ha ſwoje Wuradżeṅa wo
Swėṙe pżecżiwo Kralei ha Krajej zapotżinali.

Bramborſki Kral wo Naſtupaṅu ſwojich Wotpoladaṅow za zjenoſcżene
Nėmczowſtwo dale ha dale krócži. Hatžruṅe ſu Sakſénſka ha Würtembergſka,
ha dṙe tež Hannoverſka ſo jomu tak kaž wotṙekli — ha Baiernſka pak heẇak
nitžo wot ṅoho ẇedžecž ṅecha, dha chcze wón tola z témi druhimi mawémi
nėmſkimi Krajami <pb n="207"/>hižcžen Nėmczowſtwo zowožicž. Wuzwoleṅa na
narodné Sejm ſu na nowo Lėto hižom wupiſane ha Sejm dérbi ſo 1. Meje
zapotžecž.

Na bramborſkej-ruſénſkej Ṁezé, ſreidż Tilſit ha Memél wėſté Raudons
Krotzius, Wóſchi jeneje Tżródé Rubeżnikow wulku Haru tżini. Joho
Krobwoſcż jo zawoſna. Pak ruſénſkich pak bramborſkich Zamożitéch wopotẇe
— ſwojich Ludżi na Wſé na Hoſpodu daẇe, wſchė Potṙebnoſcże deṙe zapwacżi
ha ſo drudé ſam wot Zadżerżeṅa — téch Swojich pżeſwėtzi. Nėkotre krótż
jo ſo hiżom z Koſakami biw, ha ma tola jenoj woko 30 Mużi. — Nėtk pak ſo
jomu ſlė póndże, dokelż bramb. Kommando wot 200 Mużi na ṅoho cżehṅe. Ha
wo témſamsném Tżaſu na druhej Stroṅe Ruſojo na ṅoho wakaja. Kak w Kwódże
wonlada, jo jomu znajowne, dokelż wón jo jedén z Kwodé cżekṅené.

Wóſchi wot francz. Policzije (Polizej-Präfekt) Carlier, Muž kruté hale
deṙezmóſlené, praẇi wo ſwojim Prograṁe, kiž pži Naſtuṗenu ſwojoho
Zaſtoinſtwa na Wobodleṙow Pariza póſwa: „Wėru, Džėwo, Swójbé, Zamožeṅo,
kóždé zprawne Próczwaṅo budu ja podeṗeracž ha, też kóždoho pokutṅe
Polėpſcheṅoho zakitacż. Soczialismuſnej; Schamawoſcżi, Ṅeṙadnoſcżi,
zkazaczomu Skutkwaṅu Tżiſchcža, ha Zbėžkaṙam budu ja krucže ha kedżbṅe
napžecžo ſtupicž.“ —

Ze Serbow.

Z Budéſchina. Ja Wam tu, wėſcżi za kóżdoho Serba ẇeſelaczu Póẇeſcż
pżiṅeſu, zo budže wo krótkim Tżaſu naſch nadné Kṅez Biskop ſerbſke boże
Swużbu w Dreżdżanach dżerżecż dacż. Hdé pak tón ẇeſowé Dżeṅ budże ha
żtoż druhe hiżcżen ṅewėſte Poſtajeṅa ſu, budżemó ſwojim Tżaſu, traż za
Tédżen wam ſobudżėlicż mócz, zo bóſchcże wó téch Waſchich wo Dreżdżanach
ha Wokownoſcżi pżebówaczéch na to kedżbliwéch tżinicż móli.

Poſelſtwo ſerbſkich Burow pola Préncza Alberta.

Każ bėchu pżed nėkotrém Tżaſom Wotpoſwani ſerbſkoho rétżeṅſkoho
Towaṙſtwa w Budéſchiṅe, Kṅeża Seyfert, Kucżank, Imiſch Joho Kralowſku
Wóſokoſcż Préncza Alberta powitali, tak poda ſo zaṅdženu Sobotu też
Poſelſtwo ſerbſkich Burow k tutomu tżeſcżenomu Hoſcżej, zo bóchu joho
powitali, każ też jomu ſwoje Spodobaṅo na Joho Dżėlbracżu na ſerbſkej
Narodnoſcżi ha Rétżi wupraẇili. K tomu Wotpohladaṅu bėchu ſo hódni
Mużojo ze wſchėch Kónczow ſerbſkoho Kraja zejſchli, ṁenuiczé: Wicżas z
kralowſkoho Mwóna, Ponich z Meſchicz, Dutżman z Bozankecz, Wicżas z
Tſėlan, Mróz z Wujezda, Kubaṅka z Khróſcżicz, Pfuhl z Bėltżecz, Beyer z
Maleſchecz, Kubicza z Bukojné, Póleṅk z Ṅeſwatżidwa, Kżiżank z Bukecz,
Kumer z Wazka, Hejna z mawoje Borżcże, Cżėſla z Radwoṙa, Kowaṙ z Drobow,
Schowta z Ṅezdaſchecz. Poſelſtwo poda ſo w jenej k Prénczej. Wicżas z
kralowſkoho Mwóna Jomu w krótkej Rétżi Ẇeſelo ſerbſkoho Wobódleṙſtwa na
Joho Pżitomnoſcżi w Wużiczach ha jich wutrobne Powitaṅo wupraẇi, ha
woſeƀe na to ſpomni, kajku Radoſcż ha kajke Spodobaṅo jo to wo Serbach
wubudżiwo, zo ma J. K. Wóſokoſcż Serbſtwo ha ſerbſku Rétż w tajkej
Tżeſcżi. Joho Swowa bėchu hewak nėmſke, wón pak je z tutémi ſerbſkimi
zkóntżi: „Duż witajcże k nam, Kralowſka Wóſokoſcż.“ Na to wotmoẇi
Préncz, zo jo Jomu to jara lubo, zo joho tajke ſélne ſerbſke Poſelſtwo
tak potżeſcżuje. Wón praẇeſche za to ſwój najlubozniſchi Dżak, ha
pżiſtaẇi też, zo dṙe hiżcżen tón krócż ſerbſki rétżecż ṅemóże, hale zo
ſo z Wėſtoſcżu nadżije, zo budże pżichodṅe ze Serbami też ſerbſczé
rétżecż móhcz. Potom rétżeſche wón hiżcżen z kóżdém woſeƀe ha na to ſo
Poſelſtwo zaſé porutżi. Hako bė ze Iſtwu wuſtupiwo, dha pżindże
prénczowó Adjutanta za <pb n="208"/>nim, ha prajeſche zo ſo Préncz
hiżcżen junkrótż najlubozniſcho dżakowacż dawa.

Z Kaṁencza. Radikalṅe poſẇecżené Pwat. Cżi lubi Kaṁencżeṅo ſu wóndaṅo
Sẇedżeṅ lėtnoho Wopomṅecża Sṁercżje Bluma wotdżerżeli, kiż bė Zpėchwaṅa
winſkoho Zbėżka dla tam loni zatſelené. Pżi tutej Pżileżnoſcżi ſu
nėkotſi Kaṁencżanſczé Sukelniczé Pwat poſchcżili zo bó ſo z nim Iſtwa,
wo kotreiż Sẇedżen bė, hódṅe wudebiwa. — Tón Pwat pak ſu potém zaſé dom
wzali ha jón nėtkoj hako radikalṅe poſẇecżené Pwat pżedawaju.

Winoite Wotmojeṅo.

Bracze Schėmlo! zo namai Zrócżeṅa kwasnéch Hoscżi dla Winu pżiſpėjeſch,
namai zlė tżiṅi. Té dṙe to też do Jutnitżki ſtajicż daw ṅebó, dhé bó
ſtrowu bów; hale tak maſch Wakikuſaṅo, ha to tżiṅi cże raplich. Każ
praẇa, tak dérbi cże talej Khoroſcż kóżdé krótż pżimnécż, déż kjenej
Korcżṁe pżindżeſch. Té chczeiſch namai też toho Zrócżeṅa dla do Klėba
zaleſcż, ha wuwoẇeſch ſo tohodla za lėpſchoho Cżeṅeṙa. Mój pak tém, kiż
ſo na tebe wobrocża, radżimój, zo bóchu ſo Dżeṅ pṙedé z tobu na Pucż
podali, heẇak móli po Wėrwaṅu pżincż. Mój ſmoj tebe też hako Zevżencza
znacż wukwoj, dokelż w twojim Nawėſchku praẇiſch té, zo ſé pżi Kwaſu
wotpotžuwaw, ha tola ſé dérbjaw czéwó Kwas dowho Dorné wozécż. Na twoje
wóſche Wulczétżiṅeṅo mój Feṅka ṅedamój; dhé bó na tém nėſchto bowo, dha
dṙe tola twȯj wowſowu Mėch ṅebó tak wuṗe pótaw, każ to wóndaṅo tżiniw
ſé.

Marikowej Brunej.

Moj dwaj Mikwaſchej, dalowo w czuzém Kraju ſo ſwojom Wujej Kṅezej
Mikwaſchej N ... kej z Koṅecz, pola kotrohoż ṅedawno jara deṙe
hoſpodwachmoj, luƀe podżakẇemoj, zo namaj tak pżecżelṅe na Kermuſchu
kazaw jo. Dokelż pak nuznoh Dżėwa ha roznoh Ẇedra dla woteṅcż ṅemóżemoj,
żtoż namaj zawoſṅe żel tżini, pżejemoj tudé jomu, joho czéwom Domej ha
tżeſném Hoſcżam wutrobne: „Daj Bóh Zbożo.“

Stroẇe wużiwaicże,

Na naj zpominaicże.

Tej dwaj hoſpoduwanej Mikwaſchej.

Dżencz praẇimó 17^(toh) Mėrtżiṅcza,

Déż pak ladamó ſédém Dnow do Zadka,

Dha widżimó wulku Bitwu tam

Wodżerżecż naſchoho Michawka.

Woheṅ tam Wowoj ṅelėta,

Rutżka Wóitżku klpp klapp tżepa,

Każ Móczk Rożku na Huṅe

Michawk Wójtżku watkuje —

To zhoni Juri na Mėſcże

Ha potża ſwaṙecż żawoſṅe.

Duż dóſta Pras pak do Wowu

Za ſwoju dobru Wutżbu wſchu.

w W. M. H. P.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 7½ nſl. też 2 tol. 2½ nſl.

Pżeṅcza 4 = 10 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 22½ = — 1 = 17½ =

Wȯws 1 = 7½ = — 1 = 2½ =

Rȯch 2 = 12½ = — 2 = 10 =

Hduſchka 2 = 20 = — 2= 15 =

Khana Butré. 10 nſl. now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

48. Tżiſwo. 4. Dżeṅ Deczembra. (Hodownika.) 1849.

Swėtne Podawki.

Ruſénſka. Mikwawſch hiżcżen zaſé nowo Regimente na ſwoje Ṁezé zcżele. —
Wón bó radé ze ſwojimi ſtarémi Ṅepžecżelami, z Tżerkeſami, Mėr tżiniw,
ha chczéſche jim wſchė Twerdżizné pżepodacż, (jenoj dwej nicz) — ha
lubeſche jim, jich Swobodnoſcż zakitacż, joli zo woni jomu Wojakow wo
jich Kraju wuzbėchuwacż dowolja ha ruſ. wóſchi Zakit hoṙewozmu. Ale
Tżerkeſojo ṅerodża ha zatżėſnu wſchitko; ſu pak na Turku Wotpóſwanczow
póſwali ha chczeidża ſo z ṅim zjenoſcżicż. Tak zṁeje Turka pżeczé nėżto
Pżecżelow, wſchak Jandżelſka ſama khėtru Mócz zaſtupi. —

Dżiwni Ludżo pak to ſu, cżi Jandželſczé: tak zatżucżi pżecżiwo kóżdomu
ludowom Podcżiſcżeṅu, każ nichtón druhi; do wſchoho ſo tékaja, ale
ſtaiṅe jenoj z tém Wotpohladaṅom: ludowu Swoƀodnoſcż zakitacż. To bó
wėſcżi praẇe pėkṅe ha wſchej Khwalbé hódne bowo. Żtóż pak jich bliże
znaje, tón budże ṙecz: to ſu Schwerakojo. Swóſchcże jenoj jenu Żtutżku z
nainowſchoho Tżaſa: cżilej Jandżelſczé, kiż wo Krajach czuzéch Kṅezow wo
Ṁeṅe Swobodnoſcże Rebelleṙam pomhaja (tak ſu tżinili w Schwiczé —
Zardinſkej — Sicziliſkej — w Wuherſkej); cżilej ſo wo ſwojich ſamotnéch
Krajach czéle hinak zadżerża, ha tam wot Sṁelnoſcże pżecżiwo politiſkim
Zbėżkaṙam z barbariſkej Surowoſcżu wuſtupeja. Zandżené Mėſacz bėſche ſo
na jim pżiſwuſchaczéch jonſkich Kupach kuſk Haré zbėnéwo. Cżi Zaplecżeni
ſu potém na Porucżnoſcż Wóſchnoſcże taike Puki dóſtali, zo ſu nėkotſi
mordwi leiżo woſtali; haj, też jenoho żtėrnacże Lėt ſtaroho Hólcżecza,
kiż jo tola wėſcżi, żtoż jo tżiniw, jenoj zaẇedżené ƀez Wėdomnoſcże ha
Rozoma tżiniw, wójbeſéli. — Kaika Swobodnoſcż wo jich krajach jo, pokaza
ſo też z nowa w Americzé, dżeż ſo wo Kanada zjawṅe wot toho rétżi, wot
Jandżelſkeje ſo rozdżėlicż ha k ſwobodném ameriſkim Krajam ſo
pżiſanknécż. Tak jara hatż wuherſkich Cżėkaṙow w Londoṅe tżeſcżuẇa, tak
deṙe hatż jich tam poſpoduja, tola ṅedopuſchcża, zo bó żadén wot nich do
Kanada ſo pżeẇes. Kaika jo to tola Politika! To ſkoro wónlada, każ bó
wėrno bowo, żtoż nėdé jedén na Praſcheṅo, „żto jo Politika“, — wotmoji:
Politika jo ta Wėdomnoſcż, Prawo k Ṅeprawdże ha Ṅeprawdu k Prawej
tżinicż.

Kak Jandżelſczé Swobodnoſcż lubuẇa, dopokaza jich Kraj Irland. Ḃez tém
hatż ſo do wſchėch czuzéch wukrajnéch Należnoſcżow mėſchaja, ha Czuzéch
deṙe wobſtaraja, dha zakomdża ſwojich Podanow wo Irland, ƀez kotrémiż
Wód ha Mór kṅeżi ha cżėwne Wubeṅſtwo wſchė cżwojecże Zatżucża wo jich
Wutrobach wuhaſuẇe. Ha kak jo tónlej Lud taklej daloko pżiſchow? wó je
wėſcże; pżez jandżelſku wohidnu Politiku, kotraż jo tónlej Lud
potwotżwawa, ha jomu wſchitko, hai wſchitko, duchowne ha cżėwne Kubwa
wzawa! ha to jich Wėré dla! —

Nėmczowſtwo. Wóndaṅo jedén na baiernſkim Sejṁe wo Pżirunaṅu
wukwadwaſche, tżoho dla ſebi Baiernſka wot Bramborſkeje nėmſki Khwobuk
ſtajicż ṅeda, taklej: wo jenej Klėdczé dṙe móża wſchelake ṁeṅſche
Ptatżki hromadże bócż, ha kóżdé ſo hibacż ha też ẇeſele pozkakuwacż;
nicz pak bó ſo to hodżawo, dhé bóchu do ṅeje wulkoho Ptatżka, każ
Hodleṙa, ſadżili.

<pb n="210"/>

Zo jo Nėmczowſtwo do dweju Telow rozpadṅene — ṁenuiczé jene wulke,
(rakuſke) ha jene mawo, (bramborſke), jo znata Wėcz. Nėtk ſo wot toho
rétżi, zo bó nailėṗe bówo, dhé bó hiżcżen jene tſecże bowo, kotreż
dérbja te hatż dotal z Bramborſkej zjenoſcżene Kraje wutżinicż. Te mowo
potém naiṁenſche rėkacż. Jene nanaiṁeṅſche hiżcżen potém pżeczé wóſche
woſtaṅe. — To jo tola kuſk luboj Haré z témi Nėmczami! — No! dobra Wėcz
chcze Tżas ha Khwilu mėcż! —

Rakuſka jo na Bramborſku jene Piſmo póſwawa, wo kotrémż ſo hórczé
wobcżeżuẇe, zo Bramborſka pżez wotpoladane nowo Zjenoſcżeṅo Krajow
napżecżo ſtarém Wuſtawam zjenoſcżenéch nėmſkich Krajow ſkutkuẇe.
Bramborſka jo wotmojiwa: zo jo Rakuſka ſama ha to najpṙedé, pżez ſwoju
na 4. Mėrcza wudatu Wuſtawu tomu napżecżo dżėwawa; — Bramborſka chcze ha
budże poṁenuwanu Wuſtawu hiżcżen dżerżecż, żtoż Woſobé (Parſchoné) Prawa
ha Winwatoſcże téch, kiż ſu ju zawożili, naſtupa; żtoż pak teje Wuſtawé
Wonkowne naſtupa, dha jo to na Pucżu Prawa, ha wot wſchėch wuzƀenene.

Bramborſka jo ruṅa Rakuſkej dwaj Zapóſwanczaj k nėmſkej czentralſkej
Kommiſiji w Frankfurcże pżipóſwawa. Jedén jo znaté Radowitz. — Kaike dha
pak to tola nėtk budże? jow chcze Bramborſka wo Zjenoſcżeṅu z Rakuſkej
dżėwacż, ha pżez Powowaṅo Sejma do Erfurta tola ji czéle napżecżo
ſlutkẇe! Ṅejo to każ Ẇertawka? — Kak dha pak jo Nėmczam k Pomhaṅu?
Rakuſka ha Bramborſka dérbitaj, wo Pżezjednoſcżi ƀez ſobu pżikazacż: to
ha taklej ma ſo ſtacż — ha bėh dha tomu, kiż ṅecha poſuchacż! — Żtóż ma
Mócz, tón ma Prawo; to wſchak żeni hinak bowo ṅejo, ha też nėtk hinak
ṅebudże.

Z Prahi. Tón, na kotrohoż ſmó dawno tżakali, jo pżiſchow, naſch mwodé
Kheiżor. Wón bó wſchudżom z wulkej Tżeſcżu ha z Ẇeſowoſcżu powitané.
Ẇetżor bė czéwo Mėſto wobſwėcżene habó illuminirwane. Też tamni Serbja
ſu ſwoju Móżnoſcż tżinili, zo bó Kheiżor zkerſcho ſwojich ſwėrnéch
Swoẇeṅow Pżecżel bow. — Wón bė też wo Keklerni; dżeiż ſo powojcza
Żtutżki tżėſczé rajeſche ha nowé narodné Spėw ſpėwaſche. — Też na
Tſeleṅo bė Kheiżor pżeproſchené ha jo ſam ſobu tſelaw. Tón jo wėſcżi
deṙe tṙechiw. Naſch Préncz Albert jo tam bow ha joho powitaw.

Wo delnich Rakuſkich Krajach, wo Steiermarku, jo czéwéch Tžródow
Rubeżnikow dla jara zlė. Ludżo tam jara żadaja, zo bó też pola nich każ
druhich Krajach Policzija zawożena bowa. Kak też ſo naſchomu Kṅ. ♣D.♠
Přichonſczé póṅdże, kiż tam ṅedaloko Mėſta Leibach pžebóẇe.

Dreżdżanſki Sejm jo naſch Kral zandżenu Póndżelu wotewriw. Wo Sali
druhej Komoré bė Thróṅ pżihotuwané. Woko jenej pżindżechu Miniſterjo ha
ſtupichu ſo na prawu Stronu Thróna. Kral z Prénczomaj pžijedże wo Wozach
wot Jėznikow pżewodżené. Pżi Rotach Sejmowné powita joho Zaſtoiṅſtwo
wobeju Komorow ha ẇedżeſche joho hoṙe, dżeiž tſikrótžna Swawa, wuṅeſena
wot Pžedſédu 1. Komoré joho poſtrowi. Kral ſo poſéné na Thróṅ, na johoj
Prawiczé ſtejeſche Préncz Jan, ha na Liwiczé naſch Albert. Kral
tžitaſche z nuhtém Woſom thrónſku Rétž, kotrejež Wopžijecžo bė
zcžėhuwacze: Moji Kṅ. Zapóſwanczé! Wo cżežkim Tžaſu, po ṅezbóžnéch,
zrudžaczéch Podawkach, widžu ja Was woko ṁe zhromadženéch. Kiż ſém ja
pžez dowhe Lėta moju Khwawu wo wobſwėtzeném Zatžuwaṅu mojoho Luda za
Prawdu ha Zakoṅ namkaw, — bėchu hórke Zhoṅeṅa, Ludu-Zbėhaṅo ha Ropot
pžecžiwo krajnej Wuſtaẇe kṅežicż ha moje wowne Mėſto wſchej Żadwawoſcži
krawnoho Zbėžka pžepodacž widžecž. To bó pžewiṅene pžez ſo podawaczu
Swėru ha ſo wópruwaczu Khrobwoſcž mojich ha téch z ṅimi wójwaczéch
bramb. Wojakow; jim džakuje naſch wótczné Kraj Wumožeṅo pžed ẇetſchim
Ṅezbožom. Mojej Wutroƀe pak ſu te Podawki tamnéch Dṅow huboke ṅezahojite
Rané zbili. Tola ja ṅeiſém khwabaw wo Luboſcži za Mój Lud, ṅeiſém
pžeſtawaw wo mojich Próczwaṅach <pb n="211"/>

za joho Zbožo. Bė tež Khoroj nėmſkeje Jednoté pžez Téch woṅetžeſcžeṅa,
kiž ju k Zpėchuwaṅu zwóſcžiwéch Wotpohladaṅow wupóiſnécž ſo próczwachu,
dha ſem ja tola za Mojoho Kṅežerſtwa Winwatoſcž džeržaw, tulej Khoroj
nicz zpanécž dacż. Tohodla ſo ja ṅekomdżach, jenomu Zjenoſcżeṅu nėmſkich
Wėrchow ſo pżizanknécż, kiż Nėmczam zhromadnu, Potrėbnoſcżam Tżaſa
wotpȯmhaczu Wuſtawu polubeſche. Za tém budu ſo Ja też dale próczwacż; ha
wo tém jenoj tedém pżeſtacż mócz, déż zmėju Wėſtoſcż, zo Prawo, kotrohoż
Wobkhowaṅo jenoj nowomu Skutkej Tracżo daricż mȯże, ṅeraṅene woſtane —
zo naſch nėmſki wȯtczné Kraj jedné ha ſélné, anicz roztorhané ha
woſwaƀené, nowu Żtawtnoſcż nadobȯdże, ha — zo naſch lubé ſakſénſki Kraj
za te Woporé, kotreż chcze wȯn radé za to pżiṅeſcż, te jomu
pżiſwuſchacze Mėſto wo nėmſkim anicz w druhim Kraju namaka. — Tak daloko
ſu Swowa naſchoho Krala. Wo dalſchim ſwojej Rétże wón zpomina na Mėr wo
Wonkowném, na Pokoj ha nowo Zakcżėcżo Zaſwużbé wo Nuczkowném; ſlubi, zo
chcze wſchitko k Lėpſchomu Kraja tżinicż ha napomina zkóntżne
Zapóſwanczow praẇiczé: Ja ſém ſebi wėſté Waſcheje ſwėrneje Pomoczé, moji
Kṅeża. Ṅechamó tola, też wo cżeżkich Pżipadnoſcżach nicz, naſchu Mócz
zpuſchcżicż, kotruż namakamó wo Pżedſwėtzenu, zo jenoj wėrne Zbożo Luda
chczemó — ha dobre Pwodé ṅebudża wonkawoſtacż.

Ze Serbow.

Z Dreżdżan. Z wulkej Ẇeſowoſcżu ſém ja wo zandżeném Tżiſẇe Jutnitżki
tžitaw, zo ſcże też wó w Budéſchiṅe po dlėſchim Komdżeṅu zaſé
Zhromadżizné waſchoho czérkwinſkoho Towarſtwa wotewrili. To jo jara
praẇe ha pėkṅe, dokelż tak wużitnu Wėcz tola ṅechamó zakhomdżicż, hale
na wſchė móżne Waſchṅo zpėchuwacż. Kaiki Duch ƀez Stawami waſcheje
Woſadé kṅeżi, ſém hiżon pṙedé ẇedżaw, ha jenoj z wulkej Tżeſcżu na was
zpominaw; nowo Dopokazmo mi bėſche, ha praẇe nuterṅe poſmėwkuwaw ſo ſém,
hatż wóndaṅo pżez Jutnitżku tu Próſtwu tżitach, kotraż wot nėkotréch
Serbow na Pżedſédſtwo ſerbſkoho czérkwinſkoho Towarſtwa zendże, z tém
Wopżijecżom, wone tola ṅechawo czéle na ṅich zabócż. — Wėſcżi ſu waſche
Zhromadżizné praẇe mnohe wopotwane.

Też naſche dreżdżanſke czérkwinſke Towarſtwo ẇeſele kcžėje ha ſélṅe
nadobóẇe. Bóh daj dale wam ha nam ſwoje Żonuwaṅo! chczemó jenoi nuterṅe
za to proſécż. —

Wo dreżdżanſkich Nowinach tżitachmó pżed tżorawſchim zaſé jenu ẇeſowu
Póẇeſcż. Kṅez Duchowné Bellermann ṁenuiczé, kotréż jo z czéwa jedén
ſwėrné Sobuſtaw naſchoho Towarſtwa, wozjeẇeſche, zo chcze wón tu Zému
czérkwinſke Stawizné nam prėdkṅeſcż.

Mikwawſcho Wȯlmanecz!

Té ſé pėkné Hólcz! ale jenoj toho dla, dokelż móżeſch tak pėkṅe wo nowém
Prawopiſu ſchmuracż. Żtoż jo heẇak na tebi khwalobne, ja ṅeẇem; — hale
to, żtoż ſé Té wo Jutnitżczé wot J. z K. piſaw, pokaza, zo ſé czéle z
Waſchṅom wo khróſtżanſkej Wokownoſcżi ṅeznajowné. Jow ṁenuiczé jo te
Waſchṅo, zo mwodżi Hólczé, déż chcze jedén Muż junkrótż poreiwacż, to
radéluƀe dopuſchcża, dokelż Herczam tón kuſk Zaſwużbé pódla popżeja ha
też ẇedże, zo tajki dowho ṅewutraje. Jow pak bėſche wóſche toho też
hiżcżen te druhe, zo J. z K. z naſchej luboj Madlenu, z naſchej
Kotżmarku za Ruku pżindże, tżeſnu Reju z ṅej poreiwacż. Za to dérbeli ſo
mȯ J. z K. jenoj dżakuwacż, dokelż wona jo ze ſwojim Mużom Haré doſcż z
nami mėwa ha na naſche mnohe Próſtwu ſtaj wonej tutón khermuſchné piwné
Ẇetżor wotdżerżecż dopuſchcżiwoj. Zo Té mój Wólmanko, J. z K. ſtare
Tżaſé wuṁetẇeſch, tebi zawėrno żanu Tżeſcż ṅetżini. Dhé bó wón ẇedżaw,
zo tam taiczé czuzi woſobni Ludżo ſu, kiż wſchitko za zwo <pb
n="212"/>wozmu, dha bó wón wėſcżi pṙedé pėkṅe za Dowolnoſcż proſéw,
poniżṅe ſo khwoniw ha Nóżku ṁechczé watczé naſtajaw. Woko Herczow pak
ſélṅe, hordże, móczṅe wuſtupwacż, traż też z Pjaſtu za Ṙadu pomaſacż, to
jo tajke ſtare ſerbſke Waſchnitżko, kiż pola nas nikomu k Poſtorkej
ṅejo. Żtóż chcze ſtonacż ha pozdéchuwacż, tón ṅech pėkṅe doma za
Kachlemi woſtaṅe; ẇeſowéch Ludżi k naiṁeṅſchomu ṅech napokoj woſtaji ha
ƀez ſobu Dobrémi zkeṙedżicż, ṅech ſo zdaluẇe.

Dobré Suſod.

Kṅ. Schcżipalczej, Rektorej na Univerſitecże w Kukeczé.

Lubu Pżecżelo! Dhé bó twojo Wozjeẇeṅo krótki Tżas pṙedé pžiſchwo, bóch
ja z Dżakom tu Zwużbitżku wzaw, kotruż mi Té tak pżecżelṅe wobſtaraw.
Hale ja ſém nėtk wo Burdehudże Swużbu dóſtaw, kiż też ſwojoho Muża
zeżiwt. Mej wutrobné Dżak za tu Staroſcż ha Wobcżeżnoſcż, kiz̀ ſé mojeje
Swużbé dla mėw. Tola ſo mi z czéwa zda, zo waſche Zwużbé w w Kukeczach
ẇele ṅeṅeſu, dokelż dérbiſch je tak ſélṅe do Swėta trubicż.

Twój dżakowné Pżecżel Trużnik.

Ralbitżanſka Kermuſch.

Na ralbitżanſkej Kermuſchi,

To, Ludżo, wėrcże khróble mi,

Jo Hoſcżam wſchėm ſo lubiwo

Ha wſchėm też jara ſwodżewo.

Kofeja doſcż ha Tékancza,

Tež wilke Dule Czokora,

Ha Jėdże wſchelke, wuƀerne

Mėjachu Hoſcżo kermuſchne.

Ha pola Schowcżicż na Rejach

Bė Ẇeſelo kaž w Neƀeſach,

Ha Holczow ſpėſchnéch do Rejow

Tak ṙanéch każ téch Jandżelkow.

To jenoj Schkoda woſtaṅe,

Zo Kermuſch Mėſacz ṅetraje,

Hdéż pak b’dże zaſo w Ralbiczé,

Dha póṅdżemó mó na ṅu wſchė.

Nėkotzi Hatowſczé.

Sobuſtawam Macżiczé ſerbſkeje.

Wo Wellerecz Kniharni leiża pżihotuwane, za Stawe Macżiczé ſerbſkeje
darmo, za druhich pak za 3 nſl. Kniżki: Kak jo Bohuſwaw z Dubowina Boha
luboho Kṅeza zpóznaw. Poẇedantżko wot J. B. — Tute Kniżki ſu wo
podjanſkim Prawopiſu zpiſane ha bóchu ſo jara deṙe hako Dar k Hodam za
pėkne Dżėcżi hodżili. —

Sṙedu Ẇetżor woſémich zmėje budéſchinſke czérkwinſke Towarſtwo
Zhromadżiznu na Schuli.

Kk.

Praẇe dżiwṅe tola jo, ja ṅecham praẇicż ſmėſchṅe, zo naſch lubé Pżedſéda
Zhromadżizné khróſtżanſkoho ſerbſkoho Towarſtwa wo tédżenſkich Nowinach
wozjewicż daẇe, anicż wo Jutnitżczé. Wſchak jo te Towarſtwo tola
„khróſtżanſke“ wo Khróſtżiczach pak ſo jcnoj Jutnitżka tżita. Ja hiżon
ſém junkrótż Redaktorej Jutnitžki taiki Poruk pżipóſwaw, ha wón jón ṅejo
hoṙewzaw, proſchu pak nėtk, zo bó ſo to zaſé ṅeſtawo.

Jedén Sobuſtaw

poṁenwanoho Towarſtwa.

Zandżenu Sobotu Żita w Budéſchiṅe pwacżachu:

Różka 2 tol. 7½ nſl. też 2 tol. 2½ nſl.

Pżeṅcza 4 = 10 = — 4 = — =

Jecžmeń 1 = 22½ = — 1 = 17½ =

Wȯws 1 = 7½ = — 1 = 2½ =

Rȯch 2 = 12½ = — 2 = 10 =

Khana Butré. 10 nſl. now.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

49. Tżiſwo. 8. Dżeṅ Deczembra. (Hodownika.) 1849.

Wozjeẇeṅo.

Jutſe za Tédżeṅ, hako 3. Ṅedżelu Adventa budża ſerbſke boże Swužbo za
podjanſkich Serbow wo Dreżdżanach. Na Próſtwu Kṅeza Biſkopa jo pżez
kralowſku Dowolnoſcż kralowſka dwórſka Czérkej k tomu dopuſchcżena.
Zapotżecż budża ſo wone dopowṅa ½9. — Zpójedż ſo ſwóſchi wot rano zahje.
Kṅez Żur z Budéſchina jo poſtajené teſamo wotdżerżecż.

Swėtne Podawki.

Waldekowȯ Proczes. Waldek, Radżicżel pżi najwóſchim krajném Sudniſtẇe wo
Pruſkej, jo jedén z najważniſchich Ẇedżicżeṙow demokratiſkeje Stroné.
Tónſamón ha wėſté Ohm bóſchtaj wo Mėſaczu Meji ſadżenaj, ha bó jimaj
Wina dawana, zo ſtaj wo Ẇelezradu (Hochverrath) Demokraté D’Eſtera
ẇedżawoj, ha tuſamu Wóſchnoſcżi ṅezjewiwoj. Tajku Winu pak chczéchu
wobimaj pżez jedén Liſt dopokazacż, kotréż bėſche Policzija pola
żidowſkoho Pżekupcza horkach poṁenowanoho Ohma namakawa ha pṙetż wzawa.
Tutón Liſt rėka tak[27]⁾: „Mój najlėpſchi, najſwėrniſchi Pżecżelo! Na
jeném ważném Ẇetżoru poſénu ſo, zo bóch Tebi tón czéwó Ẇetżor poſẇecżiw.
Ja jón Tebi poſẇecżu jedén Tżas, hdżeż móże kóżda Hodżina ṁe na
Tẇerdżiznu, mi Sṁercż pżiṅeſcż. Lubó Ohmo, na Teƀe piſa Muż, kiż jo
Hwowa jeneje politéſkeje Stroné, kiż jo z Ẇednikami tejeſameje Stroné w
Franczowſkej zjednocżené, na Teƀe piſa Muż, kiż ma Móſle, nėhdé to bócż,
żtoż jo w Franczowſkej Robespiere bów. —

Moje Wotpohladaṅa znajéſch, wſchitke Srėdki ſu ſẇate, za tajkim
Wotpohladaṅom ſtacż, hdéż jo teſamo doſtacż móżno. Mó je wėſcżi
dóſtaṅemó, k tomu dérbimó pżede wſchėm doſpowne Poſtortżeṅo pruſkeje
Hohenczollern-Swójbó mėcż. K tutomu wilkomu Skutkej jo też Mordarſtwo
ſẇaté Srėdk ha tohodla budżeſch pżipowożene Wuſtawki, kotrež tón nowó
Zẇazk ẇedu, za ſprawne ſpóznacż. — Ale też pżi Piſaṅu tutéch Réntżkow,
pżiwowam tebi Rożeṅo, kotreż, z mojej Krẇu napiſane, tudé ſczėhuja: (Te
ſczėhuwacze Réntżki ſu tżerẇene piſane.) Kóżde ṅewużitne Tṙebaṅo téch
Wam ſobudżėlenéch Potajnſtwow pżiṅeſe Teƀe do Sṁercże dṙe nicz, hale k
Kriplej dérbiſch ztżiṅené bócż. Rukowha Nohow dérbiſch wuruƀené bócż, za
to jo ſtarane rc. Dale jo wo tutém Liſcże na Waldeka hako na tajkoho
ſpomṅene, kiż jo ſobu do tej Wėczé zaplecżené. Podpiſmo „Korla D’Eſter“
jo pżemazṅene.

Dowho trajeſche Pżepótaṅo, ṅekraſṅe ẇele Swėdkow bó pżeſwóſchanéch, hatż
tak daloko pżindże, zo móżeſche ſo 28. Novembra pżiſahanſki Sud
zapotżecż. Czéwó Barlin tżakaſche z Ṅeſcżerpliwoſcżu, żto budże ſo
wutżinicż. Jednaṅo zapotża ſo Sṙedu 28. Novembra ha trajeſche 5 Dṅow
poſpochi. Pżi Pżeſwóſcheṅu pokaza ſo, zo jo Ohm hoṙeka poṁenowané Liſt
wo Zjeno<pb n="214"/>cżeṅu z póſtném Zaſtojnikom Goedſchu ſam piſaw, tak
zo bé na D’Eſtrowu Ruku podobné bów, ha Waldek pżez to do Ṅezboża
pżiſchow. Ohm wot druhich hiſchcżen ṅewunamkanéch Woſobow k tajkomu
Ṅekhmanſtwu kuṗené, bėſche ſo pżez ſwojoho Pżecżela Goedſchu pżeradżicż
daw, ha na tajke Waſchṅo tamné ſtraſchné Liſt do Rukow Policzije
pżepodacż ẇedżaw. Ani D’Eſter, ani Waldek Ohma ṅeznajetaj. Samo ſo
rozemi zo bó Waldek za ṅewinowatoho ſpóznaté, Ohm pak z nowa do Jaſtwa
tékṅené. Hako Waldek ze ſudniſkeje Khejże wuſtupi poſtrowi joho Swawa=
ha Hurah= Wowaṅo ẇele Tawzéntow na Haſach zhromadżenéch Ludżi, Koṅe
bóchu z joho Woza wupżehṅene ha Lud joho ſam cżehṅeſche do joho
Wobódleṅa. — Żto budże dalſche Pżepótwaṅo na Swėtwo pżiṅeſcż, mamó
wottżakowacż.

♣M. C.♠

Z Barlina. Waldek jo wot Barlinſkich Mėſchcżanow tżeſnu Krónu wo
Winojtoſcżi 700 tlr. daṙenu dóſtaw. — Pruſki Kral chcze na tſikralowſkej
Wuſtaẇe krucże ſtejo woſtacż, ha budże bórzé mócznarſki Sejm powowacż,
bórniż też tohodla dérƀawa Wójna wudéricż. —

W Tżechach ſteji ſélne rakuſke Wójſko, kiż jo kóżdé Dżeṅ hotowe, jo-li
budże tṙeba, ſakſonſke Ṁezé pżekrotżicż. Wot Wójné z Pruſkej ſo móczṅe
póẇeda.

Sakſonſka też ſwoje Wójſko poẇetſcha, ha budże wo bliżſchim Pżichodże
zaſé 900 Koni nakupicż. — Na dreżdżanſkim Sejṁe jo Karlowitz
Interpellacziju na Miniſterſtwo ſtajiw, zo bó bórzé nėmſke Należnoſcże
Sejmej k Jednaṅu prėdkpowożiwo. — Zapoſwancz Müller ſtaji Naṁet, zo bó
ſo wobleżerſkomu Stawej w Dreżdżanach ha joho Wokolnoſcżi Kóncz tżiniwo.
Tutón Naṁet bó wot 2. Komoré pżecżiwo 7 Hwoſam (ƀez nimi też Serb Mróz)
hoṙewzaté. — Do zakoṅodarſkeje Deputaczéje jo Préncz Jan wuzwolené. Do
Wuƀerka dla Pżepótaṅa Skórżbow Wotſadżenéch bóchu wuzwoleni Schenk (z
35) Küttner (z 35) Czéż (z 34) Jozef (ze 26) Waczdorf (z 21 Hwoſami). —
Każ nam Zapoſwancz Czéż piſa, budże Sejm lochko 18. t. M. na nėkotre
Ṅedżele wotſtupicż. —

Sejmſka Rozprawa.

Wot Zapoſwancza Pėtra Czéża. Hatż runiż jo Sejm hiżom pżez żtéri Ṅedżele
zhromadżené, dha jo ſo tola hatž dotal jara mawo wuradżiwo. Wina toho
jo, zo ſo predé z Wólbami dlėjeſche, ha zo bóchu Zapóſwanczow tak rutże
powowani. Pżez to ſo ſta, zo dérbjachu cżi zhromadżeni Dżeṅ wote Dṅa
tżakacż, dóiž jich Litżba tak wulka ṅebó, każ jo k Wobzankṅeṅu trėbna.
Pżez tajke Khwataṅo bėſche ſo też wſchelaka Ṅepoṙadnoſcż pżi Wuzwoleṅu
ſtawa, ha z toho zaſé zcżėhowaſche, zo bó ſo ẇele Wólbow z nowa ſtacż
mėwo, hdé bóchu zhromadženi Zapoſwanczé pżi Pruhowaṅu téchſamóch na
Piſmik wólbnoho Zakoṅa bóle hladali, hatż na Potṙebnoſcż, Wużitk ha
Zadoſcż Luda. Dokelż pak Zapoſwanczé tuto Poſleṅe w Wotżomaj mėjachu,
zjenocżichu ſo wo tém, zo tajke Ṅeporadnoſcże pżewidżachu, ha Wólbó, ƀez
jenej wſchitke za dobre zpóznachu.

Ka pak budże ze Stronami na Sejṁe ſtacż? Kajku Wutżbu zmėja poſleṅe
Podeṅdżeṅa wo naſchim wótczném Kraju za nas? Jo Ṁetż ha Jaſtwo te Pwodé
ṅeſwo, kiž jo po Żadaṅu nėkotréch ṅeſcż mėwo? Kajku Ważnoſcż ſu wone na
politiſke Swėdoṁa mėwo? Każ ſu tute Praſcheṅa wėſcżi kóżdomu, kiž ſo wo
Należnoſcże wótcznoho Kraja ſtara, pżipanéwo, tak ſo też pżi mni ſta. —
Żtoż ṁe ſamoho naſtupa, ẇedżach dṙe, kajkeje Stroné budu ſo dżerżecż, ha
za tžo budu po ſwojich Moczach ſobu wojowacż pomhacż. Moje Pżeſwėdſeṅo
ṅejo ſo hatż do dżentſiſchoho Dṅa pżemėniwo, ẇele bóle ſu najnowiſche
Podawki jenoż k tomu pżiczpili, teſawo poſelnicż.

Prawicza jo hatż dotal ſélniſcha ha ma woſeƀe wo druhej Komoṙe mócznu
Pżewachu, budże ſnacż tuſamu tež wobkhowacż. Zczéwa pak ṅerozdżela ſo
tón krócż ſejmſke Stroniſtwa tak <pb n="215"/>wótṙe każ bėſche to pżi
poſlednim Sejṁe, hdżeż dṙe ſo prėcż ṅeda, zo Lėwicza huſto ſwoju Pżewahu
k Potwótżeṅu hinak Zmóſlenéch wużiwaſche. Z Radoſcżu da ſo zpóznacż, zo
tón Krótż ẇele mėrniſchi ha pżecżelniſchi Duch kṅeżi, ha porėdko jo ſo
hatż dotal ſtawo, zo bó jena Strona pżecżiwo druhej z Wótroſcżu
wuſtupiwa. Wobej matej dṙe ſwoje woſebite Skhadżowaṅa ha Wuradżeṅa,
pṙedé kóżdoho ważniſchoho Wobzankṅeṅa pak ſo jena z druhej rozrétżuje,
ha jo-li jenoż nėkak móžno, też zjenocżi. Tajkomu rozomnomu Zadżerżeṅu
ha Skutkowaṅu ṅemóże wėſcżi Nichtón ſwoju Khwalbu wotṙecz, ha hdé bėſche
pṙedawſchi Sejm tuſamu Politiku nawożowaw, bó ſo nėkotréżkuliż zrudné ha
żkódné Podawk ṁeṅe ſtaw. Z czéwa zpóznaje nėtſiſchi Sejm ſwoje Powowaṅo
jenoż tedém hdéż ſo ſkedżbliẇe ha mėrṅe zadżerżi, ha bóle na Wobkhowaṅo
podatéch Prawow hatż na Wudobócżo nowóch ſwoje Próczowaṅo zwożi. Woſebna
Khwalba ſwuſcha tohodla też tém Mużam, kotſiż pżez ſwoju Ważnoſcż tajku
Pżezjenoſcż zdżerżecż pótaja ha ẇedża. Tajczé Ẇedżicżeṙo na Liwiczé móża
ſo ṁeṅwacż: Joſef, Haberkorn, Mammen, na Prawiczé: Georgi, Schenk, Held,
Weinlich ha woſeƀe też Hraƀa Hohenthal, kotréž ma wo tutém Naſtupaṅu
wulke Zaſwużbó. Jo-li budže tajka Pżezjenoſcż tracż, (żtoż bóchmó ſebi
wutrobṅe żadali hatż runiż ſo zda, zo dowhoho Wobſtacża ṅezmėje,)
ṅebudże ani zwonkowna Liwicza, k kotrejž każ ſo zda, z Dieskau, Heubner,
Zickler, Wagner pżiſwuſcheja, ani zwonkowna Prawicza pod z Karlowitzow
żaneje Moczé dobócż móhcz. Pži Wuzwoleṅu Pżedſédſtwa wobſtejeſchtej
wobej Stroṅe krucże na ſwojich prėdkſtajenéch Kandidatach ha dokelż
bėſche Liwicza wo wobimaj Komoromaj hiżcżen z Ṁeṅſchinu, bóſchtaj Georgi
ha Kuno z Prawiczé za Pżedſédow wuzwolenaj. Pżi Wuzwoleṅu Wuƀerkow
(Deputacziow) bėſche wo druhej Komoṙe Prawicza, wo prėṅej pak Liwicza
Pżewachu mėwa; tohodla chczéchmó najpṙedé jedén Wuƀerk z Prawicze, druhi
zas z Liwiczé wuzwolicż, ha tak poṙadu; dokelż pak Prawicza do toho
zwolicż ṅechaſche, ha nam wóſche toho wo prėṅej Komoṙe też na
rétżniſkich Moczach brachowaſche, zjenocżichmó ſo wo tém, zo wo druhej
Komoṙe do jenoho Wuƀerka żtérjoch z Prawiczé ha tſjoch z Liwiczé, wo
prėnej pak tſjoch z Prawiczé ha dweju z Liwiczé wuzwolichmó.

Z tutoho widżimó, kak Stroniſtwa wo komoṙe ze ſobu ſteja; druhe ruṅe tak
ważne Praſcheṅo jo to, kajke budża Wobſtejeṅa ƀez Komoru na jenej ha ƀez
Kṅeżerſtwom na druhej Stroṅe? Tola kak ſo z tém ma, budże ſo pżi
jednotliwóch Praſcheṅach pokazacż. Jenoż na to chczu hiżcżen zpomnicż,
zo nėtſiſche Miniſterſtwo — każ ſo zda, dowhe Wobſtacżo ṅezmėje, ha
mohwo woſeƀe te tak ṁenowane nėmſke Praſcheṅo też Wina k joho Wotſtuṗeṅu
bócż. Potom bó najſkerſcho Miniſterſtwo Braun habó joho Ruṅecża
nutsſtupiwo. Wſchitko to pak ṅejo żana Wėſtoſcż, hale jenoż moje ha
druhich Ṁeṅeṅo. Pżichod ſam móże dopokazacż, hatż jo toſame prawo habo
wopatżne.

Ze Serbow.

Z Klożtera. Pżed 2 Ṅedżelomaj bė pola nas Kwas. Ha dokelż dérƀeſche
ſerbſki Kwas bócż, tak ſebi moſlach, zo budża ſo tam też wſchiczé hako
Serbja po ſerbſkim Waſchṅu zadżerżecż. Hale kak bėch ſo zamoliw! Jenoż
Muże ha Żoné kiż ’żcże pola nas kuſk na Serbowſtwo dżerża, ƀez ſobu
ſerbſki rétżachu, hale naſchi mwodżi Hólczó, (zlė mi tżini, zo dérbu to
wot ſerbſkich Hólczow prajicż) najbóle nėmſki ƀez ſobu ha z druhimi
bledżachu. Haj tak daloko dżėſche jich Luboſcż za Nėmczowſtwo, zo woni,
hako nėkotre czuze Hólczé tón ṙané Spėw: Zeṙa wé, Zeṙa wé rc. zaṅeſechu,
z czéwém Woſom tón nėmſki: Morgenroth rc. nicz ſpėwacż, hale wowacż
potżachu, zo bóchu téch druhich pżewowali, żtoż ſo jim też nimale radżi.
Ha to bėchu ſerbſke <pb n="216"/>Hólczé wot, wot ſerſbkich Starſchich
hoṙecżenene, ha wot ſerbſkej Zeṁe zeżiẇene.

Z Kulowa. Jara Kwalbu hódne jo, zo cżi Serbja z téch Wſow, kiž ſu do
naſchej Wutžerṅe pžipokazane, krucže na to džėwaja, zo bóchu
knaiṁeṅſchom jenoho ſerbſkoho Wutžeṙa dóſtali. Ṁenuiczé pola nas ſu,
bórṅe runiž pżez powojczu ſerſkich Džėcži, tola lutżi nėmſczé Wutžeṙo.
Ha dokelž jo nėtk pžez Wotſadžeṅo kn. Hilžerja jene wutžerſke Mėſto
prózne, chczeidža woni klóžterſke n. Kṅejſtwo, kiž ma tudé Kolaturu,
proſécž, zo bó jim wone w Zjenocžeṅu z Wratzlawſkim Biſkopom, jenoho
Serba za Wutžeṙa poſtajiwo. Bóh daw, zo bóchu zo jich Proczuwaṅa
radžili, ha mó jeno horliwo Serba za Wutžeṙa dóſtali, heẇak budže pola
nas za džeſacž Lėt wſcho pženėmcžene. Dokelž poladamó 10 Lėt dozadé, dha
bėſche hižcžen Kulow czéłe ſerbſki, ha nėtk jo — ha to woſobṅe pžez tu
nėmſku Wutžerṅu — pžez Powoiczu nėmſki.

Z Róžanta. Zandženu Nedželu, hako pṙenoho Adventa wopokaza nam kṅ. ♣P.♥
Alberikus Hecht, nėmſki Duchowné z Klóžtera Marinej-Vėzdé tu Tżeſcž, zo
nam wón jene jara khwalbne Prėduwaṅo wo naſchej Rétz̀i džerz̀eſche, za
kotrež ſo mó jomu doſcž dżakuwacž ṅemóžemó. Haj mó dérbimó k joho wulkej
Tžeſcži wuznacz̀, zo ſo mó ṅeiſmó nadžijeli, zo budže wón tak deṙe
ſerbſki póẇedacž mócz, dokelż bėchmó zhonili, zo wón hakle lėdém Lėto z
Luboſcžu ſerbſkomu Ludej ſerbſki wukṅe. Bóh žonuj joho Próczu, zo bó wón
k naſchomu Zbožu ſerbſku Rétž pžeczé dozpowniſcho dowuknéw ha praẇe
khėczé zaſ’ nam prėduwaw.

Ẇele Pžipoſuchaṙow.

Na Komorowſkim, ſreidž Trupina ha Komorowa, ſteja 30 Kop ṗetž bėtetkow
dowhich kóinowéch Walcžkow napžedaṅ. Kopa za 1 thol. 2 nſl. Zahrodnik
Krawcz tu Wėcz wobſtara.

Jutſe za Tédżeṅ, hako 3. Ṅedżelu Adventa zmėje Ṅebeltżanſke ſerbſke
Towarſtwo Zhromadżiznu wo ſerbſkich Paſélczach.

Kokla, Pžedſéda.

Haſlowſke ſerb. Towarſtwo zmėje 16. Decz. ſwoju 13. Zhromadżiznu w
Bacżoṅu. Dokelż ma ſo lėtne Wobzankṅeṅo dżerżecż, dha ſo Sobuſtawé k
bohatomu Wopotaṅu pžecżelṅe pżeproſchuja. Dżenſki Poṙad: Rozprawa wot
dotalnoho Skutkwaṅa naſchoho Towarſtwa. — Wotpowożeṅo Litżbowaṅa pżez
Pokwadnika. — Wuzwoleṅo nowoho Zaſtoinſtwa po §. 6. towarſt. Wuſtawkow.
Robel Pżedſéda.

Redaktzija jo wot Kṅ. Kokle, gmejſkoho Prėdkſtojicžeṙa w Ṅebeltžiczé
Litžbó téch wo wſchelakich Naſtupaṅach ſo namakaczéch Wobodleṙow ſwojeje
Wſé dóſtaw. Za to ſo luƀe podžakuje. Proſé pak tež wſchėch druhich
gmejſkich Prėdkſtojecžeṙow, zo bóchu ji też tutón Wucžahw z lėtuſchoho
Litžeṅa Wobodleṙow pžipoſwali, zo bó Redaktzija mowa to hromadu
zeſtajecž ha potém hako Pžidawk k naſchej Jutnitžczé pžipowożicž mowa.
Wėſcži bó tutón Pželad Wobſtejenſtwa naſchich Woſadow Tžitaṙam Jutnitžki
nėžto praẇe lubo bowo. Junkrótž proſché hižcžen za Dopelṅeṅo ſwojeje
Próſtwu. Redaktzija.

Pżeproſcheṅo.

Wſchitkich Sobuſtawow ṅezdaſchowſkoho ſerbſkoho Towarſtwa, kaž tež
wſchitkich druhich ſwėrnéch Serbow, kotſiž karṗaczu Hoſcz̀inu ha ſerbſke
Spėwé lubuja, na pžichodnu Ṅedželu za Tédžeṅ (to jo 3. Adventa)
pžeproſchuje.

Hoſcžinczaṙ Fidleṙ w Ṅezdaſcheczé.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

50. Tżiſwo. 45. Dżeṅ Deczembra. (Hodownika.) 1849.

Swėtne Podawki.

Tón krótż wot ſwėtnéch Podawkow nitżo wulke póẇedacż ṅeẇemó. K Raṅu ha k
Powdṅu leiża ha padaja hiżcżen taike Hromadé Snėha, zo ſu w nim wſchė
Nowinke tziczé zwoſtali. Czéle ƀez nich pak tola ṅeiſmó. Napoleon jo
nėtkoj Lėto Pżedſéda; żtó bó ſebi móſliw, zo budże tak dowho wutracż;
hiżcżen dwė Lėcże ma pżi ſwojim Zaſtoinſtẇe pżebówacż. Wón jo wóndaṅo
jara khoré pobow. — Bamż hiżcżen w Roṁe ṅejo. — Dokelž dérbi ſo Jubileum
Lėta 1850 zapocżecż, dha jo tón Sẇedżen Lėto wotſtorcžené. Wóndaṅo dóſta
jedén Italſki Pżiſtup w Roṁe pz̀ebówaczém Kardinalam; wón chczéſche jenu
Swużbu habó Ṗeṅezé mėcż. Dokelż pak woni joho Próſtwu wuſwóſchecż
ṅemóżachu — (Ṗeṅezé ſu ṁenuiczė w Roṁe jara żadne) dha wón wucżeże Bróṅ
ha wali ſo z ṅej na téch Kṅeżich. Pżed Duṙemi ſtejacze Stróże, tu Haru
pótnéwſchi, ſtupichu nucz. Na to tón Mordar Bróṅ ſam na ſo zwożi, tola
też to cżi Wojaczé zadżėwachu. Cżi Ludżo ſu każ bwazni! Napoleon jo zaſé
ſwojoho wo Roṁe porutżaczoho Generolu k Bamużej póſwaw, też jedén Liſt
na ṅoho ſobu, kotreiż chczetaj woboj Bamuża hnucż, tola zaſé do Roma
pżincż. Wulka jo Nadżija, zo budże ſo to ſtacż. — Żpanſke Wóiſko jo
Italſku wopuſchcżiwo. Franczowſczé ſu Regimenté do téch wot ṅich
wopuſchcżenéch Mėſtow póſwali. Jenoj Franczowzojo ha Rakuſczé nėtkoj wo
Bamużowéch Krajach ſteja. Te Apenniné (jene Horé) jich rozdżėlja. — Wo
Neapel dérbja nėtkoj za dowhe Zbėżki ha Haré cżeżku Pokutu tżinicż.
Policzija kṅeżi, Jaſtwa ſu wſchė powne. —

Żtoż rakuſke italſke Kraje naſtupa, dha jo tam tež wſchitko zmėrom hale
mi ſo zda, żeliwo Wulo pod Poṗewom. Drudé ſo też Żkritżka pokaza. Tak
bėchu wóndaṅo nėkotſi jenej Tżródże wuherſkich Wojakow, kiż pėſche nimo
cżehṅechu, ſwoje Wozé napżecżo póſwali, zo bóchu, dokelż hinak nemóżachu
ha ṅeſmėdżachu, ſwoju Luboſcż jim k naiṁeṅſchomu na te Waſchṅo pokazali.
Radeczki pak bė to zhoniw ha porutżi: zo dérbja woni pżichodṅe też
wſchėm druhim joho Wojakam, déż tam dże nimo pocżahnu, Woſé napżecżo
póſwacż. — Mėſto Majland jo czéle ſwoju pṙedawſchu Ważnoſcż hako wowne
Mėſto zhubiwo, dokelż Radeczki wſchitko do Verona cżehṅe. To dérbi też
Żtrafa bócż.

Turkowſke Wėczé ſu też każ ſo zda w Mėṙe zṙaduwane. Jandżelſke wójnſke
Wodże, kotreż bėchu hatż k Dardanellam pżijeli, hale jow khėtru Żkodu
wzali, ſu ſo zaſé daloko wrócżili. Nėtklej w Zéṁe tola nitżo zapotżecż
ṅebudża. Każ Ruſa w ſwojich jużnéch Krajach woko tżornoho Moṙa wſcho
wobróṅuẇe — tak, każ zhonimó, tżini je wón też na pownócznéch Stronach.

Za Swoẇeṅow pak ſo Ruſa ſtara. Wón jo k Pżikwadej pżikazaw, zo Turka wot
téch pod joho Kṅeiſtwom ſtejaczéch jużnéch Serbow tu lėtnu Daṅ wot
50,000 Zwotéch pżichodṅe ẇaczé żadacż ṅeſṁe; dale, zo ſmėdża Turkojo wo
ſerbſkich Mėſtach jenoj w Mėſcże nuczka bódlicż. Sultan jo do wſchoho
toho zwoliw.

Też Rubeżnik na bramb. ha ruſénſkej Ṁezé, wot kotrohoż wóndaṅo
zpomnichmó, jo Muż, <pb n="218"/>kiż na tón wot ṅoho ſwojim Ludżom daté
Zakoṅ dżerżi. Wón jo jenoho, kiż ſwoju Worcżiznu zapwacżiw ṅebeſche
ſchwikacż, — ha jenoho, kiż bėſche jenu ſtaru Żonu ſcharwaw, zatſelicż
daw. Też tón zpóznaje, zo jene Towarſtwo, ha bórṅe mawo bowo, wobſtacż
ṅemóże, joli Zakoṅ ṅepwacżi. Żto dha ſu Kraje hinajſche hatż kuſk
ẇetſche Towarſtwa. —

Bramborſki Kral jo Piſmo, kiż Wuzwoleṅo do Erfurta porutża podpiſaw. Do
Erfurta jo Komiſar póſwané, kiż ma tam jenu Czérkej k Sejmowni
pżihotuwacż. Na barlinſkim Sejṁe ſo ze Stroné podjanſkich Zapóſwanczow
pžez Piſma ha Rétże jara na to dżėwa, zo bóchu Polaczé ſwoje narodne
Prawa dóſtali. Luƀene jo wſcho to Polakam hiżom huſto doſcż, hale żeni
dżerżane. Wo tutém ſo mi tola Rakuſki lėpe lubi.

Na dreżdżanſkim Sejṁe bė Karlowitz Interpellacziju na Miniſterſtwo
ſtajiw, zo bó bórzé nėmſke Należnoſcże Sejmej k Jednaṅu prėdkpowożiwo. —
Miniſter na to motmoji: „Krótki Tżas pżed Wotewṙeṅom Sejma haklej jo
Kṅeżerſtwo wobzanknéwo, zo tuta Wėcz pżed Sejm ſwuſcha.[28]⁾ Dokełż pak
chcze Kṅeżerſtwo tak wobſchėrne hatż jenoj móżno tu Wėcz pżepodacż, dha
proſé hiżcżen nėkotré Tżas za Zcżerpnoſcż. Karlowitz ſo z tém zpokoji.
Te Lėto dṙe hiżcżen nitżo ṅebudże.

Żtoż te Wobzankṅeṅo 2. Komoré naſtupa, zo bó ſo wobleżerſkomu Stawej w
Dreżdżanach ha joho Wokownoſcżi Koncz tżiniwo, dha ſo ṅezda, zo bó
Miniſterſtwo do toho zwolicż chczéwo. Wone ſo praſcha, žto budże 1.
Komora praẇicż. Jenu Interpellatziju w druhej Komoṙe ſtaji Hering, w
Naſtupaṅu téch w Badénſkej popaṅenéch Sachſow, za kotréchż ſo ſtaracż
hiżon te Zczeṅo pżikaza. Wón ſo praſcha: hatż jo Kṅeżerſtwo ſo za ṅich
ſtarawo — żto jo ztoho zcżėhuwawo — ha — joli wone to hatż dotal
zakomdżiwo, hatż jo Miniſterſtwo zwolene, to khėczé tżinicż. Miniſter z
Beuſt wotmoji na to: zo jo wón hiżon na 11. Awguſta pola badénſkej
Wóſchnoſcże ſo za tém napraſchwaw ha na to jo ta Póẇeſcż pżiſchwa, zo ſo
ƀez jich Jatémi też 38 Sachſow namakaja. Na 12. Novemb. jo Badénſka dale
ſlubiwa, zo chcze wona jich ſachſénſkej Wóſchnoſcżi radéluƀe pžepodacż,
joli ſmó mó jich Pżepotaṅo daleẇeſcż zwoleni. To ſmó mó, joli zprawnu
Winu k tomu namakamó, jim na 24. Nov. ſlubili — ha ſmėmó ſo nadżijecż,
zo budża cżiſamſni wo bliżim Tz̀aſu zaſé domoj pżincż haj jedén wot ṅich
tu hiżon jo! (No to jo tola praẇe deṙe! dhé jenoj bóchu tola żanu Żkodu
na Pucżu ṅewzali.)

♣Dr.♠ Schaffrath, pṙedawſchi Zapóſwancz w Frankfurcże — kaž tež na
dreždżanſkim Sejṁe za kotrémż bėſche Wóſchnoſcż Stekbrief póſwawa,
dokelż jo, każ praẇa też do dreżdżanſkoho Zbėżka zaplecżené — tón jo ſo
nėtkoj ſam wot ſo zaſé dom wrócżiw, ha chcze Pżepótaṅo ſwojej Zkórżbu wo
Mėṙe wottżakuwacż, dokelż ſo za pżedſwėtzenoho dżerżi, zo jomu ṅebudża
żanu Winu dacż mócz. —

♣Wójnska pěseń.

(Hłós: Složno, složno bratřjo mila.[29]⁾

Wstańmy, wstańmy bratřja lubi!

Słónco swita Serbowstwu,

Rjenše časy Serbam slubi,

Woła muži na wójnu!

Přeradu su na nas přadli,

Nowy hrěch na stare kładli.

Na bitwišćo za dom luby,

Stójmy krućje jako duby,

<pb n="219"/>

Na bitwišćo za dom luby

Hajda, hurra do wójny.

Mužni Serbjo bróńmy pažje,

Spěšnje kročmy do prědka;

Droha maćeŕ „Sława“ kaže

Swojim synam do pola:

Kročel, kročel za kročelu,

Za narodnosć potłočenu

Na bitwišćo za dom luby a t. d.

Wójnskje spěwy zaspěwajo

Serbsku khoroj wupójsmy,

Z wótrym mječom zehrawajo,

Wólnosć, khrobłosć sapajmy;

Hrom a blysk so z horow wala;

Huj za narod, prawo, krala

Na bitwišćo. a t. d.

Postajmy so bratřja lubi

Wojujmy za swobodu!

Bubon rjeska, truba trubi,

Kwas naš je na krawnišću!

Khroblje, khroblje na tyrannow

Našich starych přesćěharjow

Na bitwišćo. a t. d.

Hajd do bronje, Serbjo kjedźbu!

Njepřećel so hotuje,

Kbokjej mječ, do ruki ledźbu,

Za mać Sławu do smjerćje!

Wodźmy mócnje ćežkje mječje,

Njepřećelow krej njech ćeče!

Na bitwišćo a t. d.

Milna Delanski.♥

Ze Serbaw.

Z Ralbicz. Naſchu Kermuſchu Póndżelu jo wóſoko doſtojné Kṅez Senior
Smoha czéle ponoẇené ſẇ. Mariné Wowtar w naſchim bożim Doṁe ſẇecżiw. Pżi
tém bėchu jomu k Pomoczé Kṅ. Kapwan Nowak z Budéſchina ha naſchej Kṅezaj
Duchownej. Po dokoṅaném Sẇecżeṅu dżerżeſche Kṅ. Senior wot ſpomṅenoho
Wowtaṙa ſém kraſnu, Hnucża pownu Rétż, kotraż wėſcżi wſchitkim Pżitomném
tak k Wutroƀe dżėſche, każ wona wot Wutrobé pżindżeſche. Wón też z
Khwalbu na to ſpominaſche, kak jo ralbitżanſka Woſada w zkrótka
zandżenéch Lėtach ẇele k Wudoſpownoſcżeṅu ha k Wupóſcheṅu ſwojoho božoho
Domu, ha żtoż wokoho toho ſamoho jo (Kėrchow, Fara, ha woſobṅe też
Wutżerṅa) nawożiwa[30]⁾. Ẇele Woſadnéch wobżaruẇu, zo ṅejſu to Zbożo
mėcż móli, tedom wo bożim Doṁe pżitomni bócż. Napoſletk dżerżeſche Kṅ.
Senior zaſé pṙeṅu bożu Mſchu na zpowṅeném Wowtaṙu. Za wſchitko hromadu
praẇimó jomu naſch najwutrobniſchi Džak!

Ẇeſowo Schiṅtżki w H...ch.

„Póicże na Schintżki!“ jo pżeczé ẇeſowa Póẇeſcż za mwodé Lud; tak bė też
za nas. Hale nimale bó Snė ha Zéma mi Ẇeſelo zkazéwo, dhé bó H....cz
Jurij ṅepſchiſchow, ha ṁe za Ruku ṅewzaw praẇiczé: „pój, pój! ha ṅetżin
wuṗe, wſchak daloko ṅejo!“ Tak dżėchmó juzkajo ha zpėwajo, kaž ſerbſke
Hólczé zwutżene ſu. Pola nas hiżcżen ṅejo tak każ K......, dżeż jenoj
Muże ha Żoné kuſk na Serbowſtwo dżerża. — Na Schiṅtżkach bė wſchitko
jara ṙana. Po Jėdżi dżėchmó też kuſk porejwacż. Po nėkotréch Żtutżkach
ſwóſchachmó tam khėtṙe dżiwne Rétże ẇeſcż, każ: „żtó to tajki wulki
Lamborak jo? — nóh, wón jo też kuſk poladacż pżiſchow.“ Druzé mėṅachu:
„Pżecżelo, ja bóch cżi radżiw, ṅepżincż ẇaczé ṅeproſchené na Schintżki
nuchacż, woſtaṅ radſcho wo twojej Iſtwitżczé. H..... ṅo ſu khėtṙe
ẇeſowi, déż cże za Pikeżku krėdnu, dha!!!!!!!! — H.......ke Hólczé, déż
Lamboraka widża, ṅeiſu ẇaczé kſmėruwaṅu.

<pb n="220"/>

Wot Kwaſa też ſobu zpominamó: zo bė tam jara ſchwarṅe — Koffe ha
Woſuſchki ſo khėtṙe minéchu. Dujż tam nėchtón Naṁet ſtaji: zo bóchu ſo
tajkim Krawczam, kiż wulke Zaki ſchija, Nożiczé ha Jovéltżki wzali. Ja
ſebi móſlach: Bratſiko! to chczejſch ſebi té za Wuſchi piſacž ha to też
pżezczéwnoho Lėpſchoho dla Zjawnoſcżi pżepodacż. Jedén Krawcz.

Dokelż ſmó mó pżez Jutnitżku zhonili, zo tomu tżeſnomu Kṅ. Alb. Hechtej
ta jomu jara deṙe pżiſwuſchacza Tżeſcż za te joho w Różencże dżerżane
ſerbſke Prėduwaṅo ſo wozjewi, tak mó tola też hinak ṅemóżemó, hale
dérbimó też zjawṅe wuznacż, zo też naſchomu tżeſnomu ha wóſokodoſtojnomu
Kṅ. Probſtej, Benediktuſej Kronej za to wulka Tżeſcż ha wutrobné Dżak
ſwuſcha. Dokelż wón bė ta pṙeṅa Wina, zo ſo Kṅ. Alb. tak khwalobṅe wo
Serbſkim wobhoni, déż wón Różentżanſkoho Kṅ. Wutżeṙa pżeproſé zo bó joho
tola ſerbſki nawutżiw. Toho dla praẇimó Tżeſcż ha Khwawu też naſchomu
Kṅ. Probſtej za tulej joho Staroſcż. Bóh daj, zo bó wón k naſchej
Ẇeſowoſcżi teje Móſle: za ſerbſki Lud ha joho Rétż ſo ſtaracż, zwoſtaw;
ha też poṁenowanomu Wutżerej, zo bó dale, ha praẇe huſto tułej Wutżbu z
nim dżerżaw. Nėkotſi z Kukowa.

Ja ſém tola wėſcżi daloko ha ſchėroko po Swėcże khodżiw, hale taike
nėżto każ K... ẇe na Kwaſu hiżcżen tola ṅeiſém zhoniw. Zo tam w Bróżni
na Huṅe Herczé piſkachu ha Hólczé ha Holcze póſchṅe rejwachu, to dṙe
dale nitżo ṅeƀe, to wſchak też w Delanach tżiṅa. Potém dżėch do Iſtwu.
Lej, jow ſo wulka Rada dżerżeſche, dże móli Koṅe dóſtacż, kotrež bóchu
jutze Ṅeẇeſtu na Koffe wozéli. Czéwa Zhromadżizna jednowoſṅe wobzankné:
Korchowé Schėmél ṅech ma tu Tżeſcż! Pócz Dunder! dwej ſélnej Mużej
pżiẇedżeſchtaj na to Schėmla do Jſtwu; wón bė cżeżki każ Raus; — ha bó
wot Móṅka ze żeliwém Koſchcżom pokhadżené. — Za Ṅeẇeſtżinſkim Blidom
dwej mudrej Mużaj ſeidżeſchtaj, ha horliwé Spėw na Schėmla
wudżėwaſchtaj. Pṙeṅe Róntżko bė:

Stupaj Schėmélko ſtupaj! —

Z Nóżku Zeṁku rubaj! —

Wuſchi hordże naſtajej! —

Wopuſchku też zbėhaj —

Pój Schėmélko pój

Ach lubó Schėméko mój.

Wone hiżcżen bė czéwé Rénk taikich Żtutżkow, hale ja ſém je zabów.
Żkoda! Ha potém wonej też tón czéwé Spėw z ṙaném ſerbſkim Woſom
wuſpėwaſchtaj.

Po Zkóncżeṅu toho winé ſo zmolom Krawcz na Schėmla; hale na Pucżu z
Duṙemi won mėjeſche wón te wulke Ṅezbożo, zo jenoho druhoho Mónka
podraitwa. Móṅk zpodé Schėmla leiżo zpotża zawoſṅe ſkrėcżecż, ha wowacż:
„Kraw.. czo!... pom..haj! zbė..haj!!! Ale Krawcz, znaté Schibawk, ẇeſowé
na Ṅezbożo ſwojoho Bliſchoho na Schėmlu „haj! haj! brr! Schėmél! brr!
wowaſche, ha pżiwowa zpodé leiżaczomu Mónkej tute Swowa:

Mój Móṅko tżin ſo kruté

Dha ṅebdża tebe ſchwikacż wſchitke Pruté.

Schėmélowé Zaſtupnik Hobaṅka.

Sobuſtawé ratarſkoho Towarſtwa za Khróſtżanſku ha Wujezdżanſku Woſadu
pżeproſchu z tutém, teſamó chczéli ſo 21. Hodownika, Popowdṅu żtėṙoch w
Leṅe zhromadżicż. Te z Baiernſkeje wobſtarane Séṁo budże wo Zhromadżizṅe
rozdżėlene. Wiezand.

Na 28. ha 31. Dṅu Hodownika budże na rétżerſkim Kubłe w Jaſenczé pola
Ṅeſwadżidwa twerde kóinowo Dṙewo pżedawane. Zapotżatk jo woboj krótż
Dopowdṅa dżeſacżich.

Pžichodnu Sṙedu zmėje budéſchinſke czérkwinſke Towarſtwo Zhromadżiznu na
Schuli.

Kk.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

51. Tżiſwo. 22. Dżeṅ Deczembra. (Hodownika.) 1849.

Pṙeṅa podjanſka ſerbſka boža Swužba w Dreżdżanach.

Wulka ha ſprawna bėſche Żadoſcż téch wo Dreżdżanach ha Wokolnoſcżi
bódlaczéch Serbow za bóżimi Swużbami wo jich macżernej Rétżi. Tżohodla
też ṅedérƀawa bócž? Ṅemėjachu naſchi evangelſczé ſerbſczé Bratſja hiżom
Lėto dowho tu Dowolnoſcż, za kotrejž mó tak z czéwoj Wutrobu
zdéchowachmó, ha kiż bė za krótki Tżas tak kraſne Pwodé ṅeſwa? Haj
Zhoṅeṅo jo wutżiwo, kak nuzne je jo, zo ſo kóżdomu wo ſwojej macżernej
Rétżi kſcheſczijanſka Wutżba prėdkṅeſe, ha boże Swowo prėduje. Dérƀeli
mó podjanſczé Serƀa ze zadé woſtacż? Naſcha duchowna Wóſchnoſcż bėſche
to też deṙe zpóznawa, ha żaneje Próczé ṅelutowawa, zo bó nam naſchu
Żadoſcż doṗelnicż mohwa. Wóſoka Tżeſcż ha wutrobné Dżak wſchitkich
Serbow ſwuſcha tohodla pżede wſchėm naſchomu wóſokodoſtojnomu ha nadnomu
Kṅezej Biſkopej Dittrichej. Wón naſche Próſtwó runje tak luboſcżiwe
hoṙewza, każ je też ſtaroſcżiẇe doṗelnicż pótaſche. Wón jo ſebi trajaczé
Wopomnik wo wſchitkich ſwėrnéch ſerbſkich Wutrabach natwariw, pżetoż wón
je bėſche, kotréż nam Serbam Dżeṅ pżihotuwa, wot kotrohoż ſo praẇicż
hodżi: Ow, to bėſche kraſné Dżeṅ, Starſchi budża Dżėcżom ha Dżėcżi zaſé
Dżėcżom wot tohohlej Dṅa póẇedacż!

Hatż runiż ſo z Wėſtoſcżu nadżijachmó, zo budża naſchi wużiſczé Bratſja
wo Mnohoſcżi k tajkomu Sẇedżeṅu pžincż, dha tola tomu tak ṅebė — nichtón
ṅepżindże — mó to jara wobżarujemó. Nėkotréżkuliż Sén, nėkotrażkuliż
Dżowka bėſche ſo wėſcżi wutrobṅe zweſeliwa, hdé bėſche pżi tutej
radoſtnej Skwadnoſcżi ſwojoho Nana habó ſwoju Macż powitacż mohwa. Hako
bėſche ſo boża Mſcha, kotruż Kṅez Duchowné Żur z Budéſchina dżerżeſche,
zapotżawa, dha ſo wulka podjanſka Czérkej ṗelṅeſche; ſredżanſke
czérkwine Mėſta bóchu wſchė wobſadżene ha też wo nabotżnéch Haſkach
hižcżen ẇele Ludżi ſtejeſche, tak zo móżeſche po Zdacżu nimale 500
Serbow pżitomnéch bócż. Wulka Cżiſchina ha Nutrnoſcż kṅeżeſche wo bożim
Doṁe, każ bó ſo hiżcżen na nėſchto ẇetſche wottżakowawo. Hako bėchu
nėmſke ſchulſke Dżėcżi poſleṅu Żtutżku pżed Wopraẇeṅom wuſpėwali ha
wotṁelknéli: dha zaſpėwa Kṅez Wutżeṙ Wicžaz k ṅemawoj Radoſcżi
wſchitkich Pżitomnéch — ze 15 ſchulſkimi Dżėcżimi tón ſerbſki Khėrluſch:
Sẇaté, ſẇaté, ſwaté. Zapóſwancz Jėzorka, Hoſczinczaṙ Beṅſch, ja, ha też
druzé dṙe hnédom wutrobicże ſobu ſpėwachmó, tola pak ſo pṙeni krócż
khėtro ſwaƀe ſpėwaſche. Żto bėſche Wina? Wo ẇele Wotżach widżach Sélzé —
horcze Sélzé hwubokoho Hnucża ha wutrobneje Radoſcże. Kak kóżdomu wokowo
Wutrobó bėſche, to ja po ſebi ſamom deṙe wėm. Też mi ſtejachu Sélzé wo
Wotżomaj. Ẇele jich po Kemſchach prajachu, zo ṅejſu Hnucża dla ſpėwacż
móhli. Woprawdże, to bėſche wulke Wokomikṅeṅo: ſẇata Cżiſchina kṅeżeſche
wo tajkimle wulkim bożim Doṁe, ha ſerbſki Khėrluſch zanoſchwaſche ſo
pṙeni krócż na tutom Mėſcże! Żtó bó też tehdom ƀez Hnucża woſtacż
zamóhw? Zawėſcże żana ſerbſka Duſcha nicz!!

Nėhdże 60 dóſtachu ſẇ. Sakrament toho Wowtaṙa, Kṅ. D. Zur dżerżeſche jim
ṙanu ſpoẇednu Rétż. Tuta wulka Litżba dopokaza, kak ſprawna jo Żadoſcż
ſerbſkoho Luda bówa. Po <pb n="222"/>bożej Mſchi prėdowaſche Kṅez Żur.
Wón rétżeſche z nutrnémi Swowami k ſwojim ſerbſkim Bratram ha Sotram ha
napominaſche jich: „Bȯdżcże ſwėrni tomu Kṅezej, waſchomu Zbȯżnikej:
bodżcże ſwėrni tej Wėṙe, kotruż jo Wȯn was wutżiw, ha tej Kazni, kotruż
jo Wȯn wam zawoſtajiw, wobkhowajcże Wėriwoſcż ha Pȯczcziwoſcż, ha
pokazajcże, zo ſcże też wo Czuzƀe Serƀa woſtali, ha na khwalobne ſerbſke
Potżinki nezapomnili.“ — Pżi tajkich Swowach dṙe żane Wótżko ƀez Sélzow
ṅewoſta. Dżak, haj wutrobné Dżak tutomu Kṅezej za tajke ṙane Prėdowaṅo.

Z wulkej Tżeſcżu ſpominamó też na wóſokodoſtojnoho Duchownoho, Kṅeza
dworſkoho Kapwana Wenku. Joho Proczowaṅu momó ſo woſeƀe dżakowacż, zo ſo
nėžto ſerbſke ſpėwaſche. Ze wſchej Hotowoſcżu ha Starobliwoſcżu
podṗeraſche wón k. Żura tez̀ wo Spowedżſwóſcheṅu. Dżak tohorunja tež
ſchulſkomu Direktorej, Kṅezej Pėtrej; hatż ruṅe Nėmcz, jo wón tola ſwoje
ſchulſke Dżėcżi k tomu nuzowaw, zo bóchu ſerbſki ſpėwali, ha hako ſo ja
jomu za to dżakowach, ṁeṅeſche wón, zo dérbi ſo to pżichodṅe hiżcżen
lėṗe ſtacż, żtož ṁe jara zẇeſeli. Wulki Dżak też Kṅezej Wutżeṙej
Wicżazej (Lehmanej) kiż jo — wėſcżi z wulkej Próczu — nėmſke Dżėcżi
ſerbſki Khėrluſch nawutżiw, ha wſchitkich Kemſchaczéch na tak ṙane każ
ṅenadžite Waſchṅo zweſeliw. Dżak wſchitkim tém Kṅeżim kiż ſu ſwojej
Tżeledżi dali ke Mſchi hicż. — Też wojerſka Wóſchnoſcż bėſche dżeṅ pṙedé
wozjewiwa, zo budże ſerbſka boża Swużba ha bėſche tohodla też khėtra
Mnohoſcż Wojakow pżitomnéch. Też ji naſch wutrobné Dżak. —

Ha hdéż wote Mſche pżindżechmó, kajka Mnohoſcż Luda ſtejeſche pżed
Czérkẇu! Kak ṙeṅe ſo po ſerbſkim Waſchṅu wote Mſche witachu! Ow, to
bėſche wutrobna Ẇeſowoſcż, to bėſche zbóżna Radoſcż!

Ha kajke bėchu Wuznacża ſwóſchecż! Jedén woſobné Kṅez prajeſche: „Ja za
19 Lėt ṅejſém żanoho, habó tola žanoho ſerbſkoho Prėdaṙa ſwóſchaw, ha
dżenſa jo ṁe pṙeni krócż zaſé ſerbſke Prėdowaṅo wokżewiwo. Wotżi mėjach
pownej Sélzow ha Wutroba chczéſche ſo mi puknécż.“ Jedén druhi ſo wuzna:
Ja bėch ſkoro czéle na Boha zabów — dżenſa ſém ſo zaſé dopomniw, zo ſém
Cżwoẇek, tak jara jo ṁe ſerbſke Prėdowaṅo hnuwo!“ Jedén tſecżi
prajeſche: „Ja za czéwo Lėto na Prėdwaṅo neṅdu, dokelż tém Nėmczam nitżo
ṅerozeṁu.“ — To ha ẇele drujoho hiżcżen ſwóſchach, żtoż wſchitko
poẇedacż bó jara dowhe bówo. Ja ſkóntżu tohodla ſwoju Rozprawu z tém
wutrobném Pżecżom: Bȯh chczéw Wȯſchnoſcżam tu Mȯs dacż, zo bȯchu
ſerbſkomu Ludej te jomu pżiſwuſchacze Prawa na żane Waſchṅo dlėhe
ṅepżikrȯtſili, Serƀa pak chczéli ſebi ſwoju Rétż ha ſwoju Narodnoſcz
hako kraſné dar bożi wȯſoko ważicż ha żeni wot ṅeje puſchcżicż.

Pėter Czéż,

Sapóſwancz na dreżdżanſkim Sejṁe.

Swėtne Podawki.

Nėmczowſtwo. Z Barlina pżeczé piſaja, zo ſu Komiſarijo do Erfurta
póſwani, jenu Czérkej k Sejmowni pżihotuwacż. Z Erfurta pak ſo zaſé
ſwóſchecż dadża, zo tam hiżcżen nichtón pżiſchow ṅejo — ha żtoż tej
Czérkẇe naſtupa, kotrejż maja, ṁenuiczé wóſché, dha ſtaj tejſamoj
tajkej, zo budże jara ẇele Twaṙeṅa ſédacż, joli zo pṙedé hromadu
ṅepaṅetaj.

Na bramborſkim Sejṁe w Barliṅe jara z Wuradżeṅami kwataja; tam wſcho
ſkowk dżo. To pak ſo dṙe toho dla ſtaṅe, zo bóchu zkoro hotowi bóli ha
potém zaſé do Erfurta wuzwoleni bócż móli. —

Wot tej w Tżechach ha w Tyrolſkej zhromadżenej rakuſ. Wójſkaj ſo jara
ẇele póẇeda, ha Nėmczé ſo jich jara boja. Wóndaṅo rėkaſche, zo jo
Zeleznicza, kiż wot Wina do Prahi ẇedże, Porutżnoſcż dóſtawa, ſo za
Pżeẇezeṅo Wóiſka hótowa dżerżecż — dóiż zdobom rėkaſche, zo ſu <pb
n="223"/>Krowatojo hiżon ſachſénſke Ṁezé pżeſchli. Wo pownócznej Tżėſkej
ẇele Italſkich ſteji, tém ſo ta Zéma pola nas ṅezpodoba, ha dokelż ju
czéle zwucżeni ṅejſu, jo jich jara ẇele zkhoṙewo. Też bajachu, zo 8000
Ruſow cżehṅe ha chcze ſo z tżėſkim Wójſkom zjenoſcżicż.

Wraczlawſke Nowiné póẇedaja, zo jo bramb. General z Gerlach na ſachſ.
Dwór póſwané, hiſchcżen junkrótż naſchoho Krala powabicż, k Bramborſkej
ſo pżizanknécż. Wón mėjeſche też tu Porutżnoſcż, jomu rozécż! ha joho
pżeſwėtzicż! zo budże Pżichodnoſcż naſchoho Kraja ha Monarchije na tém
wot ṅoho naſtuṗeném Pucżu jara ṅewėſta ha ſtraſchna. — Zaſé dale rėka,
zo jo tute Wotpóſwaṅo be wſchoho Wużitka bowo.

Bramborſka ha Brawnſchweig ſtaj nėkak pżezjene pżiſchwoj, tak zo ſo nėtk
brawnſchweigſka wójnſka Wóſchnoſcż (Militärhoheit) na Bramborſku
wotſtupi. Hanoverſka ſo na to jara hórſchi, ha jo do Barlina ha
Brawnſchweig horke, wobcżeżuwacze Piſma wotpóſwawa. Też pola
jandżelſkoho ha wſchėch druhich europſkich Dworow Proteſt pżecżiwo tomu
zapowożiwa.

Z Italſkej. Franczowſczé Biſkopojo ſu jene Piſmo na Bamuża póſwali, wo
kotrémż woni wſchė te wſchelke ha ważne Żkodé rozeſtaja, kotreż naſtacż
dérbja, joli Bamż hiżcżen dlėje zakomdżi, do Roma ſo wrócżicż.

Wſchė Italſke Nowiné, kiż pṙedé żeni nitżo wot nėmſkich Należnoſcżow
ṅezpomṅachu, ha tżiṅachu, każ bóh żane Nėmczowſtwo na Swėcże ṅebówo, (to
ſu ſchwarni Ludżo!) nėtkoj wo kóżdém Tżiſẇe Artike z Nėmczow pżiṅeſu, ha
ẇeſelja ſo zawoſṅe, zo jo Ṅepżezjednoſcž ƀez Rakuſkej ha Pruſkej
wudériwa, ha nadżijeja ſo, zo traż budże Wóina ƀez nimaj. To wſchak ṅebó
nikomu lubſcho bowo hatż jim, dokelż potém bóchu woni też żkerſcho zaſé
Haru zapotżecż móhli. —

Najnowſche.

Bamž cžehṅe na 20. do Roma, wſchitke Zadžėwki ſu zdaluwane. Wo Mėſcže
ſtanu ſo wulke Pžihotuwaṅa na joho Pžikhad.

Z Dreždz̀an. Wot naſchoho Sejma wam tónkrótż ẇele póẇedacž ṅemózu, dokelž
nitžo wot toho, žtož jo ſo tam rétžawo ha wutžiṅawo, za ſerbſki burſki
Lud Wažnoſcž nima. Jene Napraſchwaṅo na Miniſterſtwo zendže, kak dha ſo
z tém wo Tžechach pžebówaczém kheiž. Wóiſkom ma. Miniſter wotmoji, zo
jomu nitžo dalſche wot toho wėdomne ṅejo, hatž žtož Nowiné pówedaja;
mėṅeſche pak, zo dṙe móže Kheižor ſwoje Wóiſko wo ſwojich Krajach
poſtajicž, džeiž ha kaž wón chcze. Dale bó wo pṙeṅej Komoṙe tež ta wo
druhej K. hižon wobzankṅena ha wo zandżeném Tžiſẇe zpomṅena Peticzija na
Krala wuradżena, z Wopžijecžom: Kral chczéw te jomu pžiſwuſchacze Prawo
nadnoho Zpuſchcžeṅa pžecžiwo tém do dreždžanſkoho Ṅemėra Zaplecženéch
praẇe wobſchėrṅe nawožuwacž. (Jow dżėchu hižcžen dale ha chczéchu tež:
zo bó Kral tutu Amneſtiju, kiž budže dowolicž, pṙedé Sejmej pžepodaw,
žtož pak ṅebó za dobre zpóznate.) Miniſter Zczinſki wuſtupi, ha wo
zawoſnej krutej twerdej Rétži ſo pžecžiwo tutej Próſtẇe na Krala
wupraẇi. Amneſtija jo hižon tam ha ſém data, ha pžeczé ſu taiczé Ludžo
wo krótkim zaſé na Barikadach ſtali, pžecžiwo Wóſchnoſcžam wójwali. Ha
zpowóſcheném Woſow wón dale pžiſtaji: Kṅežerſtwo jo ſo wo zandženém
pžeczé krute wopokazawo, ha budže ſo tež pžichodṅe hako taike
wopokazacž. Wagner na to prajeſche, zo dṙe jo zwobej Stronow zrėſchene
bowo, to dopokazaja pżecžiwo krajném Zapóſwanczam wo nėkotréch Nowinach
do Swėta póſwane huſte Hidžeṅa. Te rožacze Swowa Miniſtra bėchu Wina, zo
wſchiczé druzé, kiž bėchu wo tutej Wėczé ſebi Swowo wuproſéli, ſo
tohoſamoho zdžeržachu, dokelž mowo ſo ſtacž, zo bó nėchtón Swowo ẇele
prajiw ha bó traž wſchitko zkažene bócž mowo. Tola tež wo tutej
Téſchnoſcži Wobſẇeſeleṅo ṅepobrachuwaſche. Sommer z Bernſtadt ṁenuiczé
mėṅeſche, zo chcze wón tež ſo Swowa zdžeržecž, dokelž jo teſamſne
praẇicž chczéw, žtož jo hižon Miniſter praẇiw.

Wo pṙeṅej Komoṙe wuſtupi zaſé Karlowicz ſwojej, Pžepodacža nėmſkich
Naležnoſcžow <pb n="224"/>dla wóndaṅo ſtajenej Interpellatzije, kotrež
bė Miniſter tedém za Tédžen Zapóſwanczam prėdkpowožicž ſlubiw. Tón
Tédžeṅ jo ſo minéw, ha hižcžen nitžo prėdkṅeleiżi. Sẇate Dné budža
pžincž ha tuta Wėcz ṅewuradžena woſtacž. Ha wón dowoli ſebi hižcžen
jedén druhi Naṁet ſtajicž: zó bóchu Wuzwoleṅa za Erfurt tež wo
ſachſénſkim Kraju wupiſane bóli. Ta czéwa Wėcz bó Deputatziji pžepodata.

Waczdorf ſtaji jedén jara ṅezprawné Naṁet: zo bó ſo Miniſterſtwej
Zkóržba na Schiju pójſnéwa, dokelž jo wone krajne Wuſtawó wo ẇele
Naſtupaṅach zwamawo. —

Ze Serbow.

Z Worklecz. Moji lubi Pżecżeljo, z Wutrobu ſo dżakuẇemoj wſchitkim tém,
kotſiż na 21. Nov. z blizka ha zdaloka pżindżechu namaj pomhacż, ha z
horliwém Dżėwom Ṅeżbożo bożoho Wojeṅa wot naj wotwobrocżicż. Woſobṅe pak
dérbimoj zpominacż na Kṅ. Francza Riedla, na Klóżterſkich ha
Khróſtżanſkich, kotſiż jara khėczé k Pomoczé pżindżechu. Zapwacż jim Bóh
tón Kṅez! Hale bożi Woheṅ bėſche naj Twaṙeṅa jara nahẇe pżewzaw, tak zo
namaj k Pomhaṅu ṅeƀe. Swóſcże, kak jo ſo mi ſchwo: na tém ṅezbóżném Dṅu
podach ſo ja k napow dżeſacżich z témi Mojimi k Wotpotżinkej. Wo bożim
Ṁeṅe bėchmó wuſnéli. Wo pṙenim Spaṅu leiżo wuſwóſchach Zawowaṅo: Jakuƀe!
ja ṅemóżu hinak praẇicż, hatż, zo jo Jandżel bożi ṁe zawowaw; hatż Wotżi
wotewrich, bė wulka Swėtwoſcż woko ṁe, dokelż jedén Tel mojich Twaṙeṅow
hižon wo Woheṅu ſtejeſche. Z Woża wuſkocżiwſchi, ṅeẇedżach, żto
zapotżecż, tak naſtróżené bėch. Mój bożi Jandżel pak mi zaſé nuczda, zo
moje tſi Lėta ſtare Dżėcżo, kotreż pżi mṅi leiżeſche, rabnéch, ha zo
dele beiżach do Iſtwu, dżeiż moja Żona z tém mawém, nicz czéle ṗecż
Ṅedżelow ſtarém Dżėżcżom w Ṅedżelach leižeſche; ha tak wobkhowach, Bohu
bódż wutrobné Dżak moju Mandżelſku ha mojej Dżėſcżi. Hale kajkich! ach,
mó bozé! cżiſcże wuſlekani lėdém Wohenej cżeknéchmó. Sam za ſo jenoj
jene Woblecżeṅo Pwoṁam wutornéch; Mandżelſka ha Dżėcżi żane nimaja; ha
też żane Wodżecżo. Mó pak proſémoj Boha toho Kṅeza, wón chczéw te
Wutrobé dobréch Cżwojekow hnucż, zo bóchu namaj cżiſami wot téch jim wot
Boha wobradżenéch Darow nėżto ſobudżėlili ha mamoj tu Nadżiju, zo
budżemoj pžez bożu ha dobréch Cżwojekow Pomocz z nowa natwaricż mócz.

Tež wſchitkich horliwéch Serbow wo Budéſchiṅe ha Wokownoſcżi proſémoj
wutrobṅe, woni chczéli ſo nad namaj Wotpalenémaj wo Workleczé ſṁelicż ha
namaj nėżto k bożomu Dżėſcżu wobradżicż. Dokelż pak tón Pucż daloki, dha
budże Kṅ. Redaktor Jutnitżki tak dobré ha waſche Darė teje Luboſcże k
nam wobſtaracż;[31]⁾ ha za radworſku Wokownoſcż Kṅ. Cżėſla, gmejſki
Prėdkſtojecżer. Bóh, tón Kṅez Ṅebja ha Zeṁe, ha wſchitkoho, żtoż wo nim
ha na ṅej jo, chczéw nadṅe kóżdoho pżed tajkim Ṅezbożom wobwarnuwacż;
jenomu kóżdomu pak, kiż namaj nėżto mawo ſobudżėlicż budże, zawėſcżi
ẇele krótż zaſé żohnuwacż. Jakub Sémang.

Wſchitkim Pżecżelam khudéch Dżėcżi, kiž ſu mi nadobne Daré k bożomu
Dżėſcżu ſobudżėlili ha mi tak naſchu ſchulſku Modoſcż zẇeſelicż pomhali,
praju z tutém mój wutrobné Dżak, ha pżeproſchu jich, każ też Starſchich
ha Pżecżelow dżėcżaczoho Ẇeſela k Wobradżeṅu do tachanſkeje Wutżerṅe,
kotreż budże ſo jutſe, Ṅedżelu, Popowdṅu tzjoch ſtacż. Direktar Buk.

Napżedaṅ jo jena pżed ṗecżimi Lėtami twaṙena Keiża, kotreiż też ſchėſcż
Bėrtlow Pola pżiſwuſcha. Te Dalſche jo k Zohṅeṅo pola Madlené Retżkowoj
na Hoṙe ha też pola Jakuba Schėna wo Workleczé.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb/>

Jutnitżka.

52. Tżiſwo. 29. Dżeṅ Deczembra. (Hodownika.) 1849.

Swėtne Podawki.

Z Dreżdżan. (z jenoho Liſta) To jenoj dérbjaw Té, lubu Bratſiko,
widżecž, z kak radoſtnémi Woblecżami, z kak ẇeſele ſwėcżatémi Wotżami po
naſchich ſerbſkich bożich Swużbach cżi ſwėrni Sénojo ſerbſkoho Naroda po
wowném Mėſcże ſachſénſkoho Kraja hordże, wuſtupajo khodżachu. — Mó
ṅemóżemó hinak hatż naſch wutrobné Dżak wſchitkim tém wot naſchich
wużitżanſkich Bratrow praẇicż, kotziż ſu na to dżėwali ha proſéli, zo
bóchmó tute ſerbſke Kemſche dóſtali. — Też naſche dreżdžanſke
czérkwinſke Towarſtwo jo ẇacz hatż jun krótż za tutu naſchu Należnoſcż
ſtaroſcżiẇe proſéwo. Leicże to ſu Nėmczé! Tajkich ṅech jedén póta! Dżak,
wutrobné Džak jim! — Ḃez témi Dżėcżimi, kiż tón ṙané ſerbſki Khėrluſch
ſpėwachu, bėchu też ſerbſke, kiż w Dreżdżanach ſwoje Wotcżehṅeṅo
dóſtawaja: hako Berger z Klóżtera, Wicżas z Wėteṅczé, Każpar ha
Schipſchik ze Schunowa, Lorencz z Radwoṙa. Woſobṅe pak bė naſch dobré
ſerbſki Spėwar Ed. Bräuer z Radwoṙa ta Duſcha teje mawoje Tżródki.
Dwójczé mėjachmó Pruhuwaṅo. Kṅ. Kṅ. Wenka ha Pėtr bėſchtaj ſobu pódla ha
naſchu Mawomóſnoſcż podṗeraſchtaj ha wſchu naſchu Bojoſcż
wottehnaſchtaj! — Mó hižon ſmó ſo jich khėtṙe ẇele zrétżeli, zo budżemó
hromadu pżincż ha ſerbſke Khėrluſche ſpėwacż wuknécż. (Ah! pṙeṅe ſerbſke
Towarſtwo w Dreżdżanach!) Tež jo Kṅ. Pėtr ſlubiw, zo chcze wón ſerbſke
Knihe za te jomu k Wotcżehṅeṅu pżepodate ſerbſke Sérodki wobſtaracż, zo
bóchu ſo praẇe w Serbſkim wudokoṅecż móhli. (Swawa jomu!) Dhé jenoj
bóchu też wſchiczé Druzé w Dreżdżanach pżebówaczi Serbja ſerſke
ſpėwarſke Knihe mėli. (Lubi Starſchi! wobſtaraicże jim tola teſamo!) W.

Naſchi Zapóſwanczé ſu na ſẇ. Dné domoj ſchli, ladacż, żto jo jim boże
Dżėcżo doma wobradżiwo. Toho dla dżencz żane ſejmſke Póẇeſcże nimamó. —

Z Frankfurta 20. Hodownika. Dżencz Pżipowdṅu jo Arcze-Wojwoda Jan ſwoje
wóſoke Zaſtojnſtwo (nėmſke czentralſke Mócznarſtwo) wotpowożiw ha ta wot
Rakuſkeje ha Bramborſkeje poſtajena Czentral-Komiſija na joho Mėſto
ſtupiwa. Jan jo ſo pżi tej czéwoj Haṙe zandżenoho Lėta pżeczé hako Muż
pokazaw, hódné teje Dowėré, kiż nėmſki Lud do ṅoho ſtajeſche. Wón
woſobṅe bėſche Wina, zo poſlene Poſtronki ſo ṅetorhachu ha Hubeṅſtwo
hiżcżen hórſche ṅeƀe. Joho Miniſteṙo ſu ze Swėru pżi nim zwoſtali hatż
do Kóncza, jomu k Pomoczé ſtali ha joho ṅewopuſchcżili. Rakuſki Kheižor
jo wóſoke Ṙadé (Orden) témſamém pżipóſwaw. Wo tej Rétži, kotruż Jan pżi
ſwojim ſẇatocżném Wotſtuṗeṅu rétżeſche, bė też zcżėhuwacze:
„Frankfurtſki narodné Sejm, kiż jo ſo ſamoho zkónczuwaw, nėmſki Lud tu
wulku Wėrnoſcż wutżi, zo joho Wuſtawa na żaném druhim Pucżu zbożomṅe
ṅemóże wuẇedżena bócż, hatż na mėrném ha ſtajném do Prėdka-Stupaṅu ha
Nakedžbubraṅu toho, žtoż jo pżez Prawo ha Zakoṅ zẇatoſcżene.“ — Ha pżi
Kónczu wón taklej rétżi: ja móżu ſebi te Swėtzeṅo dawacż, zo ſém tu mi
pżepodatu Mócz k Khwaẇe ha k Lėpſchomu wótcznoho Kraja tṙebaw. Pżez
zhromadnu Wuſtawu tónſamé zjenoſcżicż, ſo hiżcżen radżiwo ṅejo, jenu
Wuſtawu, kotraż bó ruṅe tak deṙe Prawo Ludu każ też Wótczcziné <pb
n="226"/>Wulkoſcż ha Mócz wobkrucżiwa. Tola pak jo zhromadné Zẇazk
zdżerżané ha Mėr wobkhowané. Z Ẇeſowoſcżu pak budże mi na Tżas mojoho
Zaſtojnſtwa zpominacż jenoj tedém móżno, déż budże Pżichodnoſcż
Wótczcziné pżez trajacze Zjednoſcżeṅo wėſta. Moja Staroſcżiwoſcż pak ſo
poṁenſcha, dokelż Wótczcziné Zakit zhromadnomu Skutkwaṅu dweju Krajow
pżepodam, kotrejż tej najmóczniſchej ſtaj. Déż tej dwej hromadże, ſo
podṗerajo na Prawo do prėdka ſtupataj, móża druhe Kṅeżerſtwa ƀez
Staroſcże za nimaj hicż ha wſchitko budże ſo deṙe radżicż. Ṅech nėmſki
Lud z téch ẇele cżeżkich Zhoṅeṅow wukṅe, ſo Pomoczé toho Wſchohomócznoho
— Pżezjednoſcżi, ha Luboſcżi k Wótczcziné nėmſkich Wėrchow — ha dobromu
Duchej Ludu ſamoho porutżicż!“

Z Rakuſkej. Radeczki jo ſo wóndaṅo zjawṅe wupraẇiw, zo wſchitko tak
ſteji, zo wo krótkim zaſé do Wóiné pocżahnu; — ha napżecżo komu to?
napżecżo Zardinſkej!

Radeczki, Jelatżicż ha Hainaw ſu wot ſachſénſkoho Krala wulki Kžiż Ṙada
ſẇ. Henricha dóſtali.

Wo Wuherſkej ſélṅe Twerdżizné twaṙa. Wſchitke Żkodé ha Rané zandżeneje
Wójné wo tutém Naſtupaṅu dérbja zahojene bócż!!! Tak Twerdżiznu Arad
czéle ponoẇeja — Temeswar ha Peterwardein, hiżon wulkej ſélnej
Twerdżizṅe, hiżcżen bóle poſélnja. Wo Karpathach Jablunka, Dukla,
Neumark ſélṅe wobtwerdża. Twerdżizna Budha (Ofen), wot Madżijarow wo
poſlenej Wójni zapuſcżena, dérbi czéle z nowa zaſé natwaṙena bócż. Sédém
Tórmow na pódla leiżaczéch Horach budża twaṙene ha ſreidża ƀez nimi
Twerdżizna ſama ſo pozbėnécż. —

Z jużnoh ſerbſkoho turkowſkoho Kraja piſaja, zo ſo ruſſénſke Mucżeṅo
Dżen wote Dṅa zjawniſcho pokaza, ha woni za to dżerża, zo talej
pżezmėrna Pilnoſcż ruſ. Wotpóſwanéch na krawnu Wóinu, kiż budże wo
krótkim ƀez Ruſenſkej ha Turkowſkej wudéricż, pokaže. Wėrch Serbow jo
ſwój dowżné Dawk na Sulana zapojew ha wſchiczé mużni Wobodleṙo ſo
wobroṅa, ha nichtón ṅeẇe, wot koho Tſelbu doſtawaja. Wot nikoho druhoho
hatż wot Ruſu, kotréż jo jim hiżon też pṙedé hatż rak. Serbam pżecżiwo
Wuheṙam na Pomocz cżehṅechu, mawo ha wulke Tſelbu pżipóſwaw. (To też
wėſcżi żadén Swowjan piſaw ṅejo.)

Z Prahi piſaja, zo ſu wóndaṅo 80 Woſow ze wſchelakimi wójnſkimi
Potṙebnoſcżami z Mėſta na ſachſénſke Ṁezé jėli. Też w Holomuczu dóſta
zandżené Tédżen Tel Wóiſka w Noczé Porutżnoſcż na ſachſénſke Ṁezé
cżahnécż. —

Wo Sedmihródſkej wulka Khoroſcż howjazé Zkót kónczuẇe.

Klapka, kiż w Londoṅe pżebóẇe, chcze do Belgiſkeje pżecżahnécż.

Wóiſko w Wiṅe, pṙedé hiżon mnohe, jo z nowa poſélṅene; nimale na wſchėch
Wſach wo Wokownoſcżi Wojaczé leiża.

Wo ♣Narodnych Nowinach♠ nam ſwawné Swowjan ♣Palacky♠ te po ſwojim Zdacżu
jentżke móżne ha zbożomne nowo Zawożeṅo rakuſkoho Kheiżorſtwa wozjeẇi.
Pod Zawożkom ruṅoho Prawa wſchėch Narodow chcze wón ztwaṙene mėcż
föderativne wſchėch rakuſkich Ludow Zjenoſcżeṅo, z jenej zhromadnej
naiwóſchej Sṙedżiznu w Wiṅe.

Koſchuthej ha joho Towarſcham ſo w Turkowſkej Sṁercž jara ṅelubi. Woni
ſu nėtkoj na Twerdžizṅe Schumla; hale turkowſczé Ludz̀o ſo mawo wot ṅich
ſtaraja, tež cži kiž ſu Kžeſcžijanſtwej wotrekli, kaž k Pžikwadej Bem
mawo Pžipada dóſtawaja. Koſchuth ẇedżeſche jenu mawu Tżiſchcžerṅu pži
ſebi, tu jo jomu Kadi (wóſchi Sudnik) pṙeicž wzaw. Jenoj Polaczé
Porunoſcže ſwojej Rétže dla pola Bu!=garow nėžto pwacža. — —

Sejmſka Wolba w Kukeczé.

Swóſchcże w Polu, Delanach,

Kajka Wėcz jo w Kukeczach

Wȯndano ſo podawa,

Ẇele Rétżi tżiniwa.

<pb n="227"/>

Woleli ſu ṁenujczé

Zapóſwancza w Kukeczé

Zo bó zjeẇiw na Sejṁe

Kuketżanow Żadoſcże,

Prawiſné jim wobkhowaw

Ha jich hódṅe zaſtupwaw.

Dowho ſu ſei radżili,

Koho bóchu wolili;

Napoſledku zjednoh ſu,

Hwoſwacż wſchitczé za Schowtu:

„Schowta naſche Lėpſche chcze,

„Wė żto jo nam potrėbne,

„Wėczach téch jo zhoṅené

„Swobodṅc też zmȯſlené;

„Tȯn ſo Żadnoh’ ṅeboji

„Tſjoch Doktorow zarėtżi.

„Kṅeżim wėſcżi ṅepomha,

„Zkotrémž ſtajṅe Zkȯrżbu ma;

„Wėtżṅe z czéwoj Wutrobu

„Swaṙew jo na Robotu:

„Tón b’dże za nas rétżecżi,

„Burſku Nuzu rozeṁi.

Takhlej ſebi radżachu,

Mudru Wolbu khwalachu.

Hoj! żto wſchitko wotmelkṅe?

Żadén Swowtżko ṅepikṅe,

Kóżdé Schklenczu z Ruki da

Kiż żno ju pżi Huƀe ma,

Ha ſo Wſchitczé pozbėhnu

Kwobutżki ſei zcżahwaju? —

Kóżdé hlada do Duri,

Swojim Wotżom ṅewėri:

Hnadné Kṅez na Kukeczach

Poniżṅe wſchėch poſtrowi,

Żto ſo to t’la ṅetżini!“ —

Wėtżṅe ſwari ſakérẇe,

Żeni fo nam ṅedżakẇe,

Dżens jo takhlej pſchecżelné,

„Ludżo to ṅej ƀez Winé!

Dundér! żto to ṅerėka? —

Czéwu Tunu Palencza

Z kṅeżoh Dwora pſchiẇezu,

Kuketżanam k Pſchepicżu.

Hnadné Kṅez ſo poſmejkṅe,

Miẇe na nich pohladṅe;

Beztėm pak jo dokowa

Wſchudżom wulka Cżiſchina;

Kṅez na Palencz pokazẇe

Ha tak rétżecż zapotżṅe:

„Moji ſwėrni Poddanjo

„Wozcże tuto za lubo

„Dajcże ſebi ſwodżecżi

„Kaž jo kóżdom k Luboſcżi!“

Kuketżanow Wutroba

Pȯtnė dżiwne Zatżucża,

Ha cżi Wbozė z Radoſcżu

Dżakne Sélzé roṅachu.

O té wulka Dobrota!

Wukhwalicż wſchak ṅemȯża

Kṅeza wulku Darniwoſcż;

Ha zo ſwoju Dżakomnoſcż

Za to k Dżėlej wotwoża,

Na Sejm joho wuzwola

Liſchak Kṅezej pſchipije.

Ha jom „Swawa“ wuṅeſe,

Na tżoż w czéwoj Radoſcżi

Kṅez ſchcże Tunu polubi.

Pſchi tėm ſta ſo Hadrija,

Też ſchcże Puki pſchipodla.

Kṅeżi Palencz, wėrcże mi,

Dżiwṅe Ludżi zaẇercżi;

Ṙekné t’la Jan Schcżipalczccz:

„Wohladacż ſo do Kukecz!“

Schibakecz Mihaw.

Ze Serbow.

Ze ſakſkich Delan. Pżed nėkotrémi Ṅedżėlemi ſu ſo tuhdé Nėkotſi wulczé
zẇeſelili, dokelž dóſtachu nowe ſerbſke Kniżki: Kak jo Bohuſwaw z
Dubowina Boha luboho Kṅeza zpóznaw. Woprawdże, w téchlej Kniżkach
namakamó wuƀerṅe rjane ha zpodobne Poẇedantżko. Haj, dale jedén w téch
Kniżkach tżita, ha bóle ſo wone zpodobaju, ha, żtóż jo je zapotżaw
tżitacż, tón je wėſcżi ṅebudże pṙedé z Rukow powożicż, hdéż je ṅejo
czéle pżetżitaw. Żtóż chcze nėżto rjane ha wużitne nėtklej w téch
dowhich Ẇetżorach habé ſẇate Dné tżitacż, tón ṅech ſebi telej Kniżki
kupi. Drohe wone ṅejſu, déż jenoż 3 nſlbr. pwatża. Nėtklej mamó ẇele ſẇ.
Dṅow, tehdém ṅehmów dṙe po dokoṅanéch bożich Swużbach nėchtóżkuli lėṗe
Tżas nawożicż, hatż déż druhdé telej (habó „Jutrowne Jejka“ — habó
„Kṅeza Mudroho,“) ha druhe tajke Kniżki do Rukow wozṁe ha tżita! To bó
jomu wėſcżi ẇaczé Wużitka pżiṅeſwo, hako déż bó próz<pb n="228"/>né za
Khachlemi lejżaw habó nėdże ſejdżo z Kartami hraw! — Woſobṅe móhli je
też Starſchi ſwojim Dżėcżom k bożomu Dżėſcżu kupicż. Pėkném, ſpróczném
Schuleṙam ha Schulerkam bóchu wone ẇetżu Ẇeſowoſcż ha ẇaczé Wużitka
pżiṅeſwo, hako nėkotreżkuli zbótne Wėczé, kotreż ſo dowhoho Bócża
ẇeſelicż nimaju. —

Matżicza ſerbſka jo pak nėtk pżez Wudacżo téchhlej Kniżkow wopokazawa,
zo tola na ſwojich Sobuſtawow zabówa ṅejo, żtoż jo ſebi pṙedé nėkotré
téchſaméch dowhi Tżas móſliw! Zo pak ſo wona drudé trochu porėdko ha
ṅeſtajṅe na nich dopowni, jo znata Wėcz!

Wėſté dobré Pżecżel Hobaṅka pójedaſche wo Jutnitżczé zo jo Korchowé
Schémél tu Tżeſcż mėw, kwaſnu Ṅeẇeſtu na Koffee wozécż. Tola dérbu, hako
Pżecżel Wėrnoſcże jow zjawṅe wuznacż, zo Hobaṅka czéle Wėrnoſcż rétżawa
ṅejo. Pżetoż to, żtoż wona pójeda, ſta ſo druhi Dżeṅ Kwaſa, ha tedém żno
bėſcha „kwaſna Ṅeẇeſta“ wėſta moda Żona. Hale czéle pak wón vżaw ṅejo,
dokelž Korchowé Schėmél jo tedém wo Wėrnoſcżi jenu Ṅeẇeſtu zjeju
Nawożeṅom na dratżowoj Kaṙe na Koffee woſéw. Ha talej Ṅeẇeſta bė,
Paſterecz Kriſtla z jeju pżiſlubeném Nawożeṅom, Néſchporecz Voſczijom.
Wona bė jara ṙana po ſerbſkim Waſchṅu zhotwana, ha też tón poṁenwané
Nawożeṅa bė ṙaném ſwomjaném Wėntżku. To ſo mi dżiwno ṅezdaſche, déż
ſwóſchach, zo cze ſo Nėſchporecz też wożenicž; dokelż ztóha ṅebó radé
žadaw, zo bó zkeṙe ha lėṗe do mandżelſkoho Żtanta ſtupicż mow. Hale
dżiwaw ſo ſém zo Nėſchporecz Voſczi, kiż tola hewak ſchitko ſwojim
dobrém Pżecżelam pżez Jutnitżku zjawne tżini, jedén tak wažné Skutk, każ
je jo, do Mandżelſtwa ſtupicż, joho ſwėrnom Pżecżelej Dokterej Brittwej
wozjewiw ṅejo.

Dobré Pżecżel Rėzak.

R ... Hólczé dṙe żeni jara hromadu ṅepżindu’, dokelž maja ſebi na bożich
Swużbach tak ẇele póẇedocž, ha to ſtaṅe ſo hiżcżen nimale wótſe, zo z
tém Druhich wo jich Pobożnoſcżi mola. Woni ſebi wėſcżi móſla déż ke
Mſchi hdu, zo na Ḃeſadu hdu. Mó ſo nadżijemó, zo budża ſo woni
polėpſchicż ha taiki Pohorſchk ẇaczé ṅedawacż. Nėkotſi, kiż ſu to
widżeli.

Z Budéſchina. Żtwórtk pżed Tédżeṅom jo ſo tachantſkej Wutżerni wulka
Tżeſcż ſtawa. Préncz Albert ju wopotaſche. Wón wſchitke Klaſé pżeṅdże,
ha zẇeſeleſche ſo na dobrém Wotmojeṅu Dżėcżow. Z nim pżindże joho
Adjutanta ha Mėſchcżanoſta. Hatż do ſerbſkej Klaſé pżindżechu ha Dżėcżi
joho z wutrobném „bódż khwalene“ poſtrowichu, dha Prencz na to „do
Wėtżnoſcże“ wotmoji. — Kṅez Biſkop ha ſchulſki Direktar joho w Kheiżi
powitaſchtaj ha wſchudżom wokowodżeſchtaj. — Préncz jo nėtk nimale wo
wſchitkich Schulach w Mėſcże pobów.

Cżiſami, kiż wote mṅe Jutnitżku woteƀeru, chczéli tuſamu k nowom Lėtu
zapwacżicż. K tomu budża też napominaṅi cżi, kiż Jutnitżku pżez
Hórnichecz Michawa dóſtanu. Jutnitżka pwacżi na Bėrtel Lėta 6 nſl. 5
now. na pów Lėta 13 nſl. na 3 Bėrtel Lėta 19 nſl. 5 now. ha na czéwo
Lėto 25 nſl. Wutżer Petaſch Króſcżiczach.

Khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo zmėje jutſe hako Ṅedżelu 30. Hodownika
Zhromadżiznu w Lejṅe. Dokelż dérbja tſi Peticzije k Rozrétżeṅu ha k
Podpiſaṅu pżincż, proſé za praẇe mnohe Wopótaṅo. Mrós, Pżedſéda.

Pṙedé Nowakecz, nėtk Mėrcżinkecz Kubwo w Radwoṙu budže Żtwórtk, 3.
Januara 1850 Dopowdṅa 10cžich w Radwoṙu pžedawane. 35 Kórczow Pola, 11
Wuki, 10 Paſtwiſchcža z 520 Jednoſcżami k tomu ſwuſcha. Pžez

Adv. Martſchke.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucžank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

[1] ⁾ na mnohe Żadaṅo tudé wotcżiżcżané.

[2] ^(*)) tak ẇele hako: ṅezheba.

[3] ^(**)) tak ẇele hako: Stawizné, Ṗero.

[4] ⁾ Na Żadaṅo Towarſtwa tudé wotcżiżcżane. Kn. Heinowu Rétż, kiż
dérbeſche też wozjeẇena bécż ṅeiſém dȯſtaw.

[5] ⁾ Ja to dam wotcżiżcżecż, dokelż jo mi pżipȯſwane; z tém pak na żane
Waſchṅo ṅepraju, zo ſém z tém pżezjene. Redaktor.

[6] ⁾ K. Kucżank, ♣II.♠ Piſmaẇedżer ha k. k. Wuƀerkownikai Lüka ha
Büttnar bėchu ze Stroné wownoho Towarſtwa pżez ſwoje Powowaṅo, tzeicżi
pżez Khoroſcż wotdżerżeni: k. Melda, Pżcdſ. wulkodażinſkoho Tow. też
pżitomné bócż ṅemóżeſche ha ſtróżanſke Tow. zaſtuṗene ṅeƀe, dokel wowne
Towarſtwo hiżcżen joho Pżiſtup k zjenoſcżeném Towarſtwam dȯſtawo
ṅeƀeſche.

[7] ⁾ Ja ſém ſo jara dżiwaw, zo wo tém mi pżipoſ vaném Protokolle nitżo
wot toho ṅeſteji. Jo dha to Wola ralbitż. Towarſtwa, zo jich Braczja
ṅeſṁedża tute Wobzankṅeṅo zonicż. Wſchak jo też khroſtżanſke Towarſtwo z
Wami wo tutém ſo czéle pżezjene wuprawiwo. Redaktor.

[8] ⁾ ha tżoho dla to, ladai pozdżiſcho.

Jan Kochta.

[9] Wo 12. Stotétku bė Sedmihródſka pżez cżeżke Wóiné khėtṙe wutuṗena ha
wo nej mawo Ludżi. Toho dla da Kral Geiſa ♣II.♠ Nėmczam Dowolnoſcż, ſo
do toholej Kraja pżecżahnécż. To ſo też tak ẇele nadobniſcho ſta, hatż
jim wón ẇele Prawow ſobudżėleſche, kotreż ſami Krainiezé ṅeṁejachu. Tu
cżi dṙe bėchu ze wſchelakich nėmſkich Krajow, dóſtachu pak wſchiczé Ṁeno
Sakſojo, ha ſu ſo ſtaiṅe hako ſwérni Podani wopokazali.

[10] ⁾ Zjeẇcże wſchak pżez Jutnitżku, Dże taike Jeika k Dóſtacżu.
Redaktor.

[11] ^(*)) Naſch Kṅez Biskop jo na tu wot katholſkich ſerbſkich
Towarſtwow dȯſtatu Peticziju, wo kotreiż ſo za kath. ſerbſke boże Swużbu
w Dreżdżanach proſé wotmojiw, ha tute Wotmojeṅo na jenoho
ſobupodpiſanoho Pżedſédu ſerbſkoho Towarſtwa póſwaw. Redaktor.

[12] ⁾ Wobraz tak ẇele hako Sẇecżo, Sẇetżatko

[13] ⁾ Na hownowſkich Honach. (Oehne.)

[14] ⁾ Flincz jo w ſtaréch Piſmach joho Ṁeno.

[15] ⁾ Hiżcżen dżencżiſchi Dżeṅ ſo ƀez Ludom póẇeda, zo tam huboko Wodże
zwote Cżelo leiżi.

[16] ⁾ Hora pódla Budéſchina.

[17] ^(*)) Spėwar mėni tudé wo zandżeném Tżiſẇe Jutnitżki zpomṅené
wóinſki Wichor, kiż z ẇetżornoho Kraja Ṅeẇedra do Serbo noſcheſche

[18] ⁾ Tak ṁeṅẇu ſo mnohe katholſke czérkwinſke Towarſtwa Nėmczow.

[19] ⁾ Tutón Spėw, każ też tej w 20. ha 21. Tżiſẇe, jo nam naſch lubu
Pżecżel „Delanſki“ dariw, kotréż ſo ze ſwojimi Bratrami w Czuzƀe pilṅe
za naſchu Jutnitżku ſtara; za tżoz jim wutrobńe: Swawa! ♣Živio!♠
pżiwoẇemó!! Zpomncże dale pżecżelṅe na nas!

[20] ⁾ Na wulkich wuherſkich Krajinach ſo też Koṅe w Dżijinach zplahuẇu.
Déż ſu trėbne, dha tam na koṅaczu Hoṅtwu du; nicz pak z Czélbami hale z
dowhimi Schtrékami, z Wokami, kotreż jara daloko ha wuſchikṅe ṁetacż ha
z ṅimi Koṅe popanécż ẇedża. Cżi kiż tónlej Komżt móża, rėkaja Cżitos Wo
Wóiṅe ſu nėtk też zpotżeli ſwoje Woki na kheiż. Wojaki nawożecż.

[21] ⁾ Romſke Hrodżiſchcża ſu ſélne, móczne Naſépó (Schanzen) z téch
Tżaſow, hatż hiżcżen ſtari Romſczé jow kṅeżachu ha ſwoje Ṁezé
wobroṅachu.

[22] ⁾ Punt Sterling jo po naſchich Ṗeṅezach tak ẇele hako 6 Tholeṙ.

[23] ^(*)) Naſcha Sachſénſka ma 271 Quadrat Mil. Ha tamón Kraj ſchėſcz
ſtow Tawſént!!!

[24] ⁾ To pak też zaſé wėrno ṅejo.

[25] ⁾ Jedén woſebe k Powitaṅu Kṅ. Biſkopa zeſta#ané Khėrluſch bó pżi
tém ſpėwané.

[26] ⁾ Tutón Spėw bó nam wot luboho Pżecżela naſcheje Jutnitżki k
lėtnomu Wopomṅecżu jeje Naſtacża pżipóſwané.

[27] ⁾ Tón ſobudżėlené Kruch tutoho huƀenoho Liſta jo po Swoẇe ze
wſchitkimi joho Brachami pżewożené.

M. C.

[28] ⁾ Nėmſke Nowiné ſo jara hórſcha, dokelż jo Miniſter prajiw: zo woni
haklej nėtk ſo wo tém zjednali, zo tute Praſcheṅo pżed Sejm ſwuſcha; każ
bȯ ſo to ſamo wot ſo ṅerozemiwo. —

[29] ⁾ ♣Hłós k tomulej zpěwej namaka so pola Redakcyje kaž pola wučerja
Hicki w Ralbicach.♠

[30] ⁾ Bóh daw, zo bó taſama wo tajkim khwalobném Skutkuwaṅu hiżcże tak
dowho wontracż mȯhwa hdéż wo tém Naſtupaṅu wſcho wuẇedżene ṅebudże, żtoż
nam ’żcże nuzṅe pobrachuẇe! —

[31] ⁾ Radéluƀe chcze Redaktzija wſchitko z Dżakom hoṙewzacż ha ze Swėru
wobſtaracż.
